ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΠΕΡΑ ΟΧΘΗ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ. ΟΙ ΑΓΝΟΗΜΕΝΟΙ ΥΠΕΡΜΑΧΟΙ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ

Βασίλειος Α. Κύρκος
Από την αντίπερα όχθη του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Οι αγνοημένοι υπέρμαχοι της παιδείας του γένους

Αθήνα, Εκδόσεις Καπόν 2015
256 σελ.
ISBN 978-960-6878-89-3
Τιμή 19,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 17,10 €



Ο νεοελληνικός Διαφωτισμός, όπως εν τέλει επικράτησε στή νεώτερη γραμματεία μας να χαρακτηρίζουμε μία άκρως σημαντική για τον νεώτερο Ελληνισμό περίοδο της πνευματικής μας ιστορίας, είναι ένα σύνθετο και μάλλον δύσκολα προσπελάσιμο πεδίο έρευνας για τους μελετητές της φυσιογνωμίας του σύγχρονου Ελληνισμού. Προεχόντως, βέβαια, η περίοδος αυτή έχει μέγιστη σημασία για τα γράμματά μας και την ιστορία των ιδεών στην πνευματική μας ζωή, επηρέασε ωστόσο στο σύνολο την όλη ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας και εν πολλοίς καθορίζει ακόμα σήμερα τις σκέψεις καὶ τις πράξεις μας. Η πρόσληψη των ιδεών του Διαφωτισμού συναρτάται με την γιγαντιαία προσπάθεια των μεγάλων διανοητών, των μετά την Άλωση και έως τα μέσα του 19ου αιώνα διαλαμψάντων. Από την πλευρά της ιστορίας του πνεύματος αποτελεί συνέχεια και κορύφωση της προσπάθειας των λογίων ανδρών στους δύο τελευταίους αιώνες του εκπνέοντος Βυζαντίου να αφομοιώσουν τις φιλοσοφικές ιδέες των Δυτικών.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΦΑΝΑΡΙΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΑ ΣΤΙΧΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ

Φαναριώτικα και αστικά στιχουργήματα στην εποχή του νεοελληνικού Διαφωτισμού
 
Κείμενα: συλλογικό
Επιστημονική επιμέλεια: Ίλια Χατζηπαναγιώτη-Sangmeister, Χαρίτων Καρανάσιος, 
Matthias Kappler, Χαράλαμπος Χοτζάκογλου
Αθήνα, Ακαδημία Αθηνών 2013
556 σελ. με έγχρωμες και α/μ εικόνες
ISBN 978-960-404-271-5
Τιμή 32,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 28,80 €


«Τα φαναριώτικα και αστικά στιχουργήματα, ανώνυμα ή επώνυμα ποιήματα και άσματα, αποτελούν οπωσδήποτε το πιο δημοφιλές και ενδεχομένως το μεγαλύτερο κομμάτι της νεοελληνικής λογοτεχνίας της εποχής του Διαφωτισμού. Παρότι από το 1790 και εξής πολλά από αυτά δημοσιεύτηκαν είτε αυτόνομα είτε ενσωματωμένα σε άλλα κείμενα, ή συμπεριλήφθηκαν σε έντυπες ανθολογίες, η πλειονότητα τους παραδίδεται σε χειρόγραφη μορφή. Περιέχονται στις γνωστές ‹‹μισμαγιές››, ‹‹μισμαγιά›› ή ‹‹καταστιχάκια››, χειρόγραφες συλλογές του 18ου και 19ου αι. με σύμμικτο, συνήθως, περιεχόμενο. Ένας σημαντικός αριθμός τέτοιων χειρογράφων, περί τα 50, απόκεινται σήμερα σε ελληνικές και ρουμάνικες βιβλιοθήκες· πλην δύο περιπτώσεων, το υλικό των χειρόγραφων συλλογών είναι ανέκδοτο.

[…] Ο ανά χείρας τόμος αποτελεί την πρώτη προσπάθεια να αποτιμηθούν συνολικά τα αποτελέσματα της προγενέστερης έρευνας για τα φαναριώτικα στιχουργήματα, να συγκροτηθεί ένας συστηματικός ερμηνευτικός διάλογος και να ανακαθοριστούν τα ερευνητικά ζητούμενα. Αποτελεί κατ’ αυτόν τον τρόπο ένα είδος αναστοχαστικού σταθμού μετά από μία πορεία τριών δεκαετιών, η οποία, εκτός από πολλά άρθρα και κάποιες φιλολογικές εκδόσεις, περιλαμβάνει δύο επιστημονικές συναντήσεις…»

(από τον πρόλογο του βιβλίου)

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ

Πασχάλης Κιτρομηλίδης
Νεοελληνικός Διαφωτισμός

Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 1996,
653 σελ., τιμή χαρτόδετου 24.46 €, τιμή πανόδετου 34.66 € / στο βιβλιοπωλείο μας τιμή χαρτόδετου 19.56 €, τιμή πανόδετου 27.72 €

 
Οι προσπάθειες να ανανεωθεί και να εμπλουτιστεί με ευρωπαϊκά πρότυπα και αξίες η πνευματική ζωή του Ελληνισμού χαρακτηρίζουν τον ευρύτερο 18ο αιώνα και ειδικότερα τα χρόνια 1770-1821. Η εποχή αυτή επικράτησε να ονομάζεται «Νεοελληνικός Διαφωτισμός». Πρόκειται για μια στιγμή ανάτασης και ελπίδας, που την εμπνέει το όραμα της ελευθερίας.

Η μελέτη αυτή επιχειρεί σφαιρικά τη θεώρηση των ιδεών του Διαφωτισμού, όπως προσαρμόστηκαν στις συνθήκες της ελληνικής κοινωνίας και παιδείας και εκφράστηκαν στα κείμενα της λόγιας ελληνικής γραμματείας. Στο επίκεντρο των αναλύσεων αυτών βρίσκεται η εξέλιξη των πολιτικών και κοινωνικών ιδεών. Οι ερμηνείες που προτείνονται παρουσιάζουν τον Διαφωτισμό ως κριτική θεώρηση της ελληνικής κοινωνίας και της πνευματικής της παράδοσης.
Στην εργασία ακολουθείται η συνθετική μέθοδος, η οποία προσπαθεί να εντάξει τις ιδεολογικές εκδηλώσεις στα ιστορικά τους συμφραζόμενα. Συγχρόνως είναι και συγκριτική, με συστηματικές αναφορές στο περίγραμμα της ευρωπαϊκής παιδείας και πολιτικής σκέψης.

Ο Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης, Διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, είναι καθηγητής της Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Μεταξύ των βιβλίων του περιλαμβάνονται τα:

«Ιώσηπος Μοισιόδαξ, Μ.Ι.Ε.Τ. 1985»
«Η Γαλλική Επανάσταση και η Νοτιοανατολική Ευρώπη, 1990»
«Το όραμα της ελευθερίας στην ελληνική κοινωνία, 1992»
«Πολιτικοί στοχαστές των νεότερων χρόνων, 1998»
Οι ξενόγλωσσες εκδόσεις έργων του περιλαμβάνουν τα:
« The Enlightenment as Social Criticism, Princeton 1992»
«Enlightenment, Nationalism, Orthodoxy, Variorum 1994»