Η ΡΩΣΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΑΠΟ ΤΟΝ 15ο ΕΩΣ ΤΟΝ 19ο ΑΙΩΝΑ

Η ρωσική θρησκευτική τέχνη από τον 15ο έως τον 19ο αιώνα

Μετάφραση από τα ρωσικά: Ο. Πατρουνόβα, Γ. Μποΐτσεβα, Ε. Σαρτόρι
Επιστημονική επιμέλεια: Ελένα Σαγενκόβα
Κείμενα: συλλογικό
Αθήνα, Εκδόσεις Τέχνης Οίστρος, 2020 (Ιούλιος)
Σελίδες: 157, με έγχρωμες εικόνες
Διαστάσεις: 25 x 30 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-618-5083-28-1
Τιμή: 35,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 31,50 €

«Στην παρούσα έκδοση η Πινακοθήκη Τρετιακόφ παρουσιάζει στο ελληνικό κοινό έργα από το πολύτιμο απόθεμα αντικειμένων εκκλησιαστικής τέχνης του 15ου-19ου αιώνα -εικόνες, έργα ξυλογλυπτικής, ανθίβολα. Προέρχονται από μνημεία που χρονολογούνται από την εποχή του οσίου Αντρέι Ρουμπλιόφ έως και δημιουργίες των τεχνιτών του Πάλεχ, του 19ου αιώνα.

Ο ρωσικός πολιτισμός στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα ήταν έντονα επηρεασμένος από την πτώση του Βυζαντίου. Προς το τέλος του αιώνα, η ένταση κλιμακώθηκε, καθώς αναμενόταν η συντέλεια του κόσμου που, σύμφωνα με τις προφητείες, επρόκειτο να γίνει το 1492. Ωστόσο, η έλευση του νέου αιώνα συνέπεσε με την αρχή της εποχής του ύστερου Μεσαίωνα, εποχής κατά την οποία άνθισε ο ρωσικός πολιτισμός και η ρωσική τέχνη. Ο πολιτισμός του 16ου αιώνα είναι λόγιος. Οι Ρώσοι αγιογράφοι δημιουργούσαν πρωτότυπα ως προς τη σύλληψη και σύνθετα ως προς την εικονογραφία έργα, με βάση λειτουργικά, αγιοπατερικά και ιστορικά κείμενα. Οι πλέον σημαντικές εικόνες, όπως η «Τετραμερής» («…ὁ Θεός καί κατέπαυσε τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ…», «Δεῦτε πάντα τα ἔθνη, προσκυνήσατε τήν τρισυπόστατον Θεότητα», «Μονογενής Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ», «Ἐν τάφῳ σωματικῶς») και η εικόνα «Ευλογημένος ο στρατός του Βασιλέως των ουρανών», δημιουργήθηκαν κατόπιν τσαρικής παραγγελίας και είχαν ως στόχο να αφηγηθούν σε αλληγορική μορφή την κτίση του Κόσμου, καθώς και τις ιδέες της κρατικής ιεραρχίας, όπως η Μόσχα-Τρίτη Ρώμη.

Τον 17ο αιώνα ο ρωσικός θρησκευτικός πολιτισμός, παρ΄όλη την επικοινωνία με τη δυτική Ευρώπη και την τέχνη της, διατήρησε την ιδιομορφία και την ιδιαιτερότητά του. Τα χαρακτηριστικά αυτά γνωρίσματα, χάρη στην προσήλωση στις μακραίωνες παραδόσεις της βυζαντινής και της αρχαίας ρωσικής τέχνης, δεν απωλέσθησαν ούτε κατά τους επόμενους αιώνες…».

Ζελφίρα Τρεγκούλοβα 

Γενική Διευθύντρια Πινακοθήκης Τρετιακόφ 

(από το βιβλίο)

ΠΕΠΗ ΣΒΟΡΩΝΟΥ

Πέπη Σβορώνου

Κατάλογος έκθεσης
Κείμενα: Αντρέας Ιωαννίδης, Ελευθερία Δελαζάνου, Σπύρος Μοσχονάς, Μαρία Γ. Μόσχου
Αθήνα, Εκδόσεις Τέχνης Οίστρος 2018

Σελίδες: 143, με έγχρωμες εικόνες
Διαστάσεις: 24 x 29 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-618-5083-24-3
Τιμή: 15,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 13,50 €

« Είναι άδικο να θυμάται κανείς σήμερα την Πέπη Σβορώνου μόνο για τα ζωγραφιστά της φορέματα. Αναμφίβολα, πρόκειται για ιδιαίτερη περίπτωση εικαστικής καλλιτέχνιδας που έδωσε άλλη έννοια στο «χειροποίητο» ένδυμα κατά τον όψιμο 20ό αιώνα, ανανεώνοντας τη γυναικεία καλλιτεχνική δημιουργία που καταγόμενη από την προβιομηχανική κοινωνία και τη λαϊκή τέχνη εστίαζε στα προϊόντα της ύφανσης και της πλέξης, και αναδεικνύοντας ακριβώς την ιδιαιτερότητα του χειροποίητου σε μια χρονική περίοδο που η μαζική παραγωγή αποκτούσε διεθνή χαρακτηριστικά. Ωστόσο, αυτό το επίτευγμά της, που έτυχε διεθνούς αποδοχής, μοιάζει να επισκιάζει τη σπουδαία ζωγραφική της. Γιατί η Σβορώνου έχει επίσης να επιδείξει ένα πλούσιο σε όγκο και δύναμη εικαστικό έργο, χαρακτηριζόμενο από τραγικότητα που διόλου δεν φάνηκε στα φορέματά της, καθώς και από μια επική διάσταση, η οποία δεν αναφερόταν στις θεματικές της μα στον τρόπο εργασίας της: τη χρήση του χρώματος ως ύλης φορτισμένης, που δημιουργούσε έναν παλλόμενο από ζωή, πλούσιο προσωπικό κόσμο. Η ιστορία της ζωγράφου Σβορώνου, λοιπόν, ξεκινά από τα χρόνια των σπουδών της στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, οπότε διαφαίνεται ήδη η ροπή της προς την εξπρεσιονιστική χρήση του χρώματος, και διακόπτεται αιφνίδια το 2004 λόγω της ασθένειάς της. Φυσικά, πρέπει να επισημανθεί ότι η πορεία αυτή δεν είναι ενιαία, δεν είναι μονοκόμματη, δεν υιοθετεί μια εξελικτική αλληλουχία τάσεων, όπως π.χ. συμβαίνει στο έργο του Μόραλη. Αντίθετα, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η Σβορώνου είναι «δύο διαφορετικές ζωγράφοι», αφού εντοπίζεται σαφέστατα στην εικαστική της δημιουργία μια διακριτή τομή, ακριβώς τη στιγμή που εγκαταλείπει το ένδυμα, στα τέλη της δεκαετίας του 1970...».

 Σπύρος Μοσχονάς

(από το βιβλίο)

ΕΚΑΤΟ ΟΡΟΣΗΜΑ ΤΗΣ ΕΝΤΥΠΗΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ

Χρήστος Ζαχαράκις
Εκατό ορόσημα της έντυπης χαρτογράφησης του ελληνικού χώρου 1477-1800

Αθήνα, Εκδόσεις Τέχνης Οίστρος 2018
Δίγλωσση έκδοση (ελληνικά / αγγλικά)
Σελίδες: 488, με α/μ και έγχρωμους χάρτες
Διαστάσεις: 24 x 30 εκ.
ISBN πανόδετου: 978-618-5083-23-6 
Τιμή: 90,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 81,00 €



«...Τα κριτήρια που καθόρισαν την επιλογή των εκατό -γενικών και περιφερειακών- χαρτών του ελληνικού χώρου και των αντίστοιχων διαφοροποιημένων εκδοχών και παραλλαγών τους, από συνολικό αριθμό 5.500 περίπου, ήταν: αφενός η βαρύνουσα επιστημονική και ιστορική σημασία και πρωτοτυπία των συγκεκριμένων χαρτών και η συνακόλουθη επίδρασή τους στη περαιτέρω χαρτογράφηση του ελληνικού χώρου και αφετέρου τα τυχόν ιδιαίτερα διακοσμητικά γνωρίσματα και στοιχεία που τους προσδίδουν ξεχωριστή και, συχνά, εντυπωσιακή καλλιτεχνική αξία.

Θα πρέπει, επιπρόσθετα, να σημειωθεί ότι στην επιλογή των χαρτών συνεκτιμήθηκε αναπόφευκτα η σπανιότητά τους και οπωσδήποτε, σε κάποιο βαθμό, η αγοραστική αξία τους, αν και το τελευταίο αυτό κριτήριο δεν συνδυάζεται πάντοτε κατ' ανάγκη με τα υπόλοιπα. Να επισημάνουμε ακόμη ότι, παράλληλα με τα ως άνω βασικά κριτήρια επιλογής, έγινε προσπάθεια ώστε οι χάρτες να αντικατοπτρίζουν ένα κατά το δυνατόν ευρύτερο φάσμα της χαρτογραφικής παραγωγής:

Πρώτον από τη σκοπιά της εκάστοτε χρονικής περιόδου και της αντίστοιχης εθνικής χαρτογραφικής σχολής που ανήκουν. Δεύτερον από πλευράς τυπογραφικής μεθόδου, ξυλογραφία ή εγχάρακτη χαλκογραφία, δεδομένου ότι η λιθογραφία υπερβαίνει τα χρονικά όρια του λευκώματος. Και τρίτον, από την άποψη της κατηγορίας κάθε χάρτη ανάλογα με το αντικείμενό του (σύγχρονος, ιστορικός, ναυτικός, θρησκευτικός, πολεμικός κ.λπ.)...»

(από τον πρόλογο του βιβλίου)