ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΔΡΑΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ. ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟ ΑΥΤΟΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΠΑΡΑΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ

Θόδωρος Χατζηπανταζής
Το παραδοσιακό δραματολόγιο του Καραγκιόζη. Από τον προφορικό αυτοσχεδιασμό στο παραλογοτεχνικό ανάγνωσμα

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2021 (Ιούνιος)
Σελίδες: 262
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-524-624-2
Τιμή: 18,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 16,20 €

Χρειαζόμαστε άραγε ένα ακόμη βιβλίο για τον Καραγκιόζη;… Ασφαλώς όχι, αν πρόκειται για ένα ακόμη γυαλιστερό λεύκωμα, σχεδιασμένο να φέρει στα αστικά σαλόνια μας μια ζωηρόχρωμη πινελιά γραφικής λαϊκής τέχνης. Ασφαλώς όχι επίσης, αν πρόκειται για μια ακόμη βαρύγδουπη μελέτη, σχεδιασμένη να αποκαλύψει την καταγωγή των γελοιογραφικών τύπων του μπερντέ από τις αριστοφανικές κωμωδίες ή από τα Ελευσίνια Μυστήρια.

Αυτό που χρειαζόμαστε όμως οπωσδήποτε είναι κάποιου διαφορετικού είδους μελετήματα που θα νοιάζονται να ερευνήσουν το φαινόμενο της απροσδόκητης άνθησης του θεάτρου σκιών στην Ελλάδα του 20ού αιώνα, που θα επιχειρούν να λύσουν το γρίφο της εισβολής και διάδοσης ενός προνεωτερικού καλλιτεχνικού θεσμού στα εδάφη μιας κοινωνίας παραδομένης ολόψυχα, από ένα σημείο και πέρα, στα οράματα του αστικού εκσυγχρονισμού κι εξευρωπαϊσμού.

Η συλλογιστική που αναπτύσσεται στις σελίδες του τόμου αυτού επιχειρεί ακριβώς να εντάξει το εγχώριο λαϊκό θέατρο στην ευρύτερη ιστορική συγκυρία του Ανατολικού Ζητήματος και των οθωμανικών μεταρρυθμίσεων του Τανζιμάτ, της αναδιάταξης των νοτιοανατολικών συνόρων της Ευρώπης στα χρόνια που εγκυμονούσαν τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους. Και δοκιμάζει να παρακολουθήσει βήμα προς βήμα την πορεία ενός λαού που κινήθηκε από την εργαστηριακή προς την εργοστασιακή παραγωγή ψυχαγωγίας για τις αταξικές μάζες θεατών κι αναγνωστών μιας αγοράς που έτεινε πλέον προς το φαινόμενο που συνήθως καλύπτουμε με τον ακαλαίσθητο αλλά τόσο χρήσιμο όρο της «παγκοσμιοποίησης».

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΤΖΩΡΤΖΗΣ ΧΟΡΤΑΤΣΗΣ (ΠΕΡ. 1555-1601/1607). Ο ΠΡΩΤΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΑΣ ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΟΣ

Σπύρος Ευαγγελάτος
Τζώρτζης Χορτάτσης (περ. 1555-1601 /1607). Ο πρώτος Νεοέλληνας δραματουργός

Πραγματείαι της Ακαδημίας Αθηνών, τόμος 77
Επιστημονική επιμέλεια: Παναγιώτης Μιχαλόπουλος, Χριστιάννα Μαντζουράνη
Αθήνα, Γραφείον Δημοσιευμάτων της Ακαδημίας Αθηνών, 2021 (Μάιος)
Σελίδες: 278
Διαστάσεις: 21 x 28 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-404-380-4
Τιμή: 30,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 27,00 €

 

 

«Στην παρούσα έκδοση συγκεντρώνονται τα οριστικά πορίσματα του Σπύρου Α. Ευαγγελάτου (1940-2017) γύρω από την ταύτιση του ποιητή της Ερωφίλης, της Πανώριας και του Κατσούρμπου (και πιθανώς και του Στάθη) με τον Τζώρτζη Χορτάτση του Τζουάνε (περ. 1555-1601/1607). Η ενασχόληση του Σπύρου Α. Ευαγγελάτου με την ταύτιση του δραματουργού συμπλήρωσε σχεδόν μισό αιώνα, αφού υπήρξε ο πρώτος που ερεύνησε συστηματικά το ζήτημα, ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1960. Από τα νεανικά του χρόνια, με την καθοδήγηση του τότε δασκάλου του και Διευθυντή του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας, Ακαδημαϊκού Μ. Ι. Μανούσακα, ο Σπύρος Α. Ευαγγελάτος πραγματοποίησε κατ’ επανάληψη έρευνες για το θέμα αυτό στα κρατικά αρχεία της Βενετίας και εξέδωσε σειρά μελετημάτων, διατηρώντας έως το τέλος της ζωής του αμείωτο το επιστημονικό του ενδιαφέρον για τον βίο και της δράση του πρώτου Νεοέλληνα δραματουργού. Στην έκδοση περιλαμβάνονται ειδήσεις γύρω από τη γέννηση και την καταγωγή του Ρεθυμνιώτη ποιητή, τη μόρφωση και την οικονομική του κατάσταση, την κοινωνική του τάξη, τον κοινωνικό του περίγυρο, τη σχέση του με τον Χάνδακα και το τέλος του βίου του.

Η έκδοση περιλαμβάνει επίσης μελέτες για τη σύγκριση των έργων του Χορτάτση με τα πρότυπα ή τα πιθανά πρότυπά τους, για τη διερεύνηση της υπόθεσης κατά την οποία η κωμωδία Στάθης και η μετάφραση του Πιστικού Βοσκού του Giambattista Guarini είναι έργα του Χορτάτση, και για την παρουσία των έργων του ποιητή στη νεοελληνική σκηνή κατά τον 20ό αιώνα, οι οποίες αποτελούν μέρος πορισμάτων ερευνητικού προγράμματος της Ακαδημίας Αθηνών (2013-2016) υπό την εποπτεία του Σπύρου Α. Ευαγγελάτου...».

(από τον πρόλογο του βιβλίου) 

 

 

«ΡΩΜΑΙΙΚΟΣ ΣΥΒΟΛΙΣΜΟΣ»

Θόδωρος Χατζηπανταζής
«Ρωμαίικος Συβολισμός»
Διασταύρωση εγχώριας λαϊκής παράδοσης και ευρωπαϊκής πρωτοπορίας στο νεοελληνικό θέατρο ή Θέατρο και εθνική ταυτότητα στην Ελλάδα

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2018
Σελίδες: 533
Διαστάσεις: 14 x 20 εκ.
ISBN 978-960-524-514-6
Τιμή: 18,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 14,40 €

Ο όρος «ρωμαίικος συβολισμός» επινοήθηκε από τον πολυσυζητημένο γλωσσικό αναμορφωτή Γιάννη Ψυχάρη στο γύρισμα του 19ου προς τον 20ό αιώνα, προκειμένου να δοθεί όνομα στο ορμητικό ρεύμα της εποχής για τη διασταύρωση εγχώριων λαϊκών παραδοσιακών στοιχείων και ευρωπαϊκών πρωτοποριακών αναζητήσεων κατά τη διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας των Νεοελλήνων.

Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να παρακολουθήσει την ανάπτυξη ακριβώς της τάσης αυτής, όπως διαγράφεται επίμονα μέσα στον αποκαλυπτικό καθρέφτη του θεάτρου, από την εποχή της πρώτης αφύπνισης των σχετικών ανησυχιών, στα χρόνια του Διαφωτισμού, ως τη μεταπολεμική και μετεμφυλιακή περίοδο της επίσημης ένταξης της χώρας στους θεσμούς μιας επιφυλακτικά ενοποιημένης Ευρώπης. Οι εξελίξεις, όλο αυτό το διάστημα, εμφανίζονται καταιγιστικές, καθώς η ντόπια συνείδηση αγωνίζεται να συμβιβάσει μια σειρά από αλληλοαναιρούμενες έννοιες: την προδιαφωτισμική της παράδοση με τον αστικό εκσυγχρονισμό, το ρομαντισμό με τον κλασικισμό, τον εθνικισμό με τον κοσμοπολιτισμό· καθώς προσπαθεί να συνδέσει το δημοτικό «κλέφτικο» τραγούδι με τη σύγχρονη παραλογοτεχνία ληστρικών μυθιστορημάτων.

Οι συγκρούσεις και τα σχετικά αδιέξοδα θα γίνουν ίσως καλύτερα αντιληπτά στην περίπτωση του Καραγκιόζη, που από παραδοσιακό θέατρο λαϊκού προφορικού αυτοσχεδιασμού κατάληξε σε βιομηχανία παραγωγής τυποποιημένων φυλλαδίων, έντυπων ψυχαγωγικών αναγνωσμάτων για τις περιορισμένης εγγραμματοσύνης μικροαστικές μάζες.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΗΣ. ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΟΡΤΑΤΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΥΝ. ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ» ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΟΥ ΜΙΕΤ

Το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης
παρουσιάζει την έκδοση

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΗΣ
Από τον Χορτάτση στον Κουν
Μελέτες για το νεοελληνικό θέατρο

στο Βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ – Τσιμισκή 11, Θεσσαλονίκη,
την Τρίτη 29 Μαρτίου 2016, στις 20:00.

Θα μιλήσουν οι:
Βίκτωρ Αρδίττης, καθηγητής της Σκηνοθεσίας, ΑΠΘ
Ρέα Γρηγορίου, διδάκτωρ Θεατρολογίας
Δηώ Καγγελάρη, επίκουρη καθηγήτρια της Θεατρολογίας, ΑΠΘ
Νικηφόρος Παπανδρέου, ομότιμος καθηγητής της Θεατρολογίας, ΑΠΘ
Ιουλία Πιπινιά, επίκουρη καθηγήτρια της Θεατρολογίας, ΑΠΘ

ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Ο Δημήτρης Σπάθης ήταν ένας από τους θεμελιωτές της ελληνικής θεατρολογίας, ένας πρωτοπόρος που συνέβαλε αποφασιστικά στην εδραίωση της νεαρής επιστήμης στη χώρα μας και που μας πλούτισε με έργο υποδομής, απαραίτητο εργαλείο για τη μελέτη και την κατανόηση της ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου. Η επιστημονική του παραγωγή ήταν ως τώρα, στο μεγαλύτερό της μέρος, διάσπαρτη σε περιοδικά, πρακτικά συνεδρίων, συλλογικούς τόμους, δυσεύρετα προγράμματα θεατρικών παραστάσεων. Με την παρούσα έκδοση συγκεντρώνεται αυτό το διασκορπισμένο έργο και γίνεται προσιτό σε επιστήμονες, φοιτητές, εκπαιδευτικούς, ανθρώπους του θεάτρου, συνειδητούς θεατρόφιλους. Τα μελετήματα του τόμου καθρεφτίζουν τις ποικίλες ερευνητικές ανησυχίες του Σπάθη: αναγεννησιακή κρητική δραματουργία, θέατρο του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, ρεπερτόριο των πρώτων ελληνικών θιάσων, άνθηση της κωμωδίας και της κοινωνικής σάτιρας τον 19ο αιώνα, εδραίωση του επαγγελματικού θεάτρου στο νέο ελληνικό κράτος, καθιέρωση του σκηνοθέτη και σκηνικές αναζητήσεις κατά τον 20ό αιώνα. Όλα αυτά συνιστούν με τη διαδοχή τους μιαν άτυπη ιστορία του νεοελληνικού θεάτρου, καταγράφουν τη διαδρομή του προς την ωριμότητα μέσα από τη δυναμική σχέση παράδοσης και ανανέωσης. Βασικό χαρακτηριστικό των προσεγγίσεων του Σπάθη είναι το γεγονός ότι δεν βλέπει τα θεατρικά φαινόμενα απομονωμένα. Συνδέει την ελληνική εκδοχή με το ευρωπαϊκό προηγούμενο, την καλλιτεχνική πρόταση με την πολιτική συγκυρία, την εξέλιξη του θεάτρου με την ιστορία των καλλιτεχνικών ρευμάτων, των ιδεών και των νοοτροπιών. Ένα άλλο, εξίσου σημαντικό χαρακτηριστικό είναι η «σκηνοκεντρική» σκόπευσή του. Δεν γράφει μια ιστορία των θεατρικών κειμένων αλλά της σύνολης θεατρικής δραστηριότητας, ενδιαφέρεται ταυτόχρονα για τους δραματουργούς και για τους θεατρίνους, για τα κείμενα και τους χώρους, για τη σκηνή και την πλατεία. Τα μελετήματα του Δημήτρη Σπάθη, εξερευνώντας δύσβατες περιοχές και προτείνοντας πρωτότυπες ερμηνείες, αποτελούν πολύτιμη συμβολή στην πολιτισμική μας αυτογνωσία.

ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΟΡΤΑΤΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΥΝ. ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ

Δημήτρης Σπάθης
Από τον Χορτάτση στον Κούν. Μελέτες για το νεοελληνικό θέατρο 

Επιμέλεια: Νικηφόρος Παπανδρέου
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2015
827 σελ. με 6 α/μ εικόνες
ISBN 978-960-250-652-3
Τιμή πανόδετου 35,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 26,25 €



Ο Δημήτρης Σπάθης ήταν ένας από τους θεμελιωτές της ελληνικής θεατρολογίας, ένας πρωτοπόρος που συνέβαλε αποφασιστικά στην εδραίωση της νεαρής επιστήμης στη χώρα μας και που μας πλούτισε με έργο υποδομής, απαραίτητο εργαλείο για τη μελέτη και την κατανόηση της ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου. Η επιστημονική του παραγωγή ήταν ως τώρα, στο μεγαλύτερό της μέρος, διάσπαρτη σε περιοδικά, πρακτικά συνεδρίων, συλλογικούς τόμους, δυσεύρετα προγράμματα θεατρικών παραστάσεων. Με την παρούσα έκδοση συγκεντρώνεται αυτό το διασκορπισμένο έργο και γίνεται προσιτό σε επιστήμονες, φοιτητές, εκπαιδευτικούς, ανθρώπους του θεάτρου, συνειδητούς θεατρόφιλους.

Τα μελετήματα του τόμου καθρεφτίζουν τις ποικίλες ερευνητικές ανησυχίες του Σπάθη: αναγεννησιακή κρητική δραματουργία, θέατρο του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, ρεπερτόριο των πρώτων ελληνικών θιάσων, άνθηση της κωμωδίας και της κοινωνικής σάτιρας τον 19ο αιώνα, εδραίωση του επαγγελματικού θεάτρου στο νέο ελληνικό κράτος, καθιέρωση του σκηνοθέτη και σκηνικές αναζητήσεις κατά τον 20ό αιώνα. Όλα αυτά συνιστούν με τη διαδοχή τους μιαν άτυπη ιστορία του νεοελληνικού θεάτρου, καταγράφουν τη διαδρομή του προς την ωριμότητα μέσα από τη δυναμική σχέση παράδοσης και ανανέωσης.

Βασικό χαρακτηριστικό των προσεγγίσεων του Σπάθη είναι το γεγονός ότι δεν βλέπει τα θεατρικά φαινόμενα απομονωμένα. Συνδέει την ελληνική εκδοχή με το ευρωπαϊκό προηγούμενο, την καλλιτεχνική πρόταση με την πολιτική συγκυρία, την εξέλιξη του θεάτρου με την ιστορία των καλλιτεχνικών ρευμάτων, των ιδεών και των νοοτροπιών. Ένα άλλο, εξίσου σημαντικό χαρακτηριστικό είναι η «σκηνοκεντρική» σκόπευσή του. Δεν γράφει μια ιστορία των θεατρικών κειμένων αλλά της σύνολης θεατρικής δραστηριότητας, ενδιαφέρεται ταυτόχρονα για τους δραματουργούς και για τους θεατρίνους, για τα κείμενα και τους χώρους, για τη σκηνή και την πλατεία. Τα μελετήματα του Δημήτρη Σπάθη, εξερευνώντας δύσβατες περιοχές και προτείνοντας πρωτότυπες ερμηνείες, αποτελούν πολύτιμη συμβολή στην πολιτισμική μας αυτογνωσία.

Ο Δημήτρης Σπάθης γεννήθηκε στο Κάιρο το 1925. Τέλειωσε το γυμνάσιο της ιστορικής Αμπετείου Σχολής το 1942. Στη συνέχεια (1942-1944) φοίτησε στο Γαλλικό Λύκειο του Καΐρου. Από τον Ιούνιο του 1944 ως το τέλος του 1945 υπηρέτησε στο Βασιλικό Ναυτικό: στη Μέση Ανατολή πρώτα, κατόπιν στην Ελλάδα κατά την Απελευθέρωση. Το 1946 αποστρατεύτηκε και γύρισε στην Αίγυπτο. Ακολούθησαν οι περιπέτειες του Εμφυλίου, που τον οδήγησαν πίσω στην Ελλάδα, στο βουνό, και τελικά πρόσφυγα στη Σοβιετική Ένωση. Αρχικά στην Τασκένδη, όπου από το 1950 ως το 1955 σπούδασε στη Σχολή Θεατρολογίας του Κρατικού Θεατρικού Ινστιτούτου. Τέλειωσε τις σπουδές του με άριστα, και η Σχολή τον πρότεινε για μεταπτυχιακά στη Μόσχα. Έπειτα από εξετάσεις του δόθηκε υποτροφία για το Ινστιτούτο Ιστορίας των Τεχνών της Ακαδημίας Επιστημών της ΕΣΣΔ, στο τμήμα Ιστορίας του Θεάτρου. Το 1959 υποστήριξε τη διδακτορική του διατριβή, με θέμα τη διαμόρφωση του Ρεαλισμού στο νεοελληνικό δράμα. Προηγουμένως είχε αρχίσει να εργάζεται ως επιστημονικός συνεργάτης-ερευνητής στο ίδιο Ινστιτούτο. Τον Ιούνιο του 1965 επέστρεψε στην Ελλάδα, όπου συνεργάστηκε με το περιοδικό Επιθεώρηση Τέχνης. Από τον Μάιο του 1967 ως τον Αύγουστο του 1974 έζησε αυτοεξόριστος στο Παρίσι. Μετά τη δεύτερη επιστροφή του στην Ελλάδα, τον Νοέμβριο του 1974, δίδαξε Ιστορία του Θεάτρου σε τρεις δραματικές σχολές: του Λαϊκού Πειραματικού Θεάτρου (1975-1978), του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος (1976-1979) και του Θεάτρου Τέχνης (1981-1984). Πολύ αργά, μόλις το 1983, αρχίζει η θητεία του στο πανεπιστήμιο. Πρώτα με σύμβαση (ειδικός επιστήμονας) στα τμήματα Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1983-1984) και του Πανεπιστημίου Κρήτης (1984-1986)· έπειτα αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα Φιλολογίας του ΑΠΘ (1986-1991)· τέλος, καθηγητής στο τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών (1991-1993), του οποίου αναγορεύτηκε στη συνέχεια ομότιμος καθηγητής. Το 1986 εξέδωσε τον τόμο Ο Διαφωτισμός και το νεοελληνικό θέατρο. Επτά μελέτες (University Studio Press) και το 1995 την κωμωδία του Γ.Ν. Σούτσου Αλεξανδροβόδας ο ασυνείδητος (Κέδρος). Το 2007 κυκλοφόρησε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης ο τιμητικός τόμος Ζητήματα ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου. Μελέτες αφιερωμένες στον Δημήτρη Σπάθη, σε επιμέλεια Έφης Βαφειάδη και Νικηφόρου Παπανδρέου. Πέθανε στην Αθήνα στις 29 Δεκεμβρίου 2014.

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ

Θόδωρος Χατζηπανταζής
Διάγραμμα ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου
 
Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2014
672 σελ. με α/μ εικόνες
ISBN 978-960-524-433-0
Τιμή 20,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 18,00 €



Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, που η μελέτη της ιστορίας και θεωρίας του θεάτρου εισχώρησε επίσημα ─με σημαντική καθυστέρηση─ στα πανεπιστημιακά ιδρύματα και στα ερευνητικά κέντρα της χώρας, η επιστημονική έρευνα στο συγκεκριμένο τομέα έχει αναπτυχτεί με πολύ εντυπωσιακούς ρυθμούς. Έχουν επομένως ωριμάσει πλέον οι συνθήκες για να αξιοποιηθούν τα επιμέρους ευρήματά της στη σύνθεση μιας γενικής ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου, στην επιφυλακτική έστω συνεκτίμηση του αποθησαυρισμένου νέου υλικού για το σχεδιασμό μιας εικόνας συνόλου. Η παρούσα εργασία έχει ως στόχο να ανοίξει το δρόμο προς αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση. Παίρνοντας υπόψη τις μαρτυρίες για τη θεατρική δραστηριότητα στις ελληνόγλωσσες κοινότητες της ανατολικής Μεσογείου, από τα χρόνια του Κυπριακού Κύκλου των Παθών και του Κρητικού Θεάτρου, ως το κίνημα του μεταμοντερνισμού στην Αθήνα των τελευταίων δεκαετιών του 20ού αιώνα, η αφήγηση επιχειρεί να επισημάνει τα βασικότερα ρεύματα που κυριάρχησαν στην εδώ τέχνη της σκηνής, για ένα διάστημα μεγαλύτερο της μισής χιλιετίας. Και φροντίζει να χαρτογραφήσει τις αφετηρίες και τους σταθμούς, τις συνέχειες και τις ρήξεις, που έχουν συμβάλει στη διαμόρφωση μιας συμπαγούς τοπικής καλλιτεχνικής παράδοσης. Στόχος δεν είναι εδώ να απογραφούν απλώς όσο γίνεται περισσότερα πρόσωπα και γεγονότα που έχουν πάρει μέρος στη σχετική ζύμωση. Στόχος είναι να αναδειχτούν και να αναλυθούν τα σημαντικότερα ανάμεσά τους. Και κυρίως να ερμηνευτούν και να τοποθετηθούν σε ένα όσο γίνεται ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΜΕ ΤΩΝ ΜΟΥΣΩΝ ΤΩΝ ΕΡΩΤΑ

Κωνσταντίνα Ριτσάτου
«Με των Μουσών τον έρωτα...»
Ο Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής και το νεοελληνικό θέατρο

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης – Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών 2011
616 σελ., τιμή 30.00 €, έκπτωση 10%
Τελική τιμή 27.00 € 

Ο αναγνώστης που θα αποπειραθεί να παρακολουθήσει τους σταθμούς των περιπλανήσεων του Αλέξανδρου Ρίζου Ραγκαβή [1809-1892] σε γεωγραφικούς τόπους [Φανάρι, Βουκουρέστι, Οδησσός, Μόναχο, Αθήνα, Κωνσταντινούπολη, Ουάσιγκτον, Παρίσι, Βερολίνο και πάλι Αθήνα], στα γράμματα, την πολιτική, την ιδεολογία και τις τέχνες, δεν γοητεύεται απλά από τις περιπέτειες ενός ακούραστου ταξιδευτή που ξόδεψε ένα μεγάλο μέρος της ζωής του για «των Μουσών των έρωτα...»· συνομιλεί και με μια φωνή η οποία επιτρέπει να αναδυθούν σημαίνουσες μαρτυρίες από ποικίλες πηγές μιας γενέθλιας για τον νεότερο ελληνισμό εποχής: από την περίοδο των προεπαναστατικών ζυμώσεων μέχρι το τέλος σχεδόν του 19ου αιώνα.

Ο Ραγκαβής συμβάλλει σε μια σειρά δραστηριοτήτων που συνέχουν τις πολιτισμικές καταβολές της γενέτειρας Ανατολής με τις αρχαιολατρικές, και ρομαντικές ταυτόχρονα, ευρωπαϊκές επιδράσεις: δραματουργία, θεωρητικές αναζητήσεις, μεταφράσεις αρχαίων και ευρωπαϊκών δραμάτων, οργανωτική μέριμνα μέσα από τις επιτροπές θέατρου. Παράλληλα, οραματίζεται τη σύνδεση των αρχαίων θεατρικών οικοδομημάτων με την αναβίωση των παραστάσεων αρχαίου δράματος, πριν από το τέλος ακόμα της δεκαετίας του 1850.

Η μελέτη στο πρώτο μέρος εξετάζει αναλυτικά τους τομείς του ραγκαβικού έργου που άπτονται άμεσα της ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου, ενώ στο δεύτερο παρουσιάζει το παραπάνω υλικό, τοποθετημένο στο ευρύτερο πλαίσιο της συνολικής πορείας του συγγραφέα. Μέσα από το σχήμα των τριών περιόδων της σταδιοδρομίας του [νεαρός Φαναριώτης, σπουδαστής του Μονάχου κι έπειτα κάτοικος του νεοσύστατου κράτους, 1825-1843· καθηγητής της Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο, 1844-1867· και τέλος διπλωμάτης και γέροντας πολίτης της Αθήνας, 1867-1892·], ο Ραγκαβής προβάλλει ως ένας από τους πρωτεργάτες της εδραίωσης της εγχώριας θεατρικής τέχνης του 19ου αιώνα, ως μια κυρίαρχη μορφή η οποία συγκεφαλαιώνει τα μεγαλόπνοα σχέδια, τις ιδεολογικές ανάγκες, τις αδυναμίες και τα διλήμματα της εποχής και του τόπου του.

ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ

ΣΤΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ

ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΠΑΡΧΕΣ ΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗ ΕΠΟΧΗ

Πρακτικά του Γ΄ Πανελληνίου Θεατρολογικού Συνεδρίου
ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟΝ ΘΟΔΩΡΟ ΧΑΤΖΗΠΑΝΤΑΖΗ

Επιμέλεια: Αντώνης Γλυτζουρής, Κωνσταντίνα Γεωργιάδη

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2010
685 σελ., τιμή 35.00 €, έκπτωση 10%
Τελική τιμή 31.50 €


Ο τόμος αποτελείται από τις ανακοινώσεις του Γ΄ Πανελλήνιου Θεατρολογικού Συνεδρίου (Ρέθυμνο, Οκτώβριος 2008) που διοργάνωσαν το Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας, προς τιμήν του ομότιμου καθηγητή Θόδωρου Χατζηπανταζή. Εξήντα καταξιωμένοι και νεότεροι ερευνητές από πανεπιστήμια της Ελλάδας, της Ευρώπης και της Αμερικής παρουσιάζουν τα πιο πρόσφατα δείγματα της έρευνας για την ιστορία του νεοελληνικού θεάτρου (από την κρητική δραματουργία του 17ου αιώνα έως την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004) γύρω από ένα κεντρικό άξονα προβληματισμού: Παράδοση και εκσυγχρονισμός στο νεοελληνικό θέατρο.

Ακόμα και από αυτήν τη σταδιακή (και διόλου απρόσκοπτη) εισαγωγή της ίδιας της θεατρικής τέχνης στο νοτιοανατολικό άκρο της Βαλκανικής Χερσονήσου στα χρόνια της Κρητικής Αναγέννησης, ή δυο αιώνες αργότερα, την εποχή του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, έως τις ποικίλες εκσυγχρονιστικές απόπειρες που ακολούθησαν μέχρι την αυγή του 21ου αιώνα, το νεοελληνικό θέατρο διαμόρφωσε, τελικά, μια ιδιαίτερη φυσιογνωμία μέσα από ένα δυναμικό και εξελισσόμενο πλέγμα συνεχών ανανεώσεων και αντιστάσεων.

Οι ανακοινώσεις διερευνούν με δημιουργικό τρόπο αυτή τη σχέση παράδοσης και νεοτερικότητας μέσα από ποικίλες οπτικές και μεθόδους. Οι θεματικές ενότητες του τόμου καλύπτουν τις προσπάθειες ανανέωσης της δραματουργίας, την επαγγελματική κατάσταση του νεοελληνικού θεάτρου, την τέχνη του ηθοποιού, την τέχνη του σκηνοθέτη, τη σκηνική αναβίωση του αρχαίου δράματος, τη σχέση του θεάτρου με τις άλλες τέχνες και την πρόσληψη του θεάτρου από το κοινό και την κριτική.

Ευριπίδη, Ιππόλυτος, Κ.Θ.Β.Ε., 1964, αρχαίο θέατρο Φιλίππων, σκηνοθεσία: Σωκράτης Καραντινός, σκηνικά-κοστούμια: Νίκος Εγγονόπουλος, φωτογραφία: Σωκράτης Ιορδανίδης.
Aρχείο Κ.Θ.Β.Ε.

Το βιβλίο περιλαμβάνει τις εξής ενότητες:

Ενότητα Α΄. ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ ΤΗΣ ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΙΑΣ
Μαρίνα Ροδοσθένους-Μπαλάφα, Αρετή Βασιλείου, Ιωάννα Παπαγεωργίου, Παναναγιώτης Μουλλάς, Άννα Σταυρακοπούλου, Κωνσταντίνα Ριτσάτου, Peter Bien, Σταμάτης Ν. Φιλιππίδης, Γιάννης Κιουρτσάκης, Θανάσης Καραγιάννης, Ηρακλής Χατζηιωαννίδης, Κέλη Δασκαλά, Κωνσταντίνος Κυριακός, Αγγέλα Καστρινάκη, Αλίκη Μπακοπούλου-Χωλς, Εύη Προύσαλη, Έφη Βαφειάδη, Φίλιππος Χάγερ, Αφροδίτη Σιβετίδου, Έλση Σακελλαρίδου, Ρέα Γρηγορίου.

Ενότητα Β΄. Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ
Κωνσταντίνα Γεωργιάδη, Αντώνης Γλυτζουρής, Τίνα Κροντήρη, Μαρία Φραγκή.

Ενότητα Γ΄. Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΗΘΟΠΟΙΟΥ
Ανδρέας Δημητριάδης, Ηρώ Κατσιώτη, Μαρία Μαυρογένη, Μανώλης Σειραγάκης, Κλειώ Φανουράκη.

Ενότητα Δ΄. Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ
Δημήτρης Σπάθης, Λίλα Μαράκα, Αλέξανδρος Ευκλείδης, Γιάννα Τσόκου, Άντρη Χ. Κωνσταντίνου, Κάτια Αρφαρά, Μαριλένα Ζαρούλια.

Η Μάνα Κουράγιο και τα παιδιά της (1977). Νίκος Χαραλάμπους (ιεροκήρυκας), Δέσποινα Μπεμπεδέλη (Μάνα Κουράγιο).
Φώτο Σινέ

Ενότητα Ε΄. Η ΣΚΗΝΙΚΗ ΑΝΑΒΙΩΣΗ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ
Αλέξης Πολίτης, Βάνια Παπανικολάου, Πλάτων Μαυρομούστακος, Δηώ Καγγελάρη, Άννα Μισοπολινού, Νατάσα Σιουζουλή, Ελευθερία Ιωαννίδου.

Ενότητα ΣΤ΄. ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΕΣ ΤΕΧΝΕΣ
Τασούλα Μαρκομιχελάκη, Έρη Σταυροπούλου, Γιάννης Σαμπροβαλάκης, Μαρία Χναράκη, Παναγιώτα Κωνσταντινάκου, Νατάσσα Χασιώτη, Παναγιώτα Μήνη, Άννα Πούπου.

Ενότητα Ζ΄. Η ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΡΙΤΙΚΗ
Θόδωρος Γραμματάς, Ιουλία Πιπινιά, Στάθης Γεωργιάδης, Χριστίνα Ντουνιά, Κωνσταντίνα Ζηροπούλου, Γεωργία Λαδογιάννη, Γιώργος Σαμπατακάκης, Θόδωρος Χατζηπανταζής.