ΑΓΝΩΣΤΗ ΧΩΡΑ. ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΔΥΣΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ

Έφη Γαζή
Άγνωστη χώρα. Ελλάδα και Δύση στις αρχές του 20ού αιώνα

Αθήνα, εκδόσεις Πόλις, 2020 (Νοέμβριος)
Σελίδες: 368
Διαστάσεις: 14 x 20,5 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-435-735-2
Τιμή: 20,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 18,00 €

Το παρόν βιβλίο εξετάζει ένα ρεύμα ιδεών που τάραξε την ελληνική πνευματική, πολιτισμική αλλά και πολιτική ζωή στις αρχές του 20ού αιώνα. Πρόκειται για ιδέες που αφορούν τη σχέση της Ελλάδας με την Ευρώπη, αλλά και της Δύσης με την Ανατολή, σε μια κρίσιμη εποχή που σφραγίζεται από μεγάλες γεωπολιτικές μεταβολές. Στον πυρήνα του ρεύματος ιδεών, που εξετάζεται στο βιβλίο, βρίσκεται η θέση ότι η νεότερη Ελλάδα έχει υποστεί ένα είδος πολιτισμικής αποικιοποίησης με πολιτικές προεκτάσεις. Σύμφωνα με τους εκφραστές αυτών των ιδεών, οι νεότεροι Έλληνες, στην προσπάθειά τους να ανταποκριθούν στις προσδοκίες και στο πολιτισμικό πρότυπο των (Δυτικο)ευρωπαίων, έχουν υπονομεύσει τον ίδιο τους τον πολιτισμό, έχουν εγκαταλείψει κάθε δημιουργική πρωτοβουλία και έχουν μετατραπεί σε ένα είδος νεκροζώντανων προγόνων του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Το βιβλίο εξετάζει τις όψεις του «αντιδυτικισμού», τις αναπαραστάσεις των ξένων, την καχυποψία απέναντι στην ξενομανία, και την κριτική στη φραγκολατρεία των Ελλήνων της εποχής, ως μια διαδικασία συγκρότησης και κατανόησης του "εθνικού εαυτού".

Η χαρτογράφηση των ιδεών αυτών πραγματοποιείται με άξονα το έργο και τη σκέψη του Αργύρη Εφταλιώτη (1849-1923), του Περικλή Γιαννόπουλου (1869-1910) και του Ίωνα Δραγούμη (1878-1920), ενώ συνεξετάζονται οι κύκλοι των συνομιλητών τους, οι ομοϊδεάτες και συνοδοιπόροι τους, αλλά και οι αντίπαλοί τους. Μελετώνται οι δημόσιες συζητήσεις και διαμάχες στις οποίες συμμετείχαν, με στόχο να κατανοηθεί καλύτερα η πνευματική τους παρακαταθήκη και ο αντίκτυπος των ιδεών τους. Κομμάτια και θρύψαλα των ιδεών που μελετά το βιβλίο είναι ακόμα διάσπαρτα γύρω μας. Χάνονται και εμφανίζονται ξανά σε διαφορετικές στιγμές, από τη δεκαετία του 1930 μέχρι τις μέρες μας. Ανεξάρτητα από τις προθέσεις των εκφραστών τους και τις ιδιαιτερότητες της ιστορικής περιόδου στην οποία ανήκουν, αυτές οι ιδέες επιμένουν να επηρεάζουν τη σχέση μας με τη δική μας άγνωστη χώρα. 

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΠΑΤΜΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ

Χρύσα Μαλτέζου
Σχέσεις της μονής Πάτμου με τον δυτικό κόσμο. Αρχειακές αποδείξεις (13ος-18ος αι.)
 
Αθήνα, Ακαδημία Αθηνών 2017
Σελίδες: 1038, 2 τόμοι, με 20 έγχρωμες και α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 21 x 28 εκ.
ISBN 978-960-404-326-2 (set)
Τιμή: 120,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 96,00 €



«Κέντρο από τα βυζαντινά χρόνια ορθόδοξης πίστης και λατρείας, η μονή αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στην Πάτμο βρέθηκε από τον 13ο και τις αρχές του 14ου αιώνα, λόγω γεωγραφικής θέσης, στο σύνορο δύο κόσμων, του μουσουλμανικού και του χριστιανικού. Με την υποχώρηση, κυρίως μετά την τέταρτη σταυροφορία, της βυζαντινής ηγεμονίας στην ευαίσθητη περιοχή του Αιγαίου, ιδιαίτερα του νοτιανατολικού τμήματός του, διαμορφώθηκε μια νέα κατάσταση. Στα μικρασιατικά παράλια ιδρύθηκαν δύο τουρκικά εμιράτα (του Μεντεσέ και του Αϊδινίου), που ενσωματώθηκαν αργότερα στην οθωμανική αυτοκρατορία, ενώ σε πολλά αιγαιοπελαγίτικα νησιά εγκαθιδρύθηκε λατινική κυριαρχία, με τη Ρόδο και όλη σχεδόν τη Δωδεκάνησο να έχει περάσει από το 1309 στην κατοχή των Ιπποτών του τάγματος του αγίου Ιωάννου των Ιεροσολύμων. Η μονή περιείλθε τότε υπό της ανωμαλίας του καιρού... εις στενοχωρίαν. Με τη μετατροπή ωστόσο του αιγαιοπελαγίτικου χώρου σε πεδίο ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων της εποχής, το νησί, άγονο γενικά και άνικμο καθώς ήταν, δεν είλκυσε το άμεσο ενδιαφέρον όσων επιζητούσαν να εδραιώσουν την κυριαρχία τους στο Αιγαίο και έμεινε έτσι έξω από τη σφαίρα των διεκδικήσεων τους.

Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς η Πάτμος έγινε φόρου υποτελής στην οθωμανική αυτοκρατορία. Σε φιρμάνι του 1454 γίνεται λόγος για πληρωμή φόρου από τον ηγούμενο πιθανότατα της μονής στον δούλο του σουλτάνου. Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1477, σύμφωνα με πληροφορία που διασώζει ο Bosio στην ιστορία του, ο τουρκικός στόλος επιτέθηκε στη Χίο, Λήμνο, Κώ και Πάτμο και έκαψε την ύπαιθρο, χωρίς όμως να καταφέρει να εκπορθήσει τα κάστρα των νησιών. Όπως κι αν είχε εξελιχθεί η κατάσταση, η εγκατάσταση στο νησί ευάριθμων μουσουλμάνων σε συνδυασμό με την απουσία τούρκου κρατικού λειτουργού είχαν ως αποτέλεσμα η νησιωτική κοινότητα να έχει σχετική αυτονομία και η μονή, που κατείχε τις μισές γαίες της Πάτμου, να αναδειχθεί σε καθοριστικό παράγοντα της τοπικής κοινωνίας, την οποία φαίνεται πως ο ηγούμενος όταν επικοινωνούσε με ξένες δυνάμεις την εκπροσωπούσε επίσημα. Όχι μόνο ο σουλτάνος, όπως συμπεραίνεται με βάση το φιρμάνι του 1454, αντιμετώπιζε τον ηγούμενο ως εκπρόσωπο του πληθυσμού, αλλά και οι κάτοικοι, όπως βεβαιώνουν μεταγενέστερα έγγραφα, χαρακτηρίζονταν από τους εκάστοτε ηγουμένους ως "υπήκοοι" (sudditi nostri) της μονής. Στο πλαίσιο της νέας πολιτικής πραγματικότητας και των νέων αιτημάτων των καιρών, η μονή προσαρμόστηκε στις νέες συνθήκες, εφάρμοσε ρεαλιστική τακτική και ανέπτυξε ευέλικτη διπλωματική δραστηριότητα στην προσπάθεια εξεύρεσης τρόπων που θα οδηγούσαν στην επιβίωση της μοναστικής και ευρύτερα της νησιωτικής κοινότητας...».

(από την εισαγωγή του βιβλίου)

ΚΟΣΜΟΙ ΣΕ ΠΟΛΕΜΟ. 2500 ΧΡΟΝΙΑ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗ ΔΥΣΗ

Anthony Pagden

Κόσμοι σε πόλεμο. 2500 χρόνια σύγκρουσης ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση

Αθήνα, Εκδόσεις Αλεξάνδρεια 2013

639 σελ.                             

ISBN 978-960-221-599-9

Τιμή 37,27 € / στο βιβλιοπωλείο μας 33,54 €

Η ιστορία της μακρόχρονης πάλης ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση, από τους κλασικούς χρόνους μέχρι τις συγκρούσεις του 21ου αιώνα.

Οι διαφορές που χωρίζουν τη Δύση από την Ανατολή είναι βαθύτερες από την πολιτική και βαθύτερες από τη θρησκεία, υποστηρίζει ο Άντονυ Πάγκντεν. Για να κατανοήσουμε αυτή την ευμετάβολη σχέση όπως λειτούργησε στην πορεία των αιώνων, είναι ανάγκη να ανατρέξουμε πριν από τις Σταυροφορίες, πριν από τη γένεση του Ισλάμ, πριν από τη γένεση του χριστιανισμού, στον 5ο π.Χ. αιώνα. Η Ευρώπη γεννήθηκε από την Ασία και για αιώνες Ευρώπη και Ασία μοιράζονταν μια κοινή ιστορία. Όμως, όταν ο Ξέρξης προσπάθησε να κατακτήσει την Ελλάδα, άρχισε μια πάλη που δεν σταμάτησε ποτέ. Το βιβλίο αφηγείται την ιστορία αυτής της μακρόχρονης σύγκρουσης.

Πρώτα ο Αλέξανδρος κι έπειτα οι Ρωμαίοι προσπάθησαν να ενώσουν την Ευρώπη και την Ασία σε έναν ενιαίο πολιτισμό. Με τον προσηλυτισμό της Δύσης στον χριστιανισμό και μεγάλου μέρους της Ανατολής στο ισλάμ, ένας σκληρός πόλεμος για την παγκόσμια κυριαρχία ξέσπασε ανάμεσα σε δύο οικουμενικές θρησκείες. Τον 17ο αιώνα, ο αγώνας μετατοπίστηκε από τη θρησκεία στη φιλοσοφία: ο επιστημονικός ορθολογισμός της Δύσης απέναντι στην πίστη στο λόγο του Θεού. Οι επόμενοι δύο αιώνες γνώρισαν την αποσύνθεση των μεγάλων μουσουλμανικών αυτοκρατοριών –της οθωμανικής, της μογγολικής στην Ινδία και των Σαφαβιδών στο Ιράν– και την αυξανόμενη κυριαρχία της Δύσης σε όλη την Ασία. Η επακόλουθη προσπάθεια να αναμειχθούν το ισλάμ και η δυτική νεωτερικότητα πυροδότησε στον ισλαμικό κόσμο μια πάλη ανάμεσα σε μεταρρυθμιστές και παραδοσιοκράτες που διατηρείται μέχρι σήμερα.

Οι πόλεμοι ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση έχουν τη μακρύτερη διάρκεια και τις μεγαλύτερες απώλειες στην ανθρώπινη ιστορία. Ταυτόχρονα διαμόρφωσαν την αντίληψη της Δύσης για τον εαυτό της ως ανεξάρτητου, ελεύθερου, εκκοσμικευμένου και σήμερα δημοκρατικού κόσμου. Σφράγισαν έτσι και συνεχίζουν να σφραγίζουν τον σύγχρονο κόσμο.


«Αν πρόκειται να διαβάσετε ένα μόνο βιβλίο για τη μανιχαϊστική σύγκρουση ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση, διαβάστε αυτό.»

Efraim Karsh, συγγραφέας του Islamic Imperialism: A History

«Ένα αριστούργημα με εκπληκτικό εύρος, ευανάγνωστο και γεμάτο εύστοχες παρατηρήσεις. Ο Πάγκντεν ξέρει να αφηγείται έξοχα μια ιστορία και διαθέτει μεγάλο πλούτο γνώσεων. Το έργο του ζωντανεύει τις επικές μάχες του παρελθόντος αναδεικνύοντας τον ρόλο τους στις καμπές της ιστορίας, αλλά και φωτίζοντας τι συμβαίνει σήμερα στο Ιράκ, στο Ιράν και στο Αφγανιστάν.»

Strobe Talbott, πρόεδρος του Brookings Institution, 

πρώην αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ

Ο Antony Pagden έχει εργαστεί ως μεταφραστής και επιμελητής εκδόσεων κι έχει πολλές δημοσιεύσεις για ζητήματα ισπανικής και ευρωπαϊκής ιστορίας. Δίδαξε στα πανεπιστήμια του Καίμπριτζ, της Οξφόρδης και στο Χάρβαρντ, προτού γίνει καθηγητής στο Johns Hopkins και στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, στο Λος Άντζελες. Έργα του είναι: Mexican Pictorial Manuscripts in the Bodleian Library (1975), The Spiritual Conquest of the Mayas (1975), The Fall of Natural Man: the American Indian and the origins of comparative anthropology (1983) (Eugene Bolton Prize), Spanish Imperialism and the Political Imagination (1990), European Encounters with the New World: From Renaissance to Romanticism (1993), The Uncertainties of Empire: Essays in Iberian and Spanish-American Intellectual History (1994), Lords of All the World: Ideologies of Empire in Spain, Britain and France, c.1500-c.1800 (1995), Peoples and Empires: A Short History of European Migration, Exploration, and Conquest, from Greece to the Present (2001), Worlds at War: The 2,500 year Struggle between East and West (2009), The Enlightenment - and why it still matters (2013).

(πηγή: εκδόσεις Αλεξάνδρεια)