Ο ΔΙΟΝΥΣΟΣ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΘΗΝΑ

Κορνέλια Ίσλερ-Κέρενυι
Ο Διόνυσος στην κλασική Αθήνα. Μια ερμηνεία μέσα από την εικονογραφία

Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2021 (Σεπτέμβριος)
Μετάφραση: Μαίρη Κλεώπα
Σελίδες: 392, με 118 α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-250-782-7
Τιμή: 28,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 25,20 €

 

Ο Διόνυσος αποτελεί ακόμα και στις μέρες μας μία από τις πιο αγαπητές μορφές της ελληνικής μυθολογίας. Είναι ο γνωστός σε όλους αρχαίος θεός της έκστασης, του κρασιού και του θεάτρου. Κι όμως, για τους αρχαίους Έλληνες, και δη τους πολίτες της κλασικής Αθήνας, αντιπροσώπευε πολλά περισσότερα. Μια πρόχειρη ματιά στην αρχαία εικονογραφία αρκεί για να διαπιστώσει κανείς τον αναπάντεχο πλούτο των ποικίλων εκφάνσεων του διονυσιακού σύμπαντος. Ειδικά τα αγγεία, συνδεδεμένα καθώς ήταν με όλο το φάσμα της καθημερινότητας, αλλά και με κρίσιμες στιγμές στη ζωή του ατόμου, της οικογένειας και της πόλης (τελετές ενηλικίωσης, ταφικά έθιμα κτλ.), αποκαλύπτουν το πανόραμα ενός κόσμου στενά συνυφασμένου με όλες τις πτυχές του ατομικού και κοινωνικού βίου. Πρόκειται για έναν κόσμο οριακό, μεταξύ μύθου και πραγματικότητας, όπου, χάρη στον διαμεσολαβητικό ρόλο μορφών όπως οι σάτυροι, πραγματωνόταν, θα λέγαμε, ένα είδος άμεσης επικοινωνίας με έναν θεό που εμφανιζόταν ως εγγυητής της ατομικής και συλλογικής ευδαιμονίας.

Η Κορνέλια Ίσλερ-Κέρενυι (Cornelia Isler- Kerényi) γεννήθηκε στη Βουδαπέστη το 1942 και μεγάλωσε στην Ελβετία, όπου ζει μέχρι σήμερα. Σπούδασε κλασική αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης, στο οποίο ανακηρύχθηκε διδάκτορας το 1969, με τη διατριβή Nike. Der Typus der laufenden Flügelfrau in archaischer Zeit. Έχει συμμετάσχει σε ανασκαφές στη Σικελία και στην Ελλάδα κι έχει διδάξει σε πανεπιστήμια της Ελβετίας και της Ιταλίας. Κύριο πεδίο της έρευνάς της αποτελεί η αρχαία εικονογραφία, ιδίως των αγγείων, την οποία προσεγγίζει ως φορέα μιας σημαντικής, αν και ουσιαστικά ανεξερεύνητης, παρακαταθήκης για το αρχαίο ελληνικό θρησκευτικό σύμπαν. Έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της έρευνάς της στον Διόνυσο και τον κόσμο του, που αποτέλεσαν και το αντικείμενο ορισμένων από τις κυριότερες δημοσιεύσεις της: Civilizing Violence. Satyrs on 6th-Century Greek Vases (2004), Dionysos in Archaic Greece. An Understanding through Images (2006), Dionysos in Classical Athens. An Understanding through Images (2015).

 

(πηγή: ΜΙΕΤ)

LES DEVOIRS ET LA CHOSE PUBLIQUE DANS L' OEUVRE DE NICOLAS MAVROCORDATOS

Lambros Kampéridis
Les devoir et la chose publique
Dans l’ œuvre de Nicolas Mavrokordatos

Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2021 (Μάρτιος)
Σελίδες: 430
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-250-772-8
Τιμή: 28,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 25,20 €

 

Ο Λάμπρος Καμπερίδης παρουσιάζει εδώ, γραμμένη στα γαλλικά, τη μελέτη του που εξαρχής θεωρούσε ως απαραίτητο δεύτερο τόμο στην πραγματεία του Νικόλαου Μαυροκορδάτου Περί καθηκόντων βίβλος (Βουκουρέστι 1719), την οποία ο ίδιος εξέδωσε σε δίγλωσση έκδοση (ΜΙΕΤ, 2014), σε δική του μετάφραση και ερμηνευτικό σχολιασμό, επίσης στα γαλλικά. Ένα δοκίμιο για τα «καθήκοντα» (officia) στο κατώφλι του Διαφωτισμού ήταν, για τον πολύγλωσσο συγγραφέα, ο ιδεώδης συνοδοιπόρος του σύγχρονου αναγνώστη στην κατανόηση του opus magnum του Μαυροκορδάτου, ο οποίος συνέγραψε το έργο του ως πρότυπο ενός συνταγματικού δικαίου όταν ανέλαβε την ηγεμονία των παραδουνάβιων επικρατειών, με σκοπό να χρησιμεύσει ως κώδικας συνύπαρξης μιας ανασυντασσόμενης κοινωνίας στο πλαίσιο του οθωμανικού καθεστώτος. Ο βοϊβόδας της Μολδοβλαχίας ήθελε να είναι ο φορέας της δυτικής παράδοσης που νομιμοποιεί κάθε είδους ηγεμόνα, αρχιερέα, ανώτατο κρατικό διοικητή ή δικαστή να αναλαμβάνει την «αξιοπρέπεια» των καθηκόντων του, και να φέρει το «πρόσωπο» του λειτουργήματος που ασκεί ως εγγύηση για τις υπηρεσίες του στα δημόσια πράγματα (res publica). Τα πρώτα ηθικά χαρακτηριστικά των Καθηκόντων αντλούν από τις πλατωνικές αρετές, τη δικαιοσύνη, τη φρόνηση, την ανδρεία και τη σωφροσύνη. Σήμερα ο μελετητής της ιδέας των Καθηκόντων και της μαυροκορδάτειας περιπέτειας, στο πόνημά του Les devoirs et la chose publique (Τα Καθήκοντα και τα δημόσια πράγματα), διανύει μια ιστορική, φιλοσοφική, θεολογική, πολιτική και νομολογική διαδρομή συσχετίζοντας τα καθήκοντα με τις αρετές, περιδιαβαίνει τα σοφιολογικά κείμενα, ανατρέχει στις πηγές της παραινετικής λογοτεχνίας αλλά και στον λαϊκό πολιτισμό με τις μοναστηριακές επιδράσεις, ερευνά τις αλληλοεπιδράσεις στον διφυή πολιτισμικό γόνιμο χώρο της νοτιοανατολικής Ευρώπης του 17ου και 18ου αιώνα, τη λεγόμενη «ελληνο-ρουμανική παιδεία». Η Γαλλική Επανάσταση σήμανε το τέλος της κυριαρχίας των καθηκόντων στο πολιτειακό σύστημα των παλαιών καθεστώτων. Από την εποχή των Στωικών και ως τον 18ο αιώνα, τα καθήκοντα είχαν εγγραφεί στους συνταγματικούς θεσμούς της πολιτείας και καθόριζαν το μέτρο της εμπλοκής των πολιτών ως κοινωνικών προσώπων στις σχέσεις τους με τις αρχές της εξουσίας, καθώς και στις σχέσεις τους με άλλα πρόσωπα διασφαλίζοντας την αρμονική σύνθεση της κοινωνίας. Μετά την Επανάσταση η πρωταρχική σημασία των καθηκόντων στη διάταξη της κοινωνίας μειώθηκε, για να υπερτονιστούν τα ανθρώπινα δικαιώματα (droits de l’homme) που υποσκέλισαν την έννοια των καθηκόντων. 

Ο ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΑΜΠΕΡΙΔΗΣ γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, μεγάλωσε στην Αθήνα και ζει στο Μόντρεαλ από το 1970. Σπούδασε Βυζαντινή Ιστορία με καθηγητή τον Νικόλαο Οικονομίδη. Ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Μελέτης του Νεότερου Ελληνισμού του Πανεπιστημίου του Μόντρεαλ, συνεργάστηκε με τον καθηγητή Ζακ Μπουσάρ στην κοινή τους προσπάθεια να κάνουν γνωστή την εποχή των Φαναριωτών και των άγνωστων σχεδόν πρωταγωνιστών της, οι οποίοι συνέβαλαν σημαντικά στην πνευματική, κοινωνική και πολιτική ανάπτυξη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Συγγραφέας πολλών βιβλίων, δημοσιεύει τακτικά άρθρα του στο περιοδικό Atelier du roman (Παρίσι). Μερικοί τίτλοι έργων του δηλώνουν τα λογοτεχνικά και ιστορικά του ενδιαφέροντα: Μετάφραση και σχολιασμός στα γαλλικά του Περί καθηκόντων Βίβλος – Traité des Devoirs του Νικολάου Μαυροκορδάτου, The Greek Monasteries of Sozopolis, Οι Γάμοι του Ουρανού και της Γης, Δος μοι τούτον τον ξένον, Από τον Μπρετ Χαρτ στον Παπαδιαμάντη. Εκδίδει επίσης, μαζί με τη Denise Harvey, τις μεταφράσεις των έργων του Παπαδιαμάντη στα αγγλικά, από τις οποίες ήδη κυκλοφορούν τρεις τόμοι: The Boundless Garden I, II, και The Murderess. Διακονεί ιερατικώς την Κοινότητα των δυτικών προαστίων της Νήσου του Μόντρεαλ, στην ενορία Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. 

(πηγή: ΜΙΕΤ)

 

ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ

Maurizio Viroli
Εθνικιστές και πατριώτες

Σειρά: minima, αρ. 18
Μετάφραση, σχόλια: Δημήτρης Δ. Αρβανιτάκης
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2020 (Δεκέμβριος)
Σελίδες: 142
Διαστάσεις: 11 x 18 εκ.
ISBN πανόδετου: 978-960-250-775-9
Τιμή: 12,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 10,80 €

Γιατί ο εθνικισμός είναι επικίνδυνος και πρέπει να καταπολεμηθεί με απολύτως ανυποχώρητο τρόπο; Γιατί δεν γεννιέται ως γλώσσα που εξυμνεί την ελευθερία, αλλά ως γλώσσα που εξυμνεί την πολιτισμική ή την εθνοτική ομοιογένεια: δεν διδάσκει τον σεβασμό στο ανθρώπινο πρόσωπο, αλλά δικαιολογεί την περιφρόνηση για όσους δεν ανήκουν στο δικό μας έθνος. Τα εγκλήματα εναντίον της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν στο όνομα του εθνικισμού δεν ήταν σφάλματα, αλλά λογικές συνέπειες των αρχών αυτού του δόγματος. (σ. 108–109)

Στο διάβα των αιώνων, σε διάφορα διανοητικά και πολιτικά περιβάλλοντα, ο ρεπουμπλικανικός πατριωτισμός κατόρθωνε να ενθαρρύνει άνδρες και γυναίκες να δουλέψουν μαζί για να μετατρέψουν τις κοινότητές τους σε αγαθές ρεπούμπλικες, εντός των οποίων καθένας θα μπορούσε να ζήσει ως ελεύθερος πολίτης· ένωνε όσους ήθελαν να παλέψουν ενάντια στην κοινωνική και πολιτική ανισότητα· έδινε δύναμη στους αποκλεισμένους, που ζητούσαν την πλήρη αναγνώριση των κοινωνικών και των πολιτικών τους δικαιωμάτων. Αν αντιμετωπιστεί όπως πρέπει, ο πατριωτισμός μπορεί να υποστηρίξει και σήμερα διαφορετικές μορφές αγώνα για χειραφέτηση και αναγνώριση. (σ. 113–114)

Είναι οι έννοιες «πατρίδα» και «έθνος» αντιδραστικές; Είναι το «έθνος» και η «πατρίδα» περιουσία των εθνικιστών και των «υπερπατριωτών»; Έχουν τρόπο οι κοινωνίες, οι δημοκρατικοί πολίτες και η Αριστερά να αντιπαρατεθούν αποτελεσματικά αφενός στη λαίλαπα της παγκοσμιοποίησης και αφετέρου στον ολοένα ογκούμενο τυφλό εθνικισμό; Μπορούν ο Όρμπαν, ο Σαλβίνι, ο Τραμπ και οι ομοϊδεάτες τους να είναι οι νικηφόροι κάτοικοι του μέλλοντος της ανθρωπότητας;

Ο Μαουρίτσιο Βιρόλι, για να απαντήσει στα απολύτως επείγοντα αυτά ερωτήματα του σήμερα, στρέφεται στις πηγές, στην ιστορία και στη διαπάλη των ιδεών, από τον 18ο αιώνα μέχρι τις μέρες μας. Επιστρέφει στις ρίζες για να κατανοήσει τον εθνικισμό (Χέρντερ) στην πολεμική του απέναντι αφενός στον κοσμοπολιτισμό (Βολταίρος, Λέσσινγκ, Γκαίτε) και αφετέρου στον ρεπουμπλικανικό πατριωτισμό, όπως αυτός διατυπώθηκε από τον Ρουσσώ, τη Γαλλική Επανάσταση (αλλά και τις ρεπουμπλικανικές αναγνώσεις του εθνικισμού από στοχαστές όπως ο Φίχτε), κυρίως όμως από τον Τζουζέππε Ματσίνι και την «καλύτερη παράδοση» του ιταλικού Risorgimento και την κληρονομιά του (ιταλική αντίσταση στον φασισμό). Για να κατανοήσει και να τεκμηριώσει ότι ο εθνικισμός είναι η απόλυτη διαστρέβλωση της φιλοπατρίας και ότι ο ρεπουμπλικανικός πατριωτισμός αποτελεί (ή καλύτερα: θα μπορούσε να αποτελέσει) την εγγύηση ενός πολιτικού συμβολαίου ελεύθερων και ισότιμων πολιτών.

(πηγή: ΜΙΕΤ)

ΚΑΦΚΑ - ΟΥΕΛΣ - ΜΠΕΝΓΑΜΙΝ. ΕΓΚΩΜΙΟ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΥ ΠΕΣΙΜΙΣΜΟΥ

Μικαέλ Λεβύ
Κάφκα, Ουέλς, Μπένγιαμιν. Εγκώμιο του πολιτισμικού πεσιμισμού

Σειρά: minima, αρ. 17
Μετάφραση: Μαρία Γούλα
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2020 (Νοέμβριος)
Σελίδες: 104
Διαστάσεις: 11 x 18 εκ.
ISBN πανόδετου: 978-960-250-774-2
Τιμή: 11,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 9,90 €

 

Ο Φραντς Κάφκα, ο Όρσον Ουέλς και ο Βάλτερ Μπένγιαμιν αντιπροσωπεύουν τρεις πολύ διαφορετικές παραλλαγές του αριστερού πολιτισμικού πεσιμισμού που αναπτύσσεται μέσα στο ευρύτερο πολιτικό και διανοητικό ρεύμα του Kulturpessimismus στην Κεντρική Ευρώπη. Στο έργο του Η Δίκη, ο πεσιμιστής Κάφκα φέρνει στο φως τη θανατηφόρα δύναμη των «μηχανισμών» και την ανημπόρια των ατόμων να αντισταθούν, θύματα καθώς είναι της εθελοδουλίας τους. Η ομώνυμη ταινία του Όρσον Ουέλς συμμερίζεται αυτή την ερμηνεία, μολονότι την εκφράζει χρησιμοποιώντας μιαν άλλη γλώσσα. Τέλος, ο Μπένγιαμιν, ο οποίος είχε διαβάσει με απεριόριστη προσοχή τα έργα του Κάφκα, είχε εντυπωσιαστεί βαθιά από την «απουσία ελπίδας» των κατηγορουμένων της Δίκης. Αυτός ο αριστερός πολιτισμικός πεσιμισμός επανέρχεται άραγε σήμερα στο προσκήνιο, ενόψει της οικολογικής καταστροφής που πλησιάζει με γοργό βήμα ή της θεαματικής αναρρίχησης στην εξουσία ακροδεξιών ή φασιζουσών κυβερνήσεων από τη μια άκρη του πλανήτη ως την άλλη; Μήπως πρέπει όμως να εξισορροπήσουμε τον πεσιμισμό του λόγου με τον οπτιμισμό της βούλησης, όπως πρότεινε ο Αντόνιο Γκράμσι (επικαλούμενος τον Ρομαίν Ρολλάν); 

από τον πρόλογο του συγγραφέα

 

Ο ΜΙΚΑΕΛ ΛΕΒΥ γεννήθηκε στη Βραζιλία από εβραίους Βιεννέζους γονείς το 1938 και ζει στο Παρίσι από το 1969. Σήμερα είναι ομότιμος διευθυντής έρευνας στο CNRS. Το 1994 του απονεμήθηκε το Αργυρό Μετάλλιο του CNRS και φέτος βραβεύτηκε με το «Ευρωπαϊκό Βραβείο Βάλτερ Μπένγιαμιν 2020» για το τελευταίο βιβλίο του La révolution est le frein d’urgence. Essais sur Walter Benjamin, Editions de l’éclat, 2019, καθώς και για τη γενικότερη συμβολή του στη μελέτη και στη διάδοση της σκέψης του Μπένγιαμιν. Έχει γράψει πολλά βιβλία και άρθρα, που έχουν μεταφραστεί σε τριάντα γλώσσες. Πολλά από αυτά κυκλοφορούν και στα ελληνικά. 

 

(πηγή: ΜΙΕΤ)

 

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. «ΕΡΓΑ - ΤΟΜΟΣ ΠΡΩΤΟΣ: ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΑ, 1933-1944»

Δημήτριος Καπετανάκης
ΕΡΓΑ
Τόμος Πρώτος
ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΑ, 1933 – 1944
Βιβλίο Α΄& Βιβλίο Β΄
 
Εισαγωγή ● Φιλολογική επιμέλεια: Εμμανουέλα Κάντζια
Αθήνα, Εταιρεία Κοινωνικού Έργου και Πολιτισμού / Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2020 (Ιανουάριος)
Σελίδες: 472 (Βιβλίο Α΄) & 390 (Βιβλίο Β΄)
Διαστάσεις: 14 x 21 εκ.
ΙSBN πανόδετου σε κασετίνα: 978-960-250-757-5
Τιμή: 50,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 45,00 €

«Υπήρξαν γενιές που, μετά τον πόλεμο, μυήθηκαν στη σκέψη του Δημητρίου Καπετανάκη», γράφει στον Πρόλογο του Α΄ Τόμου των απάντων του συγγραφέα η Εμμανουέλα Κάντζια. Ερευνήτρια, συγκριτολόγος ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, έβγαλε από τα αρχεία και επιμελήθηκε τη σημαντική αυτή έκδοση των Δημοσιευμένων (Τόμος Πρώτος) και των Αδημοσίευτων (Τόμος Δεύτερος, ετοιμάζεται) έργων αυτού του «μυητή» ποιητή και δοκιμιογράφου, στον συντομότατο βίο του οποίου (Σμύρνη 1912 – Λονδίνο 1944) γονιμοποιήθηκαν πλούσιες και ώριμες αισθητικές, στοχαστικές και κριτικές μελέτες καλύπτοντας μεγάλο φάσμα γνωστικών πεδίων. Οι μεταπολεμικοί ωστόσο λατρευτικοί αναγνώστες του γνώριζαν ελάχιστες από αυτές, κυρίως τα δοκίμιά του Έρως και Χρόνος και Μυθολογία του Ωραίου. Ο ίδιος και το έργο του ποτέ δεν έφτασαν στο ευρύτερο κοινό. Αινιγματικός και αταξινόμητος, άνθρωπος των γραμμάτων και της τέχνης στη θρυλική δεκαετία του 1930, ο Δημήτριος Καπετανάκης, από τα φοιτητικά του χρόνια στην Αθήνα είχε συνδεθεί φιλικά με τον δάσκαλό του Παναγιώτη Κανελλόπουλο και με τον κύκλο του Ιωάννη Συκουτρή, ενώ αργότερα, στη Χαϊδελβέργη, μαθήτευσε πλάι στον Καρλ Γιάσπερς και γοητεύθηκε από την επιβλητική ποιητική φυσιογνωμία του Στέφαν Γκεόργκε. Η εκτενής Εισαγωγή της επιμελήτριας τον παρακολουθεί στις πνευματικές και ανθρώπινες περιπλανήσεις του ταραγμένου βίου του, έως την καταφυγή του στην Αγγλία το ’39, παραμονές του πολέμου, όπου μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, ώς το θάνατό του, θα αναδειχθεί σε γνήσιο εκφραστή της μοντέρνας αγγλικής ποίησης.

Ο Τόμος Πρώτος – Τα Δημοσιευμένα (χωρισμένος σε Βιβλίο Α΄ και Βιβλίο Β΄) περιλαμβάνει τα δοκίμια του και μελέτες του (αυτές για τον Ευθύδημο του Πλάτωνα και για τον Ρεμπώ), τα αγγλόφωνα κείμενά του (μεταξύ άλλων, για τον Γκεόργκε, για τον Ντοστογιέφσκι, για την αγγλική ποίηση), βιβλιοκρισίες και τεχνοκριτικά του σημειώματα (για τους Ρούντολφ Φάρνερ, Τσαρούχη, Σκίπη, Τσάτσο, Πρεβελάκη, Καντ κ.λπ.), τα ποιήματά του στα ελληνικά και στα αγγλικά, το μονόπρακτο θεατρικό του έργο Η θύελλα, καθώς και μεταφράσεις του προς τα ελληνικά ή προς τα αγγλικά (των Χαίλντερλιν, Άντονυ Χάξλεϋ, Ελύτη, Πρεβελάκη, Κανελλόπουλο). Ο Δημήτριος Καπετανάκης, μεταφυσικός στοχαστής αλλά και άνθρωπος του κόσμου τούτου που πάλεψε βαθιά με το αίνιγμα του έρωτα και της μαθητείας, διακρίθηκε και ως δεινός δάσκαλος, μέσω των περιλάλητων διαλέξεών του στην Αθήνα του ’30, για τον παιδαγωγικό του τρόπο να ξυπνάει το δαιμόνιο των μαθητών του οδηγώντας τους στο δρόμο της διαρκούς αναζήτησης.

(πηγή: ΜΙΕΤ)

 

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΓΛΥΠΤΩΝ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙV. ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ

Κατάλογος Γλυπτών του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης ΙV 
Κείμενα & Εικόνες

Επιμέλεια: Θ. Στεφανίδου – Τιβερίου, Εμμ. Βουτυράς 
Κείμενα: συλλογικό 
Θεσσαλονίκη, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2020 (Φεβρουάριος) 
Σελίδες: 900 (2 τόμοι), με 272 α/μ εικόνες 
Διαστάσεις: 21 x 29 εκ. 
ISBN πανόδετου: 978-960-250-749-0 (IV / Κείμενα) // 978-960-250-750-6 (IV / Εικόνες) // 
978-960-250-751-3 (set) 
Τιμή set: 75,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 67,50 €

Με την έκδοση και του τέταρτου τόμου ολοκληρώνεται ο Κατάλογος των γλυπτών του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης που εξέδωσε το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης στη διάρκεια των τελευταίων τριών δεκαετιών (1997–2020), με την επιμέλεια των Γ. Δεσπίνη, Θ. Στεφανίδου-Τιβερίου και Εμμ. Βουτυρά. Το συλλογικό αυτό έργο υπήρξε καρπός ενός μεγάλου ερευνητικού προγράμματος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης που πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της διευθύντριας του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης κατά τη δεκαετία του 1990 Ιουλίας Βοκοτοπούλου. Για την υλοποίησή του συνεργάστηκαν πανεπιστημιακοί καθηγητές, επιστημονικό προσωπικό του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου και αρχαιολόγοι που υπηρετούν στο Αρχαιολογικό Μουσείο και στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης.

Σκοπός του έργου ήταν να μελετηθούν ενδελεχώς τα έργα γλυπτικής που είχαν ενταχθεί στη συλλογή του Μουσείου από την εποχή της συγκρότησής της έως το 1990. Στους τέσσερις τόμους παρουσιάζονται συνολικά 1.203 μαρμάρινα γλυπτά, που καλύπτουν χρονικό διάστημα σχεδόν 1.000 ετών, από το 500 π.Χ. περίπου έως το 500 μ.Χ., και προέρχονται κατά κύριο λόγο από τη Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή της και δευτερευόντως από την υπόλοιπη Μακεδονία και τη δυτική Θράκη. Πρόκειται για γλυπτά όλων των κατηγοριών, που λειτουργούσαν ως λατρευτικές εικόνες, ως αφιερώματα σε ιερά, ως σήματα στους τάφους, αλλά και ως «εξοπλισμός» σε αστικές κατοικίες. Καλύπτουν δηλαδή όλους τους κοινωνικούς τομείς μιας αρχαίας πόλης και προσφέρουν πλήθος πληροφοριών για τη θρησκεία, τις ταφικές αντιλήψεις και τον βίο, δημόσιο και ιδιωτικό, των ανθρώπων. Αυτό ισχύει κυρίως όταν είναι γνωστή η προέλευσή τους, δηλαδή το περιβάλλον στο οποίο λειτουργούσαν, ή όταν φέρουν επιγραφές, που αποτελούν πολύτιμα τεκμήρια για πρόσωπα, λατρείες ή κοινωνικούς θεσμούς. Μια άλλη πτυχή είναι η καλλιτεχνική αξία των γλυπτών, που φυσικά ποικίλλει ανάλογα με τις δυνατότητες του εκάστοτε παραγγελιοδότη. Συναντούμε ως εκ τούτου έργα «της σειράς», κατασκευασμένα σε τοπικά εργαστήρια, αλλά και έργα υψηλής καλλιτεχνικής στάθμης, τα οποία εισήχθησαν από άλλα καλλιτεχνικά κέντρα –κυρίως από την Αθήνα– και δείχνουν την οικονομική ακμή των πόλεων της Μακεδονίας και ιδιαίτερα της Θεσσαλονίκης στη διάρκεια της ελληνιστικής, αλλά κυρίως της ρωμαϊκής αυτοκρατορικής εποχής (1ος–3ος αι. μ.Χ.).

Αυτή η μακροχρόνια και μεγάλης κλίμακας συλλογική προσπάθεια δημοσίευσης των γλυπτών του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης αποτελεί ένα σχεδόν μοναδικό για τη χώρα μας ολοκληρωμένο παράδειγμα ενός τέτοιου επιστημονικού εγχειρήματος. Αναδεικνύει την καλλιτεχνική και ιστορική αξία μιας κατηγορίας αρχαιολογικών ευρημάτων που αφθονεί στα ελληνικά μουσεία και προσφέρει στους ειδικούς επιστήμονες, αλλά και στο υποψιασμένο ευρύτερο κοινό, έναν τεράστιο πλούτο πληροφοριών για τον αρχαίο κόσμο.

(πηγή: Μ.Ι.Ε.Τ.) 

ΧΟΥΣΣΕΡΛ – ΦΩΚΝΕΡ – ΚΑΡΤΕΣΙΟΣ. ΤΕΣΣΕΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Jean-Paul Sartre  
Χούσσερλ – Φώκνερ – Καρτέσιος. Τέσσερα κείμενα

Σειρά: minima, αρ. 16 
Μετάφραση – Πρόλογος: Αντώνης Χατζημωυσής 
Επιμέλεια: Μαρία Στεφανοπούλου 
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2020 (Φεβρουάριος) 
Σελίδες: 96 
Διαστάσεις: 11 x 18 εκ. 
ISBN πανόδετου: 978-960-250-763-6 
Τιμή: 11,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 9,90 €

Ο φιλόσοφος Ζαν-Πωλ Σαρτρ (Παρίσι 1905-1980), εξέχουσα μορφή της γαλλικής στρατευμένης διανόησης του εικοστού αιώνα, κύριος εκπρόσωπος του ρεύματος του Υπαρξισμού, σφράγισε με το έργο και την προσωπικότητά του την ταραχώδη μεταπολεμική πνευματική και πολιτική ζωή της Γαλλίας, από το 1945 ως το τέλος της δεκαετίας του ’70. Βαθιά επηρεασμένος από τη φαινομενολογία του Έντμουντ Χούσσερλ και την οντολογία του Μάρτιν Χάιντεγκερ, γράφει στο ξεκίνημά του, τη δεκαετία του 1930, μελέτες για τη θεωρία των συγκινήσεων και τη φαντασία, προοίμιο της ώριμης φιλοσοφικής του πραγματείας Το Είναι και το Μηδέν (1943), ενώ ακολουθεί το επίσης κομβικό Ο Υπαρξισμός είναι Ανθρωπισμός (1946). Η φήμη του οφείλει πολλά στις πολιτικές και συναισθηματικές του περιπέτειες, καθώς και στο πλήθος των ιδεών που συναντάμε στα θεατρικά και λογοτεχνικά του έργα. Για να κατανοήσουμε ωστόσο το ακριβές περιεχόμενο των ιδεών του Σαρτρ και να ερμηνεύσουμε ορθά όσα μάς προτείνει, αξιολογώντας την εγκυρότητα των συλλογισμών του, θα πρέπει να στραφούμε σε γραπτά του όπου εκτίθεται η φιλοσοφική του θεώρηση.

Τα τέσσερα κείμενα που παρουσιάζονται εδώ συστήνουν τον στοχαστή ως αναγνώστη άλλων δημιουργών. Αποτελούν ορόσημα της δεκαπενταετίας 1932-1947, μετά το τέλος της οποίας ο ώριμος Σαρτρ θα στραφεί εντονότερα και μαχητικότερα προς τον κοινωνικό προβληματισμό και την πολυποίκιλη, ενίοτε αμφιλεγόμενης ορθότητας, πολιτική του δράση. Στο κείμενο για την «Αποβλεπτικότητα» του Χούσσερλ συγκροτεί τη δική του εκδοχή της φαινομενολογίας, σκιαγραφώντας τον αδιάρρηκτο δεσμό ανάμεσα στη συνείδηση και τον κόσμο. Στα δύο δοκίμια για τα μυθιστορήματα του Ουίλλιαμ Φώκνερ Σαρτόρις και Η βουή και η μανία εστιάζει στη συνειδησιακή ροή του πρώτου και στις βιωματικές, μεταφυσικές διαστάσεις της χρονικότητας του δεύτερου. Με την «Καρτεσιανή ελευθερία», κλείνει έναν στοχαστικό κύκλο γύρω από την ανθρώπινη συνείδηση, θέτοντας το ζήτημα της συμβατότητας ανάμεσα στην ελευθερία της σκέψης και την αντικειμενικότητα της αλήθειας. Και στα τέσσερα κείμενα εκφράζεται η αντιπαλότητα του φιλοσόφου προς ό,τι θα αποκαλούσαμε «κουλτούρα της εσωτερικότητας». Για τον Σαρτρ, το μόνο συγκεκριμένο είναι ο κάθε ξεχωριστός άνθρωπος μέσα στις καταστάσεις που βιώνει.

  (πηγή: Μ.Ι.Ε.Τ.)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΜΙΕΤ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Σας ενημερώσουμε ότι, σεβόμενοι τις οδηγίες των ελληνικών αρχών για τον περιορισμό της διάδοσης του COVID-19, το βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ (Τσιμισκή 11), ο εκθεσιακός χώρος της Βίλας Καπαντζή και το ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ (Βασ. Όλγας 108) θα παραμείνουν κλειστά μέχρι 31 Μαρτίου 2020. Οι διοικητικές υπηρεσίες του Πολιτιστικού Κέντρου θα σας εξυπηρετούν στα τηλέφωνα: 2310 295 170 & 295 177. 

Στο πλαίσιο του «Μένουμε σπίτι», σας προτείνουμε να επισκεφθείτε τον διαδικτυακό μας τόπο www.miet.gr, και να παρακολουθήσετε εικονικές περιηγήσεις σε παλιότερες εκθέσεις καθώς και video από ορισμένες βιβλιοπαρουσιάσεις και εκδηλώσεις.

Ελπίζουμε να είμαστε σύντομα κοντά σας.

Στο μεταξύ, σας ευχόμαστε να είστε γεροί εσείς και οι αγαπημένοι σας!

Η ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ (14ος-17ος ΑΙ.). ΤΟΜΟΣ Α', ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στέφανος Κακλαμάνης
Η κρητική ποίηση στα χρόνια της Αναγέννησης (14ος -17ος αι.)
Τόμος Α΄, Εισαγωγή

Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2019
Σελίδες: 392, με 14 έγχρωμες και 18 α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-618-250-743-8
Τιμή: 28,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 25,20 €

Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης ο πρώτος τόμος (Εισαγωγή) του τρίτομου έργου του Στέφανου Κακλαμάνη με τίτλο Η κρητική ποίηση στα χρόνια της Αναγέννησης (14ος –17ος αι.).

Καρπός πολύχρονης έρευνας των ιστορικών και γραμματειακών πηγών, η μελέτη αυτή παρουσιάζει την ελληνόγλωσση ποιητική παραγωγή της Κρήτης από τον 14ο ως τα τέλη του 17ου αιώνα μέσα στα ιστορικά, κοινωνικά, ιδεολογικά και αισθητικά της συμφραζόμενα. Κεντρική θέση στην προσέγγιση αυτή κατέχουν τόσο οι δημιουργοί και τα έργα τους, όσο και η κοινωνία που τα προκάλεσε, τα προσέλαβε και τα απόλαυσε.

Το όλο εγχείρημα αναπτύσσεται σε τρεις τόμους: ο πρώτος περιλαμβάνει εισαγωγή στην εποχή και στη λογοτεχνία της κρητικής Αναγέννησης· ο δεύτερος και ο τρίτος παρακολουθούν τους αναβαθμούς της λογοτεχνικής παραγωγής από τις πρώτες εκδηλώσεις της ως τις ύστατες μέρες της μέσα από μια ανθολογία κειμένων με βιοεργογραφικές εισαγωγές, πραγματολογικά, ερμηνευτικά και κριτικά σχόλια, βιβλιογραφικά σημειώματα, γλωσσάρι και ευρετήρια.

Στη χαρτογράφηση αυτή, η ιστορία και ο πολιτισμός της Κρήτης αντιμετωπίζονται ως θεμελιώδη πεδία μελέτης για την κατανόηση της πνευματικής πορείας ενός κόσμου που συνδύασε τις διαφορετικές καταβολές και παραδόσεις του για να διαμορφώσει μια καινούργια, διακριτή, ταυτότητα. Οι λογοτεχνικές –και όχι μόνο– επιδόσεις του κόσμου αυτού αντανακλούν αυτήν την όχι εύκολη και διόλου ευθύγραμμη πορεία στα 450 χρόνια της παρουσίας των Βενετών στο νησί.

(πηγή: ΜΙΕΤ)

ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΕΝΟΣ ΔΡΟΜΟΥ. ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΠΑΝΑΤΖΑ ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΑΓΙΟΥ ΜΗΝΑ

Γιάννης Επαμεινώνδας
Μεταμορφώσεις ενός δρόμου. Από την Καπάνατζα στην οδό Αγίου Μηνά

Θεσσαλονίκη, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2019
Σελίδες: 40, με έγχρωμες και α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 24 x 30 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-250-745-2
Τιμή: 7,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 7,00 €

Η έκδοση αυτή πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία της ομώνυμης έκθεσης που διοργάνωσε το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης στον εκθεσιακό χώρο στο βιβλιοπωλείο του στην Θεσσαλονίκη (17 Απριλίου – 28 Σεπτεμβρίου 2019). Αφορμή για την έκθεση στάθηκαν οι εργασίες ανάπλασης της οδού Αγίου Μηνά το 2019, κατά τις οποίες ήρθαν στο φως οι γραμμές του παλιού τραμ της Θεσσαλονίκης.

 Η ευρύτερη περιοχή –από τον Άγιο Μηνά και τη γειτονική πλατεία Εμπορίου μέχρι τα Λαδάδικα, την πλατεία Αποβάθρας και την πλατεία Ελευθερίας– είναι συνυφασμένη με σημαντικές στιγμές του νεότερου βίου της Θεσσαλονίκης, από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα. Στη Βενιζέλου χτυπούσε η καρδιά του εμπορικού κέντρου, ενώ η οδός Κατούνη οδηγούσε από την πλατεία Εμπορίου κατευθείαν στο κέντρο του λιμανιού. Από τις αρχές του 20ού αιώνα το τμήμα της οθωμανικής οδού Καπάνατζα που σήμερα ονομάζεται Αγίου Μηνά, αλλά και η Νέα Τσιμισκή του σχεδίου Εμπράρ στην ίδια περιοχή συγκέντρωσαν σταδιακά τις έδρες των μεγάλων ελληνικών τραπεζών στην Θεσσαλονίκη, και ανταγωνίζονταν ανοικτά τον γειτονικό Φραγκομαχαλά (παραδοσιακό εβραϊκό κέντρο των οικονομικών συναλλαγών). 

Από αυτές η Τράπεζα της Ανατολής μετακινήθηκε το 1926 σε ιδιόκτητο οικόπεδο, όπου ανήγειρε νέο λαμπρό διαμπερές μέγαρο με όψεις στην Τσιμισκή και την Αγίου Μηνά, το οποίο κατεδαφίσθηκε το 1963, για να αντικατασταθεί από το σημερινό κτίριο, που στεγάζει το βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ. Στην Αγίου Μηνά έκανε αναστροφή και η γραμμή Νο 1 του τραμ, το οποίο στα 1927 μετακινήθηκε από την παραλιακή λεωφόρο Νίκης στη Νέα Τσιμισκή, προκειμένου να εξυπηρετήσει καλύτερα το εμπορικό κέντρο.

(πηγή: ΜΙΕΤ)