Ο ΣΑΙΞΠΗΡ ΣΗΜΕΡΑ

Stephen Greenblatt
Ο Σαίξπηρ σήμερα 

Μετάφραση: Παναγιώτης Σουλτάνης
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2018
Σελίδες: 95
Διαστάσεις: 11,5 x 18,5 εκ.
ISBN πανόδετου: 978-960-250-695-0
Τιμή: 11,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 9,90 €

Τρία κείμενα του μεγάλου σαιξπηριστή Στήβεν Γκρήνμπλατ για τη σημασία και την πρόσληψη του Σαίξπηρ σήμερα. Στα μικρά αυτά μελετήματα ο Γκρήνμπλατ στέκεται στη διαχρονική επικαιρότητα του σαιξπηρικού έργου και στην ικανότητά του να αποτελεί γέφυρα ανάμεσα σε διαφορετικές κουλτούρες. «Μιλάμε για τα έργα του Σαίξπηρ», λέει ο Γκρήνμπλατ, «σαν να αποτυπώνουν σταθερά τις αρχικές του προθέσεις, αυτά όμως συνεχίζουν να κυκλοφορούν ακριβώς επειδή επιδέχονται τόσες μεταμορφώσεις. Έφυγαν από τον δικό του κόσμο, πέρασαν στον δικό μας και έγιναν κομμάτι δικό μας. Και όταν χαθούμε κι εμείς, θα συνεχίσουν να υπάρχουν, ίσως με κάποιες διακριτικές πινελιές από τη δική μας ζωή και τη δική μας μοίρα, και θα γίνουν κομμάτι άλλων ανθρώπων, τους οποίους αυτός δεν θα μπορούσε να είχε προβλέψει κι εμείς μετά βίας μπορούμε να τους φανταστούμε».

Αφορμή για τα δύο πρώτα κείμενα υπήρξε η διοργάνωση ενός συνεδρίου για τον Σαίξπηρ στην Τεχεράνη το 2014 και το ανέβασμα της σαιξπηρικής κωμωδίας Αγάπης αγώνας άγονος στην Καμπούλ το 2005. Με το τρίτο κείμενό του ο Γκρήνμπλατ επιστρέφει στον Έμπορο της Βενετίας για να στοχαστεί πάνω στα θέματα της ξενοφοβίας και του αντισημιτισμού, σταθερές αρνητικές παρακαταθήκες του Δυτικού πολιτισμού, καταλήγοντας με τη διαπίστωση ότι «η κληρονομιά που μας άφησε ο Σαίξπηρ μάς προσφέρει τη δυνατότητα να δραπετεύσουμε από τα νοητικά γκέτο στα οποία ζούμε οι περισσότεροι».

Ο ΣΤΗΒΕΝ ΓΚΡΗΝΜΠΛΑΤ (1943), Αµερικανός σαιξπηριστής και ιστορικός της λογοτεχνίας, είναι καθηγητής στο Χάρβαρντ, στον τοµέα των Ανθρωπιστικών Σπουδών. Είναι επίσης επιµελητής της σειράς κριτικών εκδόσεων The Norton Shakespeare και της ανθολογίας The Norton Anthology of English Literature, και ανήκει στα ιδρυτικά µέλη της φιλολογικής επιθεώρησης Representations. Το 2016 τιµήθηκε µέ το νορβηγικό βραβείο Χόλµπεργκ. Το 2012 κέρδισε το βραβείο Πούλιτζερ και το 2011 το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου, και τα δύο για το έργο του Παρέγκλισις(MIET 2017). Έχει δώσει αξιόλογες σειρές διαλέξεων στη Φραγκφούρτη (Adorno Lectures), στο Πρίνστον (University Lectures) και στην Οξφόρδη (Clarendon Lectures) και έχει προσκληθεί ως επισκέπτης καθηγητής σε πολλά πανεπιστήµια. Στα σηµαντικότερα έργα του συγκαταλέγονται τα: The Rise and Fall of Adam and Eve (2017), Shakespeare’s Freedom (2010), Will in the World: How Shakespeare Became Shakespeare (2005), Hamlet in Purgatory (2002), Marvelous Possessions: The Wonder of the New World (1992), Renaissance Self-Fashioning: From More to Shakespeare (1980, 2005).

(πηγή: ΜΙΕΤ)

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ STEPHEN GREENBLATT "ΠΑΡΕΓΚΛΙΣΙΣ. Ο ΛΟΥΚΡΗΤΙΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑΣ" ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΟΥ ΜΙΕΤ

Το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης

παρουσιάζει το βιβλίο του Stephen Greenblatt 

Παρέγκλισις

Ο Λουκρήτιος και οι απαρχές της νεωτερικότητας

στο Βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ – Τσιμισκή 11, Θεσσαλονίκη, 

την Παρασκευή 8 Ιουνίου 2018, στις 20:00. 

Θα μιλήσουν οι:
Θεόδωρος Παπαγγελής
καθηγητής Λατινικής Φιλολογίας στο ΑΠΘ
Μιχάλης Χρυσανθόπουλος
καθηγητής Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας στο ΑΠΘ
Διονύσης Καψάλης
διευθυντής του ΜΙΕΤ

ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Ένα χειρόγραφο έρχεται στο φως αφού είχε μείνει χίλια χρόνια στην αφάνεια, αλλάζει τον τρόπο της ανθρώπινης σκέψης και ανοίγει το δρόμο στην εξέλιξη του κόσμου όπως τον ξέρουμε σήμερα.

Εξακόσια χρόνια έχουν περάσει από τη στιγμή που ένας διορατικός βιβλιοθήρας παθιασμένος με τη μελέτη της αρχαιότητας, ο παπικός γραμματέας Πότζο Μπρατσολίνι, ανέσυρε ένα παμπάλαιο χειρόγραφο από το ράφι μιας μοναστηριακής βιβλιοθήκης, είδε με δέος τι είχε ανακαλύψει και έβαλε να το αντιγράψουν. Το χειρόγραφο, το τελευταίο που είχε σωθεί από τη φθορά του χρόνου, περιείχε ένα λατινικό φιλοσοφικό έπος, το Περί φύσεως (De rerum natura) του Λουκρήτιου, ένα υπέροχο ποίημα γεμάτο με τις πιο επικίνδυνες ιδέες: ότι το σύμπαν λειτουργεί χωρίς τη βοήθεια των θεών, ότι η δεισιδαιμονία βλάπτει τη ζωή των ανθρώπων, ότι η ύλη αποτελείται από απειροελάχιστα σωματίδια, αόρατα, άφθαρτα, αεικίνητα, τα άτομα. Ο Λουκρήτιος υποστήριζε ότι σε ένα τέτοιο σύμπαν δεν υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι η Γη ή οι κάτοικοί της καταλαμβάνουν κεντρική θέση ούτε να διαχωρίζουμε τον άνθρωπο από τα άλλα ζώα.

«Δεν είναι παράδοξο», σημειώνει ο συγγραφέας στον πρόλογό του, «το ότι η φιλοσοφική παράδοση από όπου προέρχεται το ποίημα του Λουκρήτιου, μια παράδοση τόσο ασύμβατη με τη λατρεία των θεών και τη λατρεία του κράτους, θεωρήθηκε σκανδαλώδης από κάποιους, ακόμα και στον ανεκτικό πολιτισμό της Μεσογείου των κλασικών χρόνων». Το γεγονός ότι το συγκεκριμένο έργο σώθηκε, ενώ όλα τα άλλα έργα αυτής της παράδοσης χάθηκαν, «είναι κάτι που θα έμπαινε στον πειρασμό να το χαρακτηρίσει κανείς θαύμα». Όμως ο Λουκρήτιος δεν πίστευε στα θαύματα. Αντίθετα, πίστευε ότι τίποτα δεν μπορεί να παραβιάσει τους νόμους της φύσης. Έτσι «εισηγήθηκε εκείνο που ο ίδιος ονόμαζε “παρέκκλιση” (αρχ. παρέγκλισις)» για την αναπάντεχη και απρόβλεπτη κίνηση της ύλης, την απρόσμενη τροπή των πραγμάτων. Ακριβώς μια τέτοια παρέκκλιση «από την ευθύγραμμη τροχιά –στη συγκεκριμένη περίπτωση προς τη λήθη–» ήταν η ανακάλυψη του τελευταίου χειρογράφου του έργου του. Η αντιγραφή, η μετάφραση και η διάδοση αυτού του αρχαίου ποιήματος τροφοδότησε την Αναγέννηση, εμπνέοντας καλλιτέχνες σαν τον Μποττιτσέλλι και στοχαστές σαν τον Τζορντάνο Μπρούνο, διαμόρφωσε τη σκέψη του Γαλιλαίου και του Φρόυντ, του Δαρβίνου και του Άινσταϊν και είχε καταλυτική επίδραση σε συγγραφείς από τον Μονταίνιο μέχρι τον Τόμας Τζέφερσον.



Ο Στήβεν Γκρήνμπλατ (1943), Αμερικανός σαιξπηριστής και ιστορικός της λογοτεχνίας, είναι καθηγητής στο Χάρβαρντ, στον τομέα των Ανθρωπιστικών Σπουδών. Το 2012 κέρδισε το βραβείο Πούλιτζερ και το 2011 το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου, και τα δύο για το έργο του Παρέγκλισις.

ΠΑΡΕΓΚΛΙΣΙΣ. Ο ΛΟΥΚΡΗΤΙΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑΣ

Stephen Greenblat
Παρέγκλισις. Ο Λουκρήτιος και οι απαρχές της νεωτερικότητας

Μετάφραση: Δέσποινα Κανελλοπούλου
Επιστημονική εποπτεία: Γεώργιος Α. Χριστοδούλου
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2017
Σελίδες: 537, με έγχρωμες εικόνες
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN (χαρτόδετου) 978-960-250-697-4
Τιμή: 32,00 / στο βιβλιοπωλείο μας 24,00 €
ISBN (πανόδετου) 978-960-250-698-1
Τιμή: 40,00 / στο βιβλιοπωλείο μας 30,00 €



Ένα χειρόγραφο έρχεται στο φως αφού είχε μείνει χίλια χρόνια στην αφάνεια, αλλάζει τον τρόπο της ανθρώπινης σκέψης και ανοίγει το δρόμο στην εξέλιξη του κόσμου όπως τον ξέρουμε σήμερα.

Εξακόσια χρόνια έχουν περάσει από τη στιγμή που ένας διορατικός βιβλιοθήρας παθιασμένος με τη μελέτη της αρχαιότητας, ο παπικός γραμματέας Πότζο Μπρατσολίνι, ανέσυρε ένα παμπάλαιο χειρόγραφο από το ράφι μιας μοναστηριακής βιβλιοθήκης, είδε με δέος τι είχε ανακαλύψει και έβαλε να το αντιγράψουν. Το χειρόγραφο, το τελευταίο που είχε σωθεί από τη φθορά του χρόνου, περιείχε ένα λατινικό φιλοσοφικό έπος, το Περί φύσεως (De rerum natura) του Λουκρήτιου, ένα υπέροχο ποίημα γεμάτο με τις πιο επικίνδυνες ιδέες: ότι το σύμπαν λειτουργεί χωρίς τη βοήθεια των θεών, ότι η δεισιδαιμονία βλάπτει τη ζωή των ανθρώπων, ότι η ύλη αποτελείται από απειροελάχιστα σωματίδια, αόρατα, άφθαρτα, αεικίνητα, τα άτομα. Ο Λουκρήτιος υποστήριζε ότι σε ένα τέτοιο σύμπαν δεν υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι η Γη ή οι κάτοικοί της καταλαμβάνουν κεντρική θέση ούτε να διαχωρίζουμε τον άνθρωπο από τα άλλα ζώα.

«Δεν είναι παράδοξο», σημειώνει ο συγγραφέας στον πρόλογό του, «το ότι η φιλοσοφική παράδοση από όπου προέρχεται το ποίημα του Λουκρήτιου, μια παράδοση τόσο ασύμβατη με τη λατρεία των θεών και τη λατρεία του κράτους, θεωρήθηκε σκανδαλώδης από κάποιους, ακόμα και στον ανεκτικό πολιτισμό της Μεσογείου των κλασικών χρόνων». Το γεγονός ότι το συγκεκριμένο έργο σώθηκε, ενώ όλα τα άλλα έργα αυτής της παράδοσης χάθηκαν, «είναι κάτι που θα έμπαινε στον πειρασμό να το χαρακτηρίσει κανείς θαύμα». Όμως ο Λουκρήτιος δεν πίστευε στα θαύματα. Αντίθετα, πίστευε ότι τίποτα δεν μπορεί να παραβιάσει τους νόμους της φύσης. Έτσι «εισηγήθηκε εκείνο που ο ίδιος ονόμαζε “παρέκκλιση” (αρχ. παρέγκλισις)» για την αναπάντεχη και απρόβλεπτη κίνηση της ύλης, την απρόσμενη τροπή των πραγμάτων. Ακριβώς μια τέτοια παρέκκλιση «από την ευθύγραμμη τροχιά –στη συγκεκριμένη περίπτωση προς τη λήθη–» ήταν η ανακάλυψη του τελευταίου χειρογράφου του έργου του. Η αντιγραφή, η μετάφραση και η διάδοση αυτού του αρχαίου ποιήματος τροφοδότησε την Αναγέννηση, εμπνέοντας καλλιτέχνες σαν τον Μποττιτσέλλι και στοχαστές σαν τον Τζορντάνο Μπρούνο, διαμόρφωσε τη σκέψη του Γαλιλαίου και του Φρόυντ, του Δαρβίνου και του Άινσταϊν και είχε καταλυτική επίδραση σε συγγραφείς από τον Μονταίνιο μέχρι τον Τόμας Τζέφερσον.

Ο Στήβεν Γκρήνμπλατ (1943), Αμερικανός σαιξπηριστής και ιστορικός της λογοτεχνίας, είναι καθηγητής στο Χάρβαρντ, στον τομέα των Ανθρωπιστικών Σπουδών. Το 2012 κέρδισε το βραβείο Πούλιτζερ και το 2011 το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου, και τα δύο για το έργο του Παρέγκλισις.