ΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Άλκηστις Βερέβη
Οι μετασχηματισμοί της ταυτότητας του εκπαιδευτικού στην εποχή της κρίσης

Αθήνα, Ακαδημία Αθηνών, 2020
Σελίδες: 272
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-404-378-1
Τιμή: 18,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 16,20 €

 

 

Η παρούσα έρευνα προχωρά πέρα από την καταγραφή των εργασιακών κεκτημένων που επλήγησαν την εποχή της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα και πέρα από τον εντοπισμό των κοινωνικών και εκπαιδευτικών αλλαγών που είχαν αντίκτυπο στην υπηρεσιακή και συμβολική θέση του καθηγητή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Εξετάζει ποια στοιχεία της προσωπικής και επαγγελματικής πορείας του εκπαιδευτικού επέδρασαν και πώς στην αυτοεικόνα του ως επαγγελματία, στη στάση του προς την εκπαίδευση και στον ρόλο του σε αυτή. Για τη μελέτη του ζητήματος αξιοποιείται ως μεθοδολογικό εργαλείο ο «ιδεότυπος» και ως θεωρητική αφετηρία κυρίως η προσέγγιση του Ρ. Bourdieu για το κεφάλαιο, το habitus και τις στρατηγικές κοινωνικής αναπαραγωγής σε συνδυασμό με τις θεωρίες για την εργασιακή ικανοποίηση και την ψυχική ανθεκτικότητα.

Η έρευνα μελετά πώς το οδοιπορικό διαφόρων τύπων καθηγητών επηρεάζει τις ενέργειες και τις απόψεις τους για τις επιπτώσεις της κρίσης στην επαγγελματική τους ταυτότητα. Άλλοτε το σχολείο γίνεται αντιληπτό ως μοχλός κοινωνικής ανόδου και ο καθηγητής ως νηφάλιος εκτιμητής των οικονομικών απολαβών της δημόσιας εκπαίδευσης και των μορφών διάκρισης που προσφέρει η εργασία στην ανώτατη εκπαίδευση. Η κρίση επέφερε καθυστερήσεις στην επίτευξη του στόχου και τα άτομα επέλεξαν μια «ταυτότητα σε αναμονή» στη δημόσια εκπαίδευση. Άλλοτε το σχολείο θεωρήθηκε το μέσο για τη διατήρηση του συμβολικού κεφαλαίου και της κοινωνικής τάξης και το επάγγελμα του καθηγητή ως λειτούργημα. Όταν η κρίση απομυθοποίησε αυτό που θεωρούσαν ιδεώδες σχολείο και τους «ιδανικούς» ρόλους του εκπαιδευτικού, ορισμένοι τύποι καθηγητών επέλεξαν τη νοσταλγία ή τη «δραματοποίηση». Για άλλους τύπους καθηγητών το σχολείο εκλαμβάνεται ως ένας αυτορρυθμιζόμενος οργανισμός - καταφύγιο για τους μαθητές, και ο εκπαιδευτικός ως λειτουργός και κοινωνικό πρότυπο· η κρίση έφτιαξε ένα νέο ιδανικό: την ανάγκη για υποστήριξη των παιδιών από τα χαμηλά κοινωνικά στρώματα. Κάποιοι καθηγητές αντέδρασαν στην κοινωνική αδράνεια αναλαμβάνοντας νέους ρόλους στην κατεύθυνση της κοινωνικής αλληλεγγύης. Τέλος, σε κάποιες περιπτώσεις το σχολείο αξιοποιείται ως ένα ευρύ εργασιακό πεδίο που παρέχει εργασιακές ευκαιρίες και κοινωνικές δυνατότητες και ο εκπαιδευτικός λειτουργεί ως εμπνευστής, συντονιστής και διαμορφωτής νέων σχέσεων. Η κρίση επιβεβαίωσε γι' αυτόν την ανάγκη ανάληψης δράσης σε σχέση με την εκπαίδευση, τη γνώση και την κοινωνία και αυτός ο τύπος καθηγητή έγινε «ανιχνευτής μονοπατιών» στους στενούς δρόμους του ακινητοποιημένου, κατά την άποψή του, σχολείου και του «ιδεατού» εκπαιδευτικού.

Η έρευνα έδειξε ότι, αν και η οικονομική κρίση επηρέασε τη δυναμική επαγγελματική ταυτότητα των καθηγητών, όταν συνέτρεχαν ορισμένες προϋποθέσεις, συχνότερα επέδρασε στις υποταυτότητες που προέβαλαν στη συγκεκριμένη συγκυρία, όχι όμως στην πυρηνική τους ταυτότητα. Κυρίως όμως η μελέτη επιβεβαίωσε ότι αυτό που κάθε φορά αποτελεί τη βάση για τις προσδοκίες, τις στρατηγικές και τις διαψεύσεις των κοινωνικών υποκειμένων δεν είναι υποκειμενικό ή ψυχικό, αλλά συνθέτει και εκφράζει οικογενειακά και κοινωνικά πρότυπα (όπως γονεϊκά σχέδια και συμβολικές προτεραιότητες) με διάρκεια και ισχύ μεγαλύτερη και από αυτήν της γνώμης των υποκειμένων.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

 

 

 

 

 

ΧΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Αθανάσιος Αλεξανδρίδης
Χτίζοντας ταυτότητα
 
Αθήνα, Εκδόσεις Ίκαρος, 2019
Σελίδες: 156
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-572-280-7
Τιμή: 12,90 € // στο βιβλιοπωλείο μας 11,61 €

Το Χτίζοντας ταυτότητα είναι το τρίτο, µετά τους Παιδικούς έρωτες και τους Παιδικούς φόβους, βιβλίο της σειράς ΣΧΟΛΗ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΓΟΝΕΩΝ. Πρόκειται για ένα «ανοιχτό» βιβλίο, χωρίς ιδεολογικούς ή άλλους φραγµούς, που συζητά τα θέµατα της παιδικής κατάστασης και της οικογενειακής λειτουργίας µέσα σε µια ρευστή κοινωνική πραγµατικότητα. Παράλληλα, επιχειρεί να προσφέρει γνώσεις και δρόµους σκέψης για το πώς θα µπορούσε να υποστηριχτεί το χτίσιµο της ταυτότητας του παιδιού ώστε αυτή να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της οικογένειας και της κοινωνίας χωρίς να είναι κάποιος επιδερµικός ρόλος αλλά µια ταυτότητα ριζωµένη στον βαθύ και πραγµατικό εαυτό του. 

Η πορεία για την αναγνώριση των ζητηµάτων του παιδιού δεν µπορεί να είναι παραγωγική παρά µόνο αν περνά µέσα από την αναγνώριση του τι αυτά τα ζητήµατα ανακαλούν και προκαλούν στους γονείς. Αυτό είναι που ορίζει και τη στάση τους απέναντι στην αναδυόµενη προσωπικότητα του παιδιού. Μέσα από αυτό το πρίσµα γίνονται οι συζητήσεις από τις οποίες προέκυψε το βιβλίο, µε αυτή την ψυχοδυναµική ψυχαναλυτική θεώρηση ορίζονται οι απαντήσεις.

Στα πέντε κεφάλαια του βιβλίου αναπτύσσεται το πώς δημιουργείται η ταυτότητα κάτω από την επίδραση των συνειδητών και ασυνείδητων επιθυµιών των γονέων, των καταγωγικών µύθων της οικογένειας, των επιταγών των κοινωνικών θεσµών. Το πώς η ταυτότητα δεν γίνεται ένας ψεύτικος Εαυτός ή ένας ρόλος, αλλά ένας διαρκώς και δυναµικά µεταβαλλόµενος σχηµατισµός, ο οποίος ανήκει και στον Εαυτό και στους άλλους, χωρίς δυσφορία. Το πώς χτίζονται η αυτοεκτίµηση, η αυτοπεποίθηση και η ψυχική ανθεκτικότητα του παιδιού παράλληλα µε αυτή των γονέων, σε µια κοινή και συγχρόνως εξατοµικευµένη πορεία προς αναζήτηση του νοήµατος, της επιτυχίας και, ει δυνατόν, της ευτυχίας.

Ένα βιβλίο για τους γονείς, τους παιδαγωγούς, τους ειδικούς της ψυχικής υγείας και, γενικότερα, τους «χτίστες ταυτότητας».

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)