ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΗΣ ΑΥΛΗΣ. ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ, ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ ΤΟΥ 17ου ΑΙΩΝΑ

Νίκος Κοκκομέλης
Ιστορίες της Αυλής. Ιστοριογραφία, θεσμοί και κοινωνία στη Γαλλία του 17ου αιώνα

Αθήνα, εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2021 (Σεπτέμβριος)
Σελίδες: 198
Διαστάσεις: 12 x 19 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-05-1798-9
Τιμή: 13,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 11,70 €

 

Τα κεφάλαια του παρόντος βιβλίου μπορούν να διαβαστούν είτε ως σύνολο είτε αποσπασματικά. Ο αναγνώστης που θα θελήσει να περιπλανηθεί στην ξένη χώρα την οποία αποτελεί για εμάς ο 17ος αιώνας μπορεί να επιλέξει ελεύθερα τη διαδρομή που θα ακολουθήσει. Εάν αρχίσει από το πρώτο κεφάλαιο, θα συναντήσει ανθρώπους που πάσχισαν να αποδείξουν κάτι που σήμερα μοιάζει αυτονόητο: ότι το μυθιστόρημα αποτελεί ένα ξεχωριστό είδος λόγου. Εάν πάλι η επιλογή του είναι να διατρέξει το δεύτερο κεφάλαιο, θα έρθει αντιμέτωπος με το δίλημμα στο οποίο προσέκρουσαν όσοι κλήθηκαν να γράψουν την ιστορία του Λουδοβίκου ΙΔ': πώς δηλαδή να συγγράψουν έναν πανηγυρικό χωρίς να δίνουν την εντύπωση ότι κολακεύουν τον υψηλό προστάτη τους. Εφόσον, τέλος, κάποιος προτιμά να ξεκινήσει από το τέλος, θα χρειαστεί να αναλογιστεί μια παράδοξη υπόθεση: ότι η ιστορία μπορεί, τελικά, να είναι ένα καλλιτεχνικό είδος, κάπου ανάμεσα στο θέατρο, το έπος και τη ρητορική. [...]

Το αόρατο νήμα που συνδέει τους λόγους περί ιστορίας είναι η διαπίστωση ότι ο στοχασμός επί του παρελθόντος δεν αντιστοιχεί σε μια απλή τεχνική διαδικασία τεκμηρίωσης αλλά, πολύ περισσότερο, σε μια απόπειρα μετάφρασης των προκλήσεων (κοινωνικών, πολιτικών ακόμα και φιλοσοφικών) που θέτει το εκάστοτε παρόν.

 (Από την εισαγωγή του βιβλίου)

 

 

 

ΟΙ ΕΚΑΤΟ ΜΕΡΕΣ

Joseph Roth
Οι εκατό μέρες

Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου
Αθήνα, εκδόσεις Άγρα, 2020 (Οκτώβριος)
Σελίδες: 288
Διαστάσεις: 14 x 21 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-505-480-9
Τιμή: 15,92 € // στο βιβλιοπωλείο μας 14,33 €

Ήταν χαμένη. Χαμένη ανεπανόρθωτα. Ανήκε στον μεγάλο αυτοκράτορα, μα αυτός δεν την ήξερε, δεν ήξερε τίποτα γι’ αυτήν. Ήταν μικροσκοπική κι ασήμαντη, πιο ασήμαντη από τις ασήμαντες μυγούλες που βούιζαν στην κάμαρα του αυτοκράτορα, αόρατες ή κι ενοχλητικές ίσως γι’ αυτόν. Αόρατη η κι ενοχλητική ίσως : όπως κι αν ήταν, αυτή τον αγαπούσε. Η καρδιά της ήταν θερμή, τρυφερή, νέα. Κάποιες στιγμές, με το βλέμμα προσηλωμένο σε κάποιο από τα πορτραίτα του, ένιωθε κι η ίδια σαν τις μυγούλες που, μικροσκοπικές κι ασήμαντες κι ενοχλητικές, σέρνονταν πάνω στη ζωγραφιά.

Ο ασύγκριτος Γιόζεφ Ροτ, στο μυθιστόρημα αυτό του 1935, φαντάζεται τις τελευταίες ένδοξες μέρες του Ναπολέοντα, τις εκατό μέρες αφότου κατάφερε να δραπετεύσει από τη νήσο Έλβα ως την τελειωτική του ήττα στο Βατερλώ. Η αφήγηση αυτού του εντυπωσιακού έργου, που τοποθετείται στο πρώτο εξάμηνο του 1815 κυρίως στο Παρίσι, γίνεται από δύο διαφορετικές οπτικές γωνίες : από τη μία είναι ο ίδιος ο Ναπολέοντας κι από την άλλη η ταπεινή αφοσιωμένη πλύστρα του παλατιού Αντζελίνα Πιέτρι, μια άτυχη κοπέλα που του ’χει δώσει οριστικά και αμετάκλητα την καρδιά της. Ο Ροτ καταφέρνει να εκφράσει με αριστοτεχνικό τρόπο τη βαθιά θλίψη που συνδέει τη μοίρα τους.

Η λυρική κομψότητα και οι υποβλητικές ατμοσφαιρικές λεπτομέρειες, που αποτελούν την υπογραφή του Ροτ, στις Εκατό μέρες αγγίζουν την τελειότητα.

Αυτό που ιδίως ελκύει τον Ροτ –το αποκαλύπτει σε μια επιστολή– είναι η δυνατότητα να δείξει τον Ναπολέοντα « στη μόνη φάση της ζωής του στην οποία εμφανίζεται η “ανθρώπινη” πλευρά του και συνάμα η δυστυχία του… Θέλησα να παρουσιάσω έναν “μεγάλο ανδρα” σαν έναν “ταπεινό” άνθρωπο ». Για να δείξει αυτή την κρυφή πλευρά του Ναπολέοντα, τη στραμμένη προς το σκοτάδι και την αυτοκαταστροφή, ο Ροτ διεισδύει με λεπτότητα και ταυτόχρονα με ωμότητα στην ψυχολογία του.

Αλλά το πιο επιτυχημένο τέχνασμα ήταν το ότι αντιστοίχισε τη μοιραία πορεία του Ναπολέοντα –πολύ δύσκολο να την αφηγηθείς μετά τις τόσες εξιστορήσεις που έχουν γίνει– με εκείνη της άσημης Αντζελίνας Πιέτρι, μιας πλύστρας στο παλάτι, μίας εκ των αναρίθμητων γυναικών που « όπως όλες οι γυναίκες της χώρας (ίσως κι όλες οι γυναίκες όλης της γης) αγαπούσαν τον αυτοκράτορα ». Στο τέλος, μολονότι η σκιά της ιστορίας μοιάζει να δυναστεύει τα πάντα, θα φανεί πως οι δύο μοίρες κατά κάποιο τρόπο συγκλίνουν στην απόγνωση και σε μια πεισματική αφοσίωση.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Η ΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ. Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ (1797-1799) ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Δημήτρης Αρβανιτάκης
Η αγωγή του πολίτη. Η γαλλική παρουσία στο Ιόνιο (1797-1799) και το έθνος των Ελλήνων

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2020 (Ιούλιος)
Σελίδες: 782
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-524-581-8
Τιμή: 30,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 27,00 €

Ο ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΣ ΚΟΡΑΗΣ, στο περίφημο Υπόμνημά του (1803), θέλοντας να αναδείξει τη θεμελιώδη σημασία των γαλλικών εξελίξεων για τους Έλληνες, σημείωνε ότι, ιδίως μετά το 1789, «η εθνική ματαιοδοξία παραχώρησε τη θέση της στη συμπεριφορά ενός λαού ο οποίος ετοιμάζεται να μεταβληθεί σε έθνος»: να αποκτήσει δηλαδή πολιτική αυτοσυνειδησία και να διεκδικήσει ανεξάρτητη πολιτική ύπαρξη.
 

Αυτό το βιβλίο επιχειρεί να φωτίσει μια κρίσιμη, πλην όμως εν πολλοίς άγνωστη πτυχή της συγκεκριμένης διαδικασίας: τη γαλλική παρουσία στο Ιόνιο, από το καλοκαίρι του 1797 μέχρι την άνοιξη του 1799, και τις ευρύτερες συνέπειές της για τον κόσμο των Ελλήνων.

Σε πρώτο επίπεδο, εστιάζουμε στο τέλος της μακραίωνης βενετικής κυριαρχίας στο Ιόνιο, κυρίως όμως στους νέους πολιτικούς, διοικητικούς και εκπαιδευτικούς θεσμούς, αλλά και σε κομβικά εννοιολογικά ζητήματα που προέκυψαν από αυτό: στους τρόπους πρόσληψης της ρήξης, στην εννοιολογική μετακίνηση και νοηματική διεύρυνση κρίσιμων όρων (πολίτης, τόπος, αρετή, νόμος, πατρίδα, έθνος), στη νέα ανάγνωση του ιστορικού χρόνου – στην πολιτικοποίηση, ιδίως, της αρχαιότητας.

Παράλληλα, παρακολουθούμε την προσέγγιση του Ιονίου με τον ελληνικό κορμό: μετά από αιώνες, οι δύο κόσμοι αρχίζουν να συγκλίνουν, λόγω των εξελίξεων του παρόντος, κυρίως όμως λόγω των ελπίδων του μέλλοντος. Η ανατροπή του 1797 και ο θάνατος της Βενετίας, η πλήρης διατάραξη των ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο, η άφιξη της Γαλλίας στα κράσπεδα της επικράτειας του σουλτάνου και η αποκάλυψη των σχεδίων του Ρήγα –ομόκεντροι κύκλοι που γεννήθηκαν από το 1789–, οδήγησαν στην εκρηκτική διάδοση των νέων ιδεών στον κόσμο των ραγιάδων.

Η ορθόδοξη Εκκλησία, εντός του πλαισίου που όριζε η Οθωμανική αυτοκρατορία και με λόγο αντίστοιχο της καθολικής, αντιπαρατέθηκε σφοδρά στις νέες ιδέες, εννοιολογώντας με τον δικό της τρόπο τους επίμαχους όρους: ελευθερία, αρετή, ισότητα, πατρίδα. Η οξεία αυτή αντιπαράθεση επέσπευσε το επόμενο μεγάλο βήμα του ελληνικού κόσμου: την εννοιολογική αυτονόμηση του γένους των Γραικών από το γένος των ορθοδόξων.

 

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

 

 

 

ΕΛΛΗΝΕΣ ΜΙΣΘΟΦΟΡΟΙ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ (1789-1815)

Φοίβος Οικονόμου
Έλληνες μισθοφόροι στην υπηρεσία της επαναστατικής Γαλλίας (1789-1815)

Θεσσαλονίκη, University Studio Press 2016
342 σελ. με έγχρωμες και α/μ εικόνες
ISBN 978-960-12-2251-6
Τιμή 24,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 19,20 €



«Το φαινόμενο της στρατιωτικής υπηρεσίας των Ελλήνων σε ξένες δυνάμεις κατά την νεώτερη εποχή ανάγεται στις πρώτες κιόλας δεκαετίες του 15ου αιώνα και φτάνει ως τη δημιουργία τουλάχιστον του νεοελληνικού κράτους. Γι΄αυτό και απασχόλησε την ιστοριογραφία (ελληνική και ξένη) ήδη από τον 19ο αιώνα. Ωστόσο το βάρος των ερευνών έπεσε στη μελέτη των Ελλήνων και Αρβανιτών μισθοφόρων, των πολυσυζητημένων «stradioti», που υπηρέτησαν τις δυτικές χριστιανικές δυνάμεις κατά τον 15ο , 16ο και 17ο αιώνα, καταρχήν τη Βενετία και τα άλλα ιταλικά κρατίδια και στη συνέχεια την αψβουργική Ισπανία. Την προσοχή επίσης των ιστορικών προκάλεσε και η στρατιωτική υπηρεσία των Ελλήνων στο ναυτικό και στο πεζικό της Ρωσίας, κατά κανόνα στα χρόνια της Αικατερίνης Β΄ και των άμεσων διαδόχων της. Η σημαντική υπηρεσία των Ελλήνων μισθοφόρων στη Γαλλία στα τέλη του 18ου και τις αρχές του 19ου αιώνα, μολονότι δεν έμεινε έξω από το ενδιαφέρον της ιστορικής έρευνας, δεν καταξιώθηκε ιστοριογραφικά: ουσιαστικά η μελέτη του σημαντικού αυτού κεφαλαίου της ιστορίας μας περιορίστηκε σε μία σειρά άρθρων δύο Γάλλων, του διπλωμάτη Auguste Boppe και του ιστορικού Jean Savant, καθώς και σε μερικά μελετήματα του Κωνσταντίνου Ράδου (τα οποία μάλιστα αποτελούν θεωρήσεις και συμπληρώσεις των δεδομένων που είχαν φέρει στο φως οι προαναφερθέντες Γάλλοι ερευνητές).

Από την άποψη λοιπόν αυτή η εργασία του κ. Φοίβου Οικονόμου αποτελεί την πρώτη συστηματική και ταυτόχρονα συνθετική προσέγγιση της στρατολόγησης, οργάνωσης και δράσης των Ελλήνων που πολέμησαν ως μισθοφόροι σε ποικιλώνυμα ειδικά σώματα στο πλευρό των Γάλλων, τόσο κατά την επαναστατική όσο και κατά τη ναπολεόντεια περίοδο…»

Ι. Κ. Χασιώτης

(από το προλογικό σημείωμα του βιβλίου)