ΣΤΟΝ ΚΑΘΡΕΦΤΗ ΤΟΥ ΔΑΡΒΙΝΟΥ

Σπύρος Σφενδουράκης
Στον καθρέφτη του Δαρβίνου. Μια προσπάθεια να διαλευκανθούν οι πιο κοινές παρανοήσεις στην εξελικτική θεωρία

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2021 (Ιούνιος)
Σελίδες: 236
Διαστάσεις: 14 x 21
ISBN χαρτόδετου: 978-960-524-620-4
Τιμή: 14,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 12,60 €

 

 

Πόσο παραμορφώνει ένας παλιός καθρέφτης; Πόσο αλλοιωμένες αντανακλά τις θεωρίες του Δαρβίνου σήμερα; Πόσο καλά αντιλαμβανόμαστε την εξελικτική θεωρία κοιτώντας την στον καθρέφτη του σπουδαίου επιστήμονα; Μήπως η δυσκολία που συναντά πολύς κόσμος να αποδεχθεί την εξελικτική θεωρία έχει σχέση και με εσφαλμένους τρόπους κατανόησής της; Πόσο καλά γνωρίζουμε τι λέει η σύγχρονη εξελικτική βιολογία; Πόσο διαφέρουν αυτά που λέει από τη δαρβινική θεωρία; Είναι η εξέλιξη απλώς μια θεωρία και τι είναι στ’ αλήθεια μια επιστημονική θεωρία; Μπορούμε να εξηγήσουμε τη ζωή και την ποικιλία της με τρόπο διαφορετικό από εκείνον που μας προσφέρει η εξελικτική θεωρία; Μήπως οι εξελικτικοί βιολόγοι προσπαθούν να δικαιώσουν άδικα κοινωνικά συστήματα και να αποδώσουν στα γονίδια το κάθε τι; Και, εντέλει, καταγόμαστε πράγματι από πιθήκους, ή όχι;

Σε τούτο το βιβλίο εξετάζονται αυτά και άλλα πολλά ερωτήματα που αφορούν μία από τις σπουδαιότερες κατακτήσεις της ανθρώπινης νόησης, τη θεωρία για την εξέλιξη της ζωής στον πλανήτη μας (ή μήπως και αλλού;). Αυτό γίνεται με τρόπο κατανοητό από τον καθένα, δίχως τεχνικούς όρους και δύσκολες έννοιες. Το μόνο που θα χρειαστεί ο αναγνώστης είναι διάθεση για αμφισβήτηση, ανοιχτό μυαλό και απέκδυση από κάθε προκατάληψη και ιδεολογική δέσμευση. Ίσως έτσι η εικόνα στον καθρέφτη να γίνει πιο καθαρή.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου) 

Ο ΔΑΡΒΙΝΟΣ ΠΑΕΙ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ. ΟΙ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Μέννο Σχίλτχαϋζεν
Ο Δαρβίνος πάει στην πόλη. Οι διαδρομές της εξέλιξης στο σύγχρονο αστικό περιβάλλον

Σειρά: Vulgata
Επιστημονική εποπτεία: Σίνος Γκιώκας
Μετάφραση: Αλεξάνδρα Γουργιώτη
Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2021 (Ιανουάριος)
Σελίδες: 384, με α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 14 x 21 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-524-602-0
Τιμή: 16,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 14,40 €

 

Βρισκόμαστε ήδη στο μέλλον! Οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν σήμερα στις πόλεις και, επιπλέον, μεγάλο τμήμα του πλανήτη έχει άμεσα ή έμμεσα αστικοποιηθεί. Στις μέρες μας, το ανθρώπινο αποτύπωμα κυριαρχεί και πέρα από τα αστικά κέντρα: έχουμε οργανωμένα αγροκτήματα, μεγάλες ορεινές και ημιορεινές εκτάσεις θεσμοθετημένες ως βοσκοτόπους, γεωργικές καλλιέργειες, βιομηχανικές περιοχές, λιμενικές εγκαταστάσεις, αεροδρόμια, οδικά και σιδηροδρομικά δίκτυα. Εύλογα, λοιπόν, ο συγγραφέας αυτού του βιβλίου αποκαλεί τον Homo sapiens «απόλυτο μηχανικό οικοσυστημάτων της φύσης». Και λέγοντας «φύση» δεν εννοεί ούτε κάποιο ειδυλλιακό δάσος ούτε τη ζούγκλα του Αμαζονίου ούτε καν τους ωκεανούς, αλλά μια πυκνοχτισμένη, πολύβουη τσιμεντούπολη με ατμοσφαιρικό νέφος! 

Αν και συχνά μας δίνει αυτή την εντύπωση, το αστικό περιβάλλον δεν είναι μια έρημος που την κατοικούν μόνο ο άνθρωπος και τα κατοικίδιά του. Αντίθετα, σφύζει από άγρια ζωή – φυτά και ζώα. Όμως όλοι αυτοί οι οργανισμοί πρέπει να βρουν τρόπους για να αντεπεξέλθουν στις σκληρές και ακραίες συνθήκες που επικρατούν εκεί: στην αυξημένη θερμοκρασία («αστική θερμονησίδα»), τον συνεχή θόρυβο, τον κατακερματισμό της ενότητας του χώρου από δρόμους και κτίρια, την κυριαρχία του τσιμέντου και της σκόνης. Και το καταφέρνουν, με προσαρμογές στη συμπεριφορά και με την επιτάχυνση του ρυθμού της φυσικής επιλογής σε βαθμό που ο Δαρβίνος δεν είχε ποτέ διανοηθεί. Με ανάλαφρη διάθεση και οξεία παρατηρητικότητα, ο Μέννο Σχίλτχαϋζεν περιγράφει πώς η άγρια ζωή όχι μόνο επιβιώνει στο αστικό περιβάλλον, αλλά και το φέρνει, εν πολλοίς, στα μέτρα της!

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου) 

 

ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΟΜΑΣΤΕ; Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ

Ian Hodder
Προς τα πού κατευθυνόμαστε; Η εξέλιξη των ανθρώπων και των πραγμάτων

Μετάφραση: Θεόδωρος Παραδέλλης
Αθήνα, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, 2020 (Ιούνιος)
Σελίδες: 216
Διαστάσεις: 14 x 21 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-618-5118-53-2
Τιμή: 15,90 € // στο βιβλιοπωλείο μας 14,31 €



Σε αυτήν τη συναρπαστική μελέτη, ο αρχαιολόγος Ian Hodder απομακρύνεται από τα δύο επικρατέστερα σχήματα σκέψης αναφορικά με την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους -την παλιότερη ιδέα της «προόδου» και τη νεότερη ιδέα της «φυσικής επιλογής»-, προτείνοντας μια κατευθυντική θεωρία της εξέλιξης βασισμένη στην έννοια της «συνύφανσης»: στην ολοένα αυξανόμενη, δηλαδή, αμοιβαία εξάρτηση μεταξύ ανθρώπων και πραγμάτων.

Οι άνθρωποι εξαρτώνται από τα πράγματα για να αντιμετωπίσουν τις ανάγκες τους και να λύσουν τα προβλήματά τους. Αλλά τα πράγματα, με τη σειρά τους, εξαρτώνται για τη φροντίδα τους από τους ανθρώπους, εμπλέκοντάς τους σε ολοένα ευρύτερες συνυφάνσεις με διαφορετικά πράγματα και παγιδεύοντάς τους σε ολοένα μεγαλύτερη εξάρτηση από αυτά με το πέρασμα του χρόνου. Η αμοιβαία αυτή εξάρτηση είναι που δημιουργεί, κατά τον Hodder, την κυρίαρχη τάση στην εξέλιξη. Χρησιμοποιώντας ένα ευρύ φάσμα παραδειγμάτων, από την ανακάλυψη της φωτιάς και την επινόηση του τροχού μέχρι τα φωτάκια που χρησιμοποιούμε για να στολίσουμε το χριστουγεννιάτικο δέντρο, ο συγγραφέας δείχνει πώς οι ιστοί εξάρτησης ανάμεσα στους ανθρώπους και τα πράγματα έχουν περικυκλώσει τον πλανήτη, περιορίζοντας δραματικά τη δυνατότητά μας να ανταποκριθούμε στις παγκόσμιες κρίσεις.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΓΕΝΕΤΗΣΙΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ. ΤΑ ΓΕΝΝΗΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΡΟΠΙΕΣ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ

Μέννο Σχίλτχαϋζεν
Γενετήσια παιχνίδια. Τα γεννητικά όργανα των ζώων και οι ιδιοτροπίες της εξέλιξης

Μετάφραση: Μαριλένα Παπαϊωάννου
Επιστημονική εποπτεία: Σίνος Γκιώκας
Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2019 (Σεπτέμβριος)
Σελίδες: 391, με α/μ σχέδια
Διαστάσεις: 14 x 21 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-524-562-7
Τιμή: 16,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 14,40 €

Το σεξ βρίσκεται στο επίκεντρο κάθε ατομικής συμπεριφοράς, στον κόσμο των ζώων. Αυτό, βέβαια, έχει άμεση επίπτωση στο σχήμα, το μέγεθος, τη μορφολογία, αλλά και στους τρόπους λειτουργίας των αναπαραγωγικών τους οργάνων. Όλα τα παραπάνω συνδέονται με το περίφημο φαινόμενο της φυλετικής (ή σεξουαλικής) επιλογής, το οποίο ο ίδιος ο Δαρβίνος είχε θεωρήσει τόσο σημαντικό ώστε να του αφιερώσει ολόκληρο βιβλίο! Ωστόσο, στον αιώνα που ακολούθησε οι σχετικές έρευνες αναπτύχθηκαν ελάχιστα: η αιδημοσύνη και τα ταμπού έπαιξαν τον ρόλο τους. Σήμερα, βέβαια, τα πράγματα αλλάζουν…

Στα Γενετήσια παιχνίδια, ο εξελικτικός βιολόγος και οικολόγος Μέννο Σχίλτχαϋζεν καταφέρνει να συγκεντρώσει όλα τα καινούργια στοιχεία για το θέμα και να αναδείξει με χιούμορ, πολλά σκίτσα και διαγράμματα, γλαφυρή και ενίοτε υπαινικτική γλώσσα, αλλά πάντοτε τεκμηριωμένα, την εξέλιξη της σεξουαλικής συμπεριφοράς μέσα από την εξέλιξη των γεννητικών οργάνων. Σκιαγραφώντας έναν κόσμο άλλοτε άγριο κι άλλοτε αστείο (όπως είναι εντέλει και η ζωή), διαλύει παρανοήσεις και προκαταλήψεις (περί καλού και κακού) και μας δίνει να καταλάβουμε ότι το άρμα της εξέλιξης της ζωής (που δεν έχει οδηγό) το τραβούν, σε μεγάλο βαθμό, τα δύο «άλογα» της φυλετικής επιλογής. Το ένα είναι αρσενικό και το άλλο θηλυκό: συχνά διαφωνούν μεταξύ τους, πρόσκαιρα συμφιλιώνονται, έως την επόμενη σύγκρουση, όμως αλλάζουν συνέχεια μορφή και συμπεριφορά.

  (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)