ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ «ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ» ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΟΥ ΜΙΕΤ

Το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης

παρουσιάζει την έκθεση

ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

την Πέμπτη 28 Σεπτεμβρίου 2017 στις 20.00
στο Βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ, Τσιμισκή 11, Θεσσαλονίκη.

Η έκθεση θα διαρκέσει έως την Παρασκευή 27 Οκτωβρίου 2017.

Ωράριο λειτουργίας:
Δευτέρα, Τετάρτη 09:00-15:30,
Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 09:00-20:00,
Σάββατο 09:30-16:00.
Είσοδος ελεύθερη για το κοινό.

Στην έκθεση «Νίκος Νικολάου. Θέατρο και Εφαρμογές» παρουσιάζονται 88 έργα του καλλιτέχνη από την ενασχόλησή του με το θέατρο και από άλλες εφαρμογές που του ανατέθηκαν κατά καιρούς. Αποτελεί μέρος της αναδρομικής έκθεσης «Νίκος Νικολάου. Σχέδια 1929-1986» που διοργάνωσε και παρουσίασε το ΜΙΕΤ στην Αθήνα τον Μάρτιο του 2017.

Η έκθεση χωρίζεται σε δύο μέρη: στα έργα από την ενασχόληση του καλλιτέχνη με το Θέατρο (μελέτες και σχέδια κουστουμιών και σκηνικών από παραστάσεις κλασικού και σύγχρονου ρεπερτορίου) και στις εφαρμογές που αφορούν τοιχογραφίες (Πάντειος, Ζωοδόχος Πηγή, Λέσχη Θεοτοκόπουλου), διαφημίσεις (καπνοβιομηχανία Κεράνης) και εικονογραφίσεις (ΑΓΕΤ).

Ο Νίκος Νικολάου (1909-1986) γεννήθηκε στην Ύδρα. Μετά τα στερημένα παιδικά και εφηβικά του χρόνια εγγράφεται στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, από την οποία αποφοιτά το 1935. Χάρη σε μια υποτροφία που μοιράζεται με τον Γιάννη Μόραλη, οι δυο τους φεύγουν το 1937 αρχικά για τη Ρώμη και κατόπιν για το Παρίσι. Ωστόσο τον επόμενο χρόνο ο Νικολάου θα επιστρέψει στην Ελλάδα. Το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου δεν θα του επιτρέψει να ξαναφύγει στο εξωτερικό. Ήδη όμως από τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια το έργο του αναδεικνύεται και κερδίζει ολοένα έδαφος στο καλλιτεχνικό στερέωμα της εποχής. Μέσα στις επόμενες δεκαετίες ο Νικολάου κάνει δέκα ατομικές εκθέσεις και συμμετέχει σε δεκάδες ομαδικές. Μεταξύ άλλων φιλοτεχνεί τοιχογραφίες για την Πάντειο Σχολή, για τη «Λέσχη Δομήνικος Θεοτοκόπουλος» στο Ηράκλειο Κρήτης, για το Θέατρο Μουσούρη και για περίπτερα του ΕΟΤ στις Μυκήνες και τη Σπάρτη. Αναλαμβάνει επίσης την αγιογράφηση του νέου κλίτους του Ιερού Ναού Ζωοδόχου Πηγής στην οδό Ακαδημίας. Το 1958 ιδρύει τον Όμιλο Φιλοτέχνων και Καλλιτεχνών, στο πλαίσιο του οποίου λειτουργεί η αίθουσα τέχνης «Αρμός», στην οδό Ηρακλείτου 21. Πολυσχιδής είναι η δραστηριότητά του και σε άλλους τομείς: κάνει σκηνογραφίες για το Εθνικό Θέατρο, το Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν, το Ελληνικό Χορόδραμα της Ραλλούς Μάνου, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, επιμελείται επιτοίχια ημερολόγια και καπνικές διαφημιστικές εκστρατείες για την Καπνοβιομηχανία Κεράνης, καταπιάνεται με τις εφαρμοσμένες τέχνες (κεραμικά, ταπισερί, εξώφυλλα δίσκων) και εικονογραφεί βιβλία. Το 1964 εκλέγεται καθηγητής στην ΑΣΚΤ, όπου διδάσκει μέχρι το 1974.

Όπως σημειώνει ο Νίκος Παΐσιος στο κατατοπιστικό κείμενο του καταλόγου Νίκος Νικολάου. Σχέδια 1929-1986, εκδ. ΜΙΕΤ: «Με ορόσημο το θαμπωτικό 1948, ξεχωρίζουμε δύο περιόδους στο σχέδιο του Νικολάου. Στην πρώτη, προσπαθεί να αποτυπώσει το οπτικό γεγονός (όπως αυτό φαίνεται με την τυχαία φωτοσκίαση), να ερμηνεύσει την εικόνα μπροστά στα μάτια του με τη γενίκευση της φόρμας σε μεγαλύτερα και απλούστερα σχήματα, να διαχειριστεί την αντίθεση φως-σκιά, και να αποδώσει το πλάσιμο των επιφανειών και του όγκου». Στην πρώτη αυτή περίοδο εμπνέεται από τη φύση, ενώ στη δεύτερη (1948-1986) το ενδιαφέρον του στρέφεται στην ανθρώπινη μορφή, ιδίως τη γυναικεία. Τώρα «η ερμηνεία γίνεται σχεδόν αποκλειστικά μέσω της γραμμής. Με τρόπο λιτό και ουσιαστικό, η γραμμή, χάρη στις αντιθέσεις της (καμπύλη-ευθεία) και στις αυξομειώσεις της έντασης και του πάχους της, συνθέτει ένα σαφές και δυνατό σχέδιο».

Ο Νίκος Νικολάου πέθανε στην Αθήνα. Ο τάφος του βρίσκεται στην Αίγινα, όπου πέρασε μεγάλο μέρος από τις δύο τελευταίες δεκαετίες της ζωής του.

Το 2008, με φροντίδα του Ιδρύματος Νίκου και Αγγέλας Νικολάου, ξεκίνησε η καταγραφή του αρχείου σχεδίων του καλλιτέχνη, την οποία συνέχισε και ολοκλήρωσε το 2012 το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης. Παράλληλα το Ίδρυμα Νικολάου δώρισε στο ΜΙΕΤ το αρχείο του ζωγράφου, το οποίο ταξινομήθηκε, καταγράφηκε και αποτέλεσε σημαντική πηγή για την τεκμηρίωση των έργων της έκθεσης.

INFO – Έκθεση «Νίκος Νικολάου. Θέατρο και Εφαρμογές»



Η έκθεση θα εγκαινιαστεί την Πέμπτη 28 Σεπτεμβρίου 2017 στις 20.00.

Διάρκεια
Πέμπτη 28 Σεπτεμβρίου 2017 έως Παρασκευή 27 Οκτωβρίου 2017

Ωράριο λειτουργίας
Δευτέρα, Τετάρτη 09:00-15:30
Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 09:00-20:00
Σάββατο 09:30-16:00

Η είσοδος είναι ελεύθερη στο κοινό
Τηλέφωνο επικοινωνίας: 2310 288.036, fax: 2310 226.460

www.miet.gr
bookstore-thessaloniki@miet.gr
http://www.miettsimiski11.blogspot.com

ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ. ΣΧΕΔΙΑ 1929-1986

Νίκος Νικολάου. Σχέδια 1929-1986  

Κατάλογος έκθεσης 
Κείμενα: Ν. Π. Παΐσιος, Νίκος Νικολάου, Αλέξανδρος Γ. Ξύδης, Ηλίας Ζιώγας 
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2017 
476 σελ. με 474 έγχρωμες εικόνες και 8 φωτογραφίες 
ISBN 978-960-250-685-1 
Τιμή 55,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 41,25 €

Η έκδοση αυτή πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία της ομώνυμης έκθεσης που διοργάνωσε το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης στον εκθεσιακό χώρο του Μεγάρου Εϋνάρδου (29 Μαρτίου – 13 Μαΐου 2017). Όπως αναφέρει στο εισαγωγικό του κείμενο ο Ν. Π. Παΐσιος: «Μετά το θάνατο του Νίκου Νικολάου, η τρίτη του σύζυγος Αγγέλα, το γένος Ζουμπουλάκη, συνέλεξε στοργικά όσα έργα υπήρχαν στο περίφημο σπίτι του ζωγράφου στην Αίγινα (με σκοπό όχι μόνο να τα περισώσει, αλλά και να βοηθήσει την περαιτέρω διάδοσή τους), και ανέθεσε στην Όλγα Μεντζαφού την αρχική τους ταξινόμηση. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των έργων αποτελεί ένα corpus 5.000(!) περίπου σχεδίων, όπου ο μελετητής μπορεί, από τα πρώτα σχεδιαστικά ψελλίσματα μέχρι τον ώριμο αρθρωμένο λόγο, να ανασυνθέσει όλη την πορεία του Νικολάου». Η έκδοση περιλαμβάνει τις ενότητες «Νεανική περίοδος», «Μορφές», «Τόποι και τοπία», «Θέατρο», «Διαφημιστικά», «Μελέτες για το Ημερολόγιο 1957 της ΑΓΕΤ», «Η Γυναίκα της Ζάκυθος» και «Πάντειος και άλλες τοιχογραφίες». Με τον τρόπο αυτό καλύπτεται στο σύνολό της η πολυσχιδής καλλιτεχνική δραστηριότητα του Νικολάου.

Τα σχέδια έχουν γίνει με ποικίλες τεχνικές, όπως μελάνι, κάρβουνο, μολύβι, ακουαρέλα, τέμπερα, λάδι, γκουάς, κυρίως σε χαρτί ή χαρτόνι, αλλά και σε καμβά ή μουσαμά. Ο ίδιος ο καλλιτέχνης έγραφε: «Η γραμμή μου είναι βγαλμένη από τη φύση, αλλά την αισθάνομαι ότι είναι σαν ένα έλασμα ευθύ, που το λυγάς όσο μπορεί να λυγίσει για να σου δώσει την καμπυλότητα που θέλεις. Όταν όμως το αφήσεις αυτό πάλι ελεύθερο, στην πρώτη του κατάσταση, θα γίνει πάλι ίσιο. Το σχέδιο είναι λοιπόν ίσιες γραμμές που τις λυγάς όσο μπορούν να λυγίσουν αυτές χωρίς να χαθεί η καταγωγή τους». 

Στο επίμετρο περιλαμβάνονται κείμενα του καλλιτέχνη, του Αλέξανδρου Γ. Ξύδη και του Ηλία Ζιώγα. Η έκδοση συμπληρώνεται από χρονολόγιο, τεκμηρίωση των έργων και βιβλιογραφία.

Ο ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ γεννήθηκε το 1909 στην Ύδρα. Σε ηλικία 7 ετών έχασε τον πατέρα του. Μετά το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου μετακόμισε στην Αθήνα με τη μητέρα του, η οποία για να βιοποριστεί άνοιξε παλαιοπωλείο στην Πλάκα. Το 1929 πέρασε τις εισαγωγικές εξετάσεις για την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, από την οποία αποφοίτησε το 1935. Χάρη σε μια υποτροφία που μοιράστηκε με τον Γιάννη Μόραλη, έφυγε το 1937 αρχικά για τη Ρώμη και κατόπιν για το Παρίσι. Ωστόσο τον επόμενο χρόνο επέστρεψε στην Ελλάδα. Το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου δεν του επέτρεψε να ξαναφύγει στο εξωτερικό. Ήδη όμως από τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια το έργο του είχε αναδειχθεί και κέρδιζε ολοένα περισσότερο έδαφος στο καλλιτεχνικό στερέωμα της εποχής. Μέσα στις επόμενες δεκαετίες ο Νικολάου έκανε δέκα ατομικές εκθέσεις και συμμετείχε σε δεκάδες ομαδικές. Μεταξύ άλλων φιλοτέχνησε τοιχογραφίες για την Πάντειο Σχολή, για τη «Λέσχη Δομήνικος Θεοτοκόπουλος» στο Ηράκλειο Κρήτης, για το Θέατρο Μουσούρη και για περίπτερα του ΕΟΤ στις Μυκήνες και τη Σπάρτη. Ανέλαβε επίσης την αγιογράφηση του νέου κλίτους του Ιερού Ναού Ζωοδόχου Πηγής στην οδό Ακαδημίας. Έκανε σκηνογραφίες για το Εθνικό Θέατρο, το Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν, το Ελληνικό Χορόδραμα της Ραλλούς Μάνου, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, επιμελήθηκε επιτοίχια ημερολόγια και διαφημιστικές εκστρατείες για την Καπνοβιομηχανία Κεράνης, καταπιάστηκε με τις εφαρμοσμένες τέχνες (κεραμικά, ταπισερί, εξώφυλλα δίσκων) και εικονογράφησε βιβλία. Το 1958 ίδρυσε τον Όμιλο Φιλοτέχνων και Καλλιτεχνών, στο πλαίσιο του οποίου λειτουργούσε η αίθουσα τέχνης «Αρμός», στην οδό Ηρακλείτου 21. Το 1964 εξελέγη καθηγητής στην ΑΣΚΤ, όπου δίδαξε μέχρι το 1974. Ο Νίκος Νικολάου πέθανε το 1986 στην Αθήνα. Ο τάφος του βρίσκεται στην Αίγινα, όπου πέρασε μεγάλο μέρος από τις δύο τελευταίες δεκαετίες της ζωής του. 

(πηγή:Εκδόσεις ΜΙΕΤ)