ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΚΑΙ ΜΑΚΙΑΒΕΛΙ

Patrick Boucheron
Λεονάρντο και Μακιαβέλι

Μετάφραση: Ρίκα Μπενβενίστε
Επιμέλεια: Άννα Μαραγκάκη
Αθήνα, Εκδόσεις Πόλις, 2019 (Νοέμβριος)
Σελίδες: 157
Διαστάσεις: 14 x 21 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-435-630-0
Τιμή: 17,70 € // στο βιβλιοπωλείο μας 15,93 €



Η σκηνή εκτυλίσσεται στο Ουρμπίνο, στο δουκικό ανάκτορο, στα τέλη Ιουνίου του 1502. Τρεις είναι οι βασικοί χαρακτήρες που συναντιούνται και ανακαλύπτει ο ένας τον άλλο. Ο πρώτος είναι είκοσι επτά χρονών και έχει μόλις εγκατασταθεί στο παλάτι, με τέτοια τόλμη και τόσο θράσος που ο πάταγος της φήμης του αντηχεί ήδη σε όλη την Ιταλία. Ο Καίσαρας Βοργίας είναι ο ισχυρός άνδρας, ο νέος ηγεμόνας στην Κεντρική Ιταλία - ορισμένοι μάλιστα τον αποκαλούν ηγεμόνα της νέας εποχής. Ο δεύτερος πρωταγωνιστής της σκηνής βρίσκεται εδώ ως παρατηρητής, απεσταλμένος της Σινιορίας (Signoria) της Φλωρεντίας, για να εκτιμήσει από κοντά τους κινδύνους και τις ευκαιρίες που συνδέονται με τις "απαιτήσεις" της νέας εποχής, εμπνευστής της οποίας είναι ο Βοργίας. Αυτός ο άνδρας είναι τριάντα δύο χρονών και παθιασμένος με τη λογοτεχνία, πάνω απ’ όλα όμως ανυπομονεί να μπει στο πολιτικό παιχνίδι. Το όνομά του είναι Νικολό Μακιαβέλι. Τρίτος πρωταγωνιστής της σκηνής, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, που είναι πενήντα χρονών και έχει ήδη αποκτήσει τεράστια φήμη.

Οι δρόμοι τους διασταυρώνονται. Μολονότι όμως η διπλωματική αλληλογραφία του Μακιαβέλι δονείται από τον αντίλαλο των πολυάριθμων ακροάσεων που του παραχωρεί ο ηγεμόνας, τίποτα ή σχεδόν τίποτα δεν υποδηλώνει ότι συναντήθηκε με τον Λεονάρντο ντα Βίντσι.

Η συνάντηση έγινε και δεν θα μάθουμε τίποτα γι’ αυτήν. Οι τρεις άνδρες αναμφίβολα συνομιλούν και ανταλλάσσουν τα εν μέρει κοινά τους οράματα - το υποψιαζόμαστε επειδή γνωρίζουμε τα μεταγενέστερα κείμενα και τις πράξεις τους.

Ωστόσο, δεν μπορούμε να πούμε απολύτως τίποτα, αν τουλάχιστον θέλουμε να επιδείξουμε την αυστηρή σχολαστικότητα του ιστορικού που προχωρά μόνο όταν είναι βέβαιος πως δεν θα βρέξει τα πόδια του, που διασχίζει προσεκτικά το νερό πατώντας σε κείμενα, έτσι όπως ο διαβάτης πατάει στις πέτρες. Μήπως όμως θα έπρεπε να βουτήξουμε στο νερό, στο αναζωογονητικό λουτρό της μυθοπλασίας; Μήπως θα έπρεπε να δώσουμε τον λόγο στον μυθιστοριογράφο ή στον δραματουργό, που ξέρει να αποκαθιστά με ζωηρούς και γλαφυρούς διαλόγους την αληθοφάνεια στα λόγια που ανταλλάχθηκαν;

(από το βιβλίο)

 

ΔΙΑ ΤΗΝ ΖΩΓΡΑΦΙΑΝ. ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΔΟΞΑΡΑ

Λεονάρντο Ντα Βίντσι, Λεόν Μπαττίστα Αλμπέρτι, Αντρέα Πότσο
Δια την ζωγραφίαν. Οι πρώτες μεταφράσεις κειμένων τέχνης από τον Παναγιώτη Δοξαρά

Έκδοση – Επιστημονική επιμέλεια – Εισαγωγή: Παναγιώτης Κ. Ιωάννου
Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης / Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών 2016
618 σελ. με α/μ εικόνες
ISBN 978-960-524-460-6
Τιμή 50,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 40,00 €



Στις αρχές του 18ου αιώνα μεταξύ Μοριά, Ιονίου και, πιθανότατα, Βενετίας, ο ζωγράφος και στρατιωτικός Παναγιώτης Δοξαράς (1662-1729) μετέφρασε στα ελληνικά τις πραγματείες περί ζωγραφικής του Λεονάρντο ντα Βίντσι και του ουμανιστή Λεόν Μπαττίστα Αλμπέρτι, κείμενα που συγκαταλέγονται στις σημαντικότερες πηγές της ιστορίας της ευρωπαϊκής τέχνης, καθώς και οδηγίες για την τέχνική της τοιχογραφίας από τον ιησουίτη ζωγράφο Αντρέα Πότσο. Επίσης, εξελλήνισε χιλιάδες ονόματα ζωγράφων που περιλαμβάνονταν στο πρώτο καλλιτεχνικό λεξικό, όπως κυκλοφόρησε στα ιταλικά το 1719, και μετέφρασε μια ομιλία του Πάολο Σένιερι, επιφανούς ιησουίτη ιεροκήρυκα της εποχής. Ο Δοξαράς συγκέντρωσε τις μεταφράσεις αυτές, καθώς και κάποια μικρότερα κείμενα, σε ένα εικονογραφημένο χειρόγραφο, με τον τίτλο «Τέχνη Ζωγραφίας», το οποίο, άγνωστο για ποιους λόγους, δεν εκδόθηκε τότε και έφτασε ώς εμάς σε δύο απόγραφα: ένα απόκειται στη Μαρκιανή Βιβλιοθήκη της Βενετίας (1720) και ένα, από πολλές απόψεις πληρέστερο, στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος (1724). Στον παρόντα τόμο εκδίδονται για πρώτη φορά, με διπλωματική μέθοδο, τα κείμενα που απαρτίζουν το απόγραφο της Εθνικής Βιβλιοθήκης.

Η πρωτοβουλία αυτή του Παναγιώτη Δοξαρά, ο οποίος συνήθως προσδιορίζεται ως ο πρώτος νεοέλληνας ζωγράφος ή ως ο «μεταβυζαντινός» που έγινε «δυτικός», συνιστούσε μια ριζική παρέμβαση στο καλλιτεχνικό γίγνεσθαι των ελληνόφωνων πληθυσμών της εποχής του˙ παράλληλα, αποτελεί μια πολλαπλή ένδειξη για τη διάχυση θρησκευτικών και, με την ευρεία έννοια, πολιτικών ιδεών από τον δυτικό στον ανατολικό-ορθόδοξο κόσμο. Επιπλέον, η επίπονη και οπωσδήποτε μακρόχρονη εργασία του, μολονότι προσωπική προσπάθεια ─η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούσε τις δυνατότητές του─, έχει ευρύτερο γλωσσικό ενδιαφέρον: για να μεταγλωττίσει το περιεχόμενο των πρωτότυπων κειμένων, ο έλληνας ζωγράφος απέδωσε έννοιες και όρους της δυτικής τέχνης άγνωστους μέχρι τότε στον κόσμο για τον οποίο προορίζονταν οι μεταφράσεις. Ειδικά για την πραγματεία του Ντα Βίντσι, η μετάφραση του Δοξαρά χρονολογείται μεταξύ των πρώτων που εκπονήθηκαν σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και παραμένει η μοναδική στην ελληνική γλώσσα.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)