ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΤΟΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ

Το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης
και το Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών –
Σχολή Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας
παρουσιάζουν την έκθεση
 

ΟΤΑΝ ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΦΗΓΟΥΝΤΑΙ

Αφιέρωμα στην Τόνια Νικολαΐδη

 την Πέμπτη 11 Δεκεμβρίου, στις 20:00

στο Βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ – Τσιμισκή 11, Θεσσαλονίκη 

Παναγιώτα Καρβουνιάρη

Στην έκθεση παρουσιάζονται έργα φοιτητών και φοιτητριών της Σχολής που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο project με αφορμή την έκθεση της Τόνιας Νικολαΐδη στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Φλώρινας η οποία οργανώθηκε από το ΜΙΕΤ το φθινόπωρο του 2011. Σκοπός του project, που εκπονήθηκε στο διάστημα 2011-2014, ήταν η διερεύνηση του έργου της καλλιτέχνιδας ως περίπτωσης μελέτης για θέματα που αφορούν την παραγωγή του καλλιτεχνικού έργου. Στην πορεία της επεξεργασίας του προγράμματος εκπονήθηκαν θεωρητικές εργασίες στο πλαίσιο του μαθήματος Ιστορίας της Τέχνης καθώς και εικαστικά έργα στα μαθήματα του Εργαστηρίου Χαρακτικής & Έντυπης Τέχνης.

Τα εικαστικά έργα που παρουσιάζονται στην έκθεση βασίστηκαν στην ιδέα της δημιουργίας έργων σε παραλλαγές, με την επεξεργασία ενός οπτικού λεξιλογίου, καθώς η Τόνια Νικολαΐδη αναπτύσσει το έργο της σε σειρές, διαμορφώνοντας οπτικές αφηγήσεις που παραπέμπουν σε ιστορίες κοινές για όλους αλλά και τόσο διαφορετικές στις λεπτομέρειές τους. Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες μελέτησαν τις ενότητες από το έργο της Τόνιας Νικολαΐδη, παράλληλα με τα κείμενά της, και επεξεργάστηκαν το συγκεκριμένο ή παρεμφερές θέμα, βασιζόμενοι σε προσωπικά βιώματα ή χρησιμοποιώντας προτεινόμενα λογοτεχνικά κείμενα για τη δημιουργία μιας αφήγησης με εικόνες. Για την υλοποίηση των έργων δεν χρησιμοποιήθηκαν αυστηρά παραδοσιακές μέθοδοι της χαρακτικής, επιλογή που συμβαδίζει με το σύγχρονο και πολύ προσωπικό εικαστικό ιδίωμα της Τόνιας Νικολαΐδη.

 Αλεξάνδρα Τσιτσιντά 

Στο χώρο της έκθεσης προβάλλονται επίσης αποσπάσματα από υλικό που παραχώρησε ο σκηνοθέτης Νίκος Αναγνωστόπουλος και το οποίο συγκεντρώνεται με σκοπό τη δημιουργία ταινίας-πορτρέτου με θέμα την Τόνια Νικολαΐδη.

Στην έκθεση συμμετέχουν:
Έρη Αγρίου, Λευτέρης Βελέτζας, Καληάνθη Βογδοπούλου, Μαρί Θεοφίλου, Μαρία Καπαντζάκη, Ευαγγελία Καραστέργιου, Παναγιώτα Καρβουνιάρη, Γιώργος Κεβρεκίδης, Ίρις Κολλιδά, Μίνα Κουζούνη, Μανώλης Κούκκος, Μαρία Λαγού, Ειρήνη Μνατσακανιάν, Όλγα Μπογδάνου, Βαρβάρα Μυστίλογλου, Χρυσούλα Ξυνέλη, Βασιλική Περικλείδου, Δήμητρα Σιατερλή, Ράνια Σχορετσανίτη, Αλεξάνδρα Τσιτσιντά.

Στο project συμμετείχαν με θεωρητικές εργασίες: Ελένη Κεσίσογλου, Βασιλική Κυριάκη-Μπιτζάρου, Δήμητρα Μπαϊρακτάρη, Χρυσούλα Ξυνέλη, Χριστίνα Παναγιωτίδου, Δημήτρης Παπαδόπουλος, Βασιλική Περικλείδου, Αγνή Ρούσου, Άννα-Μαρία Σαμαρά.

 Λευτέρης Βελέτζας

Συντονισμός του Project, επιμέλεια έκθεσης: Ζωή Γοδόση, Επίκουρη Καθηγήτρια και Δήμητρα Σιατερλή, Ειδική Επισήμων, Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών - Σχολή Καλών Τεχνών - Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας.


INFO – Έκθεσης «Όταν οι εικόνες αφηγούνται: Αφιέρωμα στην Τόνια Νικολαΐδη»

 








Η έκθεση θα εγκαινιαστεί την Πέμπτη 11 Δεκεμβρίου 2014 στις 20:00

Διάρκεια
Πέμπτη 11 Δεκεμβρίου έως Σάββατο 10 Ιανουαρίου 2014

Ωράριο λειτουργίας
Δευτέρα, Τετάρτη, Σάββατο 10:00-15:00
Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 10:00-21:00

Η είσοδος είναι ελεύθερη στο κοινό

Τηλέφωνο επικοινωνίας: 2310 288.036, fax: 2310 226.460
bookstore-thessaloniki@miet.gr
http://www.miettsimiski11.blogspot.com

ΤΟΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ / ΕΡΓΑ 1947-2010

Το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης παρουσιάζει την έκθεση

ΤΟΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ / ΕΡΓΑ 1947-2010

από τις 25 Νοεμβρίου 2010 στο Πολιτιστικό Κέντρο Θεσσαλονίκης (Βασ. Όλγας 108)

Η πρώτη αναδρομική έκθεση της σημαντικής χαράκτριας Τόνιας Νικολαΐδη, που πρωτοπαρουσιάστηκε από το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης στην Αθήνα και χαιρετίστηκε από το σύνολο, σχεδόν, του αθηναϊκού Τύπου ως πραγματική προσφορά στην εικαστική κίνηση της πρωτεύουσας, μεταφέρεται στο Πολιτιστικό Κέντρο Θεσσαλονίκης του ΜΙΕΤ (Βασ. Όλγας 108). Στην έκθεση, που εγκαινιάζεται την Πέμπτη 25 Νοεμβρίου 2010 στις 20:00, παρουσιάζονται περίπου 75 έργα της χαράκτριας από τα φοιτητικά της χρόνια στην ΑΣΚΤ (1946-1952) –στο εργαστήριο χαρακτικής του Γιάννη Κεφαλληνού– έως τα τελευταία έργα της, τα ψηφιακά τυπώματα του 2010.

Θάλασσα, άμμος και φως Ι. Πρωινό,1979
Λινολαιογραφία και ανάγλυφο, 48 x 63,5 εκ.

Από τα τέλη της δεκαετίας του ’70, η Τόνια Νικολαΐδη χαράζει και τυπώνει τα έργα της συνδυάζοντας τη λινολαιογραφία, το ανάγλυφο, τη μεταξοτυπία, καθώς και τη φωτογραφία, όπου όμως πάντα σημαντικό ρόλο παίζει το χρώμα και η επιφάνεια. Εικόνες της θάλασσας, αμμουδιές, φλεγόμενα ξύλα, χάρτινα καράβια και πουλιά στοιχειοθετούν τη θεματολογία της. Πρωταγωνιστικό ρόλο έχει ο άνθρωπος σε δύο μόνο σειρές της, Έρχονται άλλοι όμοιοι με εμάς, αλλά δεν θα είμαστε εμείς, Ι και II, όμως η παρουσία του ανθρώπου, η αύρα του, υπάρχει σχεδόν παντού.

Δουλεύει τα έργα της κυρίως σε σειρές (δίπτυχα, τρίπτυχα, τετράπτυχα, π.χ. Θάλασσα, άμμος και φως, 1983, Ρέκβιεμ για ένα δέντρο, 1988-1995, Εικόνες νερού, 1995), όπου η μία εικόνα διαδέχεται την άλλη με καθεμιά χωριστά και όλες μαζί να διηγούνται μια ιστορία ─γιατί, τελικά, όπως λέει η ίδια, αυτό έψαχνε και ψάχνει πάντα. Να διηγείται κάτι στον εαυτό της και στους άλλους.

Ιθάκη ή η Άννα και το όνειρο φυγής, [1959]
Ξυλογραφία σε όρθιο και πλάγιο ξύλο, 34,2 x 35,3 εκ.

Στον πρόλογο του καταλόγου που συνοδεύει την έκθεση η Τόνια Νικολαΐδη αναφέρει: «Την εκδήλωση αυτή δεν την αποκαλώ έκθεση χαρακτικής, παρόλο που τα έργα έχουν πραγματοποιηθεί με τις τεχνικές της χάραξης και της εκτύπωσης. Γιατί στόχος μου δεν είναι ούτε να προβάλω τις τυχόν ικανότητές μου στο χώρο της χαρακτικής, ούτε να πείσω πως άνοιξα νέους δρόμους …. Στόχος μου είναι να φανεί η διαδρομή μου στο χώρο της τέχνης. Να δείξω, και να δω κι εγώ η ίδια, τι πρόλαβα να πραγματοποιήσω μέσα στο θόρυβο της ζωής και στη σύντομη διάρκειά της. Ποια ήμουν.

Χάρτινα πουλιά στην ακρογιαλιά, 1984
Λινολαιογραφία και ανάγλυφο, 84×61 εκ.

Ανήκω σ’ αυτούς που πιστεύουν πως δεν έχει σημασία με ποια γλώσσα εκφράζεται ο καλλιτέχνης, αλλά τι εκπέμπει το έργο του. Σημασία έχει να μπορέσει ο καλλιτέχνης να βγάλει από μέσα του τον αληθινό του κόσμο, και ο κόσμος του αυτός να μπορέσει να συνομιλήσει με τους κόσμους των άλλων και μαζί να πορευτούν για λίγο στη μαγεία. Αυτό είναι το ζητούμενο.

Ρέκβιεμ για ένα δέντρο, 1991
Λινολαιογραφία και ανάγλυφο, 67,5 x 98,5 εκ.

[…] Θέλω να χειρίζομαι την πραγματοποίηση της εικόνας μου ελεύθερη από περιορισμούς και από συμβατικά "πρέπει" και ξένα καλούπια. Μεταχειρίζομαι ό,τι νομίζω πως εξυπηρετεί το όραμά μου, όποιο μέσο, όποια τεχνική μπορώ, χωρίς να νοιάζομαι ποια ταμπέλα θα μου κρεμάσουν κάποιοι. Μ’ ενδιαφέρει να είμαι ένας ενδιαφέρων καλλιτέχνης, που εκφράζει την αλήθεια του. Μ’ ενδιαφέρει να ευχαριστηθώ εγώ ─και αν επικοινωνήσουν κι άλλοι με το έργο μου, ακόμα καλύτερα. Έτσι πορεύτηκα».

Έρχονται άλλοι, όμοιοι με εμάς, αλλά δεν θα είμαστε εμείς
Μεικτή τεχνική, 96 x 200 εκ.

Ο Τάκης Μαυρωτάς σημειώνει για την τεχνική και το έργο της χαράκτριας σε κείμενό του στον κατάλογο της έκθεσης: «Συνειδητά αποφεύγει κάθε δεξιοτεχνία και κάθε τυπική παραδοσιακή τεχνική, γιατί αυτό που την ενδιαφέρει είναι η ελευθερία της έκφρασης. Η χαρακτική της διακρίνεται από την απλότητα, τη διαύγεια, τη σαφήνεια και τη λιτότητα. Με μετρημένες χαράξεις, αφού αντιστρατεύεται τις παραμορφώσεις, αποκαλύπτει τον συγκινησιακό της στοχασμό. Έντονες χρωματικές αντιπαραθέσεις, σχέδιο και πλαστικότητα αποκαλύπτουν την ευαισθησία και την επιθυμία της να προσεγγίσει την ουσία της ανθρώπινης ζωής. […] Το χαρακτικό της έργο στο σύνολό του … αποκαλύπτει τη μοναδικότητά του, μια πραγματικότητα ονειρική, που δεν σημαίνει όμως ότι είναι λιγότερο αληθινή».

Η Τόνια Νικολαΐδη κατάγεται από την Ιθάκη. Γεννήθηκε το 1927 στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται. Σπούδασε στην ΑΣΚΤ (1946-1952) ζωγραφική, με δάσκαλο τον Ουμβέρτο Αργυρό, και χαρακτική στο εργαστήριο του Γιάννη Κεφαλληνού. Έχει παρουσιάσει το έργο της σε πολλές ατομικές εκθέσεις (1979-2009). Συνεχής επίσης είναι η παρουσία της σε ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Σημειώνουμε ενδεικτικά τη συμμετοχή της στις Πανελληνίους του Ζαππείου, καθώς και στις διεθνείς Μπιεννάλε και Τριεννάλε Χαρακτικής (Αλεξάνδρειας, Βελιγραδίου, Κρακοβίας, Λιουμπλιάνας, Φρέντρικσταντ Νορβηγίας κ.ά.). Έχει διακριθεί με πολλά βραβεία και επαίνους: πρώτο βραβείο και χρυσό μετάλλιο (Μπιεννάλε Αλεξάνδρειας, 1980), χρυσό μετάλλιο (Μπιεννάλε Φρέντρικσταντ, Νορβηγία 1989), βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών (1999) κ.ά..

Η έκθεση στο Πολιτιστικό Κέντρο Θεσσαλονίκης θα διαρκέσει έως τις 23 Ιανουαρίου 2011 και θα λειτουργεί με το εξής ωράριο: Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη, Σάββατο και Κυριακή 10:00 - 18:00, Παρασκευή 10:00 - 14:00 και 18:00 - 21:00 (Δευτέρα κλειστά), με ελεύθερη είσο­δο για το κοινό. Για ομαδικές επισκέψεις παρακαλούμε να προηγείται συνεννόηση με το ΜΙΕΤ, τηλ. 2310 295.170-1.

ΤΟΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ

ΤΟΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ

ΕΡΓΑ 1947-2010

Σχεδιασμός καταλόγου: Διονύσης Καψάλης
Επιμέλεια καταλόγου: Ιωάννα Μαντζαβίνου,
Βούλα Λιβάνη
Επιμέλεια κειμένων: Κωστούλα Σκλαβενίτη
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2010
145 σελ., τιμή 38.00 €, έκπτωση 10%
Τελική τιμή 34.20 €

Πρόκειται για τον κατάλογο της έκθεσης που διοργάνωσε το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης και φιλοξενείται στο Μέγαρο Εϋνάρδου από τις 23 Μαρτίου 2010 έως τις 23 Μαΐου 2010. Στην έκθεση παρουσιάζονται 75 περίπου έργα της χαράκτριας Τόνιας Νικολαΐδη από τα φοιτητικά της χρόνια στην ΑΣΚΤ (1946-1952), στο εργαστήριο χαρακτικής του Γ. Κεφαλληνού, έως τα πρόσφατα έργα της, τα ψηφιακά τυπώματα του 2010.

Νίνα, 1957. Ξυλογραφία σε όρθιο και πλάγιο ξύλο, 28,3x21 εκ.

«...Η Τόνια Νικολαΐδη ακολούθησε τον δικό της εκφραστικό δρόμο. Η καλλιτεχνική της ιστορία αρχίζει ουσιαστικά το 1957, όπου πρωτοχάραξε τις ξυλογραφίες Νίνα, που είναι η προσωπογραφία της Νίνας Τέτση, και, δύο χρόνια αργότερα, Ιθάκη ή Άννα και το όνειρο της φυγής, δίνοντας μια άλλη συνέχεια στα γόνιμα χρόνια της μαθητείας της στην ΑΣΚΤ, στο εργαστήριο χαρακτικής του Γ. Κεφαλληνού, που την μύησε στη χαρακτική διαδικασία και τη ρεαλιστική απόδοση του θέματος. Στα φοιτητικά της χρόνια ζωγράφιζε και χάραζε, εμμένοντας σ΄έναν ανθρωποκεντρικό θεματικό κύκλο αναζητήσεων. Αμέσως μετά την αποφοίτησή της από την ΑΣΚΤ αφοσιώνεται στη χαρακτική. Η πρώτη ενότητα δουλειάς της, από το 1949 έως το 1969, διακρίνεται από τις ουμανιστικές διατυπώσεις, με την άψογη παραστατική απόδοση και την έντονη αίσθηση της ζωγραφικότητας. Θεωρεί τον Ρέμπραντ δάσκαλό της, τρέφει τεράστιο θαυμασμό για τις αξεπέραστες χαλκογραφίες του και συνεχίζει να σέβεται ανυπόκριτα τη μακραίωνη ιστορία της χαρακτικής για να μπορέσει, ως δημιουργός, να βρει μια νέα μέθοδο χαρακτικών εκτυπώσεων.

Ιθάκη ή Άννα και το όνειρο φυγής, 1959.
Ξυλογραφία σε όρθιο και πλάγιο ξύλο, 34,2 x 35,3 εκ.

Η Τόνια Νικολαΐδη οικειοποιείται, από το 1979, μια «παράδοξη» μέθοδο στη χαρακτική, που συνδυάζει τη λινολαιογραφία, τη φωτογραφία και τη μεταξοτυπία, για να καταθέσει τη σύγχρονη, πρωτότυπη μαρτυρία της, ένα μνημειακό έργο που ανοίγει νέους δρόμους έκφρασης και αποκαλύπτει την ορατή ψυχική της ενδοχώρα.

Καυτή άμμος II, 1981. Λινολαιογραφία και ανάγλυφο, 74,3 x 64 εκ.

[...]Το χαρακτικό της έργο στο σύνολό του –με τις τεχνικές της ξυλογραφίας, της χαλκογραφίας και της λινιλαιογραφίας, μαζί με τη μεικτή τεχνική, όπου συνδυάζει τη μεταξοτυπία, τη λινολαιογραφία και τη φωτογραφία, και τις πρόσφατες ψηφιακές εκτυπώσεις– αποκαλύπτει τη μοναδικότητά του, μια πραγματικότητα ονειρική, που δεν σημαίνει όμως ότι είναι λιγότερη αληθινή».

(Τάκης Μαυρωτάς

Η χαράκτρια Τόνια Νικολαΐδη

σελ. 11-14)

Ρέκβιεμ για ένα δέντρο, 1988. Λινολαιογραφία, 66,5 x 90 εκ.

«...Επειδή πιστεύω ότι οι ασχολούμενοι με την τέχνη δεν είχαν, και δεν θα έχουν, τον καιρό να προσέξουν κάποιες ιδιότητες της δουλειάς μου, θα αναφερθώ εγώ μονάχη μου σ΄αυτές κατά το «Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει». Επισημαίνω, λοιπόν, ότι ανήκω και εγώ στους καλλιτέχνες που πρόσθεσαν στο έργο τους τη γλώσσα της φωτογραφίας σε μια γόνιμη συνεργασία. Ότι από τη δεκαετία του 1980, και μάλιστα από τις αρχές της, μεταχειρίστηκα το ανάγλυφο τύπωμα στα χαρακτικά μου, τεχνική που ανακάλυψα τυχαία με αφορμή κάποια αναποδιά όταν τύπωνα στο πιεστήριό μου. Ότι το 1987/88 έκανα χαρακτική στο χώρο· κάλυψα δηλαδή τους τοίχους, την οροφή και το πάτωμα της τότε Αίθουσας Τέχνης Α.Δ. με χαρακτικά και όλα μαζί διηγούνταν την ιστορία της φωτιάς, με την αλληγορία της ζωής που φλέγεται και σβήνει. Ότι μεταχειρίστηκα το «trompe l’ oeil» τόσο πειστικά, που τελικά σε ελληνικούς και ξένους καταλόγους γράφουν ότι είναι κολάζ εικόνας που είναι σκέτο, καθαρό τύπωμα.

Χωρίς τίτλο, 2010. Ψηφιακή εκτύπωση και σχέδιο με μολύβι,
44 x 53,5 εκ.

Τελικά, αναρωτιέμαι τι θα έχει απομείνει από μένα στο σουρωτήρι του χρόνου. Θα έχει απομείνει αυτό που δεν μπορεί να μου το πάρει κανένας, ότι απόλαυσα εγώ η ίδια το ταξίδι, με την ψυχή και το μυαλό και τις αισθήσεις μου».

(Τόνια Νικολαΐδη
από την εισαγωγή του καταλόγου, σελ.10)

Η Τόνια Νικολαΐδη, το γένος Δενδρινού, κατάγεται από την Ιθάκη. Γεννήθηκε το 1927 στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται. Φοίτησε στην ΑΣΚΤ (1946-1952) στο εργαστήριο ζωγραφικής, με δάσκαλο τον Ουμβέρτο Αργυρό, και στο εργαστήριο χαρακτικής, με δάσκαλο τον Γιάννη Κεφαλληνό. Έργα της βρίσκονται στην ΕΠΜΑΣ, στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη, στην Πινακοθήκη Αβέρωφ, στις δημοτικές πινακοθήκες Αθηναίων, Μυτιλήνης, Ροδίων και Ηρακλείου Κρήτης, στα Μουσεία Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης και Φλώρινας, στο Κέντρο Σύγχρονης Εικαστικής Δημιουργίας Ρεθύμνης, στην Ιονική Τράπεζα, στην Εθνική Τράπεζα, στο ΥΠΠΟΤ, στα Μουσεία Χαρακτικής Σόφιας, Λότζ Πολωνίας, Φρέντρικσταντ Νορβηγίας κ.α.