ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΛΑΜΠΡΑΚΗ. Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ 50 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ

Δολοφονία Λαμπράκη. Η ιστορική συζήτηση 50 χρόνια μετά

Πρακτικά ημερίδας
Επιστημονική επιμέλεια: Παύλος Σούρλας
Κείμενα: συλλογικό
237 σελ.
ISBN 978-618-5154-05-9
Τιμή 8,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 6,40 € 



Η έκδοση περιλαμβάνει το σύνολο των ομιλιών που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια της ημερίδας που διοργάνωσε το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων στις 11 Οκτωβρίου 2013, στο πλαίσιο της έκθεσης «Βία κατά εκπροσώπων του λαού: 50 χρόνια από τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη».

Μέσα από τα κείμενα έγκριτων επιστημόνων και υπό διαφορετικές οπτικές γωνίες αναδεικνύονται το ίδιο το γεγονός της δολοφονίας του Γρηγόρη Λαμπράκη ‒σημαντικό για τις επιπτώσεις του στις μετέπειτα εξελίξεις στην πολιτική ζωή της χώρας‒, καθώς και το ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο, οι πολιτικές δυνάμεις της εποχής αλλά και το πολιτικό σύστημα της δεκαετίας του 1960 εν γένει.

(πηγή: Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων)

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΡΧΕΙΩΝ ΣΤΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΟΥ ΜΙΕΤ

 

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΡΧΕΙΩΝ

Πέμπτη 9 Ιουνίου 2016

Τρία Αρχεία μιλούν για Σχολεία της πόλης

μέσα από τεκμήρια και χάρτες

Φάκελος με Απολυτήρια του Παρθεναγωγείου Θεσσαλονίκης, 1930-35. 

Εκπαιδευτικά Αρχεία, Ιστορικό Αρχείο Μακεδονίας.

Το Ιστορικό Αρχείο Μακεδονίας (ΙΑΜ), το Αρχείο Χαρτογραφικής Κληρονομιάς (ΑΧΑΚ) και το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ) με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αρχείων στις 9 Ιουνίου, ενώνουν τις δυνάμεις τους, ανοίγουν τα αρχεία τους και γιορτάζουν. Σας καλούμε στον χώρο του ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ, Βασιλίσσης Όλγας 108, Βίλα Καπαντζή, από τις 11:00 έως τις 19:00 σε μια πρώτη γνωριμία με τον κόσμο των αρχείων και των χαρτών. Ελάτε να συζητήσουμε για τη σημασία των αρχείων, το παρόν και το μέλλον τους, την αξία τους. Ενημερωθείτε για τις συλλογές μας, ρωτήστε μας για το πώς μπορείτε να τις χρησιμοποιήσετε και μάθετε γιατί δεν πρέπει να πετάξετε εκείνα τα παλιά χαρτιά του παππού.

Το 2007 το Διεθνές Συμβούλιο Αρχείων καθιέρωσε την 9η Ιουνίου ως Παγκόσμια Ημέρα Αρχείων. Ο εορτασμός της ημέρας αυτής έχει ως βασική στόχευση να ευαισθητοποιήσει το κοινό για τη σημασία και τον ρόλο των αρχείων, να προβάλει το έργο των αρχειακών φορέων καθώς και τον πλούτο των συλλογών τους και να καλλιεργήσει την αρχειακή συνείδηση.

Σκαρίφημα σχολικής εκδρομής από τις μαθήτριες του Διδασκαλείου Θηλέων (1930). 

Αρχείο Αφρούλας Κανάκη-Πασχαλίδου, ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ.

Για τον φετινό εορτασμό αναζητήσαμε ίχνη της παρουσίας τεσσάρων ιστορικών σχολείων της Θεσσαλονίκης στις συλλογές μας: Παρθεναγωγείο Θεσσαλονίκης, Διδασκαλείο Θηλέων, Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Κολλέγιο Ανατόλια. Μια μικρή περιήγηση στην ιστορία τους αποκαλύπτει γιατί τα αρχεία και οι χάρτες είναι απαραίτητα για την ανασύσταση του παρελθόντος και την ιστορική έρευνα. Η παρουσίαση του υλικού αυτού με προβολή, σχολιασμό και χρόνο για συζήτηση, συνολικής διάρκειας μίας ώρας, είναι προγραμματισμένη στις 11:30, 14:30 και 17:30.

Το ΙΑΜ είναι περιφερειακή υπηρεσία των Γενικών Αρχείων του Κράτους με σκοπό την εποπτεία, διάσωση και φύλαξη του αρχειακού υλικού του νομού Θεσσαλονίκης, με στόχο τη διάθεση και τη με ποικίλους τρόπους αξιοποίηση του αρχειακού πλούτου από το κοινό και τους ερευνητές. Τα αρχεία που φυλάσσονται στο ΙΑΜ ξεπερνούν τα 2.000 γραμμικά μέτρα ραφιών. Ωστόσο, ο κώδικας 1 του Ιεροδικείου Θεσσαλονίκης (1694) από τον τόμο Δημοσίευσης διαθηκών του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης (1913), οι φάκελοι εξαγωγής ζύθου σε βαρέλια του ΦΙΞ (1961) από τις αναφορές του αξιωματικού υπηρεσίας του Α.Τ. Ασσήρου (2010), απέχουν ένα «κλικ» στην ηλεκτρονική εφαρμογή που φιλοξενεί τους καταλόγους και τα ευρετήρια στο Αναγνωστήριο της υπηρεσίας ή στην ιστοσελίδα http://arxeiomnimon.gak.gr.

Πρόσκληση σε σχολική εκδήλωση από μαθητή της Α΄ τάξης του 

Πειραματικού Σχολείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (τέλη δεκαετίας 1930). 

Αρχείο Βασίλη Τατάκη, ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ.

Το ΑΧΑΚ, Τμήμα του ΙΑΜ, έχει σκοπό την καλλιέργεια και διάδοση της χαρτογραφίας και των χαρτών στον πολιτισμό, την εκπαίδευση, την καθημερινή ζωή και τη διοίκηση, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη και προαγωγή της πολιτιστικής, εκπαιδευτικής, κοινωνικής, καλλιτεχνικής, επιστημονικής και τεχνολογικής διάστασης της Χαρτογραφίας και των χαρτών. Χρησιμοποιεί γι’ αυτό τις νέες τεχνολογίες και τις σύγχρονες ψηφιακές προσεγγίσεις στην εθνική και παγκόσμια Χαρτογραφική Κληρονομιά, ενώ συγχρόνως υποστηρίζει, ενισχύει και αναδεικνύει το αρχειακό χαρτογραφικό υλικό των Γενικών Αρχείων του Κράτους σε πανελλήνιο επίπεδο (http://www.maplibrary.gr).

Το ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ στη Θεσσαλονίκη, ένα από τα ελάχιστα ιδιωτικά Αρχεία της πόλης, στεγάζεται εδώ και πέντε χρόνια στη Βίλα Καπαντζή, στην οδό Βασιλίσσης Όλγας 108. Διαθέτει Τμήμα αρχείων, Βιβλιοθήκη και Αναγνωστήριο. Στις συλλογές του φυλάσσονται λογοτεχνικά, ιστορικά, οικονομικά και φωτογραφικά αρχεία, καθώς και αρχείο προφορικών μαρτυριών, τα περισσότερα με σημείο αναφοράς τον βορειοελλαδικό χώρο. Το ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ στη Θεσσαλονίκη διαθέτει ακόμη μία πλούσια ερευνητική βιβλιοθήκη και μία μεγάλη συλλογή ψηφιοποιημένου Τύπου (http://www.elia.org.gr και https://eliamietthessaloniki.wordpress.com/).

Οι μαθητές της τάξης του 1939 στο τελευταίο μάθημα Ελληνικών με τον Λάμπρο Παραρά, 

λίγο πριν την αποφοίτησή τους από το Κολλέγιο Ανατόλια (1939). Αρχείο Κλείτου Κύρου ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ.

Την Πέμπτη 9 Ιουνίου 2015 στον χώρο του ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ, Βασιλίσσης Όλγας 108, Βίλα Καπαντζή, από τις 11:00 έως τις 19:00 , προβολές στις 11:30, 14:30, 17:30.

Είσοδος ελεύθερη | Λεωφορεία ΟΑΣΘ: στάση Πέτρου Συνδίκα, γραμμές (από κέντρο) 5, 6, 8, 33 - στάση Ανάληψη,γραμμές (προς κέντρο) 3, 5, 6, 8 | Υπάρχει χώρος στάθμευσης για το κοινό | Πληροφορίες: τηλ. 2310295176.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΣΣΑΒΕΤΑ «ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ. ΤΟ ΠΑΛΙΜΨΗΣΤΟ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ» ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΟΥ ΜΙΕΤ

Το βιβλίο του Αλέξανδρου Μασσαβέτα

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
Το παλίμψηστο της μνήμης

που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη,
θα παρουσιαστεί στο Βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ,
Τσιμισκή 11, Θεσσαλονίκη,
την Πέμπτη 9 Ιουνίου 2016, ώρα 8.00 μ.μ.

Θα μιλήσουν:
ο Αναστάσιος Τάντσης, λέκτορας στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας ΑΠΘ
και ο συγγραφέας του βιβλίου

ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Μετά τη βραβευμένη Πόλη των Απόντων, ο Αλέξανδρος Μασσαβέτας αφήνει την Κωνσταντινούπολη για μια σειρά διαδρομών στην ιστορία και στο παρόν της Μικράς Ασίας. Το βιβλίο αυτό καλύπτει τη νότια ακτή της Προποντίδας και τα παράλια του Αιγαίου. Φιλοδοξεί να αποτελέσει τον πρώτο τόμο μιας τριλογίας που θα επεκταθεί σε ολόκληρη τη σπαρμένη από μνήμες Μικρά Ασία.

Ο συγγραφέας ξεκινά την περιπλάνησή του από τη Βιθυνία και την Μυσία, εστιάζοντας στις μνήμες και στα χνάρια της Ρωμανίας και ανασταίνοντας το χαμένο εθνοτικό ψηφιδωτό της περιοχής. Συνεχίζει στην Αιολίδα, εστιάζοντας στο Αϊβαλί και στην Πέργαμο. Στην τσιμεντένια Σμύρνη καταγράφει τη ζώσα ιστορία μέσα από τις μαρτυρίες των τελευταίων Λεβαντίνων και Εβραίων της πόλης, αλλά και τις τελευταίες ηλικιωμένες φωνές της σμυρναίικης διαλέκτου. Κατηφορίζοντας τα παράλια του Αιγαίου, ο Μασσαβέτας διασχίζει την Ιωνία, καταλήγοντας στα ερειπωμένα μοναστήρια της λίμνης Μπάφα και του Λάτμου, του γρανιτένιου όρους με τα απόκοσμα τοπία.

Η κατόπτευση του χώρου δίνει αφορμή για μια ανασκαφή της μνήμης περισσότερων πολιτισμών και εποχών, σε μέρη όπου το παρελθόν βαραίνει πολλές φορές ασφυκτικά. Εδώ η ιστορία μοιάζει με δυσανάγνωστο παλίμψηστο, όπου ο κάθε κατακτητής προσπάθησε να θάψει την μνήμη των προκατόχων του επιβάλλοντας τη δική του αφήγηση.

Η αναμόχλευση της ιστορίας εμπλουτίζεται με τις προσωπικές μνήμες των συνταξιδιωτών του συγγραφέα, όπως του Ακύλα Μήλλα και του Κώστα Σταματόπουλου, αλλά και τις διηγήσεις των πολλών προσώπων που συναντούν καθοδόν. Από τις σελίδες του βιβλίου διαχέονται οι τελευταίες αχτίδες ενός κόσμου απειλούμενου από την λήθη και –ακόμη περισσότερο– την τερατώδη επέλαση του μπετόν.


ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

ΜΙΕΤ: Τσιμισκή 11, 546 24 Θεσσαλονίκη, τηλ. 2310 288036, φαξ. 2310 226460, email: bookstore-thessaloniki@miet.gr
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΤΑΚΗ: Παναγή Τσαλδάρη (πρώην Πειραιώς) 38, 104 37 Αθήνα, τηλ. 210.36.50.000, 210.52.05.600, 801.100.2665, φαξ. 210.7018.649, email: press@patakis.gr

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΛΗΞΗΣ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΗ ΛΑΛΟΥ «Solo artists' BookS»

Το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης
σας προσκαλεί στην εκδήλωση λήξης της έκθεσης

του Θοδωρή Λάλου

Solo artists’ BookS

 το Σάββατο 21 Μαΐου 2016, στις 11:30
στο Βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ, Τσιμισκή 11, Θεσσαλονίκη

κατά την οποία ο ίδιος ο καλλιτέχνης θα προσκαλέσει τον κόσμο να κάνει delete σε έργα του:

«Erase / πού πάει το σχέδιο όταν σβήνει…

Delete σημαίνει διαγραφή. Πατώντας delete στον υπολογιστή διαγράφουμε – κενό – ξαναγράφουμε.

Στο χαρτί είναι αλλιώς τα πράγματα. Πιέζουμε τον γραφίτη από το ξύλινο μολύβι – γράφουμε, σχεδιάζουμε, ζωγραφίζουμε. Αν δεν θέλουμε, σβήνουμε –erase– πιέζοντας τη σβήστρα με μια κίνηση μηχανική. Αφήνουμε όμως ένα ίχνος. Αυτό που υπήρχε πριν στο χαρτί, ή τον απόηχο αυτού που υπήρχε πριν στη δική μας σκέψη. Αυτό το σχέδιο εξακολουθεί όμως να υπάρχει (στη σκέψη μας, σε αυτό που άφησε η ιδέα του). Όπως ο άνθρωπος που κάνει ένα κύκλο. Ζει-δημιουργεί-ανταλλάσσει-πεθαίνει. Αφήνει όμως το πνεύμα του, υπάρχει. Υπάρχει το ίχνος του σε άλλους ανθρώπους, ένα μέρος του εαυτού του εξακολουθεί να ζει μέσα μας. Απλά με άλλη μορφή.

Έτσι και το σχέδιο στο χαρτί. Αλλάζει μορφές, όμως δεν καταστρέφεται. Όταν σβήσουμε αυτό το ίχνος, πού πάει; στη σκέψη ή σε κάποιο άλλο μέρος, αλλού. Εκεί που ίσως πηγαίνουν και άλλα πράγματα όπως η μυρωδιά των μαραμένων πια λουλουδιών ή η μελωδία των τραγουδιών όταν πλέον κλείσουμε το ράδιο, οι σελίδες από πράγματα που δεν γράφτηκαν ποτέ ή που απλά τσαλακώθηκαν ή κάηκαν. Μπορεί να κάνουν παρέα με ποτά που εξατμίστηκαν χωρίς να τα πιούμε, με τους αριθμούς στις λάθος προσθέσεις, ή με την εικόνα μας στον καθρέφτη όταν φύγουμε από μπροστά του. Μάλλον έχουν δημιουργήσει ένα δικό τους κόσμο, σε ένα παράλληλο σύμπαν, κάπου σε κάποιο χώρο και χρόνο, με δικούς τους κανόνες και νόμους.

Όπως και να έχει, συνεχίζουν να βρίσκονται μέσα μας, ακόμα και αν σβήστηκαν ή ακόμα και αν δεν υπήρξαν ποτέ. Υπάρχει μόνο το ίχνος τους ή η ιδέα του ίχνους τους».

Θοδωρής Λάλος
solo artists’ books
Μάιος 2016

Πληροφορίες: Βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ, τηλ. 2310 288 036

ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. Ο Α. Γ. ΛΕΒΕΝΤΗΣ ΚΑΙ Η ΔΥΤΙΚΗ ΑΦΡΙΚΗ

Όραμα και δημιουργία. Ο Α. Γ. Λεβέντης και η δυτική Αφρική
 
Κατάλογος έκθεσης
Επιμέλεια: Δήμητρα Θεοδότου Αναγνωστοπούλου, Μυρτώ Χατζάκη, Λουκία Λοΐζου Χατζηγαβριήλ
Κείμενα: συλλογικό
Λευκωσία, Λεβέντειος Πινακοθήκη 2015
153 σελ. με έγχρωμες και α/μ εικόνες
ISBN 978-9963-732-11-1
Τιμή 25,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 20,00 €



«Έχοντας διανύσει τον πρώτο χρόνο λειτουργίας της, η Λεβέντειος Πινακοθήκη αφιερώνει μια ξεχωριστή έκθεση στη ζωή του ίδιου του ιδρυτή της, του Αναστασίου Γ. Λεβέντη, αλλά και στη δυτική Αφρική, τον τόπο που έδρασε, αγάπησε και αποτέλεσε τη δεύτερη πατρίδα του.

Η έκθεση, βιογραφική και συνάμα εικαστική, εστιάζει στη ζωή ενός προικισμένου, δημιουργικού ανθρώπου με όραμα και διορατικότητα, αλλά και στην τολμηρή καλλιτεχνική δημιουργία, η οποία αναπτύχθηκε μέσα στο κλίμα του Μοντερνισμού που γνώρισε η δυτική Αφρική –και συγκεκριμένα τα νεοϊδρυθέντα κράτη της Γκάνα και της Νιγηρίας– κυρίως από το 1960 έως σήμερα. Δεν αφορά όμως μόνο αυτές τις περιοχές τη δεδομένη χρονική στιγμή της μετάβασης από την παράδοση στη νεωτερικότητα. Οι ιδέες που πραγματεύεται η έκθεση είναι διαχρονικές, βαθιά ανθρώπινες και ξεπερνούν τα γεωγραφικά όρια της δυτικής Αφρικής. Θα μπορούσαμε ίσως να υποστηρίξουμε πως είναι ιδέες οι οποίες –ιδιαίτερα στην Κύπρο– έχουν ξεχωριστή σημασία. Πραγματεύονται την έννοια της ταυτότητας, προσωπικής και εθνικής, την επιθυμία των λαών για αποτίναξη των ζυγών του παρελθόντος, την αναζήτηση των καλλιτεχνών να στοιχειοθετήσουν μια νέα, πάντοτε επίκαιρη εικαστική γλώσσα, καθώς και την ανάγκη κάθε ανθρώπου για όραμα και δημιουργία...».

Λουκία Λοΐζου Χατζηγαβριήλ

(από τον πρόλογο του βιβλίου)

ΣΜΥΡΝΗ: Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ (17ος αι. - 1922)

Σμύρνη: Η ανάπτυξη μιας μητρόπολης της Ανατολικής Μεσογείου (17ος αι.- 1922)
Πρακτικά διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου. Υμηττός, 20-23 Σεπτεμβρίου 2012

Κείμενα: συλλογικό
Αθήνα, Ακαδημία Αθηνών 2016
511 σελ. με α/μ εικόνες
ISBN 978-960-404-303-3
Τιμή 20,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 16,00 €



«Οι επέτειοι γεγονότων, ευτυχών ή θλιβερών, αποτελούν ευκαιρίες για αναστοχασμό όσον αφορά στις αιτίες που οδήγησαν σ’ αυτά, στα διδάγματα που προκύπτουν και γενικά στις επιδράσεις που άσκησαν ή που εξακολουθούν να ασκούν στις κοινωνίες που τα δημιούργησαν ή τα υπέστησαν. Υπάρχουν, ωστόσο, γεγονότα που δεν μπορεί να τα «χωρέσει ο νους του ανθρώπου» και αρνείται να τα αποδεχθεί, όπως συνέβη για παράδειγμα με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης και την Καταστροφή της Σμύρνης. Την πρώτη η συλλογική μνήμη διέσωσε ως «θέλημα Θεού», τιμωρία για μακρά περίοδο διαφθοράς και σήψης με σύμφυτη ωστόσο την ελπίδα της επανάκτησης από τους Έλληνες –Πάλι με χρόνους με καιρούς. Την καταστροφή της Σμύρνης, μιας ακμάζουσας πόλης, που παραδόθηκε στη φωτιά και την καταστροφή και ο πληθυσμός της αποτελούμενος στην πλειονότητά του από Έλληνες, όταν δεν δολοφονήθηκε, οδηγήθηκε στην προσφυγιά, τη βίωσε τουλάχιστον ως αδικία.

Το Κέντρο Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, εθνική κιβωτός της συλλογικής μνήμης, σε συνεργασία με τον δραστήριο Φιλοπρόοδο Όμιλο Υμηττού διοργανώνουν το παρόν επιστημονικό συνέδριο με θεματικό πλαίσιο: Σμύρνη: Η ανάπτυξη μιας μητρόπολης της Ανατολικής Μεσογείου (17ος αι. - 1922). Η πρόταση ανήκει στον Φιλοπρόοδο Όμιλο, τον οποίο ίδρυσαν και αποτελούν πρόσφυγες της Ιωνίας, κυρίως από την περιοχή της Σμύρνης. Το Κέντρο, που εδώ και μια δεκαετία συνεργάζεται με τους εθνοτοπικούς, πολιτιστικούς συλλόγους και παρακολουθεί το σημαντικό έργο τους, δέχθηκε την πρόταση και αναζήτησε πρωτότυπες επιστημονικές ανακοινώσεις με κέντρο ενδιαφέροντος την ελληνορθόδοξη κοινότητα της Σμύρνης, τον ρόλο της στη ζωή της πόλης και τις σχέσεις της με τις υπόλοιπες εθνοπολιτισμικές ομάδες. Ζήτησε, λοιπόν, ανακοινώσεις από καταξιωμένους επιστήμονες σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα της Ελλάδας και του εξωτερικού. Η οικιστική ανάπτυξη, ζητήματα κοινωνικής και κοινοτικής οργάνωσης, η αστική κοινωνικότητα (σύλλογοι, λέσχες), ο λαϊκός πολιτισμός εντός του αναπτυσσόμενου αστικού πλαισίου της Σμύρνης και της περιοχής της, η δημογραφία και οι μεταναστευτικές κινήσεις, η εκπαίδευση, οι ιδεολογίες, η εκδοτική δραστηριότητα, το θέατρο, η μουσική και οι τέχνες, η οικονομία και το εμπόριο αποτελούν θέματα που θα αναπτυχθούν στο συνέδριο αυτό.

Με δεδομένο ότι η Μικρασιατική Καταστροφή αποτελεί σημείο αναφοράς στην πρόσφατη εθνική μας ιστορία και οι συνέπειές της, στις πραγματικές και τις συμβολικές τους διαστάσεις, επηρεάζουν τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα και η θέαση του μικρασιατικού ελληνισμού είναι αδύνατον να αποσπασθεί από τις διαδικασίες ένταξης των προσφύγων στην ελληνική κοινωνία, την προσφυγική ταυτότητα και μνήμη και την καταστροφή, η συνολική επιστημονική διερεύνηση του πολιτισμού και της ιστορίας της Μικράς Ασίας, πέραν κάποιων νοσταλγικών αναμνήσεων για ορισμένες περιοχές των χαμένων πατρίδων, εξακολουθεί να παραμένει ζητούμενο. Σε αυτό το πλαίσιο επιλέξαμε να εστιάσουμε τη μελέτη της Σμύρνης στους τρεις τελευταίους αιώνες, κατά τη διάρκεια των οποίων εξελίσσεται σε πόλη-σύμβολο της οικονομικής ανάπτυξης, της κοινωνικής ανέλιξης, της πολιτιστικής υπεροχής της ακμής του μικρασιατικού ελληνισμού.

[...] Ο Τάσος Αθανασιάδης στο Ελεγειακό Οδοιπορικό του γράφει: "Όπως δε θυμάται κανείς τις επιθανάτιες ώρες κάποιου, μα τις μέρες της ακμής του, έτσι κι εγώ είχα ασυναίσθητα απωθήσει, από τη μνήμη μου την προκυμαία που είχα εγκαταλείψει, με το πανικόβλητο πλήθος παγιδευμένο ανάμεσα στις φλόγες, γιατί κυριαρχούσε επίμονα μπρός μου η γοητευτική εικόνα του περίφημου Και της Σμύρνης με τα αρχοντικά, τα μεγαλοπρεπή ξενοδοχεία, τα πολυτελή κέντρα, τα γραφικά τραμβάυ, τις κομψές σιλουέτες, να παίρνει μια διάσταση οραματική μέσα στο μοναδικό ηλιοβασίλεμά της".

Και μεις χωρίς να ξεχνάμε ό,τι εθνικά πόνεσε, θεωρούμε ότι πρέπει να ανασυγκροτήσουμε το πρόσωπο του πολιτισμού των ελληνικών πληθυσμών που έζησαν στην Ιωνία, στον Πόντο, στην Καππαδοκία, στην Αν. Θράκη και όπου αλλού, με έρευνα στον χώρο, τα αρχεία και τη ζωντανή συλλογική μνήμη».

Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη

(από τον πρόλογο του βιβλίου)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ. ΤΟΜΟΣ Γ' ΤΑ ΟΘΩΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ 1833-1863. ΜΕΡΟΣ Α' 1833-1844

Φίλιππου Ηλιού, κατάλοιπα
Ελληνική Βιβλιογραφία του 19ου αιώνα. Τόμος Γ΄ Τα Οθωνικά χρόνια 1833-1863. Μέρος Α΄ 1833-1844

Επιμέλεια: Πόπη Πολέμη
Επιστημονικοί συνεργάτες: Αναστασία Μυλωνοπούλου, Ειρήνη Ριζάκη
Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη, ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ 2016
867 σελ.
ISBN 978-960-250-656-1
Τιμή 90,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 67,50 €



Ο Φίλιππος Ηλιού πρόλαβε να εκδώσει τον πρώτο τόμο της Ελληνικής Βιβλιογραφίας του 19ου αιώνα: 1801-1818 (Βιβλιολογικό Εργαστήρι – Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο, 1997 [=1998]. Ο δεύτερος τόμος (έτη 1819-1832) κυκλοφόρησε το 2011 (Μουσείο Μπενάκη, ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ). Με τον τρίτο τόμο εγκαινιάζεται η σειρά που φιλοδοξεί τώρα να καλύψει ό,τι συμβατικά αποκαλούμε «οθωνικά χρόνια», δηλαδή την περίοδο 1833-1863. Τα 2.560 λήμματά του (έτη 1833-1844) σχεδόν ισοδυναμούν με το άθροισμα των δύο προηγούμενων (1.403 και 1.341 αντίστοιχα).

Ο τόμος αυτός ψηλαφεί τη στιγμή που «το γένος μας πολιτικώς πλαστουργείται», κατά την εύγλωττη διατύπωση (το 1834) του Δημήτριου Παρρησιάδη, διευθυντή του ελληνικού λυκείου του Μονάχου. Όπως γράφει η Πόπη Πολέμη στο προλογικό της σημείωμα, οι σελίδες του προσφέρονται για μια περιδιάβαση που έχει «ως προφανείς κόμβους τη σταδιακή συγκρότηση του κράτους και των μηχανισμών του, τον ενθουσιασμό που ξεσηκώνει η έλευση του νεαρού μονάρχη, τους Βαυαρούς και τις αντιδράσεις που προκάλεσε η παρουσία τους, τη μεταφορά της πρωτεύουσας, την παγίωση του κομματικού σκηνικού, την απογοήτευση των αγωνιστών μαζί με τις πρώτες αποτιμήσεις της Επανάστασης, τη διεκδίκηση του Συντάγματος, την Εθνοσυνέλευση και τις πρώτες εκλογές, τους νεοπαγείς βασικούς θεσμούς –Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία, Αρχαιολογική Εταιρεία, Πανεπιστήμιο, Εθνική Τράπεζα-, τη λογοτεχνία που περνά πανηγυρικά στο στάδιο της πεζογραφίας, τον θρίαμβο των αδελφών Σούτσων, τη διαπλοκή ρομαντισμού και κλασικισμού, τους μισιονάριους, τη μετάφραση των Γραφών, το Αυτοκέφαλο, την αποκλίνουσα θεοσέβεια του Θεόφιλου Καΐρη και τις συναφείς αντιπαραθέσεις, τη βαθμιαία διαμόρφωση του ελληνορθόδοξου προτάγματος, την προϊούσα ιδεολογική σκλήρυνση, τον αυτοχθονισμό, τον γλωσσικό εξαρχαϊσμό και την αποκρυστάλλωση του μεγαλοϊδεατισμού, με τη δραστική μεσολάβηση του “μισέλληνος” Φαλμεράιερ. Όλα αυτά με κύριο πομπό και εκδοτικό κέντρο τη νέα πρωτεύουσα, ενώ σταδιακά αποκαθίστανται ανάλογες δραστηριότητες ιδίως στην Ερμούπολη, στη Σμύρνη και στην Κωνσταντινούπολη». Στα οθωνικά χρόνια αυξάνεται διαρκώς η παραγωγή αυτοτελών εντύπων που απευθύνονται σε ελληνόγλωσσους πληθυσμούς (ήδη από 100 τόμους το 1833 περνά σε 245 το 1844, για να αγγίξει τους 650 το 1863).

Ο τύπος της βιβλιογράφησης που ακολουθήθηκε και στον τρίτο τόμο ξεπερνά την απλή καταγραφή των εντύπων και προσπαθεί να προσφέρει υλικό για την ιστορία της ανάγνωσης και της παιδείας γενικότερα. Παρουσιάζονται αναλυτικά τα περιεχόμενα κάθε εντύπου. Καταγράφονται επίσης όλες οι παρουσιάσεις του βιβλίου στον τύπο που έχουν εντοπιστεί (προαγγελίες, αγγελίες, βιβλιοκρισίες κ.λπ.), προηγούμενες και επόμενες εκδόσεις, τίτλος πρωτοτύπου αν πρόκειται για μετάφραση ή διασκευή, καθώς και η φωτομηχανική αναπαραγωγή όλων των προμετωπίδων. Έτσι κάθε βιβλίο εντάσσεται στην εποχή που το γέννησε και στην κοινωνία που το δεξιώθηκε, και η βιβλιογραφία γίνεται ένα πολυδύναμο εργαλείο για την ελληνική κοινωνική και πολιτισμική ιστορία, εργαλείο εντέλει εθνικής αυτογνωσίας.

Ο τρίτος τόμος της Ελληνικής Βιβλιογραφίας του 19ου αιώνα κυκλοφορεί και σε DVD-R, όπως και οι προηγούμενοι τόμοι.