«ΦΟΥΣΤΑΝΙΑ» ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΣΤΗ ΧΙΟ (16ος ΑΙΩΝΑΣ-ΑΡΧΕΣ 20ού)

Νάντια Μαχά-Μπιζούμη
«Φουστάνια» αναγεννησιακού τύπου στη Χίο (16ος αιώνας-αρχές 20ού). Λαογραφική συμβολή στην τυπολογική προσέγγιση των τοπικών ενδυμασιών

Αθήνα, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς, 2020 (Δεκέμβριος)
Σελίδες: 256, με έγχρωμες εικόνες και α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 20,5 x 28 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-244-215-9
Τιμή: 38,50 € // στο βιβλιοπωλείο μας 34,65 €

 

 

Στην έκδοση καταγράφονται, εξετάζονται και ερμηνεύονται η διαμόρφωση και η εξέλιξη των γυναικείων ενδυματολογικών σχημάτων (πτυχωτά «φουστάνια») που επικράτησαν στο νησί της Χίου, στη Χώρα και στα Μαστιχοχώρια, λόγω ιστορικά αιτιολογημένων επιρροών, σε σύνδεση με τα αντίστοιχα σχήματα του ευρύτερου Αιγαιακού χώρου. Το έργο, αποτέλεσμα συστηματικής έρευνας της συγγραφέως σε μουσειακές συλλογές, σε βιβλιογραφικές πηγές, σε χιώτικες οικίες και ιδιωτικές συλλογές, αλλά και βασισμένο σε προφορικές μαρτυρίες και συνεντεύξεις, επικεντρώνεται στα κοντά, λευκά πτυχωτά «φουστάνια» των Μαστιχοχωρίων, άμεσα επηρεασμένα από την αναγεννησιακή γυναικεία ενδυμασία, κυρίως αυτή της Γένοβας.

Πτυχές της έρευνας αφορούν στην οικοτεχνική παραγωγή και επεξεργασία του υφάσματος, σε σύνδεση με την τοπική οικονομία, τις καταναλωτικές συνήθειες και τον ρόλο της γυναικείας εργασίας. Η εφαρμογή της τυπολογικής κατάταξης αφορά πρωτίστως τα ενδυματολογικά σύνολα των Μαστιχοχωρίων, και ειδικότερα του Πυργιού, της Καλαμωτής και των υπόλοιπων χωριών που εξετάζονται με βάση τη γεωγραφική τους θέση, και κατ’ επέκταση τα ενδυματολογικά σύνολα των Βορειόχωρων (Βολισσός, Καρδάμυλα, Αμάδες). Μέσω της τυπολογικής προσέγγισης επιτυγχάνεται η παρουσίαση των πτυχωτών «φουστανιών» σε διαφορετικές κοινωνικές τάξεις, αφού αυτά υιοθετούνται, σε διάφορους τύπους και παραλλαγές, και από τις εκπροσώπους των ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων της Χώρας, αλλά και από εκείνες του αγροτικού κόσμου.

Η έκδοση περιλαμβάνει φωτογραφικό υλικό που τεκμηριώνει εικονογραφικά τη μελέτη και προβάλλει τις ενδυματολογικές ιδιαιτερότητες της Χίου, στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς και του υλικού πολιτισμού του νησιού κατά τα νεότερα χρόνια.

(πηγή: ΠΙΟΠ)

Η ΑΜΦΙΕΣΗ

Η αμφίεση

Σειρά: ΑΦΕΛΙΑ 4
Κείμενα: Αφροδίτη Κούρια
Επιμέλεια: Βασιλική Χατζηγεωργίου, Ματθίλδη Πυρλή
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2018
Σελίδες: 117, με 82 α/μ εικόνες Διαστάσεις: 14 x 20 εκ. 
ISBN 978-960-250-699-8
Τιμή: 12,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 9,00 €

Το βιβλίο συγκεντρώνει πορτρέτα της περιόδου 1860-1940, από οικογενειακά κυρίως αρχεία, τα οποία έχουν τραβηχτεί σε φωτογραφικό στούντιο. Στις φωτογραφίες αυτές, καθώς προορίζονται για ενθύμια, δίνεται ιδιαίτερη μέριμνα στην αμφίεση και κατά συνέπεια επιστρατεύονται τα πιο καλά, κομψά ή επίσημα ρούχα που διαθέτει ο εικονιζόμενος. Η πρωτοτυπία του βιβλίου έγκειται στην αντιπαραβολή των ενδυμασιών αυτών με τις μεταμφιέσεις των ίδιων προσώπων, συνήθως επ’ ευκαιρία κάποιας γιορτής ή αποκριάτικου χορού. Στις πιο πρώιμες φωτογραφίες εικονίζονται κυρίες επί των τιμών της βασίλισσας Αμαλίας και άλλες επώνυμες γυναίκες της άρχουσας τάξης στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Στις μεταγενέστερες φωτογραφίες εμφανίζονται γόνοι επιφανών οικογενειών, όπως της οικογένειας Κριεζή, Έλληνες της διασποράς, όπως οι Καραθεοδωρή, αλλά και ευειδείς γνωστές Αθηναίες, όπως αυτές που το 1910 συμμετείχαν στην «εκτέλεσιν πλαστικών πινάκων» στο Βασιλικό Θέατρο για φιλανθρωπικό σκοπό. Οι μεταμφιέσεις πολύ συχνά συνδέονται με την καλλιτεχνική επικαιρότητα και τις έξωθεν επιρροές της εκάστοτε περιόδου, εικονογραφώντας κατ’ αυτό τον τρόπο τα γραπτά ιστορικά τεκμήρια.

Στην εισαγωγή της, η Αφροδίτη Κούρια παρατηρεί επιπλέον: «Οι φωτογραφίες που δημοσιεύονται σε τούτη την έκδοση με θεματικό άξονα τη μεταμφίεση εμπλουτίζουν τη γνώση μας για την ελληνική υψηλή κοινωνία και τα ήθη της στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και στις πρώτες δεκαετίες του 20ού –ένα τοπίο θολό, υποφωτισμένο σε διάφορα επίπεδα. Αυτά τα οπτικά ντοκουμέντα μας ανοίγουν ένα μικρό παράθυρο σ’ αυτό τον κόσμο, ο οποίος εν πολλοίς παραμένει απροσπέλαστος στη διεπιστημονική έρευνα, κυρίως εξαιτίας της έλλειψης ιδιωτικών / οικογενειακών αρχείων ή των προβλημάτων πρόσβασης σε όσα υπάρχουν».

(πηγή: ΜΙΕΤ)

ΝΥΦΕΣ. ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΜΟΔΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Νύφες. Παράδοση και Μόδα στην Ελλάδα / Brides. Tradition and Fashion in Greece
 
Κατάλογος έκθεσης
Επιμέλεια-Κείμενα: Ιωάννα Παπαντωνίου
Ναύπλιο, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα- Μουσείο «Βασίλειος Παπαντωνίου» 2014
69 σελ. με α/μ και έγχρωμες εικόνες
ISBN 978-960-9722-01-8
Τιμή 15,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 13,50 € 



Πρόκειται για τον κατάλογο της ομότιτλης έκθεσης που πραγματοποιήθηκε  στο Μουσείο Μπένάκη (Κτήριο Οδού Πειραιώς, 23/1/14-25/5/14). Με επίκεντρο τον γάμο, τη σημαντική αυτή στιγμή στη ζωή της γυναίκας, η έκθεση Νύφες. Παράδοση και μόδα στην Ελλάδα παρουσιάζει ένα μεγάλο εύρος ενδυμάτων από τις συλλογές του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος.

Ξεκινώντας από τις παραδοσιακές νυφικές φορεσιές του 19ου αιώνα και περνώντας στην ευρωπαϊκή μόδα, η έκθεση φιλοδοξεί να αναδείξει την ποικιλία των σχημάτων και των διακοσμητικών στοιχείων που παρουσιάζουν τα νυφικά ενδύματα, και μέσω αυτής της ποικιλίας την ιδιαίτερη κοινωνική και βιωματική λειτουργία του νυφικού φορέματος. Ακολουθώντας την εξέλιξη του κομβικού αυτού ενδύματος μέσα στον χρόνο, η έκθεση αναφέρεται παράλληλα στην εξέλιξη τόσο των ενδυματολογικών κωδίκων που καθορίζουν τη χρήση του στην Ελλάδα όσο και των εθίμων και των τελετουργιών που το συνοδεύουν.  

Στην πολυχρωμία των τοπικών νυφικών ενδυμασιών του 19ου αιώνα αρχίζει να προστίθεται στις αρχές του 20ού το λευκό χρώμα με τη μορφή ενός πέπλου που φοριέται πάνω από τον παραδοσιακό πολυποίκιλτο κεφαλόδεσμο. Η προσθήκη αυτή αποτελεί έναν μακρινό απόηχο του λευκού νυφικού που καθιερώνεται στην Ευρώπη μετά το γάμο της βασίλισσας Βικτωρίας. Το λευκό νυφικό θα εκτοπίσει σταδιακά τις τοπικές φορεσιές και θα αποτελέσει έναν κανόνα, από τον οποίο δε θα λείψουν κάποιες ενδιαφέρουσες εξαιρέσεις. Έκτοτε η δημιουργία του νυφικού ενδύματος συμβαδίζει με τις τάσεις της μόδας, αντλώντας όλο και συχνότερα τα τελευταία χρόνια έμπνευση από σχήματα του παρελθόντος. Ταυτόχρονα αποτυπώνει τόσο τις προσωπικές ενδυματολογικές επιλογές των γυναικών που τα φόρεσαν, όσο και τις ιδιαίτερες κοινωνικές συνθήκες της εποχής τους.

(πηγή: Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα «Βασίλειος Παπαντωνίου»)