Η ΔΙΑΜΑΧΗ ΓΙΑ ΤΗ ΓΡΑΠΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ

Gunnar Hering
Η διαμάχη για τη γραπτή νεοελληνική γλώσσα. Σύντομη ιστορία του γλωσσικού ζητήματος

Μετάφραση: Μεταφραστικό εργαστήρι Πανεπιστημίου Johannes Gutenberg, Mainz, Τομέας Νέων Ελληνικών
Επιστημονική επιμέλεια: Χρήστος Καρβούνης
Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2020 (Οκτώβριος)
Σελίδες: 164
Διαστάσεις: 14x 21 εκ. 
ISBN πανόδετου: 978-960-524-586-3
Τιμή: 10,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 9,00 €

 

 

Στην περιεκτική και συνοπτική αυτή μελέτη ο Gunnar Hering προσφέρει στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη ερμηνευτική προσέγγιση του γλωσσικού ζητήματος στην Ελλάδα. Δεν περιορίζεται σε μια τυπική, πραγματολογικού χαρακτήρα εξιστόρηση, αλλά πραγματεύεται τη γλωσσική διαμάχη που σφράγισε την πνευματική και την πολιτική ζωή του νέου ελληνικού κράτους έχοντας κατά νου την περιρρέουσα κοινωνικοπολιτική ατμόσφαιρα τόσο της Βαλκανικής όσο και της Δυτικής Ευρώπης γενικότερα.

Ο Hering κατανέμει τη μελέτη του σε τρεις μείζονες χρονικές περιόδους: περίοδος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, 1821 - τέλη 19ου αιώνα, αρχές 20ού αιώνα - αρχές δεκαετίας του 1980. Δείχνοντας ιδιαίτερη φροντίδα για τη βιβλιογραφική τεκμηρίωση του υλικού, παρουσιάζει όλα τα σημαντικά πρόσωπα και τους σταθμούς του γλωσσικού ζητήματος σε συνεχή συνάρτηση με το ιστορικό, το κοινωνικοπολιτικό αλλά και το γλωσσικό-ιδεολογικό πλαίσιο της νεότερης και σύγχρονης Ελλάδας. Συνάμα, με εμπεριστατωμένο τρόπο, χωρίς ποτέ να παραμελεί τις γλωσσικές παραμέτρους, καταθέτει και τη δική του θέση για τις σημαντικές πτυχές του σύνθετου αυτού ζητήματος. 

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου) 

 

 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΙΣΑΝΔΡΑΤΟΣ. ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Γιώργος Αλισανδράτος
Κείμενα για τη νεοελληνική γλώσσα
 
 Εκδοτική φροντίδα: Τασία Ευθυμιάτου-Αλισανδράτου, Δημήτρης Αρβανιτάκης
Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη 2017
Σελίδες: 383
Διαστάσεις: 16 x 23,5 εκ.
ISBN 978-960-476-214-9
Τιμή: 18,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 14,40 € 



«Τα κείμενα που απαρτίζουν την παρούσα έκδοση αποδίδουν ανάγλυφα μία από τις βασικές φιλολογικές και κοινωνικές μέριμνες του Γιώργου Αλισανδράτου: την υπεράσπιση της δημοτικής μας γλώσσας. Το χρονικό εύρος που καλύπτουν, από τη δεκαετία του 1930 μέχρι το τέλος της ζωής του, είναι αψευδής μάρτυρας της επίμονης ενασχόλησής του με τις ποικίλες πτυχές του γλωσσικού ζητήματος. Από τις πρώτες, πρωτόλειες, ενασχολήσεις του μέχρι τις λεπτουργημένες, συστηματικά επεξεργασμένες σφαιρικές αναλύσεις των τελευταίων χρόνων, αναδύεται ένας επίμονος αγώνας όχι μόνο για την οργάνωση της γλώσσας, αλλά και την προστασία της από τις ακρότητες και τις υπερβολές που φαλκιδεύουν την προσπάθεια.

[…] Ο λόγιος και δάσκαλος Αλισανδράτος όχι μόνο αντιλαμβανόταν ορθά την ανάγκη υιοθέτησης της δημοτικής γλώσσας, αλλά κατανοούσε ακόμη περισσότερο μία άλλη ανάγκη, που αποτέλεσε κρίσιμο αιτούμενο στην ιστορία του γλωσσικού μας ζητήματος ήδη από τον δέκατο όγδοο αιώνα: την οργάνωση της γλώσσας μέσα από τη συγκρότηση της γραμματικής, του λεξικού και του συντακτικού της. Η οργάνωση της γλώσσας στα τρία αυτά επίπεδα όχι μόνο θα εμπέδωνε το γλωσσικό όργανο στις συνειδήσεις, αλλά και θα θωράκιζε την ίδια την ουσία της…».

Δημήτρης Αρβανιτάκης

(από το βιβλίο) 

ΧΡΗΣΤΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Χρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας

Σύνταξη-Επιμέλεια: Χριστόφορος Γ. Χαραλαμπάκης
Αθήνα, Ακαδημία Αθηνών 2014
1819 σελ.
ISBN 978-960-404-278-4
Τιμή 48,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 38.40 €

To χρηστικό λεξικό στηρίζεται σε πολύχρονη πρωτογενή έρευνα. Παρουσιάζεται σε ένα συνεχές σώμα κειμένων τριών εκατομμυρίων λέξεων ο θησαυρός της νεοελληνικής γλώσσας στη σημερινή δυναμική της μορφή.

Aναπτύσσονται με ακρίβεια και πληρότητα περίπου 75.000 λήμματα, σύμπλοκα και στερεότυπες εκφράσεις από τα 120.000 που υπάρχουν στην ηλεκτρονική βάση. Το επιστημονικό λεξιλόγιο, το οποίο κατηγοριοποιείται σε 103 γνωστικούς τομείς, καταλαμβάνει τη θέση που του αξίζει, καθώς διαμορφώνει την Κοινή Νεοελληνική του μέλλοντος.

Έχουν καταγραφεί 5.000 νεολογισμοί, που δεν υπάρχουν σε κανένα άλλο νεοελληνικό λεξικό (π.χ. αναγνωρισιμότητα, αναρτητέος, αντικαπνιστής, αξιολογητής, γενόσημα, ιός έμπολα, αγγλ. Ebola virus, 1976, μπότοξ, πέλετ, σι ντι ες, σκάιπ, αγγλ. skype, 2003), πολλοί από τους οποίους αποτελούν διεθνισμούς υπό μορφή μεταφραστικών δανείων. Αναλύονται εκατοντάδες αθησαύριστοι ως τώρα επιστημονικοί κλάδοι, όπως γεωπληροφορική, ιχυθυοπαθολογία, μουσειογραφία, ψυχοφαρμακολογία. Η έννοια "Χρηστικό Λεξικό", σε αντιδιαστολή με το "Ιστορικό Λεξικό", αποκτά εδώ ευρύτερη σημασία. Η Ακαδημία Αθηνών έθεσε ψηλότερα τον πήχη.

Βασικές καινοτομίες του Λεξικού

• Κατάρτιση του λημματολογίου από εκτενείς βάσεις δεδομένων, όπως, κατά κύριο λόγο: Εθνικός Θησαυρός της Ελληνικής Γλώσσας (ΕΘΕΓ), InterActive Terminology for Europe (IATE), μηχανή αναζήτησης Google, ηλεκτρονικές βάσεις και ηλεκτρονικά λεξικά της αγγλικής, γαλλικής, γερμανικής, ιταλικής και ισπανικής γλώσσας, επιμέρους βάσεις δεδομένων της Ακαδημίας Αθηνών).

• Καθιέρωση διπλής ορθογράφησης για ορισμένες λέξεις: αβγό-αυγό, κτίριο-κτήριο, ορθοπαιδικός-ορθοπεδικός.

• Σύντομοι και ουσιαστικοί ορισμοί των λημμάτων.

• Αναγραφή της επιστημονικής ονομασίας ζώων και φυτών.

• Ενοποίηση σημασιών. Διάκριση της σημασίας από τη χρήση.

• Καταγραφή αυθεντικών παραδειγμάτων.

• Αναλυτική παρουσίαση των συνδυαστικών δυνατοτήτων των λέξεων: ομορφιά: αγγελική, αξεπέραστη, απίστευτη, απόλυτη, ασύγκριτη, διακριτική, εκθαμβωτική, εκρηκτική, εντυπωσιακή, εξαιρετική, εξωτική, κλασική, μαγευτική, μοναδική, τεχνητή. Ανδρική, γυναικεία, εξωτερική, εσωτερική, πνευματική, σωματική, ψυχική.

• Ακριβής υφολογικός προσδιορισμός λέξεων και εκφράσεων.

• Πραγμάτευση των στερεότυπων ή ιδιωματικών εκφράσεων και σταθερών λεξιλογικών συνάψεων σε νέα βάση στο τέλος κάθε λήμματος. Βλ. τα λήμματα ζωή, μάτι.

• Παράθεση της χρονολογίας εμφάνισης των αγγλικών και γαλλικών λέξεων, όπως και των στερεότυπων εκφράσεων. Ανοίγονται έτσι νέοι ορίζοντες σε θέματα Ιστορίας του πολιτισμού και των επιστημών. Ενδεικτικά παραδείγματα: βιταμίνη < γαλλ. vitamine, 1913. οικοτουρισμός < αγγλ. ecotourism, 1982. λιβερμόριο < διεθν. livermorium, 2012.

 (πηγή: Ακαδημία Αθηνών)