ΤΑΚΙΤΟΣ

Ιστορίες. Βιβλία I-V

Εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια: Νίκος Πετρόχειλος

Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2013

543 σελ., Τόμος Γ΄

ISBN 978-960-250-517-4

Τιμή 21,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 18,90

Ο βίος του Ιουλίου Αγρίκολα. Περί καταγωγής και της χώρας των Γερμανών. 
Διάλογος περί ρητόρων

Εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια: Νίκος Πετρόχειλος

Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2013

247 σελ., Τόμος Δ΄

ISBN 978-960-250-518-2

Τιμή 12,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 10,80

Το έργο του Τακίτου Ιστορίες αρχίζει από το 69 μ. Χ. και τις τελευταίες μέρες του Γάλβα και καλύπτει τα επόμενα είκοσι οκτώ χρόνια, κατά τα οποία στο θρόνο ανέβηκαν κατά σειρά ο Όθων, ο Βιτέλλιος, ο Βεσπασιανός, ο Τίτος και ο Δομιτιανός. Σώζονται μόνο τέσσερα βιβλία και ένα μέρος του πέμπτου, δίνουν όμως μια περιεκτική εικόνα του εμφυλίου πολέμου και καταπληκτικές περιγραφές φιλόδοξων μηχανορράφων και ανίκανων ηγεμόνων, μεταξύ των οποίων ο Βεσπασιανός αποτελεί φωτεινή εξαίρεση.

Η μονογραφία Ο βίος του Ιουλίου Αγρικόλα δημοσιεύτηκε το 98 μ. Χ. και αφηγείται τη ζωή του πεθερού του Τακίτου. Το μεγαλύτερο μέρος της αναφέρεται στην πιο λαμπρή περίοδο της σταδιοδρομίας του Αγρικόλα, όταν του είχε ανατεθεί η διοίκηση της Βρετανίας. Στην ουσία, το έργο αποτελεί εγκώμιο επιφανούς νεκρού και απολογία ενός διοικητή επαρχίας που υπηρέτησε με νομιμοφροσύνη μια απεχθή τυραννία.

Η μονογραφία Περί της καταγωγής και της χώρας των Γερμανών, η γνωστότερη μονολεκτικά ως Germania, γράφτηκε κατά πάσα πιθανότητα και αυτή το 98 μ. Χ., και αναφέρεται στα διάφορα φύλα που κατοικούσαν βόρεια του Ρήνου και του Δούναβη. Στο βασικό της θέμα, που είναι η περιγραφή του τρόπου ζωής και των εθίμων των Γερμανών, συναρτώνται κάποια δευτερεύοντα ζητήματα, που όμως φαίνεται ότι απασχολούσαν έντονα τον ιστορικό, όπως η αντιπαραβολή του άγριου αλλά ηθικά αγνού γερμανικού λαού με τη διεφθαρμένη Ρώμη, καθώς και η υπόμνηση του μόνιμου κινδύνου που συνιστούσαν για την αυτοκρατορία οι λαοί στα βόρεια σύνορά της.

Ο Διάλογος περί ρητόρων θα πρέπει να είχε γραφτεί γύρω στο 100 μ. Χ. Θεωρήθηκε αποχαιρετισμός του συγγραφέα στο έργο του δημόσιου αγορητή και απολογία του, επειδή εγκατέλειπε τη ρητορική τέχνη προς όφελος της ιστορίας. Ο Τάκιτος, συζητώντας για την παρακμή της ρητορικής τέχνης στη Ρώμη, επιχειρηματολογεί με απαράμιλλο τρόπο και αποκαλύπτει μια σπάνια αίσθηση της ιστορικής προοπτικής, ιδιαίτερα στην παρουσίαση των ποικίλων παραγόντων που επηρεάζουν το αντικείμενό του, όπως η διδακτική θεωρία, οι λογοτεχνικές προτιμήσεις αλλά και οι αναπόφευκτες πολιτικές αλλαγές.

ΤΑΚΙΤΟΣ. ΧΡΟΝΙΚΑ

ΤΑΚΙΤΟΣ
ΧΡΟΝΙΚΑ

Εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια: Νίκος Πετρόχειλος
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2012
Τόμος Α΄: Βιβλία Ι-VI
573 σελ.
ISBN 978-960-515-1
Τιμή 22,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 19,80 € 

Τόμος Β΄: Βιβλία XI-XVI
468 σελ. 
ISBN 978-960-516-8 
Τιμή 20,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 18,00 €

Ο Τάκιτος, ο σπουδαιότερος ίσως ιστορικός του ρωμαϊκού κόσμου, γεννήθηκε στα μέσα του 1ου μ.Χ. αιώνα, πιθανότατα το 56 μ.Χ. Έλαβε δημόσια αξιώματα όσο βρίσκονταν στην εξουσία οι τρεις αυτοκράτορες της δυναστείας των Φλαβίων. Παντρεύτηκε το 77 με την κόρη του Ιουλίου Αγρικόλα, του πιο διακεκριμένου από τους κυβερνήτες της Βρετανίας στον καιρό του Δομιτιανού και βρισκόταν μακριά από τη Ρώμη, ασφαλώς σε κάποιου είδους δημόσια υπηρεσία, όταν πέθανε ο πεθερός του το 93. Όταν, τον ίδιο χρόνο, γύρισε πίσω στην πρωτεύουσα, έζησε την τρομοκρατία που σημάδεψε τις τελευταίες ημέρες του Δομιτιανού. Ορίστηκε ύπατος το 97 επί Νέρβα. Και περί το 112, επί Τραϊανού, έγινε έπαρχος της Ασίας.

Στα Χρονικά ο Τάκιτος ασχολείται με μια περίοδο πενήντα περίπου χρόνων, με αφετηρία το 14 μ.Χ. Δεν γνωρίζουμε πόσα βιβλία αριθμούσε αρχικά το έργο. Σήμερα μας είναι γνωστή η ύπαρξη μόνο δεκαέξι βιβλίων, από τα οποία το πέμπτο και το έκτο είναι ελλιπή, το δέκατο έκτο διακόπτεται στο 66 μ.Χ., δηλαδή πριν από το θάνατο του Νέρωνα, ενώ τέσσερα βιβλία έχουν χαθεί (από το έβδομο ως το δέκατο). Όσο κι αν τα χάσματα είναι μεγάλα, αναντίρρητα έχουμε στα χέρια μας το ιστορικό έργο ενός μεγαλοφυούς πνεύματος, που διεισδύει στην ουσία των ανθρώπινων πραγμάτων και εκφράζεται γι’ αυτά με τρόπο απαράμιλλο. Η ποικιλία των θεμάτων με τα οποία ασχολείται είναι εκπληκτική, ενώ πάντοτε του περισσεύει χώρος για να θίξει τα σοβαρά κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα της εποχής, λόγου χάρη τις ακρότητες της πολυτελούς διαβίωσης, τις σιτοδείες, τις οικονομικές κρίσεις, τις πυρκαγιές στην πόλη, την αύξηση του αριθμού των δούλων και την αντίστοιχη αύξηση των ενδιαιτημάτων τους, τα προβλήματα που δημιουργούσαν οι ανατολικές θρησκείες και οι διδασκαλίες της αστρολογίας.

Ο Τάκιτος περιγράφει αριστοτεχνικά τις δολοπλοκίες στην αυτοκρατορική αυλή, αποκαλύπτοντας μια τρομερή τοιχογραφία ανθρώπινων παθών που συναρπάζει τον αναγνώστη: φαυλότητα, μεγαλομανία, ωμότητα, αβουλία, καχυποψία, ματαιοδοξία, ακολασία κ.λ.π. Σχετικά με τις διαθέσεις του έναντι της αυτοκρατορίας, μπορεί να λεχθεί ότι είναι σαφώς αντίθετος προς το πνεύμα και την πρακτική της και νοσταλγεί τους θεσμούς της «ελεύθερης πολιτείας» (509-31 π.Χ.). Όπως και πολλοί άλλοι προγενέστεροι ιστορικοί, έτσι και ο Τάκιτος πιστεύει ότι η ιστορία πρέπει να έχει μια ηθοπλαστική λειτουργία και να διδάσκει τους αναγνώστες της. Χάρη στην ανεξάρτητη κρίση του κατά τη συλλογή και πραγμάτευση του ιστορικού υλικού του, χάρη στην προσήλωση με την οποία αναζητεί την αλήθεια και τέλος χάρη στη δραματική δύναμη και την ευγένεια του ήθους του, ο Τάκιτος μπορεί με απόλυτη επιτυχία να διεκδικήσει μια θέση ανάμεσα στους σημαντικότερους ιστορικούς της ανθρωπότητας και τους ελάχιστους εκλεκτούς στυλίστες της λατινικής λογοτεχνίας.