ΣΜΥΡΝΗ. ΠΕΡΙΗΓΗΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ 1922

Γιώργος Πουλημένος  
Σμύρνη. Περιηγητικός οδηγός 1922

Γλύφα Βαρθολομιού Ηλείας, Εκδόσεις Μπαλτά, 2019 (Ιούλιος) 
Σελίδες: 158, με α/μ εικόνες και έγχρωμους χάρτες 
Διαστάσεις: 16,5 x 24 εκ. 
ISBN χαρτόδετου: 978-618-83604-6-4 
Τιμή: 13,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 11,70 € 

«Σαν της Σμύρνης το γιανγκίνι στο ντουνιά δεν έχει γίνει…»

Ήταν η πυρκαγιά που σήμανε το τέλος της Γκιαούρ Ιζμίρ, εκείνες τις μαύρες μέρες του Σεπτέμβρη του 1922. Και όμως, τόσα χρόνια μετά, δεν έχουν λησμονηθεί το Και, η Αγία Φωτεινή, το Κορδελιό, ο Μπουρνόβας… Πώς όμως ήταν η Σμύρνη πριν καταστραφεί; Μετά από πολυετή έρευνα, ο Γιώργος Πουλημένος συνέγραψε έναν περιηγητικό οδηγό της πόλης της Σμύρνης, όπως ήταν κατά το μοιραίο έτος 1922. Στην αρχή του βιβλίου δίνονται γενικές πληροφορίες για τη Σμύρνη (πληθυσμός, κλίμα, ιστορία, οικονομία, πληροφορίες για περιηγητές), καθώς και το θρησκευτικό εορτολόγιο του έτους 1922 για όλες τις κοινότητες των κατοίκων της πόλης. Ακολουθούν είκοσι επτά μεγάλης ακριβείας πρωτότυποι χάρτες που σχεδίασε ο Γ. Πουλημένος με βάση παλαιούς χάρτες της Σμύρνης. Σ’ αυτούς έχουν αποτυπωθεί με ακρίβεια οι δρόμοι και τα σημαντικότερα δημόσια και ιδιωτικά κτήρια της πόλης (διοικητήριο, δημόσιες υπηρεσίες, τελωνεία, προξενεία, σιδηροδρομικοί σταθμοί, σχολεία, εκκλησίες, τζαμιά, συναγωγές, βερχανέδες, ξενοδοχεία, θέατρα, κινηματογράφοι, εστιατόρια, νοσοκομεία, εργοστάσια κ. ά.). Κάθε χάρτης συμπληρώνεται με παλιές φωτογραφίες και σύντομα κατατοπιστικά κείμενα με τις σημαντικότερες πληροφορίες για τη συγκεκριμένη περιοχή. Τα προάστια, τα χωριά και οι κοντινοί οικισμοί (Κορδελιό, Μπουρνόβας, Μπουτζάς κ.λπ.) αναφέρονται στο τέλος του βιβλίου.

Μέσα από τις σελίδες του οδηγού, χρήσιμου στον επισκέπτη του τότε, αλλά και του τώρα, προβάλλει ολοζώντανη η μυθική πια πόλη, η μητρόπολη του Μικρασιατικού και του Αιγαιακού Ελληνισμού, η αλησμόνητη Σμύρνη.

Νίκος Η. Πεταλωτής

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Η ΠΡΟΚΥΜΑΙΑ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

Γιώργος Πουλημένος, Αχιλλέας Χατζηκωνσταντίνου
Η προκυμαία της Σμύρνης. Ανιχνεύοντας ένα σύμβολο προόδου και μεγαλείου
Τόμος Ι: Οικιστικό και κοσμικό τμήμα
Τόμος ΙΙ: Εμπορικό και διοικητικό τμήμα

Αθήνα, Εκδόσεις Καπόν 2018
Σελίδες: 722, με α/μ εικόνες και σχέδια
Διαστάσεις: 24 x 29,8 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-618-5209-36-0
Τιμή: 95,40 € // στο βιβλιοπωλείο μας 85,86 €

Μία πρωτότυπη παρουσίαση της περίφημης Προκυμαίας της Σμύρνης. Από την ολοκλήρωση του έργου το 1875 έως την πυρπόληση της Σμύρνης το 1922, το θαλάσσιο μέτωπο, γνωστό ως «Και», με τα πολυτελή μέγαρα, τα θέατρα και τα καφενεία, τα ξενοδοχεία και τα προξενεία και βέβαια το λιμάνι, έγινε η πιο χαρακτηριστική εικόνα της κοσμοπολίτικης πόλης και το σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής.

Το δίτομο αυτό έργο παρουσιάζει με πρωτότυπο και εποπτικό τρόπο το «Και», την μήκους τριών και πλέον χιλιομέτρων Προκυμαία της Σμύρνης, ως ένα ενιαίο αρχιτεκτονικό, τοπογραφικό και ιστορικό σύνολο.

Το «Και» ήταν το συνώνυμο της προόδου, του κοσμοπολιτισμού και της ευμάρειας των κατοίκων της, κατά τα 47 χρόνια που μεσολάβησαν από την ολοκλήρωσή του τον Αύγουστο του 1875 μέχρι τον Σεπτέμβρη του 1922. Ακριβώς τότε όμως, η εικόνα αυτή έμελλε να αλλάξει βίαια, με την τραγική κατάληξη του ελληνοτουρκικού πολέμου, την ανακατάληψη της Σμύρνης από τον τουρκικό στρατό και τη μεγάλη πυρκαγιά που ακολούθησε. Μεγάλο μέρος των κτισμάτων της Προκυμαίας χάθηκε ανεπιστρεπτί και ό,τι είχε επιζήσει έπεσε μοιραία, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, θύμα της νέας ανοικοδόμησης της πόλης ως σύγχρονης Ιζμίρ.

Η παρούσα έκδοση αποτελεί τον καρπό πολυετούς έρευνας των συγγραφέων, οι οποίοι αξιοποίησαν το σύνολο των διαθέσιμων πηγών (βιβλιογραφία, τύπο, φωτογραφίες, χάρτες, εμπορικούς οδηγούς κ.ο.κ.) στην Ελλάδα και διεθνώς.

Μελετήθηκαν εκατοντάδες καρτ-ποστάλ και πανοράματα, όπου αποτυπώνονται τα μεγαλοπρεπή ιδιωτικά μέγαρα, θέατρα, καφέ, προξενεία, λέσχες και ξενοδοχεία του «Και», καθώς και η ζωηρή κίνηση του λιμανιού.

Πρόκειται για τις διαφορετικές πτυχές του δημόσιου και ιδιωτικού βίου της Σμύρνης, μιας σημαντικής πόλης-κόμβου που, αν και βρισκόταν στην Ανατολή, ανέπνεε για αιώνες τον αέρα της Δύσης.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ιστορία των ενοίκων του «Και», που αποτελούσαν μέλη μίας δυναμικής, πολυεθνικής κοινωνίας.

Με βάση τα παραπάνω, το καθένα από τα 200 και πλέον κτίσματα που καταγράφηκαν, μελετήθηκε και σχεδιάστηκε ξεχωριστά, ενώ με την χρήση ψηφιακής τεχνολογίας επιχειρήθηκε για πρώτη φορά μία συνολική ανασύσταση του παραλιακού μετώπου της Σμύρνης, που συμπληρώνεται με πλούσιο φωτογραφικό υλικό.

Μπορεί τα πάντα στη Σμύρνη να έχουν αλλάξει, όμως εκείνη συνεχίζει να επιζεί στη συλλογική μνήμη μέσα από τη μελέτη της ιστορίας της. Έναν νοερό περίπατο σε ένα εμβληματικό τμήμα της, το θρυλικό «Και», προσφέρει αυτό το βιβλίο, ζωντανεύοντας μέσα από τις σελίδες του την οριστικά χαμένη «χρυσή εποχή» της Σμύρνης.

(πηγή: Εκδόσεις Καπόν)