13/1/15

ΔΙΑΓΩΝΙΩΣ. “Ανάγνωση” και “Γραφή”


Το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης παρουσιάζει
την έκθεση φωτογραφίας του Γιώργου Μπουδαλή

ΔΙΑΓΩΝΙΩΣ
“Ανάγνωση” και “Γραφή”

την Τρίτη 20 Ιανουαρίου 2015, στις 20:00
στο Βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ – Τσιμισκή 11, Θεσσαλονίκη 
 

Η έκθεση θα διαρκέσει έως το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου 2014. Ωράριο λειτουργίας: Δευτέρα, Τετάρτη, Σάββατο 10:00-15:00, Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 10:00-21:00. Είσοδος ελεύθερη για το κοινό.

Οι φωτογραφίες της έκθεσης προέρχονται από χειρόγραφα βιβλία που χρονολογούνται μεταξύ του 10ου και του 18ου αιώνα και τραβήχτηκαν πρωτίστως για λόγους τεκμηρίωσης των τεχνικών και άλλων χαρακτηριστικών των σταχωμένων χειρογράφων αλλά και των διαδικασιών και των εργασιών που έγιναν στο πλαίσιο της συντήρησής τους.

Επιμέλεια έκθεσης: Miguel Fernández Belmonte


ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗ

Κάτω από το βλέμμα του ερευνητή και του συντηρητή, οι ίνες του χαρτιού, οι τραχιές επιφάνειες, η μεγαλύτερη ή μικρότερη ένταση του τονισμού του μαύρου μελανιού, μια σφραγίδα, οι λεκέδες, οι αμυχές και οι τρύπες των χειρογράφων εμφανίζονται σταδιακά, σαν ίχνη του χρόνου συσσωρευμένα ανάμεσα στα γράμματα και τις βελονιές.


Ξαφνικά, ένα σκίσιμο, ένας ξηλωμένος σελιδοδείκτης, μια μικρή πτυχή ανάμεσα στις σελίδες, αποκαλύπτουν ένα μυστήριο, ένα ίχνος· τα βιβλία, σε εκείνες τις αποκαλυπτικές στιγμές, γυμνώνονται και γνωστοποιούν τη δομή τους, το χέρι του ανθρώπου που τα δημιούργησε. Με αυτόν τον τρόπο αναζητείται η διαδικασία παραγωγής τους σε κάθε πτύχωση και βελονιά, το κάθε λεπτό που αφιερώθηκε στο παρελθόν για να ραφτούν η μια σελίδα με την άλλη, να κεντηθούν τα κεφαλάρια στη ράχη, να διακοσμηθούν τα καλύμματά τους. Το ίδιο το υπόστρωμα της γραφής –αδιαίρετο από το περιεχόμενο– μετατρέπεται σε έναν άλλο κώδικα που πρέπει να αποσαφηνιστεί και να ερμηνευτεί.


Αλλά η ανάγνωση δεν σταματάει εκεί. Όταν παρατηρούμε τις επιφάνειες με περισσότερη ή λιγότερη εστίαση, τις λεπτομέρειες των ινών του χαρτιού ή του δέρματος και της περγαμηνής και τις διαβαθμίσεις του γκρίζου, η λεπτομέρεια καταφέρνει να μας εγκλωβίσει, να μας εισαγάγει σε τοπία πλούσια σε υφές και χρωματική ποικιλία. Δεν υπάρχει κάποιο χέρι, αντικείμενο ή δωμάτιο που να μας υποδεικνύει κάποια κλίμακα, διότι έχουμε περάσει σε μια άλλη διάσταση, σε έναν χώρο που οριοθετεί το κάδρο του φακού, γεμάτο καμπές, κοιλάδες και υψώματα.

Είναι το ξεκίνημα για μια δεύτερη ανάγνωση. Το βλέμμα του καλλιτέχνη και του ερευνητή ενώνονται πίσω από τον φακό, παρατηρούν και συνθέτουν ταυτόχρονα τη λεπτομέρεια, η οποία δεν είναι πλέον το μικρό μέρος ενός συνόλου, αλλά έχει μεταμορφωθεί σε έναν αυτόνομο κόσμο. Και τότε, το ίδιο το αντικείμενο γίνεται ερέθισμα και αναφορά για μια καινούρια γραφή, την εικαστική, με την οποία εμπλουτίζεται και συνομιλεί.

M.F.B.


Ο Γιώργος Μπουδαλής σπούδασε συντήρηση έργων τέχνης. Το 2004 ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή στην αρχαιολογία και τη συντήρηση του βιβλίου και το 2011 τις σπουδές του στη Σχολή Kαλών Τεχνών της Θεσσαλονίκης, στο 1ο εργαστήριο ζωγραφικής. Από το 1997 εργάζεται στο Υπουργείο Πολιτισμού ως συντηρητής βιβλίων και έργων τέχνης σε χαρτί.


INFO – Έκθεση φωτογραφίας του Γιώργου Μπουδαλή
ΔΙΑΓΩΝΙΩΣ, “Ανάγνωση” και “Γραφή” 











Η έκθεση θα εγκαινιαστεί την Τρίτη 20 Ιανουαρίου 2015 στις 20:00

Διάρκεια
Τρίτη 20 Ιανουαρίου έως Σάββατο 14 Φεβρουαρίου 2015

Ωράριο λειτουργίας
Δευτέρα, Τετάρτη, Σάββατο 10:00-15:00
Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 10:00-21:00


Η είσοδος είναι ελεύθερη στο κοινό 

Τηλέφωνο επικοινωνίας: 2310 288.036, fax: 2310 226.460

bookstore-thessaloniki@miet.gr
http://www.miettsimiski11.blogspot.com

12/1/15

ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑΣ»

Στο πλαίσιο της έκθεσης «ΑΓΟΡΑ & ΔΩΡΟΝ, φαντάσματα της φιλοξενίας»
–που συνεχίζεται μέχρι τις 25 Ιανουαρίου 2015
στο Πολιτιστικό Κέντρο Θεσσαλονίκης του ΜΙΕΤ, στη Βίλα Καπαντζή–

διοργανώνεται διεθνές συνέδριο φιλοσοφίας

από το Goethe-Institut Θεσσαλονίκης,
σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
υπό την αιγίδα της Αυστριακής Πρεσβείας στην Αθήνα
και με επιστημονική επιμέλεια της Σοφίας Παντελιάδου.

Το συνέδριο θα λάβει χώρα στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας (αίθουσα συνεδρίων),
Εγνατία 156, στις 16 και 17 Ιανουαρίου 2015.

Συμμετέχουν οι διακεκριμένοι Έλληνες και ξένοι επιστήμονες:

Ειρήνη Αθανασάκη, Μπέρνχαρτ Bάλντενφελς,
Σωκράτης Δεληβογιατζής, Γεράσιμος Κακολύρης, Βασιλική Καραβάκου,
Ίρις Λάνερ, Σπύρος Μακρής, Σοφία Παντελιάδου,
Ελίζαμπετ φον Σάμσονωφ και Ματτίας Φλάτσερ.

Επίσκεψη και ξενάγηση στην έκθεση του ΜΙΕΤ θα πραγματοποιηθεί
την Κυριακή 18 Ιανουαρίου 2015 στις 11.30.

Το θέμα της έκθεσης είναι ένα είδος καλλιτεχνικού πειραματισμού
πάνω στην πράξη του «δίνω και λαμβάνω» καθώς και της «ανταλλαγής».

Συμμετέχουν 25 καλλιτέχνες, Αυστριακοί, Γερμανοί
ή δραστηριοποιούμενοι σε γερμανόφωνες χώρες, αλλά και Έλληνες.

INFO – έκθεσης «Αγορά & Δώρον: φαντάσματα της φιλοξενίας»

ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ
Πολιτιστικό Κέντρο Θεσσαλονίκης
Βίλα Καπαντζή – Λεωφ. Βασ. Όλγας 108
Ταχ. Διευθ.: Τ.Θ. 50742, 54014 Θεσσαλονίκης 22

Η έκθεση εγκαινιάστηκε την Πέμπτη 6 Νοεμβρίου 2014, στις 19:00

Διάρκεια
6 Νοεμβρίου 2014 – 25 Ιανουαρίου 2015

Ωράριο λειτουργίας
Τρίτη: 9.00-16.00 Τετάρτη & Πέμπτη: 14.00-21.00
Παρασκευή, Σάββατο & Κυριακή: 10.00-18.00
Δευτέρα: κλειστά


Η είσοδος είναι ελεύθερη στο κοινό

Πληροφορίες
Τ. 2310 295 170-1 (καθημερινές 9.00 – 14.30)

ΟΑΣΘ
αν κινείστε προς το κέντρο: 3, 5, 6, 8, 33, 39 (στάση Ανάληψη)
αν κινείστε προς τα νότια: 5, 6, 8, 33 (στάση Πέτρου Συνδίκα)

22/12/14

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1863-1873. ΟΙ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ. ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΧΑΡΤΕΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΣΤΑΘΜΟΥ ΚΑΙ ΛΙΜΑΝΙΟΥ

Γιάννης Επαμεινώνδας
Θεσσαλονίκη 1863-1873. Οι παλαιότερες φωτογραφίες. Οι πρώτοι χάρτες της περιοχής σταθμού και λιμανιού
 

Εισαγωγή: Αλέκα Καραδήμου-Γερόλυμπου
Θεσσαλονίκη, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2014
136 σελ. με έγχρωμες και α/μ εικόνες, σχέδια και χάρτες
ISBN 978-960-250-616-5
Τιμή 28,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 25,20 €



 

Ένα βιβλίο που φέρνει στο φως νέα, άγνωστα τεκμήρια για την ιστορία της πόλης του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα: φωτογραφίες, χάρτες, αναλυτικά σχέδια, υπομνήματα και καρτ ποστάλ, που ανατρέπουν πολλά από όσα ξέραμε μέχρι σήμερα για την εποχή κατά την οποία η Θεσσαλονίκη έμπαινε στη νεωτερική εποχή.

Από τη Συλλογή Γιώργου Δέλλιου στο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ παρουσιάζεται η γνωστή φωτογραφία του Χέρμπερτ Σέυς και μια εντελώς νέα, του Αλφόνς Ρουμπελλαίν, επίσης του 1873, που βρίσκεται στον αντίποδα της λήψης του Σέυς.

Η παλαιότερη φωτογραφία της πόλης, το πανόραμα του Γιόσεφ Σέκελυ (από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Βιέννης), τραβηγμένο πριν από 150 χρόνια, δημοσιεύεται εδώ για πρώτη φορά, σε τέσσερις μεγάλες αναδιπλούμενες σελίδες συνολικού μήκους ενός μέτρου.

Μια γνωστή ξυλογραφία, δημοσιευμένη αρκετές φορές μέχρι σήμερα, επιτέλους αποκτά ταυτότητα: αποδεικνύεται πως χρησιμοποίησε ως πρότυπο τη φωτογραφία του Σέκελυ και πρωτοδημοσιεύτηκε σε ένα βιβλίο του 1867, σε μια εποχή που ο μόνος τρόπος για να εκτυπωθεί η φωτογραφία μαζικά ήταν να μετατραπεί σε χαρακτικό. Σήμερα, μια ευτυχής συγκυρία ταυτοποιεί το χαρακτικό αυτό με την παλαιότερη φωτογραφία της Θεσσαλονίκης.

Στο βιβλίο παρουσιάζονται τα σημαντικότερα μνημεία που εμφανίζονται στις τρεις φωτογραφίες, μερικά για πρώτη φορά: τα θαλάσσια τείχη, ο Πύργος της Αποβάθρας, το Πρόπυλο των Δώδεκα Αποστόλων, η συναγωγή Ταλμούδ Τορά. Κι ακόμα, η Πύλη Βαρδαρίου και η Ληταία, ο Τοπχανές, η Κρήνη του Σέιχ Σου, οι οικίες των Άμποτ και των Αλλατίνι στον Φραγκομαχαλά, το πρώτο Δημαρχείο.

Πέντε άγνωστοι χάρτες των Ανατολικών Σιδηροδρόμων, της εταιρείας που έφερε το τραίνο στη Θεσσαλονίκη το 1872, δημοσιεύονται για πρώτη φορά και αποκαλύπτουν την εξέλιξη της περιοχής του παλιού σταθμού έξω από τα δυτικά τείχη και το φρούριο του Βαρδαρίου.

Σχέδια, φωτογραφίες και καρτ ποστάλ του Μπέστσιναρ διαγράφουν την πορεία του διάσημου κήπου, από την ίδρυση μέχρι τον αφανισμό του.

Φωτογραφίες και σιδηροδρομικοί χάρτες συσχετίζονται με μια δορυφορική λήψη, με τα σχέδια του Βιτάλη για τη δημιουργία της παλιάς παραλίας το 1871 και με άλλους γνωστούς χάρτες του 19ου αιώνα.

Ο γνωστός πίνακας του Ιταλού Σαλάκκα, που αποτυπώνει τη Θεσσαλονίκη από τη θάλασσα, ερμηνεύεται μέσα από τα καινούρια τεκμήρια και αποκαλύπτει τα κρυμμένα μυστικά του: την πρώτη πλατεία της πόλης στα Λαδάδικα –την πλατεία της Αποβάθρας– με το "πρώτο", άγνωστο μέχρι σήμερα Τελωνείο, την παλιά Καραντίνα, το κεντρικό καφενείο του λιμανιού.

Διαγράφεται η μετακίνηση της κεντρικής πλατείας της Θεσσαλονίκης από τα δυτικά προς τα ανατολικά, την ίδια στιγμή που εκδυτικίζεται συνεχώς: από το ανατολίτικο μεϊντάνι της Αποβάθρας του λιμανιού στα ευρωπαϊκά καφέ της πλατείας Ελευθερίας κι από κει στην επιβλητική, αλλά ψυχρή, πλατεία Αριστοτέλους.

Κι ακόμη, γίνονται κάποιες υποθέσεις και ερμηνείες για τον λιμενοβραχίονα και την επιχωμάτωση του βυζαντινού λιμανιού από τα φερτά των ρεμάτων αλλά και για τη θέση της πρώτης συναγωγής, της Ετς αΧαΐμ, όπου κήρυξε ο Απόστολος Παύλος.

Αναλυτικά υπομνήματα των φωτογραφιών, με ταυτοποιήσεις όλων των μνημείων –χαμένων και υφιστάμενων–, καθώς και ένα χρήσιμο ευρετήριο ονομάτων, μνημείων και τοποθεσιών συνοδεύουν το βιβλίο.




Ο Γιάννης Επαμεινώνδας είναι αρχιτέκτων και, από το 2010, διευθυντής του Πολιτιστικού Κέντρου Θεσσαλονίκης του ΜΙΕΤ.

Η Αλέκα Γερόλυμπου είναι αρχιτέκτων και πολεοδόμος, ομότιμη καθηγήτρια του ΑΠΘ.







21/12/14

Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΕΚΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ. ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΣΥΝΟΙΚΙΑΣ ΤΩΝ ΕΞΟΧΩΝ (1885-1912)

Βασίλης Κολώνας
Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών. Εικονογραφία της συνοικίας των Εξοχών (1885-1912)

Θεσσαλονίκη, University Studio Press 2014
421 σελ. με έγχρωμες και α/μ εικόνες
ISBN 978-960-12-2199-1
Τιμή 50,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 45,00 €



 
Τα κενά στην ιστορία της αρχιτεκτονικής μιας πόλης δημιουργούν κενά στην ιστορία της πόλης. Στη Θεσσαλονίκη η καταστροφή της νεότερης αρχιτεκτονικής, είτε οφείλεται σε τυχαία αίτια, είτε σε φυσιολογική γήρανση και αντικατάσταση είτε, κυρίως, σε κατεδαφίσεις με στόχο την οικονομική εκμετάλλευση του ακινήτου, είχε το ίδιο οδυνηρό αποτέλεσμα, την απουσία μαρτυριών για την αμέσως προηγούμενη εικόνα της πόλης κι επομένως για την ιστορία της, σε μια περίοδο ιδιαίτερα σημαντικών γεγονότων και έντονων αλλαγών.

Η ιλιγγιώδης ταχύτητα της ανοικοδόμησης των μεταπολεμικών χρόνων δεν άφησαν περιθώρια στην οπτική μνήμη των κατοίκων της πόλης για τις κατεδαφιζόμενες επαύλεις της λεωφόρου των Εξοχών, ενώ οι λιγότερο σημαντικές, οι ανώνυμες κατοικίες, απλά σταμάτησαν να υπάρχουν, σαν να μην υπήρξαν ποτέ. Η σημερινή εικόνα της συνοικίας δεν μπορεί να εξιστορήσει όλο το παρελθόν της. Η εικόνα της είναι αποσπασματική, ωστόσο πλούσια σε λεπτομέρειες· η χάραξη της οδού Βασιλίσσης Όλγας, που δεν ακολουθεί πια τη γραμμή της παραλίας, κάποιες κατάκλειστες επαύλεις, "διατηρητέα" μνημεία σήμερα, οι μαντρότοιχοι στα όρια των παλαιών ιδιοκτησιών και λίγα δένδρα, απομεινάρια από τους κήπους των Εξοχών, παραπέμπουν, έστω συμβολικά, στην προηγούμενη εικόνα της.

Η ανάπτυξη και ο εκσυγχρονισμός της Θεσσαλονίκης στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, η επέκταση της πόλης εκτός παραδοσιακού πυρήνα, η ραγδαία εξέλιξη της ανατολικής περιοχής και η καθοριστική για τη νέα συνοικία αρχιτεκτονική μορφολογία απετέλεσαν τα δεδομένα εκκίνησης της έρευνας και οδήγησαν στον προσδιορισμό του αντικειμένου της· την εικονογραφία της συνοικίας των Εξοχών, ως πρώτης εκτός των τειχών περιοχής επέκτασης της Θεσσαλονίκης, και τη διαδικασία του μετασχηματισμού μιας ομάδας εξοχικών κατοικιών σε μία συνοικία αυτόνομη, μοντέρνα, γοητευτική.


Ο Βασίλης Κολώνας γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου αποφοίτησε από το Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Α.Π.Θ. Συνέχισε τις σπουδές του στο Παρίσι, στο κέντρο Ανωτέρων Σπουδών Ιστορίας και Συντήρησης Ιστορικών Μνημείων στο Τμήμα Ιστορίας της Τέχνης και Μουσειολογίας στο Πανεπιστήμιο Paris I (Pantheon-Sorbonne), ενώ παράλληλα εργάστηκε στη Γαλλική Ακαδημία Αρχιτεκτονικής. Από το 1992 είναι διδάκτωρ του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του Α.Π.Θ. και από το 2002 καθηγητής στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Έχει συμμετάσχει σε επιστημονικά συνέδρια στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ μελέτες και άρθρα του έχουν δημοσιευθεί σε ελληνικά και ξένα βιβλία και περιοδικά. Είναι βασικός συντελεστής και υπεύθυνος ελληνικών και ευρωπαϊκών ερευνητικών προγραμμάτων σχετικών με τη μελέτη και την έρευνα της Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής του 19ου και 20ού αιώνα στην Ελλάδα και τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας.

Έχει εργασθεί ως ερευνητής  και έχει δώσει διαλέξεις σε πανεπιστήμια των Η.Π.Α. και του Καναδά ως υπότροφος των Stanley J. Seeger Visiting Fellowship, Program in Hellenic Studies (Princeton, 1998), Onassis Foundation (Chigago Univ, Brown, Mc Gill, S. Francisco State Univ, 2006) και  Fullbright Foundation (Columbia, 2014).

Το Νοέμβριο του 1999, για το έργο του σχετικά με τους ιταλούς αρχιτέκτονες της Θεσσαλονίκης του 19ου αιώνα του απονεμήθηκε ο τίτλος του Ιππότη του Τάγματος της Αξίας της Ιταλικής Δημοκρατίας.

Βιβλία του (μετά το 2000): Ιταλική Αρχιτεκτονική στα Δωδεκάνησα, 1912-1945 (Ολκός, 2002), Το μέγαρο του Μετοχικού Ταμείου Στρατού (ΠΙΟΠ,2005), Έλληνες Αρχιτέκτονες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, 19ος-20ός αι. (Ολκός, 2006), Θεσσαλονίκη 1912-2012, Η αρχιτεκτονική μιας εκατονταετίας (University Studio Press, 2012), Ο αστικός χώρος στον Καβάφη (University Studio Press, 2012).  

(από το βιβλίο)










20/12/14

ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Ο ΧΑΛΑΣΜΟΣ (Η ΣΥΜΦΟΡΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ)

Μανόλης Σκλάβος
Της Κρήτης ο χαλασμός
(Η Συμφορά της Κρήτης)


Επιμέλεια: Τασούλα Μ. Μαρκομιχελάκη
Θεσσαλονίκη, Α.Π.Θ. / Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [ Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη] 2014
134 σελ.
ISBN 978-960-231-164-6
Τιμή 12,87 € / στο βιβλιοπωλείο μας 11,58 €





Το σύντομο ποίημα Της Κρήτης ο χαλασμός (γνωστότερο ως Η Συμφορά της Κρήτης) του Μανόλη Σκλάβου αποτελεί τη σημαντικότερη λογοτεχνική πηγή για τον σεισμό του 1508, που συγκλόνισε τη βενετοκρατούμενη τότε Κρήτη και έγινε αισθητός μέχρι τη Μ. Ασία και την Κύπρο. Η έντασή του ήταν μεγάλη και η διάρκειά του, όπως την περιέγραψε ο βενετός διοικητής της Κρήτης: «όσο χρειάζεται κανείς για να πει λίγο βιαστικά το Πάτερ ημών». Ειδικά για τον Χάνδακα/Κάστρο (το σημερινό Ηράκλειο) ο σεισμός ισοπέδωσε τη μισή πόλη τη νύχτα της 29ης Μαΐου 1508 – 55 χρόνια ακριβώς ύστερα από την Άλωση της Πόλης –, καταπλακώνοντας πολλούς κατοίκους κάτω από τα ερείπια.

Το περιγραφικό, λυρικό/θρηνητικό μα και διδακτικό ποίημα, που στιχουργήθηκε λίγο καιρό ύστερα από τον σεισμό, φανερώνει διασύνδεση του δημιουργού του με τις βενετικές αρχές, την εκκλησιαστική παιδεία του και προβολή της παραδοσιακής πεποίθησης ότι η «συμφορά» ήταν φυσική τιμωρία του Θεού για συγκεκριμένες αμαρτίες των κατοίκων. Σε Επίμετρο, η επιμελήτρια της έκδοσης, επίκουρη καθηγήτρια του Α.Π.Θ. Τασούλα Μαρκομιχελάκη,  συγκεντρώνει και άλλες μαρτυρίες για τον ίδιο σεισμό: επιστολές/έγγραφα, τραγούδια, μαρτυρίες προσκυνητών και περιηγητών, «ενθυμήσεις».

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)



ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΤΟΣ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ. Η ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ

Δ. Ν. Μαρωνίτης
Αναζήτηση και νόστος του Οδυσσέα. Η διαλεκτική της Οδύσσειας

Έκδοση αναθεωρημένη
Θεσσαλονίκη, Α.Π.Θ. / Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [ Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη] 2014
222 σελ.
ISBN 978-960-231-165-3
Τιμή 21,30 € / στο βιβλιοπωλείο μας 19,17 €





Το βιβλίο αυτό εισηγείται μια δοκιμαστική ανάγνωση της Οδύσσειας με βάση τον αμφίσημο χαρακτήρα που παρουσιάζουν οι τέσσερες πρώτες ραψωδίες του έπους: οι θεοί γνωρίζουν ότι ο Οδυσσέας είναι ζωντανός και προορισμένος πια να γυρίσει στην Ιθάκη· οι άνθρωποι θεωρούν τον Οδυσσέα αφανισμένο και νεκρό. Από τη συμβολή θεϊκής γνώσης και ανθρώπινης άγνοιας παράγεται μια διαλογική διάζευξη: ο Οδυσσέας μπορεί να ζει, μπορεί και να είναι πεθαμένος. Έτσι ξεκινά το έργο, και αυτό είναι ένα πρώτο δείγμα ποιητικής διαλεκτικής στην Οδύσσεια.

Στην προεπική παράδοση ο Οδυσσέας είναι πολύτροπος: χρησιμοποιεί την ευέλικτη εξυπνάδα και τις κερδαλέες πονηριές του, για να υπηρετήσει τον εαυτό του και να αυξήσει τα αγαθά του και το κύρος του. Στην προοδυσσειακή επική παράδοση ο Οδυσσέας, εφαρμόζοντας την πολύτροπη φύση του σε συλλογικό πια αγωνιστικό πλαίσιο, αναδεικνύεται σε πτολίπορθο: δόλοι, δεξιοσύνη ρητορική και πρωτεϊκές παραμορφώσεις προσφέρονται τώρα στον Τρωικό Πόλεμο και συμβολοποιούνται στον δούρειο ίππο. Η Οδύσσεια κληρονομεί τις δύο αυτές πλευρές (το σκάνδαλο του πολύτροπου και το κλέος του πτολίπορθου) και κλείνει το τρίγωνο του Οδυσσέα, προβάλλοντας τώρα τον φιλέταιρο αρχηγό και τον πάσχοντα αντίπαλο του Ποσειδώνα. Αυτό είναι ένα δεύτερο δείγμα «κάθετης» διαλεκτικής στην Οδύσσεια.

Θετικά πραγματοποιημένο το θέμα του νόστου είναι από τη φύση του ανακουφιστικό και ευτυχισμένο (έτσι λ.χ. νοστεί ο Νέστορας μέσα στο έπος). Αρνητικά ανεστραμμένος ο νόστος μπορεί να μεταφραστεί σε βίαιο φόνο (αυτή είναι η τραγική μοίρα του Αγαμέμνονα μέσα στο έργο). Ανάμεσα στη θέση και στην άρση του νόστου ταλαντεύεται ο γυρισμός του Οδυσσέα στην Οδύσσεια: κερδίζει ο ήρωας τον νόστο του, ύστερα από ριψοκίνδυνη δεκάχρονη περιπέτεια, χάνοντας όλους τους συντρόφους του, και πραγματοποιεί την επανίδρυσή του στην πατρική εστία, περνώντας μέσα από τον υποθετικό του θάνατο, που τελικά αντιστρέφεται σε μνηστηροφονία. Αυτό είναι ένα τρίτο δείγμα, προοπτικής πια, ποιητικής διαλεκτικής που μας παρέχει η Οδύσσεια. Φαίνεται πως ένας από τους κύριους χαρακτήρες αυτού του έπους, και εκείνος που το καθιστά νεωτερικό στην έξοδο των γεωμετρικών και στην αυγή των αρχαϊκών χρόνων, είναι η συνθετική του άρθρωση: χρησιμοποιεί τους κρυστάλλους της παράδοσης, όχι πια παραθέτοντας ως χωριστές μονάδες τα αντίπαλα θέματα, αλλά, ενοποιώντας τις αντιθέσεις τους, παράγει νέα, τώρα, σύνθετα ζεύγη: νόστος και αναζήτηση, νόστος και ύπνος, νόστος και θάνατος.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)






19/12/14

ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ. ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ

Ανδρέας Κάλβος. Αλληλογραφία
Τόμος Α΄: 1813-1818 / Τόμος Β΄: 1819-1869 & Αχρονολόγητες επιστολές


Εισαγωγή-Επιμέλεια-Σχολιασμός: Δημήτρης Αρβανιτάκης
Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη 2014
1094 σελ. (δύο τόμοι) με 32 έγχρωμες εικόνες
ISBN set 978-960-476-161-6
Τιμή 40,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 36,00 €




Οι δύο τόμοι της Αλληλογραφίας του Ανδρέα Κάλβου, στο πλαίσιο της έκδοσης των έργων του από το Μουσείο Μπενάκη, προσφέρουν για πρώτη φορά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό το σύνολο των επιστολικών τεκμηρίων, αποδέκτης ή αποστολέας των οποίων υπήρξε ο ποιητής, ικανοποιώντας ένα από τα μεγάλα desiderata της νεοελληνικής φιλολογίας. 388 επιστολές και σημειώματα φωτίζουν τις λεπτομέρειες του βίου και της πνευματικής του διαμόρφωσης, τα ποικίλα περιβάλλοντα μέσα στα οποία κινήθηκε (Ιταλία, Ελβετία, Αγγλία, Γαλλία, Ελλάδα) και τους ανθρώπους που σχετίστηκαν μαζί του.

Οι επιστολές δημοσιεύονται κατά χρονολογική σειρά, στην πρωτότυπη μορφή τους (στις ξενόγλωσσες παρέχεται και ελληνική μετάφραση), συνοδεύονται από λεπτομερειακό εκδοτικό σημείωμα και αναλυτικότατο σχολιασμό, ο οποίος φωτίζει όλες τις πτυχές που απαιτούνται για την κατανόηση των επιμέρους ζητημάτων αλλά και την παρακολούθηση της βιογραφίας του ποιητή. Η έκδοση ολοκληρώνεται από αναλυτικά ευρετήρια (επιστολογράφων, κυρίων ονομάτων, τόπων και εννοιών) και βιβλιογραφία.