FLORA FILOPAPPOU: ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΒΡΑΧΩΝ ΣΤΟΝ ΚΗΠΟ

Το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 

διοργανώνει και παρουσιάζει την έκθεση του Νίκου Παπαδόπουλου

Flora Filopappou: 

ένα ταξίδι από την Πόλη των Βράχων στον κήπο

την Τρίτη 7 Μαΐου στις 20:00

στον 2ο όροφο του Πολιτιστικού Κέντρου Θεσσαλονίκης του ΜΙΕΤ

Βίλα Καπαντζή – Βασιλίσσης Όλγας 108

Διάρκεια έκθεσης: 7 Μαΐου – 28 Ιουνίου 2019

Ωράριο έκθεσης: Τρίτη – Κυριακή: 10:30-18:00 (Δευτέρα κλειστά)

Η έκθεση αποτελεί καρπό έρευνας οκτώ ετών και παρουσιάζει τις αλλαγές του τοπίου στον Λόφο Φιλοπάππου ή την «Πόλη των Βράχων», όπως ονομαζόταν παλαιότερα. Η έρευνα ακολούθησε τις αρχαιολογικές ανασκαφικές μεθόδους, βασισμένες όμως όχι στην αξίνα, αλλά στα ταξίδια των φυτών που «κατοικούν» σήμερα στον λόφο.

Οι καθημερινοί περίπατοι του καλλιτέχνη με τον σκύλο του έδωσαν το έναυσμα για την αναζήτηση αυτή, που μετουσιώθηκε αργότερα σε διεπιστημονικό εικαστικό εγχείρημα, στο οποίο συνέβαλαν με τις γνώσεις τους βοτανικοί, αρχαιολόγοι και θεωρητικοί. Το όλο εγχείρημα οριοθετείται χρονικά με αφετηρία την ανακάλυψη της Αμερικής και με κατάληξη τη σημερινή εικόνα του λόφου – επισημαίνεται αφενός η ανακάλυψη της Αμερικής επειδή, όταν ανακαλύφθηκαν εκεί νέα είδη φυτών και ζώων, άρχισε να επαναπροσδιορίζεται η απεικόνιση του Κήπου της Εδέμ· και αφετέρου η σημερινή εικόνα του λόφου, καθώς παρουσιάζει έντονα τα χαρακτηριστικά ενός κήπου, όπου το αυτονόητο του τοπίου ανατρέπεται, αποκαλύπτοντας ότι ποτέ δεν ήταν ίδιο.

Το αρχειακό υλικό της έρευνας, σχέδια κι εγκαταστάσεις, συνδιαλέγονται μεταξύ τους για να «εμφυτεύσουν» στον θεατή έννοιες και πολιτικές σχετικές με την παγκοσμιοποίηση, η οποία, σε αυτό το πλαίσιο, φωτίζεται με τις μετακινήσεις και μεταφορές των φυτών. Καθ’ αυτόν τον τρόπο η έκθεση ξεφεύγει από το τοπικό και συνδιαλέγεται με την οικουμενική πρόθεση του ανθρώπου να επεμβαίνει στη φύση. 

Κάτι ανάλογο συνέβη και στο τοπίο της Θεσσαλονίκης με τη μεγάλη οργανωμένη δενδροφύτευση που πραγματοποιήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1930 στους λόφους του Σέιχ Σου– μια περιοχή όπου η απουσία χλωρίδας υπήρξε αντίστοιχη με εκείνη του λόφου Φιλοπάππου. Ακόμη και σήμερα, υπάρχουν στο Σέιχ Σου περιοχές που έχουν κριθεί αναδασωτέες και αναμένουν την επόμενη ανθρώπινη παρέμβαση.

Ο Παπαδόπουλος δημιουργεί αρχικά ένα «βιβλίο καλλιτέχνη» (artist’s book) για να εικονογραφήσει τη βιβλιογραφική εργαλειοθήκη που χρησιμοποίησε, ενώ στη συνέχεια αναπτύσσει επιτοίχιες και τρισδιάστατες ανασυνθέσεις αυτού του υλικού. Οι συνθέσεις αυτές συγκροτούν μια ποιητική αναπαράσταση της διαχρονικής παγκόσμιας πολιτικής του ανθρώπου απέναντι στη χλωρίδα. Τόσο στο «βιβλίο καλλιτέχνη» όσο και στα επιτοίχια σχέδια ο καλλιτέχνης, με εργαλείο το πενάκι ή το μολύβι, δημιουργεί λεπτομερείς απεικονίσεις τελεία προς τελεία, δίνοντας την αίσθηση ενός σύγχρονου πουαντιγισμού. Η τελεία του Παπαδόπουλου μιμείται τον κόκκο του φωτογραφικού φιλμ, το ψηφιακό πίξελ ή την ακίδα του εκτυπωτή, αντιπαραθέτοντας στις μηχανικές διαδικασίες τη λειτουργία του ίδιου του χεριού του —μια επίμονη χειρωναξία που παραπέμπει στη διαδικασία του διαλογισμού. Μέσω αυτής της ιδιαίτερης σχεδιαστικής πρακτικής, ο καλλιτέχνης μετασχηματίζει τα φυσικά αντικείμενα σε εικόνες, μεταφέροντας στο χαρτί τα στοιχεία που ο ίδιος επιλέγει και θεωρεί σημαντικά. Η χρήση του κενού χώρου δεν είναι τυχαία, αλλά λειτουργεί σαν φυσική πηγή φωτός που λούζει τα έργα, καθιστώντας τα σχεδόν αυτόφωτα.

Την επιστημονική επιμέλεια της έκθεσης υπογράφει η Φαίη Ζήκα.

INFO – έκθεσης Νίκου Παπαδόπουλου Flora Filopappou: ένα ταξίδι από την Πόλη των Βράχων στον κήπο

ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ
Πολιτιστικό Κέντρο Θεσσαλονίκης
Βίλα Καπαντζή – Λεωφόρος Βασιλίσσης Όλγας 108
Ταχ. Διευθ.: Τ.Θ. 50742, 54014 Θεσσαλονίκης 22


Η έκθεση θα εγκαινιασθεί την Τρίτη 7 Μαΐου 2019 στις 20:00

Διάρκεια

7 Μαΐου – 28 Ιουνίου 2019

Ωράριο λειτουργίας

Τρίτη – Κυριακή: 10:30-18:00 (Δευτέρα κλειστά)

Η είσοδος είναι ελεύθερη στο κοινό

Πληροφορίες

τηλ. 2310 295 170-1 καθημερινές 9.00 – 14.30
και 2310 295 149 τις ώρες λειτουργίας της έκθεσης

ΟΑΣΘ

αν κινείστε προς το κέντρο: 3Κ, 5, 6, 8 (στάση Ανάληψη)
αν κινείστε προς τα νοτιοανατολικά: 3Κ, 5, 6, 8 (στάση Πέτρου Συνδίκα)

ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. FLORA FILOPAPPOU. ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΒΡΑΧΩΝ ΣΤΟΝ ΚΗΠΟ

Νίκος Παπαδόπουλος. Flora Filopappou. Ένα ταξίδι από την πόλη των βράχων στον κήπο

Κείμενα: Κώστας Χριστόπουλος, Νίκος Παπαδόπουλος, Φαίη Ζήκα
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2018
Σελίδες: 80, με 6 α/μ φωτογραφίες και 28 έγχρωμα σχέδια
Διαστάσεις: 12 x 17 εκ.
ISBN 978-960-250-717-9
Τιμή: 7,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 7,00 €

Η παρούσα έκδοση συνοδεύει την ομότιτλη έκθεση που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Εϋνάρδου στην Αθήνα (9 Μαΐου–28 Ιουλίου 2018) και αποτέλεσε καρπό οκταετούς έρευνας, εστιασμένης στο τοπίο του Λόφου Φιλοπάππου.

Οι καθημερινοί περίπατοι του Ν. Παπαδόπουλου με τον σκύλο του στον λόφο έδωσαν το έναυσμα για την αναζήτηση αυτή, που μετουσιώθηκε σε διεπιστημονικό εικαστικό εγχείρημα, στο οποίο συνέβαλαν με τις γνώσεις τους βοτανικοί, αρχαιολόγοι και θεωρητικοί. Το εγχείρημα οδήγησε τον καλλιτέχνη σε μια ιστορική αναδρομή που φτάνει μέχρι την ανακάλυψη της Αμερικής από τον Χριστόφορο Κολόμβο, και αυτό επειδή τότε ήρθαν στο φως νέα είδη φυτών, τα οποία μεταφέρθηκαν με διάφορους τρόπους στη γηραιά Ευρώπη και μετέβαλαν αντίστοιχα τη χλωρίδα της. Έτσι η έννοια της παγκοσμιοποίησης αποκτά μια νέα διάσταση καθώς περνά στο φυτικό βασίλειο, με τις εκούσιες ή ακούσιες μετακινήσεις των φυτών από τόπο σε τόπο και από ήπειρο σε ήπειρο. Παράλληλα η έρευνα αποκάλυψε ότι μέχρι τον 19ο αιώνα ο λόφος ήταν γυμνός από βλάστηση, και μάλιστα, λόγω της εικόνας που παρουσίαζε, είχε κερδίσει την προσωνυμία «Πόλη των Βράχων». Η εισαγωγή της ξενόφερτης χλωρίδας, η οποία σταδιακά πρασίνισε τον λόφο, υπήρξε απόρροια αποκλειστικά των ανθρώπινων παρεμβάσεων στο αττικό τοπίο και ήταν ακριβώς αυτή που του προσέδωσε την εικόνα ενός τεράστιου, ανοιχτού κήπου μέσα στη φύση.

Ο κήπος αποτελεί μια πανάρχαια επινόηση του ανθρώπου, που ανέκαθεν αποσκοπούσε τόσο στην αισθητική απόλαυση όσο και στη συμβολική λειτουργία του ως χώρου περίκλειστου, ασφαλούς και τρόπον τινά ιερού. Στην καλλιέργειά του βρέθηκαν αναλογίες με την καλλιέργεια του πνεύματος, ενώ παράλληλα αναπτύχθηκε ένας προβληματισμός σχετικά με τον σεβασμό που οφείλει ο άνθρωπος όταν επιχειρεί να εξημερώσει τη φύση. Η ζωτική σημασία που απέκτησε ο ιδιότυπος κήπος του λόφου για τους ανθρώπους που ζουν κοντά του αλλά και για την Αθήνα που διαρκώς μεγαλώνει γύρω του αποδεικνύεται από τη μέριμνα αρχικά των περιοίκων, οι οποίοι φύτευαν και περιποιούνταν τα φυτά, και αργότερα της πολιτείας, η οποία πρόσθεσε σε αυτόν την απαραίτητη μόνιμη υποδομή.
Το όλο εγχείρημα αποτελεί ένα φόρο τιμής στον ίδιο τον λόφο, που παραμένει ένας από τους λιγοστούς πράσινους πνεύμονες στην καρδιά αυτής της τσιμεντένιας πόλης.

(πηγή: ΜΙΕΤ)