ΜΕ ΤΟ ΣΠΑΘΙ ΕΙΣ ΤΟ ΧΕΡΙ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΝΤΟΥΦΕΚΙ. ΣΤΟ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ

Νικόλαος Κασομούλης
Με το σπαθί εις το χέρι και με το ντουφέκι
Στο πολιορκημένο Μεσολόγγι

Αλέξης Πολίτης
Η προσωπική εμπειρία ως Ιστορία 

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2021 (Ιούλιος)
Σειρά: Παλαιά κείμενα, νέες αναγνώσεις / 8
Σελίδες: 416
Διαστάσεις: 12 x 17 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-524-626-6
Τιμή: 12,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 10,80 €

 

Από τα πιο κεντρικά γεγονότα της Επανάστασης, η περίφημη δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου άρχισε τον Απρίλη του 1825 και έληξε στις 11 Απριλίου 1826 (ξημερώνοντας η Κυριακή των Βαΐων) με την ηρωική Έξοδο της φρουράς και τις σφαγές και τις αιχμαλωσίες όσων παρέμειναν (άρρωστοι και πληγωμένοι στρατιώτες, γυναίκες, γέροντες, παιδιά).

«Άρχισα τα παρόντα σημειώματα από τους 1832 Νοεμβρίου 15», σημειώνει ο Νικόλαος Κασομούλης (1795-1872)· η αφήγηση των όσων έζησε μέσα στο πολιορκημένο Μεσολόγγι αποτελεί ένα από τα πρωιμότερα απομνημονεύματα αγωνιστή, και σίγουρα ένα κείμενο όπου η προσωπική εμπειρία αποτυπώθηκε με τον αμεσότερο και γνησιότερο τρόπο. Το αγωνιστικό ήθος και οι αρνητικές συμπεριφορές, η καθημερινότητα και οι συγκρούσεις, οι βρισιές και τα αστεία που εξακόντιζαν οι πολιορκημένοι στους πολιορκητές και αντίστροφα, οι προσπάθειες του Κιουταχή και του Ιμπραΐμ να πετύχουν κάποια συνθηκολόγηση, η αγωνία των πολιορκημένων μήπως δεν φανούν τα υδραίικα ή τα σπετσιώτικα καράβια, οι ανταγωνισμοί ανάμεσα στους Σουλιώτες και τους Ρουμελιώτες, οι κανονιές και οι αδιάκοπες επισκευές του τείχους.

Ο Κασομούλης διαθέτει το χάρισμα της αφήγησης και, παρά την ένταση των όσων έζησε μέρα με τη μέρα, τόσους μήνες, κατόρθωσε να εικονογραφήσει αντικειμενικά και ψύχραιμα και τα πράγματα και τα πρόσωπα.

Τα επιλεγόμενα του Αλέξη Πολίτη επιδιώκουν να εισχωρήσουν στις φανερές αλλά και στις πιο δυσδιάκριτες πτυχές της αφήγησης και της ιδεολογίας του κειμένου, να σχολιάσουν και να συμπληρώσουν τα περιστατικά, να παρουσιάσουν τον τόπο, το ίδιο το Μεσολόγγι και την ευρύτερη περιοχή. Επικεντρώνονται στο κεντρικό, ίσως, διακύβευμα της πολιορκίας – και, βέβαια, της Επανάστασης. Πώς δηλαδή, μέσα από ποιες διαδικασίες αναπτύχθηκε ή κατά καιρούς συμπτύχθηκε η νεωτερική αίσθηση του συλλογικού «εμείς», μ’ άλλα λόγια η νεοελληνική εθνική συνείδηση.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου) 

 

1821-1831. ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΚΑΙ Η ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ. ΠΟΙΗΣΗ, ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ, ΛΟΓΙΟΣΥΝΗ

Αλέξης Πολίτης
1821-1831. Μαζί με την ελευθερία γεννιέται και η καινούρια λογοτεχνία. Ποίηση, πεζογραφία, λογιοσύνη

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2021 (Ιανουάριος)
Σελίδες: 136
Διαστάσεις: 14 x 21 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-524-600-6
Τιμή: 9,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 8,10 €

 

Μόλις άνθησε ο Άρης στην Ελλάδα, άνθησε μαζί του κι η γλυκιά Μούσα, έγραφε στα 1888 ο Παλαμάς, συνδέοντας τον Σολωμό με τον Κάλβο. Δεν ήταν μόνοι τους οι δύο κορυφαίοι· πλάι τους βρέθηκαν κι αρκετοί άλλοι, που αμέσως μετά το ξέσπασμα του Αγώνα ένιωσαν πως κάτι έπρεπε ν’ αλλάξει στο ποιητικό τοπίο. Στα χρόνια της Επανάστασης προσέχτηκαν και εκδόθηκαν όχι όμως από Έλληνα και τα τραγούδια του αγράμματου λαού.

Παράλληλα με τη λογοτεχνία άνθησε και η σκέψη. Οδηγός κι εδώ ένας κορυφαίος, ο Κοραής· η νεωτερικότητα εισβάλλει στον ελληνικό χώρο την ίδια στιγμή που οι άνθρωποι πολεμάνε να διατηρήσουν την ελευθερία που κέρδισαν γρήγορα το 1821, μα έπρεπε και να την κρατήσουν ζωντανή. Από τα τυπογραφικά μηχανήματα που στέλνουν οι Φιλέλληνες στη Ρούμελη, την Πελοπόννησο, τα νησιά, βγαίνουν εφημερίδες, πολιτικά φυλλάδια και βιβλία, όλα προσανατολισμένα προς τις ευρωπαϊκές αξίες: την αδέσμευτη σκέψη, τα δημοκρατικά ιδεώδη, την απόλυτη ελευθεροτυπία. Τα περισσότερα, μεταφρασμένα έργα των μεγάλων δασκάλων του Διαφωτισμού, αλλά κοντά τους και ορισμένα πρωτότυπα.

Ωστόσο η εκρηκτική δυναμική δεν επέζησε, ο Σολωμός και ο Κάλβος σώπασαν, τα καινούρια μονοπάτια έσβησαν, και η επανεκκίνηση που δοκίμασαν στα 1830 ο Παναγιώτης Σούτσος και ο Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής δεν είχε συνέχεια. Η παράδοση της Επανάστασης στάθηκε η υποδομή της καινούριας ορμής που έφερε η γενιά του 1880. 

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

 

 

 

 

 

ΚΛΕΦΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ. ΜΕΤΑΦΡΑΣΜΕΝΑ ΣΕ ΠΕΝΤΕ ΓΛΩΣΣΕΣ (1824-1843)

Κλέφτικα Τραγούδια. Μεταφρασμένα σε πέντε γλώσσες (1824-1843)

Εισαγωγή: Αλέξης Πολίτης
Επίμετρο και Επιμέλεια: Παντελής Μπουκάλας
Επιλογή τραγουδιών: Παντελής Μπουκάλας & Αλέξης Πολίτης
Μετάφραση: Κλωντ Φωριέλ – γαλλικά / Γιόχαν Βόλφγκανγκ Φον Γκαίτε & Βίλχελμ Μύλλερ – γερμανικά / Τσαρλς Μπρίνσλεϋ Σέρινταν & Π.Μ.Λ Τζος – αγγλικά / Νικολό Τομμαζέο – ιταλικά / Ν.Ι. Γκνιέντιτς & Γεώργιος Ευλάμπιος - ρωσικά
Αθήνα, Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, 2020 (Νοέμβριος)
Σελίδες: 192, με έγχρωμες και α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 18 x 27 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-618-5154-52-3
Τιμή: 10,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 9,00 €

Η έκδοση το 1824-1825 στο Παρίσι, από τον σπουδαίο λόγιο Κλωντ Φωριέλ μιας δίτομης συλλογής Ελληνικών δημοτικών τραγουδιών, μεταφρασμένων στα γαλλικά, αποτέλεσε καθοριστική βοήθεια για την Ελληνική Επανάσταση. Το λόγιο ευρωπαϊκό κοινό και οι Φιλέλληνες έρχονταν έτσι σε επαφή με τη σύγχρονη δημιουργία των Ελλήνων, και όχι μόνο με το κλέος των προγόνων τους.

 

Με έναυσμα την έκδοση του Φωριέλ ακολούθησαν, τα επόμενα χρόνια, μεταφράσεις και εκδόσεις ελληνικών δημοτικών τραγουδιών και σε άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες εκτός από τα γαλλικά: στα γερμανικά, τα αγγλικά, τα ιταλικά και τα ρωσικά. Στην κίνηση αυτή πρωτοστάτησαν σπουδαία ονόματα της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας και λογιοσύνης, όπως ο Γκαίτε, ο Βίλχελμ Μύλλερ, ο Π. Μ. Λ. Τζος, ο Τσαρλς Μπρίνσλεϋ Σέρινταν, ο Νικολό Τομμαζέο, ο Ν. Ι. Γκνιέντιτς, ο Γεώργιος Ευλάμπιος.

Ο παρών τόμος αποτελεί μια μικρή, συμβολική και πάντως οφειλόμενη ανταπόδοση στο μέγα δώρο του Φωριέλ, των άλλων συλλεκτών-εκδοτών και των μεταφραστών. Αφορμή η συμπλήρωση δύο αιώνων από την κήρυξη της Επανάστασης, μια επέτειος εμβληματική, που υπαγορεύει τον εναρμονισμό της συγκίνησης με τον στοχασμό.

Δεν παρουσιάζονται εδώ όλα τα κλέφτικα τραγούδια που μεταφράστηκαν στις πέντε ευρωπαϊκές γλώσσες. Δειγματοληπτικά, δημοσιεύονται περίπου δώδεκα τραγούδια από κάθε γλώσσα υποδοχής, τη γαλλική, τη γερμανική, την αγγλική, την ιταλική και τη ρωσική, ώστε με τις πέντε αυτές ψηφίδες να σχηματιστεί μια καθαρή εικόνα του λογοτεχνικού αλλά και του πολιτικού ενδιαφέροντος των Ευρωπαίων για τη λαϊκή ποίηση των Νεοελλήνων. 

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

 

Η ΡΟΜΑΝΤΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ, 1830-1880. ΠΟΙΗΣΗ, ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ, ΘΕΑΤΡΟ, ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ, ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ

Αλέξης Πολίτης
Η ρομαντική λογοτεχνία στο εθνικό κράτος, 1830-1880. Ποίηση, πεζογραφία, θέατρο, πνευματική κίνηση, αναγνώστες

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2017
Σελίδες: 453
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN 978-960-524-506-1
Τιμή: 22,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 17,60 €
 


Στο βιβλίο επιχειρείται μια θεώρηση της ελλαδικής λογοτεχνίας των Ρομαντικών χρόνων· ένα πανόραμα που περιλαμβάνει και τα έργα (ποίη­ση, πεζογραφία, θέατρο), και –όσο γίνεται– τους αναγνώστες τους. Η αφήγηση ακολουθεί πιστά τη ροή του ιστορικού χρόνου· η λογοτεχνική παραγωγή εξετάζεται ανά έτος (ενίοτε ανά διετία) σύμφωνα με τη σειρά που εκδίδεται. Επικεντρώνεται κυρίως στην ελλαδική, κι όχι γενικότερα στην ελληνική λογοτεχνία, αφήνει δηλαδή έξω από το πεδίο τα Επτάνησα και σε μεγάλο βαθμό τη λιγοστή –για όλη την πεντηκονταετία περίπου– παραγωγή της Πόλης, της Σμύρνης και των παροικιών: όλα αυτά τα έργα ελάχιστα ή και καθόλου δεν διαβάστηκαν από το ελλαδικό κοινό πριν το 1880 ούτε επηρέασαν τους συγγραφείς είτε τους αναγνώστες – η συνεξέτασή τους θα παραγνώριζε αυτό το γεγονός, και θα δημιουργούσε μια πλασματική ιδέα.

Περισσότερο μια ιστορική αφήγηση που πλησιάζει κάπως το δοκίμιο παρά ένα τυπικό εγχειρίδιο, το βιβλίο επιλέγει να ρίξει φως σε ζητήματα που είχαν μείνει στο περιθώριο, να σχολιάσει περισσότερο όσα η διερεύνησή τους μας προσφέρει μια συνολικότερη θέαση της ρομαντικής εποχής. Έτσι, πλάι στη ελληνική παραγωγή, συνυπολογίζονται και οι μεταφράσεις της ευρωπαϊκής πεζογραφίας, καθώς και ο πνευματικός (εν μέρει και ο κοινωνικός ή πολιτικός) περίγυρος: τα περιοδικά, οι εφημερίδες, η κριτική σκέψη, τα σημαντικά ιστορικά έργα, αλλά και οι τρόποι διάδοσης των εντύπων. Μολονότι ξέρουμε ελάχιστα για το πόσοι διάβαζαν και τί διαβαζόταν, ο συγγραφέας προσπαθεί, με βάση τις προσιτές πηγές, να αναδείξει, όσο γίνεται, και το αναγνωστικό τοπίο.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ (18ος-19ος ΑΙΩΝΑΣ). ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΟΥ ΑΛΕΞΗ ΠΟΛΙΤΗ

Λόγος και χρόνος στη νεοελληνική γραμματεία (18ος-19ος αιώνας). Πρακτικά συνεδρίου προς τιμήν του Αλέξη Πολίτη

Κείμενα: συλλογικό
Επιμέλεια: Στέφανος Κακλαμάνης, Αλέξης Καλοκαιρινός, Δημήτρης Πολυχρονάκης
Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2015
842 σελ.
ISBN 978-960-524-422-4
Τιμή 50,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 45,00 €


 
Ο τόμος απαρτίζεται από 32 κείμενα που έχουν την αφετηρία τους στις ανακοινώσεις του ομότιτλου συνεδρίου νεοελληνικών σπουδών που οργάνωσε το Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης το 2013 προς τιμήν του Αλέξη Πολίτη, κορυφαίου μελετητή του νεοελληνικού πολιτισμού. Με κεντρικούς άξονες τις διάφορες μορφές και λειτουργίες του λόγου και του χρόνου από την εποχή του Διαφωτισμού ώς τις παραμονές των Βαλκανικών πολέμων ανιχνεύονται οι δράσεις, οι ιδέες και οι πραγματώσεις της ελληνικής κοινωνίας και χαρτογραφούνται οι σημαντικότεροι αναβαθμοί που οδήγησαν στη διαμόρφωσή της. Μέσα από ένα πλήθος πηγών και μεθόδων προσέγγισης συζητιούνται καίρια και δυσεπίλυτα προβλήματα της πνευματικής ιστορίας του τόπου μας, ανασυντίθενται οι σημαντικότερες ατομικές και συλλογικές πρωτοβουλίες που καταγράφηκαν στον ελλαδικό κόσμο και στα μεγάλα κέντρα του απόδημου Ελληνισμού, και αναδεικνύονται τα νοητικά, αισθητικά και κοινωνικά ρεύματα και η έκφραση των ατομικών συνειδήσεων. Το δημοτικό (κλέφτικο) τραγούδι στα ιστορικά του συμφραζόμενα, ο λαϊκότροπος έντυπος και χειρόγραφος λόγος, οι γλωσσικές, αισθητικές και ιδεολογικές αναζητήσεις πριν και μετά τον Αγώνα της Παλιγγενεσίας, η κληρονομιά αλλά και οι καινούργιες πραγματικότητες και ανάγκες του νεοσύστατου κράτους, η επικοινωνία και τα δίκτυα λογίων του ελλαδικού και του ευρωπαϊκού κόσμου στα χρόνια της Μεγάλης Ιδέας, οι αποτυπώσεις του Ρομαντισμού στη λογοτεχνία του 19ου αιώνα, η σχέση του δημιουργού με την ιστορική και λογοτεχνική συγκυρία, οι μύθοι και οι φαντασιακές κατασκευές σε μια εποχή που διέπεται από τα μεγάλα εθνικά και ιδεολογικά προτάγματα, αποτελούν μερικά μόνο από τα ζητήματα που οι συγγραφείς του τόμου πραγματεύονται με περισσή φροντίδα και γνώση στις μελέτες τους. Ο τόμος κλείνει με την εργογραφία του Αλέξη Πολίτη, και Ευρετήριο.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Κ. Θ. ΔΗΜΑΡΑΣ, ΣΥΜΜΙΚΤΑ Δ', ΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙ ΜΕΘΟΔΟΥ. ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΟΥ ΜΙΕΤ

Εκδήλωση με αφορμή την κυκλοφορία της δίτομης έκδοσης Κ. Θ. Δημαράς, Σύμμικτα Δ΄, Λόγια περί μεθόδου θα λάβει χώρα στο Βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ στη Θεσσαλονίκη (Τσιμισκή 11) την Παρασκευή 24 Μαΐου 2013, στις 20.00. Η εκδήλωση πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Βιβλιολογικό Εργαστήρι «Φίλιππος Ηλιού» του Μουσείου Μπενάκη. 

Για την έκδοση αλλά και το έργο του Βιβλιολογικού Εργαστηρίου «Φίλιππος Ηλιού» θα μιλήσουν η Μαίρη Μικέ, καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας του ΑΠΘ, ο Αλέξης Πολίτης, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης, η Λίζυ Τσιριμώκου, καθηγήτρια Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας του ΑΠΘ και η Πόπη Πολέμη, επιμελήτρια της έκδοσης και υπεύθυνη του Εργαστηρίου «Φίλιππος Ηλιού».

ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

«Πρέπει να φυλαγόμαστε πάντοτε από την αμάθεια, την ηλιθιότητα και την κακοπιστία κι από τη σύνθεσή τους, τον φανατισμό, που δεν είναι σε θέση να διακρίνουν την επιστήμη από την πολιτική και την αλήθεια από την σκοπιμότητα· κι ο μόνος τρόπος να νικήσουμε κι αυτούς τους αντιπάλους, είναι να ξαναλέμε τακτικά τις βασικές αλήθειες της ιστορίας μας».

Αυτή την τακτική επανάληψη, ώσπου οι παραδομένοι μύθοι να υπονομευτούν αμετάκλητα και οι ανατρεπτικές αλήθειες να φαίνονται αυτονόητες, υπηρέτησε με επιμονή και πείσμα η εβδομαδιαία παρουσία του Κ. Θ. Δημαρά στον ημερήσιο αθηναϊκό τύπο.

Η Εργογραφία του Κ. Θ. Δημαρά, την οποία μας κληροδότησε ο Φίλιππος Ηλιού, αριθμεί πάνω από 2.000 επιφυλλίδες. Από τις στήλες της Πρωίας και της Πολιτείας στην αρχή (1931-1932) και ιδίως αργότερα του Ελευθέρου Βήματος (1936-1944) και του Βήματος (1945-1991), ο Δημαράς παρεμβαίνει σταθερά στον δημόσιο πνευματικό διάλογο. Με όχημα την εφημερίδα, αποσκοπεί να διαπλάσει, πέρα από το συνάφι των ειδικών, το ευρύτερο καλλιεργημένο κοινό. Με την επιλογή των 301 κειμένων του Κ. Θ. Δημαρά που συγκεντρώνονται στα Σύμμικτα Δ΄, κατατίθεται ένα σημαντικό δείγμα του ευρύτατου επιφυλλιδογραφικού του έργου, που καλύπτει όλο το χρονικό ανάπτυγμά του. Προσφέρεται έτσι και η ευκαιρία, μέσα από την πλούσια παρακαταθήκη των επιφυλλίδων, να διερευνηθεί η μακρά και πυκνή διαδρομή του συντάκτη τους. Μπορεί πράγματι κανείς, ξεφυλλίζοντας τους τόμους αυτούς, να παρακολουθήσει τον βηματισμό από τον ιδανισμό, τον ευσεβισμό και τον χριστιανικό κοινωνισμό στη λογοκρατία, τον επιστημονισμό και τον φιλοσοφημένο αγνωστικισμό (με αυτούς τους όρους περιέγραψε την πνευματική πορεία του Κ. Θ. Δημαρά ο Παναγιώτης Μουλλάς).

Εξάλλου, κριτικός της λογοτεχνίας στην αρχή, ο Δημαράς γλιστρά σταδιακά από την αισθητική θεώρηση στην ιστορική. Και βέβαια από τη λογοτεχνία περνάει διαδοχικά στη μελέτη της ιστορίας της λογοτεχνίας, στην ιστορία των γραμμάτων και από εκεί στην ιστορία των ιδεών. Πλάι στις μετατοπίσεις, στις έξι δεκαετίες που καλύπτουν αυτοί οι δύο τόμοι μπορεί επίσης κανείς να διαγνώσει κάποιες σταθερές: υψηλή συνείδηση του ρόλου του διανοουμένου, αποφυγή προσωπικών αντεγκλήσεων, πίστη στην αγωγή. Την πλουσιότατη επιφυλλιδογραφική του παραγωγή διαπερνά ο απόηχος των ευρύτερων φιλολογικών και ιστοριογραφικών σχεδιασμών είτε επιτευγμάτων του για να εκβάλει στο πλατύ κοινό, τις βεβαιότητες του οποίου ο Κ. Θ. Δημαράς επιχειρεί σταθερά να διεμβολίσει. Δείγμα υψηλής εκλαΐκευσης, τα κείμενα αυτά αποτελούν οργανικό στοιχείο της προσφοράς του, πλάι στα έργα υποδομής και σύνθεσης που δημιούργησε, αλλά και τους θεσμούς που ιδεάστηκε ή εμψύχωσε.

Λόγια περί μεθόδου τιτλοφόρησε ο Φίλιππος Ηλιού τη δική του ανθολόγηση από τις επιφυλλίδες του Κ. Θ. Δημαρά. Η μέθοδος είναι μία: συνδυασμός ηθικής και λογικής. Και το ζητούμενο στο βάθος ένα: η αλήθεια, που από μόνη της είναι επαναστατική. Ο «άπολις» ιστορικός, έχοντας αποβάλει τον άκαιρο σεβασμό και τη χρησιμοθηρία, απαλλαγμένος από ένα ακομα ίδιον της νεοελληνικής χαρακτηρολογίας, την κλίση προς την «εθνική ανακρίβεια», τον λαογραφισμό και την υποταγή στη σαγήνη των μύθων και των πλαστών παραδόσεων, χωρίς φανατισμούς και μισαλλοδοξίες, με διαδοχικές προσεγγίσεις, καλείται να δώσει νόημα στα τεκμήρια και τον κόσμο που τα παρήγαγε, να αναμετρηθεί με το παρελθόν για να σχεδιάσει το μέλλον.

ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Αλέξης Πολίτης
ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2010
440 σελ., τιμή 30.00 €
Έκπτωση 10%, τελική τιμή 27.00 €

Πόσο διαφορετική είναι μια λογοτεχνία συνθεμένη προφορικά, όπως τα δημοτικά τραγούδια; Ποιες σχέσεις έχει με την κοινωνία, πόσο την εκφράζει; Πώς φτιάχνονται, τελικά, τα δημοτικά τραγούδια, πώς ακριβώς λειτουργούν για τους χρήστες τους, ποιος είναι ο ιδεολογικός τους κόσμος; Σε ποια εποχή δημιουργήθηκαν, και με ποιους τρόπους έφτασαν έως τις μέρες μας;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που προσπαθεί να αντιμετωπίσει το βιβλίο. Ξεκινάει από τα συνθετικά προβλήματα (τη λειτουργία των τραγουδιών στην αγροτική κοινωνία, το περιεχόμενό τους, και το πώς η τεχνοτροπία δημιουργεί το τραγούδι), έπειτα επικεντρώνεται σε κάποια ειδικότερα θέματα (το κλέφτικο τραγούδι, τις ρίμες, τη σχέση των τραγουδιών με τη σημερινή μας αισθητική). Κατόπιν προχωρά σε ένα κεντρικό, ολότελα παραμερισμένο ζήτημα, το πώς αλλοιώνονται τα τραγούδια από τη στιγμή που καταγράφονται, αλλά και γενικότερα το πέρασμα από την προφορική στη γραπτή παράδοση, κι έπειτα ακολουθούν εφτά σύντομες μελέτες που έχουν μερικότερους στόχους. Στο τέλος ο αναγνώστης θα βρει μια οδηγητική βιβλιογραφία: ορισμένες συλλογές δημοτικών τραγουδιών, και σε ποιες μελέτες μπορεί να στηριχτεί, αν θέλει να συνεχίσει.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ο Αλέξης Πολίτης γεννήθηκε το 1945 στην Αθήνα. Σπούδασε νεοελληνική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης και της Σορβόννης. Από το 1976 έως το 1989 εργάσθηκε στο Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών του Ε. Ι. Ε. και από τότε ως σήμερα στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.