ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΕΣ ΚΑΙ ΧΛΑΜΥΔΕΣ. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ 1821-1930

Χριστίνα Κουλούρη
Φουστανέλες και χλαμύδες. Ιστορική μνήμη και εθνική ταυτότητα 1821-1930

Αθήνα, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2020 (Οκτώβριος)
Σελίδες: 608, με α/μ και έγχρωμες εικόνες
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-221-886-0
Τιμή: 26,50 € // στο βιβλιοπωλείο μας 23,85 €

 

 

Ξεκινώντας από το 1821, γενέθλια πράξη του σύγχρονου ελληνικού κράτους, και φθάνοντας στο 1930, όταν γιορτάζεται η επέτειος των πρώτων εκατό χρόνων ανεξαρτησίας, το βιβλίο αυτό αναλύει τις πολιτισμικές πρακτικές μέσω των οποίων αναπαριστάνεται, σκηνοθετείται, επιτελείται και «καταναλώνεται» το παρελθόν στον δημόσιο χώρο. Πρόκειται για μια κοινωνική και πολιτισμική ιστορία της μνήμης κατά τον πρώτο κρίσιμο αιώνα του ελληνικού κράτους, όταν διαμορφώνεται ο Κανόνας της ιστορικής μνήμης που ορίζει και στηρίζει την εθνική ταυτότητα. Ο τρόπος που θυμόμαστε σήμερα την Ελληνική Επανάσταση, το πάνθεον των ηρωικών μορφών, η σχέση αρχαίας και νέας Ελλάδας και η θέση του Βυζαντίου συνδέονται με τόπους μνήμης, υλικούς και συμβολικούς, που οικοδομήθηκαν εκείνη την εποχή.

Πώς η ελληνική κοινωνία απομνημόνευσε το πρόσφατο και το απώτερο παρελθόν της – την Αρχαιότητα, το Βυζάντιο, την Ελληνική Επανάσταση και την «πολεμική δεκαετία» 1912-1922; Πώς η πολιτισμική μνήμη συνδέθηκε με τις πολεμικές εμπειρίες (νίκη ή ήττα, μαζικός θάνατος και πένθος, ήρωες και μάρτυρες); Πώς η νοηματοδότηση και η ερμηνεία του παρελθόντος έγιναν αντικείμενο διαπραγμάτευσης ή σύγκρουσης ανάμεσα σε τοπικές και κοινωνικές ομάδες; Με έμφαση στην επιθυμία των ανθρώπων να «δουν» και να «βιώσουν» το παρελθόν, η μελέτη αξιοποιεί ένα μεγάλο εύρος πηγών, όπως ελαιογραφίες, λιθογραφίες, φωτογραφίες, μνημεία (ανδριάντες, προτομές, μνημεία πεσόντων), τελετές μνήμης και εθνικές επετείους, σκηνοθετημένα ιστορικά δρώμενα, tableaux vivants, αναβιώσεις αρχαίου δράματος και αρχαίων εθίμων, παρελάσεις και λαϊκά εμπορικά θεάματα. Η δραματοποίηση της ιστορίας και η ενσυναίσθηση, η επιδίωξη της αυθεντικότητας μέσω της αληθοφάνειας και εν τέλει η παραπλάνηση και η ψευδαίσθηση προσεγγίζονται ως στοιχεία μιας νεωτερικής ιστορικής συνείδησης που αναδύεται σχεδόν ταυτόχρονα σε ολόκληρη την Ευρώπη.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

 

 

«ΡΩΜΑΙΙΚΟΣ ΣΥΒΟΛΙΣΜΟΣ»

Θόδωρος Χατζηπανταζής
«Ρωμαίικος Συβολισμός»
Διασταύρωση εγχώριας λαϊκής παράδοσης και ευρωπαϊκής πρωτοπορίας στο νεοελληνικό θέατρο ή Θέατρο και εθνική ταυτότητα στην Ελλάδα

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2018
Σελίδες: 533
Διαστάσεις: 14 x 20 εκ.
ISBN 978-960-524-514-6
Τιμή: 18,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 14,40 €

Ο όρος «ρωμαίικος συβολισμός» επινοήθηκε από τον πολυσυζητημένο γλωσσικό αναμορφωτή Γιάννη Ψυχάρη στο γύρισμα του 19ου προς τον 20ό αιώνα, προκειμένου να δοθεί όνομα στο ορμητικό ρεύμα της εποχής για τη διασταύρωση εγχώριων λαϊκών παραδοσιακών στοιχείων και ευρωπαϊκών πρωτοποριακών αναζητήσεων κατά τη διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας των Νεοελλήνων.

Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να παρακολουθήσει την ανάπτυξη ακριβώς της τάσης αυτής, όπως διαγράφεται επίμονα μέσα στον αποκαλυπτικό καθρέφτη του θεάτρου, από την εποχή της πρώτης αφύπνισης των σχετικών ανησυχιών, στα χρόνια του Διαφωτισμού, ως τη μεταπολεμική και μετεμφυλιακή περίοδο της επίσημης ένταξης της χώρας στους θεσμούς μιας επιφυλακτικά ενοποιημένης Ευρώπης. Οι εξελίξεις, όλο αυτό το διάστημα, εμφανίζονται καταιγιστικές, καθώς η ντόπια συνείδηση αγωνίζεται να συμβιβάσει μια σειρά από αλληλοαναιρούμενες έννοιες: την προδιαφωτισμική της παράδοση με τον αστικό εκσυγχρονισμό, το ρομαντισμό με τον κλασικισμό, τον εθνικισμό με τον κοσμοπολιτισμό· καθώς προσπαθεί να συνδέσει το δημοτικό «κλέφτικο» τραγούδι με τη σύγχρονη παραλογοτεχνία ληστρικών μυθιστορημάτων.

Οι συγκρούσεις και τα σχετικά αδιέξοδα θα γίνουν ίσως καλύτερα αντιληπτά στην περίπτωση του Καραγκιόζη, που από παραδοσιακό θέατρο λαϊκού προφορικού αυτοσχεδιασμού κατάληξε σε βιομηχανία παραγωγής τυποποιημένων φυλλαδίων, έντυπων ψυχαγωγικών αναγνωσμάτων για τις περιορισμένης εγγραμματοσύνης μικροαστικές μάζες.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Η ΙΔΕΑ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ. ΑΠΟ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΑΔΑ

Roderick Beaton
Η ιδέα του έθνους στην ελληνική λογοτεχνία. Από το βυζάντιο στη σύγχρονη Ελλάδα

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2015
523 σελ.
ISBN 978-960-524-347-0
Τιμή 25,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 20,00 €



Ποια είναι η θέση της λογοτεχνίας στη συγκρότηση της εθνικής ταυτότητας; Ποιο ρόλο διαδραμάτισε η λογοτεχνία στη διαμόρφωση της εθνικής συνείδησης του νεότερου Ελληνισμού; Σε ποιο βαθμό η σημερινή νεοελληνική συνείδηση βασίζεται σε παλαιότερες εξελίξεις που ανάγονται στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία ή και στα πρώτα μεταβυζαντινά χρόνια; Πώς αντιμετώπιζαν τα ζητήματα αυτά οι Έλληνες λογοτέχνες μετά τη συγκρότηση του νεότερου ελληνικού κράτους, κατά τη διάρκεια του 19ου και του 20ού αιώνα μέχρι σήμερα;

Οι μελέτες του βιβλίου πραγματεύονται το επίμαχο ζήτημα των απαρχών της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας και τις νεωτερικές τάσεις που χαρακτηρίζουν τη λογοτεχνική παραγωγή από τον 12ο ώς τις αρχές του 17ου αιώνα• εξετάζουν τη διαμόρφωση και την εμπέδωση της εθνικής συνείδησης από τη συγκρότηση του έθνους-κράτους ώς τα τέλη του 19ου αιώνα, και αναλύουν λογοτεχνικά κείμενα του 20ού αιώνα σε σχέση με τον γενικότερο προβληματισμό που διατρέχει όλο το βιβλίο, ο οποίος συνοψίζεται στη φράση ενός ήρωα του μυθιστορήματος Αργώ του Γιώργου Θεοτοκά: «Εγώ, κύριοι, πιστεύω στην ιδέα του έθνους».
 

(από το οπισθόφυλλο) 

ΕΘΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ

Εθνική ταυτότητα και εθνικισμός

στη Νεότερη Ελλάδα

Εισαγωγή – Επιμέλεια: Θάνος Βερέμης Κείμενα: Θάνος Βερέμης, Πασχάλης Κιτρομηλίδης,
Ιωάννης Κολιόπουλος, Ευάγγελος Κωφός,
Αλέξανδρος Κιτροέφ Μετάφραση: Γιάννης Στεφανίδης
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2003
338 σελ., τιμή 15.29 € / στο βιβλιοπωλείο μας 12.23 €

Το συλλογικό αυτό έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά ως ειδικό αφιέρωμα του περιοδικού European History Quarterly (18, αρ. 2, Απρίλιος 1989) και κατόπιν ως έκδοση του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ, 1990) με τίτλο Modern Greece: Nationalism and Nationality και επιμέλεια Martin Blinkhorn και Θάνου Βερέμη. Η ελληνική του έκδοση όμως είναι πλήρως ανανεωμένη, αφού η εισαγωγή, το πρώτο κεφάλαιο και το κεφάλαιο για τη σύγχρονη ελληνική ιστοριογραφία ξαναγράφτηκαν, ενώ τα υπόλοιπα ενημερώθηκαν. Η κατάρρευση του “υπαρκτού σοσιαλισμού” στην ανατολική Ευρώπη και η επιστροφή του εθνικιστικού φαινομένου στη νοτιοανατολική περιοχή της Γηραιάς Ηπείρου κάνουν τον τόμο αυτόν απαραίτητο βοήθημα για τον μελετητή της σύγχρονης ιστορίας.

 ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

 ΘΑΝΟΣ ΒΕΡΕΜΗΣ Από το εθνικό κράτος στο έθνος δίχως κράτος. Το πείραμα της Οργανώσεως Κωνσταντινουπόλεως.
ΠΑΣΧΑΛΗΣ Μ. ΚΙΤΡΟΜΗΛΙΔΗΣ «Νοερές κοινότητες» και οι απαρχές του εθνικού ζητήματος στα Βαλκάνια.
ΙΩΑΝΝΗΣ Σ. ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ Ληστεία και αλυτρωτισμός στην Ελλάδα του 19ου αιώνα.
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΚΩΦΟΣ Εθνική κληρονομιά και εθνική ταυτότητα στη Μακεδονία του 19ου και του 20ού αιώνα.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΙΤΡΟΕΦ Συνέχεια και αλλαγή στη σύγχρονη ελληνική ιστοριογραφία.

Ο Θάνος Βερέμης είναι καθηγητής Πολιτικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ο Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Ο Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος είναι καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Ο Ευάγγελος Κωφός είναι βαλκανιολόγος, επισκέπτης καθηγητής στο Κολέγιο Μπρέιζνοουζ της Οξφόρδης (1195-1996).
Ο Αλέξανδρος Κιτροέφ είναι επίκουρος καθηγητής Ιστορίας στο Κολέγιο Χάβερφορντ της Πενσυλβάνιας.