ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ. 19ος - 20ός

Νίκος Μπελαβίλας
Ιστορία της πόλης του Πειραιά. 19ος – 20ός

Αθήνα, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2021 (Μάρτιος)
Σελίδες: 600, με α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-221-895-2
Τιμή: 26,50 € // στο βιβλιοπωλείο μας 23,85 €

Για όλον αυτόν τον Πειραιά επιχειρεί να μιλήσει το παρόν βιβλίο. Για την πόλη-λιμάνι που ξεκίνησε να κτίζεται στις αρχές του 19ου αιώνα επάνω σε έρημα αρχαία ερείπια, ωρίμασε, έφτασε στην ακμή της και παράκμασε οδεύοντας προς το τέλος του 20ού αιώνα. Τα επόμενα χρόνια θα δείξουν αν συνεχίζει να παρακμάζει ή αν περνάει σε φάση ανάκαμψης.

Ο σύγχρονος Πειραιάς δεν θα υπήρχε αν δεν διέθετε το μεγάλο φυσικό αγκυροβόλιο σε αυτή τη θέση της ελληνικής χερσονήσου και της ανατολικής Μεσογείου και αν δεν είχε χωροθετηθεί η πρωτεύουσα του νέου μετεπαναστατικού κράτους στην Αθήνα. Οι πρώτοι πυρήνες όσων διοίκησαν και σχεδίασαν την πόλη, παρότι από την πρώτη στιγμή στράφηκαν στο εμπόριο, συνειδητοποίησαν νωρίς, μετά το μέσο του 19ου αιώνα, ότι συντελείτο στην Ευρώπη μια κοσμογονική αλλαγή, η εκβιομηχάνιση, και έσπρωξαν την πόλη προς αυτή την κατεύθυνση. Αυτό που κανείς δεν πρόβλεψε ποτέ ήταν τα μεγέθη της πληθυσμιακής ανάπτυξης. Ό,τι συνέβη στον Μεσοπόλεμο, η αλληλουχία πολέμων και η εκδίωξη πληθυσμών με αποτέλεσμα τη συνεχή ροή προσφύγων, ήταν ένα άλμα, όχι πάντα προς τα εμπρός.

Η πόλη μέσα στους δύο αιώνες της ιστορίας της, απλώθηκε σε όλο το μήκος της ακτής από το Φάληρο ώς το Πέραμα, και ώς τις παρυφές του Αιγάλεω, με μισό εκατομμύριο κατοίκους και μια ταυτότητα ιδιαίτερη. Η ζωή και η εξέλιξη της είναι και θα είναι δεμένη διαχρονικά με το λιμάνι της. Από τις πλούσιες συνοικίες των αστών του 19ου αιώνα ώς τις ταλαιπωρημένες από τη φτώχεια και τη βιομηχανική ρύπανση γειτονιές των κάθε λογής πολεμικών προσφύγων και οικονομικών μεταναστών, από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής του ώς σήμερα, ο Πειραιάς είναι συγκροτημένος ως μία ενιαία πόλη, παρά τις συγκλονιστικές ταξικές αντιθέσεις που χωρίζουν την κοινωνία του.

(πηγή: εκδόσεις Αλεξάνδρεια)

ΠΕΙΡΑΙΑΣ. ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΚΑΙ Η ΠΟΛΗ

Πειραιάς. Το λιμάνι και η πόλη

Επιστημονικό συμπόσιο (7 & 8 Νοεμβρίου 2018)
Κείμενα: συλλογικό
Αθήνα, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού & Γενικής Παιδείας (Ιδρυτής: Σχολή Μωραΐτη), 2020 (Σεπτέμβριος)
Σελίδες: 204, με α/μ και έγχρωμες εικόνες
Διαστάσεις: 23 x 22 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-259-153-6
Τιμή: 28,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 25,20 €

Πρόκειται για ειδική εικονογραφημένη έκδοση που περιλαμβάνει κείμενα εκπροσώπων φορέων, διακεκριμένων επιστημόνων και μελετητών οι οποίοι συμμετείχαν στο ομώνυμο συμπόσιο που πραγματοποιήθηκε στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, τον Νοέμβριο του 2018.

Με αφετηρία μια σύντομη ιστορική αναδρομή, η οποία διαγράφει τη φύση και τη λειτουργία της πόλης στο παρελθόν, που προφανώς καθορίζει και το παρόν της, εκτίθενται ζητήματα και σχολιάζονται δράσεις και προβληματισμοί που συνδέονται με τη σημερινή πόλη. Αναπτύσσονται θέματα όπως οι αρχαιολογικές ανασκαφές, οι προσφυγουπόλεις και η Ελεύθερη Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη Περάματος, η αποβιομηχάνιση του Πειραιά, η πολεοδομική ανάπτυξη, η ναυτιλία και ο ΟΛΠ, αλλά και η εκλογική συμπεριφορά των κατοίκων του από το 1922 ως σήμερα. Από τη θεματολογία δεν λείπουν ο Ολυμπιακός και το ρεμπέτικο τραγούδι. Παρουσιάζονται επίσης οι γενικότερες θέσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης καθώς και η σημερινή πολιτιστική ανάπτυξη της πόλης.

Οι συγγραφείς του τόμου –αρχιτέκτονες, ιστορικοί, πολιτικοί επιστήμονες, αρχαιολόγοι, οικονομολόγοι αλλά και πολιτικοί καθώς και εκπρόσωποι του εφοπλιστικού κόσμου– συζητούν για το παρόν και για το μέλλον του μεγάλου λιμανιού της Μεσογείου –που τα τελευταία χρόνια καταγράφει συνεχή ανάπτυξη–, αλλά και της πόλης του ως χώρου ζωής. Θέτουν την ανάγκη επαναπροσδιορισμού της δυναμικής σχέσης λιμανιού-πόλης, διατυπώνουν απόψεις για μια επωφελή και για τους δύο πόλους συνύπαρξη και σκιαγραφούν τις δυνατότητες μιας βιώσιμης αστικής ανάπτυξης.

Τον τόμο συμπληρώνει πλούσιο και σπάνιο φωτογραφικό υλικό.

(πηγή: Σχολή Μωραΐτη)

ΠΕΙΡΑΪΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ

Στέφανος Μίλεσης  
Πειραϊκές ιστορίες του Μεσοπολέμου

Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις Κυριακίδη 2016
245 σελ. με α/μ εικόνες 
ISBN 978-960-599-171-5 
Τιμή 24,80 € / στο βιβλιοπωλείο μας 19,84 € 


Τι είναι άραγε ο Πειραιάς; Δεν υπάρχει πλήρης και τεκμηριωμένη απάντηση. Είναι η πόλη που αναδείχθηκε στο πέρασμα των χρόνων. Είναι το υπολιμεναρχείο το υπαγόμενο στο λιμάνι της Ύδρας, που έφτασε να γίνει το μεγαλύτερο λιμάνι της Ανατολικής Μεσογείου. Είναι ο μικρός εμπορικός σταθμός, μια ξύλινη προβλήτα πάνω στη θάλασσα, που μετασχηματίσθηκε σε ατέλειωτα τετραγωνικά χιλιόμετρα λιμενικών εγκαταστάσεων. Είναι η πόλη των εφοπλιστών με το Σίτυ, η πόλη των εργατών, η πόλη των διανοούμενων. Ο Πειραιάς των ναυτικών, του Θεάτρου, της Φιλολογίας, των Καλλιτεχνών, των αθλημάτων, αλλά και ο Πειραιάς της φτώχειας, της ανεργίας, του καθημερινού μόχθου, της αγωνίας, της αμαρτίας, ο Πειραιάς του αίματος. Υπάρχει άραγε σαφής προσδιορισμός, πλήρης έννοια, που να εμπεριέχει όλα αυτά ταυτόχρονα; Πειραιάς τελικά μήπως είναι αυτό που έχει ζήσει ο καθένας μας; Για άλλους θλίψη, για άλλους χαρά, για άλλους είναι η γειτονιά που μεγάλωσαν, η μάνδρα που σκαρφάλωσαν, τα γόνατα που μάτωσαν. Ό,τι έχει ο καθένας μέσα του, αυτό περιγράφει ως «Πειραιά».

Η περίπτωση του Πειραιά, δεν αποτελεί μια και μόνο ιστορία. Είναι οι εκατοντάδες χιλιάδες ιστορίες των κατοίκων του. Άλλοτε ιστορίες μικρές και ασήμαντες, άλλοτε με πανελλήνια υπόσταση. Η πύλη εισόδου και εξόδου όχι μόνο μεταναστών αλλά και Βασιλέων, Πριγκίπων, Προέδρων και Πρωθυπουργών, ξένων προσωπικοτήτων που ερχόμενοι στην Ελλάδα, η πρώτη εικόνα που λάμβαναν ήταν του Πειραιά. Ιστορίες καθημερινότητας διαφορετικών ανθρώπων που συνυπάρχουν σε μια πόλη που έχει διαφορετικές εικόνες, διαφορετικά περιβάλλοντα, διαφορετικά επίπεδα. Τέτοιες ιστορίες προσπαθώ να δώσω κι εγώ στο βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας.

Εξήντα περίπου ιστορίες που καλύπτουν την περίοδο του μεσοπολέμου, προσπαθούν να συνθέσουν το προφίλ μιας πόλης. Γιατί ο Πειραιάς εν τέλει είναι εκείνο που είμαστε εμείς.

(από το βιβλίο)