ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΒΟΥΡΛΩΝ

Θοδωρής Κοντάρας
Οι τελευταίες στιγμές των ελληνικών Βουρλών. Το γράμμα του Ιωάννη Παγώνη, δημοτικού ιατρού των Βουρλών

Αθήνα, Κέντρο Έρευνας και Μελέτης της Μικρασιατικής Ερυθραίας / Γλύφα Βαρθολομιού Ηλείας, Εκδόσεις Μπαλτά 2018
Σελίδες: 79, με α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 14 x 20,5 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-618-82879-1-4 / 978-618-83604-1-9
Τιμή: 7,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 6,30 €



Τα γεγονότα της καταστροφής των Βουρλών από τους Τούρκους τον Αύγουστο και Σεπτέμβριο 1922 περιγράφονται στο γράμμα του γιατρού Ιωάννη Παγώνη από πρώτο χέρι, από έναν αυτόπτη μάρτυρα και μάλιστα σπουδαίο παράγοντα της βουρλιώτικης κοινωνίας, με παραστατικότητα, ζωντάνια και κάθε συγκλονιστική λεπτομέρεια, δηλαδή με τρόπο που καθηλώνει, συγκλονίζει και συγκινεί βαθειά τον αναγνώστη. Ο δημοτικός γιατρός των Βουρλών είδε κι έπαθε πολλά εκείνες τις φριχτές μέρες της εισόδου των Τούρκων στην πρωτεύουσα της Ερυθραίας, που σημάδεψαν την ψυχή του ως το τέλος του βίου. Με ωμό ρεαλισμό και συγκινητικές σκέψεις ο Ιω. Παγώνης ζωντανεύει συναρπαστικά την ύστατη ώρα, τα κακά στερνά και το ψυχορράγημα της ξακουστής ερυθραιώτικης πολιτείας. Κι ο αναγνώστης μένει βουβός μπροστά στο φανατισμό, τη σκληρότητα, τον όλεθρο, μα κυρίως μπροστά στη μεθοδικότητα και στην άριστη οργάνωση του μηχανισμού της καταστροφής… Γι’ αυτό το λόγο, το δραματικό περιεχόμενο της επιστολής αποτελεί ένα μοναδικό ντοκουμέντο, ένα σπουδαιότατο στοιχείο της ιστορικής γνώσης για την τραγική τύχη του Βουρλά.

Ιδιαίτερα εντυπωσιάζουν η ψυχραιμία, το ισχυρότατο θάρρος, η διπλωματικότητα και η καταπλητική ευστροφία του Ιω. Παγώνη, χαρίσματα, με τα οποία κατόρθωσε ν’ αντιμετωπίσει τις κρισιμότερες ώρες της ζωής του, καθώς έφτασε κυριολεκτικά «στου Χάρου τα δόντια» και βγήκε νικητής.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΤΑ ΒΟΥΡΛΑ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ / ΜΕΡΟΣ Α'-ΙΣΤΟΡΙΚΑ, ΜΕΡΟΣ Β'-ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ

Νίκος Ε. Μηλιώρης
Τα Βουρλά της Μικράς Ασίας / Μέρος Α΄-Ιστορικά, Μέρος Β΄- Λαογραφικά

Επιμέλεια: Θοδωρής Κοντάρας
Γλύφα Βαρθολομιού Ηλείας , Εκδόσεις Μπλτά 2015
Μέρος Α΄/ Α΄ έκδοση 1957
409 σελ. με α/μ εικόνες
ISBN 978-960-99532-4-5
Τιμή 15,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 12,00 €
Μέρος Β΄/ Α΄ έκδοση 1965
397 σελ. με α/μ εικόνες
ISBN 978-960-99532-5-2
Τιμή 15,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 12,00 €



Από την Ένωση Βουρλιωτών Μικράς Ασίας και τις Εκδόσεις Μπαλτά ανατυπώθηκε το δίτομο έργο του Μικρασιάτη λαογράφου και λογοτέχνη Νίκου Μηλιώρη Τα Βουρλά της Μικράς Ασίας που πρωτοκυκλοφόρησε το 1957 (Μέρος Α': Ιστορικά) και το 1965 (Μέρος Β': Λαογραφικά). Η ταυτόχρονη επανέκδοση των δυο τόμων, με νέα εξώφυλλα-καλύμματα των παλαιών βιβλίων, απαντά σε ένα όλο και αυξανόμενο τα τελευταία χρόνια αίτημα της επιστημονικής κοινότητας, αλλά και πολλών ενδιαφερομένων γενικότερα για τον Ελληνισμό της Μικράς Ασίας.

Τα Βουρλά, οι αρχαίες Κλαζομενές, μια γειτονική πόλη της Σμύρνης και του λιμένος του Τσεσμέ, κέντρο καλλιέργειας και εμπορίας σταφίδας κατά τις τελευταίες δεκαετίες προ της Μικρασιατικής Καταστροφής, απογυμνώθηκε από τους Έλληνες κατοίκους της με το διωγμό του 1922 και τελικά παραδόθηκε στις φλόγες. Τη μακραίωνη ιστορία των Βουρλών, της πατρίδας του Ίωνα φιλοσόφου Αναξαγόρα, μελέτησε με ενάργεια και αφηγήθηκε με ακρίβεια ο Μικρασιάτης λόγιος Νίκος Μηλιώρης (1896-1983), εκδίδοντας πρώτα τον τόμο Ιστορικά. Λίγο αργότερα, στον τόμο Λαογραφικά, φιλοξένησε –και ουσιαστικά διέσωσε στην εθνική μνήμη– την κοινωνική οργάνωση, τα έθιμα, τη γλώσσα, την πνευματική και υλική ζωή, την αστική καθημερινότητα, καθώς και την αγροτική δραστηριότητα των αμπελουργών, όπως τα είχε καταγράψει, μελετώντας επί σαράντα χρόνια τα δύσκολα διασωθέντα ντοκουμέντα και "ανακρίνοντας" τους επιζήσαντες της καταστροφής πρόσφυγες Βουρλιώτες.

Το έργο παραδίδεται στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία από τους απογόνους εκείνων των προσφύγων που αναφέρονται στην πόλη του Αναξαγόρα ως «τα Βουρλά της καρδιάς μας». Παραδίδεται σε όλους τους ερευνητές, ιστορικούς, λαογράφους, κοινωνιολόγους και εν γένει μελετητές των αξέχαστων πατρίδων της Ανατολής, ως πολύτιμη πηγή των εργασιών τους.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)