Ο ΠΛΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΕΟ ΩΣ ΝΟΥ

Stephen Menn
Ο Πλάτων για τον Θεό ως Νου
 
Μετάφραση: Παντελής Γκολίτσης
Επιμέλεια: Θάνος Σαμαρτζής
Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2015
226 σελ.
ISBN 978-960-524-435-4
Τιμή 22,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 19,80 €



Το βιβλίο αυτό είναι μια συστηματική μελέτη της θεολογίας του Πλάτωνα. Ο συγγραφέας στρέφει την προσοχή του στην όψιμη περίοδο του Πλάτωνα, και συγκεκριμένα στον Τίμαιο, τον Φίληβο, τον Πολιτικό και τους Νόμους. Η βασική θέση του βιβλίου είναι πως τους διαλόγους αυτούς διατρέχει μια διακριτή φιλοσοφική θεολογία θεμελιωμένη στην έννοια του νου.

Κατά τον Πλάτωνα, όπως τον ερμηνεύει εδώ ο Μενν, υπάρχει ένας θεός που ονομάζεται νους. Ο νους δεν είναι ένα είδος ψυχής ούτε ικανότητα κάποιας ψυχής. Ο Μενν υποστηρίζει πως, για τον Πλάτωνα, νους είναι το όνομα μιας αρετής. Ο θεός ως νους είναι ο Λόγος, η αυθυπόστατη αρετή της λογικότητας, η αρετή στην οποία μετέχει ένας σοφός αλλά όχι ένας ανόητος. Η αρετή αυτή ασκεί αιτιώδη δράση πάνω στα πράγματα του κόσμου, και συνέπεια της δράσης αυτής είναι η τάξη που χαρακτηρίζει το φυσικό σύμπαν και που το καθιστά κόσμον.

Ο συγγραφέας εντοπίζει τις ρίζες αυτής της θεολογίας στην προσωκρατική παράδοση. Ταυτόχρονα υποστηρίζει πως η προσέγγιση αυτή αποτελεί το απαραίτητο ερμηνευτικό κλειδί για την κατανόηση των μεταγενέστερων αρχαιοελληνικών φιλοσοφικών θεολογιών: του Αριστοτέλη, των Στωικών και των Νεοπλατωνικών. Ως επίμετρο περιλαμβάνεται μια χωριστή μελέτη του συγγραφέα για τη σχέση της πλατωνικής με την αριστοτελική θεολογία, αναδεικνύοντας πώς και οι δύο θεμελιώνονται, με διαφορετικούς τρόπους, στις έννοιες του νου και του αγαθού.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου) 

Ο ΝΟΥΣ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ

Τζών Μακντάουελ

Ο νους και ο κόσμος         

Μετάφραση –Εισαγωγή: Θάνος  Σαμαρτζής

Επίμετρο: Αριστείδης Μπαλτάς

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2013

430 σελ.

ISBN 978-960-524-405-7

Τιμή 20,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 18,00 €

Η σχέση ανάμεσα στον ανθρώπινο νου και τον φυσικό κόσμο αποτελεί για τη φιλοσοφία των Νέων Χρόνων ένα πρόβλημα. Από τη μια μεριά, ο άνθρωπος πρέπει να νοηθεί ως ένα φυσικό πλάσμα υπαγόμενο στους ίδιους ακριβώς νόμους με αυτούς που διέπουν την υπόλοιπη φύση. Από την άλλη μεριά, μοιάζει να είμαστε υποχρεωμένοι να αναγνωρίσουμε στον άνθρωπο την ικανότητα να δρα ελεύθερα και, συνεπώς, να φέρει την ευθύνη για τις αποφάσεις και τις πράξεις του. Όμως, η ιδέα μιας τέτοιας ελευθερίας δύσκολα μπορεί να συμφιλιωθεί με την ιδέα μιας νομοκρατούμενης φύσης.

Αυτός ο δυϊσμός φύσης και ελευθερίας κρύβεται πίσω από ένα άλλο κεντρικό ερώτημα της φιλοσοφίας των Νέων Χρόνων: το ερώτημα κατά πόσο είναι δυνατό να αποκτήσουμε αντικειμενική γνώση του κόσμου. Η έννοια της αντικειμενικής γνώσης του κόσμου είναι άμεσα συνδεδεμένη με την έννοια της εμπειρικής γνώσης. Από τη μια μεριά, η εμπειρία πρέπει να λειτουργήσει ως το θεμέλιο πάνω στο οποίο θα βασιστούμε για να γνωρίσουμε τον έξω από μας κόσμο. Από την άλλη μεριά, όμως, ο τρόπος με τον οποίο καλούμαστε συνήθως να κατανοήσουμε την εμπειρία μάς υποχρεώνει να θεωρήσουμε πως είναι αδύνατο να βασιστούμε σ’ αυτήν. Και αυτό μοιάζει να ακυρώνει τη δυνατότητα να γνωρίσουμε αντικειμενικά τον κόσμο.

Το Ο νους και ο κοσμος του Τζων Μακντάουελ πρωτοδημοσιεύτηκε το 1994 και ήδη αναγνωρίζεται ως κλασικό. Ο Μακντάουελ εξετάζει το πρόβλημα της σχέσης νου και κόσμου, επικεντρωνόμενος στις δυσκολίες που γεννά η έννοια της εμπειρικής γνώσης. Ο Μακντάουελ αντλεί από μια εντυπωσιακή ποικιλία φιλοσοφικών πηγών, συνδυάζοντας νήματα της αγγλοσαξονικής φιλοσοφίας του 20ού αιώνα με κεντρικές έννοιες του γερμανικού ιδεαλισμού και της αριστοτελικής σκέψης. Το εγχείρημά του στόχο έχει να μας επιτρέψει να κατανοήσουμε τον άνθρωπο ως ένα φυσικό και ταυτόχρονα ελεύθερο πλάσμα μέσα σε έναν νομοκρατούμενο κόσμο.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ο John McDowell (1942) γεννήθηκε στη Νοτιοαφρικανική Ένωση. Δίδαξε για χρόνια στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ενώ από το 1986 διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ. Είναι μέλος της Βρετανικής Ακαδημίας και της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών. Αναγνωρίζεται ως ένας από τους μεγαλύτερους εν ζωή φιλοσόφους. Το έργο του εκτείνεται από τη μεταφυσική και τη φιλοσοφία του πνεύματος μέχρι τη φιλοσοφία της γλώσσας και την ηθική.

Κύρια έργα του: Mind, Value, and Reality ( 1998), Meaning, Knowledge, and Reality (1998), Having the World in View ( 2009) και The Engaged Intellect (2009).

Η ΣΠΑΣΜΕΝΗ ΤΖΑΜΑΡΙΑ

Φρεντερίκ Μπαστιά
Η σπασμένη τζαμαρία. Η πολτική οικονομία σε 12+1 παραμύθια

Μετάφραση: Θάνος Σαμαρτζής
Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2013
118 σελ.
ISBN 978-960-524-398-2
Τιμή 10.00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 9.00 €


«Το κράτος πρέπει να προχωρήσει άμεσα στην εκτέλεση δημόσιων έργων. Ασχέτως τελικού αποτελέσματος, ένα είναι βέβαιο: το χρήμα θα κυκλοφορήσει κι η οικονομία θα κινηθεί!» Σ’ αυτό συμφώνησαν οι περισσότεροι.

«Να καταργήσουμε τους μεσάζοντες», πρότειναν κάποιοι άλλοι. «Δεν εξυπηρετούν κανέναν παρά μονάχα τον εαυτό τους!»

«Να κλείσουμε τα σύνορα στα εισαγόμενα προϊόντα!», δήλωσε με αποφασιστικότητα μια τρίτη φωνή. «Η κοινωνία θ’ αναγκαστεί να φτιάχνει τα αγαθά αυτά μόνη της. Θα απαιτηθούν παραπάνω εργατικά χέρια κι η απασχόληση στη χώρα μας μοιραία θα ενισχυθεί».

Βλέποντας πως είναι τόσο εύκολο να κάνεις έναν λαό πιο πλούσιο φτιάχνοντας λίγους νόμους, κάποιοι άλλοι, ριζοσπαστικότεροι, προχώρησαν τον ίδιο συλλογισμό δυο βήματα παραπέρα:
«Αν επιθυμούμε πραγματικά την οικονομική ανάπτυξη, η λύση είναι μία: να απαγορεύσουμε στους ανθρώπους να χρησιμοποιούν το δεξί τους χέρι... Για τις δουλειές που κάνουμε σήμερα, θα χρειάζονται τουλάχιστον οι διπλάσιοι εργαζόμενοι. Το πρόβλημα της ανεργίας θα λυθεί μια για πάντα!»

Σ’ αυτό το αγέραστο κείμενο, ο φιλοπαίγμων Φρεντερίκ Μπαστιά, ο κατά γενική ομολογία σημαντικότερος εκλαϊκευτής της κλασικής πολιτικής οικονομίας, απαντά: «Έλεος, κύριοι! Πίσω απ’ αυτό που βλέπουμε, υπάρχει και κάτι που δεν το βλέπουμε».


Ο Frédéric Bastiat (1801-1850) είναι βασικός εκπρόσωπος του κλασικού οικονομικού φιλελευθερισμού. Μετά την Επανάσταση του 1848, εξελέγη βουλευτής στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση. Χάρη στη διαύγεια των γραπτών του, με τον έντονα σκωπτικό, πολεμικό αλλά και παιδαγωγικό χαρακτήρα τους, έχει κατ’ επανάληψη χαρακτηριστεί ως ο σημαντικότερος εκλαϊκευτής της κλασικής πολιτικής οικονομίας.

Σημαντικότερα έργα του: Sophismes economiques, Harmonies economiques, Propriete et spoliation, La loi (ελλ. μεταφρ. Ο νόμος, εκδ. Παπαζήση, 1989), Capital et rente. Εξίσου γνωστή είναι και η δημόσια διαμάχη του με τον Προυντόν με θέμα τη νομιμότητα του τόκου, μέσα από τις στήλες του τύπου της εποχής 

ΕΓΚΩΜΙΟ ΤΗΣ ΑΠΡΑΞΙΑΣ

ΦΡΑΝΣΟΥΑ ΖΥΛΛΙΕΝ

ΕΓΚΩΜΙΟ ΤΗΣ ΑΠΡΑΞΙΑΣ

Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΚΙΝΕΖΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

Μετάφραση: Θάνος Σαμαρτζής 

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2012
118 σελ.
ISBN-13: 978-960-524-392-0
Τιμή 8.00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 7.20 €

Ο ευρωπαίος άνθρωπος της πράξης λέει: για να είμαι αποτελεσματικός, πρέπει να θέσω έναν ξεκάθαρο στόχο και να αναζητήσω τα μέσα που θα οδηγήσουν στην πραγματοποίησή του με τον πιο άμεσο τρόπο. Στην κινεζική σκέψη -όπως την παρουσιάζει εδώ ο Φρανσουά Ζυλλιέν, ένας από τους διαπρεπέστερους σινολόγους της εποχής μας- η αποτελεσματικότητα νοείται διαφορετικά.

Ο κινέζος στρατηγός δεν θέτει στόχους ούτε καταστρώνει σχέδια. Αυτό που κάνει είναι να προσπαθεί να ανιχνεύσει και να εκμεταλλευτεί την εσωτερική δυναμική της κατάστασης· να συντονιστεί με τη φυσική πορεία των πραγμάτων, ώστε να κάνει τις συνθήκες να δουλέψουν για λογαριασμό του.

Σύμφωνα με την κινεζική αντίληψη, τότε δρα κανείς με αληθινή αποτελεσματικότητα, όταν απλώς υποβοηθά αυτό που θα συμβεί ούτως ή άλλως. Όταν το αποτέλεσμα της δράσης του προκύπτει αβίαστα, ανεπαίσθητα, σαν από μόνο του. Γιατί το μέγιστο κατόρθωμα είναι να ενεργήσεις έτσι ώστε να φαίνεται πως ο καθένας θα μπορούσε να καταφέρει αυτό που εσύ πέτυχες. Χωρίς αντίσταση, χωρίς κίνδυνο, χωρίς κόπο.

Ο François Jullien (1951) σπούδασε φιλοσοφία στην École Normale Superieur του Παρισιού και σινολογία στα πανεπιστήμια του Πεκίνου και της Σαγκάης. Διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Paris VII-Denis Diderot. Με το έργο του, και χάρη στη διπλή ιδιότητα του φιλόσοφου και του σινολόγου, επιχειρεί τη συστηματική αντιπαραβολή ευρωπαϊκής και κινεζικής σκέψης. Μέχρι σήμερα, τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε είκοσι γλώσσες. Σημαντικότερα έργα του: Proces ou creation(1989)· La propension des choses (1992)· Figures de l'immanence (1993)· Fonder la morale (1995)· Traite de l'efficacite (1997)· L'ombre au tableau (2004). Στα ελληνικά κυκλοφορεί το Από την Ελλάδα στην Κίνα (Εξάντας 2002).