Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΤΟΝ 11ο ΚΑΙ 12ο ΑΙΩΝΑ

Η Θεσσαλονίκη στον 11ο και 12ο αιώνα / Thessalonike in the 11th and 12th Centuries

Πρακτικά Στρογγυλής Τραπέζης στο 23ο Διεθνές Συνέδριο Βυζαντινών Σπουδών, Βελιγράδι, 22-27 Αυγούστου 2016 / Proceedings of the Round Table organized within the framework of the 23rd International Congress of Byzantine Studies in Belgrade, 22-27 August 2016
Κείμενα: συλλογικό
Επιστημονική επιμέλεια: Μ. Καμπούρη-Βαμβούκου, Π. Κατσώνη
Θεσσαλονίκη, Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών ΑΠΘ, 2021 (Δεκέμβριος)
Σελίδες: 240, με α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-7856-62-3
Τιμή: 35,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 31,50 €

 

 

«Η Θεσσαλονίκη στον 11ο και 12ο αιώνα, το θέμα Στρογγυλής Τράπεζας στο πλαίσιο του 23ου Διεθνούς Βυζαντινολογικού Συνεδρίου στο Βελιγράδι το 2016, έδωσε τη δυνατότητα σε μελετητές του Βυζαντίου να αναδείξουν με τις ανακοινώσεις τους νέα δεδομένα και γνώσεις για τους δυο αυτούς λαμπρούς αιώνες του Βυζαντίου.

Από την πλούσια βιβλιογραφία και τις γνώσεις μας σε επιμέρους ζητήματα γίνεται φανερό ότι οι δύο αιώνες αποτελούν για την πόλη της Θεσσαλονίκης, όπως και για όλη την αυτοκρατορία, περίοδο πολλών και σημαντικών αλλαγών σε κοινωνικό, οικονομικό, δημογραφικό, διοικητικό και πολιτιστικό επίπεδο. Η μελέτη τους συνέβαλε όχι μόνο στην αναθεώρηση της εικόνας του Βυζαντίου αλλά και στον αναπροσδιορισμό των σταθμών της εξέλιξής του. Την περίοδο αυτή η πόλη της Θεσσαλονίκης κατέχει ξεχωριστή θέση ανάμεσα στις βυζαντινές πόλεις για τον σημαντικό ρόλο που διαδραμάτισε στα τεκταινόμενα της ιστορικής πορείας της αυτοκρατορίας. Είναι η εποχή που με την αλλαγή της ισορροπίας ανάμεσα στο μικρασιατικό και ευρωπαϊκό τμήμα της αυτοκρατορίας, αλλά και ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση, η σημασία της Θεσσαλονίκης, η δυναμική της και η διπλωματική της ισχύς αυξάνουν συνεχώς…».

Μαρία Καμπούρη-Βαμβούκου
Πολύμνια Κατσώνη

(από τον πρόλογο του βιβλίου)

ΤΟ ΠΑΛΙΜΨΗΣΤΟ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ. ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΟΡΑΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΚΛΕΚΤΙΚΟΣ ΤΟΠΙΚΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. ΕΜΠΡΑΡ ● ΖΑΧΟΣ ● ΚΙΤΣΙΚΗΣ ● ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ

Νίκος Καλογήρου
Σε συνεργασία με τους: Μαρία Δούση, Δημήτριο Κονταξάκη, Σοφοκλή Κωτσόπουλο
Το παλίμψηστο της Αριστοτέλους. Βυζαντινά οράματα και εκλεκτικός τοπικισμός στη Θεσσαλονίκη. Εμπράρ ● Ζάχος ● Κιτσίκης ● Παπαναστασίου

Εισαγωγή: Αλέξανδρος Τζώνης
Θεσσαλονίκη, εκδόσεις University Studio Press, 2021 (Μάιος)
Σελίδες: 288, με έγχρωμες και α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 20,5 x 29
ISBN χαρτόδετου: 978-960-12-2520-3
Τιμή: 40,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 36,00 €

 

 

«...Παρά την ύπαρξη εκτενούς σχετικής βιβλιογραφίας, η συμβολή του Εμπράρ, και κυρίως του Ζάχου, του Κιτσίκη και των άλλων αρχιτεκτόνων μελών της Διεθνούς Επιτροπής και όχι μόνο αυτών, στον εμπλουτισμό των σχεδιαστικών πρακτικών για την πόλη και τη δημόσια αρχιτεκτονική δεν έχει ακόμη εκτιμηθεί με πληρότητα και κριτική προσέγγιση. Ιδιαίτερα αυτό ισχύει στο κρίσιμο θέμα της αποτίμησης της αστικής και αρχιτεκτονικής σύνθεσης, που προέκυψε με την εφαρμογή του συνόλου των προβλεπόμενων ρυθμίσεων. Δεν έχει ακόμη πλήρως αναδειχθεί η σύνθετη ιδεολογική επιλογή της εκλεκτικής δημιουργίας μιας «νεοβυζαντινής» αρχιτεκτονικής με έμμεσο στόχο την «ελληνοποίηση» της πολυπολιτισμικής Θεσσαλονίκης που επιδίωξε η ελληνική κυβέρνηση με πρωτεργάτη τον αρμόδιο υπουργό Αλέξανδρο Παπαναστασίου.

Στην παρούσα δημοσίευση, κεντρική θέση έχει ο «νεοβυζαντινός» εμβληματικός άξονας της Αριστοτέλους. Η ανάλυση αυτού του αποσπασματικά υλοποιημένου παραδείγματος δίνει την αφορμή για την ανάδειξη της μοναδικής αστικής και αρχιτεκτονικής αισθητικής του ανασχεδιασμού της πόλης. Το όραμα για τη νέα Θεσσαλονίκη, που αναδύθηκε από τις στάχτες της πυρκαγιάς του 1917, είναι συγκρίσιμο με τη δημιουργία της νέας Αθήνας ως νεοκλασικής πρωτεύουσας της ανεξάρτητης Ελλάδας. Ο πολεοδομικός εκσυγχρονισμός της Θεσσαλονίκης συνδυάστηκε με την αναδυόμενη νέα ελληνική εθνική ταυτότητα της πόλης, σε μια προσπάθεια απομάκρυνσης από τον οθωμανικό ζυγό. Οι αρχιτεκτονικές παραπομπές στην αυτοκρατορική βυζαντινή κληρονομιά, με την ανάδειξη των χριστιανικών μνημείων και τον διάκοσμο των νέων δημοσίων κτιρίων, εντάχθηκαν σε μια ακολουθία μνημειακών συνθέσεων ενσωματωμένων σε ένα επεξεργασμένο συνολικό εκλεκτικό νεοκλασικό πολεοδομικό σχέδιο...».

(από το βιβλίο)

 

 

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΩΝ ΠΟΛΙΣ, ΤΕΥΧΟΣ 75

Θεσσαλονικέων Πόλις. Ιστορία, Γράμματα, Τέχνες, Ιδέες

Περιοδικό, τεύχος 75
Θεσσαλονίκη, Πολιτιστική Εταιρεία Επιχειρηματιών Βορείου Ελλάδος, 2021 (Μάρτιος)
Κείμενα: συλλογικό
Σελίδες: 120, με α/μ και έγχρωμες εικόνες
Διαστάσεις: 21 x 28 εκ.
ISSN χαρτόδετου: 1108-5452
Τιμή: 8,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 7,20 €

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
EDITORIAL
Πού πηγαίνουμε και τι γιορτάζουμε;
Κώστας Μπλιάτκας

ΟΣΑ ΔΕΝ ΛΕΕΙ Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ
Πλάνα αποθηκών
Γιώργος Σκαμπαρδώνης
Ήταν ένα παρατημένο σαλούν
Σοφία Νικολαΐδου
Σινεμά «κατ’ οίκον»
Στελλίνα Τρωιάνου
Στην αγαπημένη μου Φώφη, 11-4-’43
Άρις Γεωργίου

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΔΥΟ ΑΙΩΝΕΣ (1821-2021)
Ανώλεθρη και περίβλεπτη
Γιώργος Σκαμπαρδώνης
Η κατασκευή της Νεοελληνικής Θεσσαλονίκης: Εκλεκτικές νεοβυζαντινές αναβιώσεις
Νίκος Καλογήρου
H Θεσσαλονίκη στη φωτογραφία του 20ου αιώνα. Οι πολλαπλές εικόνες μιας πόλης στη σκιά της ιστορίας.
Βασίλης Κολώνας

ΘΕΜΑ
Μια συνάντηση στο «μέσον της οδού» – Η ιδεολογική προπαρασκευή της Επανάστασης
Γιάννης Επαμεινώνδας

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Delacroix – «Ελλάδα»-«Ελευθερία» (Salon 1824, 1827)
Αλεξάνδρα Γουλάκη – Βουτυρά

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Σοφία Νικολαΐδου: «Ο συγγραφέας είναι αυτός που ακούει»
Συνέντευξη στην Μαίρη Καιρίδη

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΜΙΑ ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΗ ΠΟΛΗ
Ένα παιδί που δεν έμεινε στη Θεσσαλονίκη
Ευάγγελος Χεκίμογλου

ΝΕΑ ΕΚΦΡΑΣΗ
Θωμάς Μακινατζής: Ως αρχειοθέτης σκορπιών εικόνων…
Συνέντευξη στη Χιονία Βλάχου

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ
Anthropause II
Ηρακλής Παπαϊωάννου
Μια επταετία μέσα στα σέβεντιζ
Άρις Γεωργίου

ΦΩΤΟ/ΑΠΟΡΙΑ
Πηγάζει από την αβεβαιότητα η ομορφιά;
Μανόλης Ξεξάκης

ΣΤΙΓΜΕΣ
Η λαϊκή. Επίθετο και ουσιαστικό
Ηρακλής Παπαϊωάννου

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ
Ένα κουτάλι στον βυθό
Σάκης Σερέφας

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΤΟΠΟΣΗΜΑ
Ο Κήπος του Μπες Τσινάρ κι εγώ
Παρασκευάς Σαββαϊδης

ΜΟΥΣΙΚΗ
Μάγισσα Θεσσαλονίκη, «Σαλονίκη παινεμένη». Τα υμνητικά τραγούδια της πόλης
Χρίστος Ζαφείρης

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ
Το Πλατάνι της Ακρόπολης είδε
Σάκης Σερέφας

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ – ΝΕΑ ΑΝΑΓΝΩΣΗ
Διεθνής Εμποροπανήγυρη Θεσσαλονίκης
Άρις Γεωργίου
Γιάννης Επαμεινώνδας

ΒΙΒΛΙΟ/ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Ρένα Κύρκα – Χρυσούλα Βαρδαλή: Μια αρχαία πήλινη πινακίδα αφηγείται ιστορία 25 αιώνων… Συνέντευξη στη Χριστίνα Χαλεπλίδου

ΒΙΒΛΙΟ
I REMEMBER. ΘΥΜΑΜΑΙ
Γράφει ο Λέων Νάρ

ΚΛΕΙΣΤΕΣ ΣΤΡΟΦΕΣ
Η μανιβέλα
Λίζα Μαμακούκα
Χέρια ακάματα, τα χέρια της
Αλεξάνδρα Μυλωνά

FRAGMENTA
Από το Εντευκτήριο
Γιώργος Κορδομενίδης

 

 

ΑΠΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΔΟΛΟΦΟΝΙΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 1852-1913

Γιάννης Μέγας
Απαγωγές και δολοφονίες στη Θεσσαλονίκη, 1852-1913

Θεσσαλονίκη, εκδόσεις University Studio Press, 2020 (Δεκέμβριος)
Σελίδες: 272, με έγχρωμες και α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 26 x 20,5 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-12-2510-4
Τιμή: 30,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 27,00 €
 

Αντικείμενο της παρούσας μελέτης είναι η όσο το δυνατόν πληρέστερη καταγραφή των απαγωγών και δολοφονιών που διαπράχθηκαν στη Θεσσαλονίκη ή έξω από αυτή αλλά σχετίζονταν με κάποιο τρόπο με την πόλη. Η απαρίθμηση των συμβάντων καλύπτει τη χρονική περίοδο από το 1852, όπου καταγράφεται η πρώτη έγκυρη πληροφορία δολοφονίας που εντοπίστηκε στις εφημερίδες που ανιχνεύτηκαν, και σταματά τον Μάρτιο του 1913, ημερομηνία που σχετίζεται με την πλέον σημαντική δολοφονία, αυτήν του βασιλέως Γεωργίου.

Η καταγραφή των συμβάντων χωρίζεται σε πέντε επιμέρους χρονικές περιόδους με σκοπό να τονιστούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της καθεμιάς και να αποτυπωθεί η γενικότερη κατάσταση που επικρατούσε στην πόλη από την εποχή της Ύστερης Τουρκοκρατίας έως και τον τερματισμό του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου. 

Οι απαγωγές και οι δολοφονίες που καταγράφονται αφορούν κατοίκους ή επισκέπτες της πόλης, ανεξαρτήτως εθνικότητας, κοινωνικής τάξης ή θρησκείας. Υπήρχαν απαγωγές και δολοφονίες επώνυμων και σημαντικών ατόμων που καταλάμβαναν πρωτοσέλιδα εφημερίδων αλλά και αυτές των «μικρών ειδήσεων», δηλαδή καθημερινά εγκλήματα του κοινού ποινικού δικαίου. Σε ότι αφορά στις απαγωγές, αναφέρονται και δύο αποτυχημένες προσπάθειες απαγωγής —λόγω του ιδιάζοντος ενδιαφέροντος που παρουσίαζαν— αλλά και περιπτώσεις όπου τα προξενεία της πόλης έπαιξαν πρωτεύοντα ρόλο στην απελευθέρωση των απαχθέντων.

Οι εφημερίδες της εποχής και τα προξενικά αρχεία της Ελλάδας, της Μεγάλης Βρετανίας και της Γαλλίας υπήρξαν οι κυριότερες πηγές έρευνας του συγγραφέα.

 (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

 

 

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΚΛΕΙΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ...ΣΤΗΝ ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΟΛΗ

Θεσσαλονίκη. Από το περίκλειστο παρελθόν…στην ανοιχτή πόλη

Πρακτικά ημερίδας
Πρόλογος-Εισαγωγή-Επιμέλεια: Μιχάλης Μπαρτσίδης
Κείμενα: συλλογικό
Αθήνα, εκδόσεις Νήσος & Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς, 2020 (Σεπτέμβριος)
Σελίδες: 148
Διαστάσεις: 13,5 x 20,5 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-589-124-4
Τιμή: 9,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 8,10 €

 

Η μεταπολεμική Θεσσαλονίκη, πόλη «θεμελιωμένη» στην εκδίωξη διάφορων εθνοτικών ομάδων, κυρίως δε της πολυπληθούς εβραϊκής κοινότητας εξ ού και «πόλη φαντασμάτων», υφίσταται μεταπολεμικά μια «πολιορκία έκ των έσω», λέει ο ποιητής Μάρκος Μέσκος, από μια τάση υστερόβουλη, συμφεροντολογική χωρίς συλλογική ευαισθησία, μια τάση κατακτητική κάθε παρελθόντος και παρόντος δημόσιου χώρου με απαραίτητο «πνευματικό συμπλήρωμα» το εθνικό ιδεώδες. Η πλευρά αυτή είχε επικρατήσει έναντι μιας τάσης ιστορικά «αθώας» που ήθελε τη Θεσσαλονίκη πολυφυλετική, ανοιχτή στο μοντέρνο και συγχρόνως χωνευτήρι παραδόσεων. Απέκοπτε την εσωτερική επικοινωνία μεταξύ των πολλαπλών στοιχείων της ταυτότητας της πόλης, διέλυε κάθε συλλογική διαδικασία της ως πολιτικού σώματος, απέκλειε το μέλλον καθηλώνοντας την πόλη σε εσωτερικό αποκλεισμό ενός μέρους του ίδιου του εαυτού της ως συλλογικού ατόμου.

Τα κείμενα του τόμου επιχειρούν να φωτίσουν «τα εργαστήρια του σκοτεινού Βαρδάρη», την αποσιωπημένη ιστορία της πόλης, τις ποικίλες ομάδες και σωματεία τα οποία δρουν και παράγουν ιδεολογία «από τα κάτω». Αλλά και αναζητούν τρόπους ώστε οι δημοκρατικές, ριζοσπαστικές και πολιτιστικές δυνάμεις της πόλης να υπερασπίσουν την κληρονομιά μιας πόλης ανοιχτής στον κόσμο.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

 

 

 

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. ΟΨΕΙΣ ΜΙΑΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ. ΔΩΔΕΚΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Θεοδοσία Στεφανίδου -Τιβερίου
Θεσσαλονίκη. Όψεις μια αρχαίας μητρόπολης. Δώδεκα αρχαιολογικά κείμενα

Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις University Studio Press, 2020 (Απρίλιος) 
Σελίδες: 361, με α/μ εικόνες 
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ. 
ISBN χαρτόδετου: 978-960-12-2480-0 
Τιμή: 24,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 21,60 €




«Ο τόμος αυτός περιλαμβάνει ένδεκα κείμενα για την αρχαία Θεσσαλονίκη τα οποία δημοσιεύτηκαν την τελευταία δεκαπενταετία σε περιοδικά και συλλογικούς τόμους. Η συγκέντρωση και επαναδημο-σίευσή τους κρίνεται χρήσιμη δεδομένου ότι τα άρθρα και οι μελέτες άπτονται καίριων ζητημάτων της αρχαιολογίας της πόλης. Πρόκειται για θέματα χωροταξικής οργάνωσης, αρχιτεκτονικής και εικονογραφίας, καθώς και χρονολογικά ζητήματα της περιόδου μετά την ρωμαϊκή κατάκτηση έως την ύστερη αρχαιότητα (5ος αι. μ.Χ.), πολλά από τα οποία απασχολούν αδιάλειπτα τους αρχαιολόγους που εργάζονται στην πόλη, αλλά και άλλους μελετητές που ασχολούνται με τη Θεσσαλονίκη. Τα κείμενα αυτά μαζί με την βιβλιογραφία που τα συνοδεύει μπορούν να αποτελέσουν μια βάση για περαιτέρω επεξεργασία των θεμάτων που θίγονται σε αυτά.

'Ενα επιπλέον, δωδέκατο κείμενο, το οποίο δημοσιεύεται εδώ για πρώτη φορά, το κείμενο του κεφαλαίου 1, σκοπό έχει να συνδέσει όλα τα υπόλοιπα μεταξύ τους αποτελώντας ένα είδος εισαγωγής στην αρχαιολογία της αρχαίας Θεσσαλονίκης. Το αποτελούν δύο μέρη, από τα οποία το πρώτο, που συνέγραψε ο Μιχάλης Τιβέριος, αναφέρεται στην περίοδο πριν από την ίδρυση της πόλης του Κασσάνδρου, όταν υπήρχε γύρω από τον Θερμαΐκό κόλπο ένας αριθμός πολισμάτων που συναποτελούσαν την αρχαία Θέρμη· το δεύτερο αφορά στην πόλη των ιστορικών χρόνων από την δημιουργία της έως την περίοδο του Κωνσταντίνου...».

(από τον πρόλογο του βιβλίου)