ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΝΔΥΛΗΣ
Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗΣ
ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΣΚΕΨΗ
Τόμος Α': από τον όψιμο Μεσαίωνα
ως το τέλος του Διαφωτισμού
Τόμος Β': από τον Χέγκελ και τον Νίτσε
ως τον Χάιντεγκερ και τον Βίττγκενσταϊν
Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2012
416 σελ. (Τμ. Α'), 320 σελ. (Τμ. Β')
Τιμή 18.00 € (ο τόμος) / στο βιβλιοπωλείο μας 16.20 €
(ο τόμος)
Η έλευση και η εδραίωση των λεγόμενων «Νέων Χρόνων» συντελέστηκε μέσω μιας πολυμέτωπης ιδεολογικής αντιπαράθεσης, η οποία διεξάχθηκε ταυτόχρονα σε διαφορετικά επίπεδα, αλλά γνώρισε την κορύφωσή της στο πεδίο της αφηρημένης σκέψης. Η κοσμοθεώρηση του Μεσαίωνα, στο πλαίσιο της οποίας είχε επιτευχθεί μια σύνθεση της χριστιανικής θρησκείας με την αρχαία φιλοσοφία, έβρισκε τη θεωρητική της θεμελίωση σε μια επιστήμη που ονομαζόταν μεταφυσική. Η μεταφυσική, εξαιτίας της ξεχωριστής της θέσης και λειτουργίας, δέχθηκε την ανελέητη επίθεση των εκπροσώπων της κοσμοαντίληψης των Νέων Χρόνων, σε βαθμό τέτοιο ώστε, από «βασίλισσα των επιστημών», να εμφανίζεται τελικά ως συνώνυμη της ανερμάτιστης κενολογίας. Παρά το γεγονός, όμως, ότι οι Νέοι Χρόνοι είχαν πια εδραιωθεί κατά τρόπο αμετάκλητο, η μεταφυσική συνέχισε παραδόξως να επιβιώνει όπως καταφαίνεται και απ’ το ότι η κριτική εναντίον της όχι μόνο δεν κόπασε, αλλά αποκτούσε μια διαρκώς αυξανόμενη οξύτητα ―και αυτό γιατί η μεταφυσική κατόρθωνε να αλλάζει ακατάπαυστα νόημα και περιεχόμενο.
Στη μνημειώδη τούτη μελέτη, που παρουσιάζουν εδώ σε νέα, ολοκληρωμένη έκδοση οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, ο Παναγιώτης Κονδύλης οργανώνει το σύνολο της αντιμεταφυσικής σκέψης, από τον όψιμο Μεσαίωνα ώς τον 20ό αιώνα, σε συγκεκριμένους θεμελιώδεις τύπους κριτικής, δείχνοντας πώς η κριτική εναντίον της μεταφυσικής καθόρισε την πνευματική φυσιογνωμία των Νέων Χρόνων και αναδεικνύοντας ταυτόχρονα το γεγονός ότι πολλά σύγχρονα αντιμεταφυσικά ρεύματα σκέψης, μολονότι προβάλλονται με τον μανδύα της ριζοσπαστικής πρωτοπορίας, συχνά αποτελούν απλές αναδιατυπώσεις πολύ παλαιότερων εννοιολογικών δομών.
Μέχρι τώρα, στα ελληνικά ήταν διαθέσιμα τα τρία μόνον πρώτα μέρη του έργου. Στη νέα, ολοκληρωμένη έκδοση, ο έλληνας αναγνώστης αποκτά για πρώτη φορά πρόσβαση στην τελική εκδοχή του βιβλίου, όπου ο Κονδύλης αναμετράται, συν τοις άλλοις, με τις ποικίλες φιλοσοφικές τάσεις του 19ου και του 20ού αιώνα. Χάρη στην ευρύτητα της προβληματικής του, το βιβλίο μπορεί να διαβαστεί και σαν μια γενική ιστορία της νεότερης φιλοσοφίας, από τον νομιναλισμό και το ανθρωπιστικό κίνημα, διαμέσου του Διαφωτισμού και του γερμανικού ιδεαλισμού, ώς τη φαινομενολογία, την ψυχανάλυση, τον υπαρξισμό και την αναλυτική φιλοσοφία.
Ο Παναγιώτης Κονδύλης γεννήθηκε στην Αρχαία Ολυμπία το 1943 και πέθανε στην Αθήνα το 1998. Σπούδασε κλασσική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και φιλοσοφία, νεότερη ιστορία και πολιτικές επιστήμες στα Πανεπιστήμια της Φραγκφούρτης και της Χαϊδελβέργης. Στην Χαϊδελβέργη αναγορεύθηκε διδάκτορας της φιλοσοφίας.
Βιβλία του στην ελληνική γλώσσα:
Η κριτική της μεταφυσικής στη νεότερη σκέψη (1989, ολ. έκδ. Ι-ΙΙ, 2012),
Ο Μαρξ και η αρχαία Ελλάδα (1984),
Ο ευρωπαϊκός Διαφωτισμός Ι-ΙΙ (1987), Ο νεοελληνικός Διαφωτισμός (1988),
Ισχύς και απόφαση (1991),
Η παρακμή του αστικού πολιτισμού (1991),
Πλανητική πολιτική μετά τον Ψυχρό Πόλεμο (1992),
Η ηδονή, η ισχύς, η ουτοπία (1992),
Θεωρία του Πολέμου (1997),
Από τον 20ό στον 21ο αιώνα (1998),
Το αόρατο χρονολόγιο της σκέψης (1998),
Περί αξιοπρέπειας (2000),
Αντίδραση, παλινόρθωση (2001),
Επιστήμη, ισχύς και απόφαση (2001),
Μελαγχολία και Πολεμική (2002),
Το Πολιτικό και ο Άνθρωπος, Ια-Ιβ (2007),
Η γέννηση της διαλεκτικής (υπό έκδοση),
Συντηρητισμός (υπό έκδοση).
Για την εργασία του τού απονεμήθηκε το μετάλλιο Γκαίτε και το βραβείο Χούμπολντ. Διετέλεσε Εταίρος του Ιδρύματος Ανωτάτων Σπουδών του Βερολίνου. Μέχρι τον θάνατό του διηύθυνε τη
Φιλοσοφική και Πολιτική Βιβλιοθήκη των εκδόσεων «Γνώση» και τη σειρά
Ο Νεώτερος Ευρωπαϊκός Πολιτισμός των εκδόσεων «Νεφέλη».
Το βιβλίο φιλοδοξεί να παρουσιάσει, για πρώτη φορά στην ελληνική βιβλιογραφία, τη θεματική και τις μεθόδους του ταχύτατα αναπτυσσόμενου κλάδου της αναλυτικής φιλοσοφίας της θρησκείας, o οποίος παραμένει άγνωστος στη χώρα μας, παρά την εντυπωσιακή του επίδραση και παρουσία στον διεθνή χώρο τα τελευταία σαράντα χρόνια. Ο αναγνώστης της συλλογής θα έχει την ευκαιρία να εμβαθύνει σε ορισμένα από τα σημαντικά ζητήματα της φιλοσοφίας της θρησκείας, που εξετάζονται από τη σκοπιά της αναλυτικής παράδοσης, και να εξοικειωθεί με τη σκέψη στοχαστών οι οποίοι έχουν συμβάλει άμεσα ή έμμεσα στη σύγχρονη άνθησή της. Αναδεικνύονται νέες θεωρήσεις παραδοσιακών προβλημάτων, όπως η δυνατότητα απόδειξης της ύπαρξης του Θεού και η μεταφυσική σύλληψη της μετά θάνατον ζωής, καθώς και γνωσιολογικών ερωτημάτων για τη δικαιολόγηση και τη στήριξη της θρησκευτικής πίστης, ενώ συζητούνται οι τοποθετήσεις και η επιχειρηματολογία φιλοσόφων όπως ο Λούντβιχ Βίτγκενσταϊν, ο Άλβιν Πλάντινγκα, ο Ρίτσαρντ Σουίνμπερν και ο Τζων Κόττινγκχαμ. Αν και ο κύριος στόχος του βιβλίου είναι η παρουσίαση των εξελίξεων στον χώρο της αναλυτικής φιλοσοφίας της θρησκείας, κρίθηκε ότι θα ήταν χρήσιμο να δοθεί στον αναγνώστη η ευκαιρία να έλθει σε επαφή και με τα ειδικότερα εργαλεία και τις μεθόδους της σύγχρονης αναλυτικής θεολογίας. Γι’ αυτό και συμπεριλαμβάνεται στον τόμο ένα επίμετρο, χαρακτηριστικό δείγμα αυτών των προσεγγίσεων, οι οποίες θα μπορούσαν να ενδιαφέρουν τον φιλοσοφικά προσανατολισμένο συστηματικό θεολόγο.
