ΤΑ ΑΛΒΑΝΟΦΩΝΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

Τίτος Γιοχάλας
Τα αλβανόφωνα χωριά της Θράκης

Αθήνα, Εκδόσεις Πατάκη, 2019 (Οκτώβριος)
Σελίδες: 838, με έγχρωμες και α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-16-8571-7
Τιμή: 25,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 22,50 €



«Η ύπαρξη αρβανιτόφωνων χωριών στη Δυτική Θράκη, κατά μήκος του ποταμού Έβρου, είναι ολίγο γνωστή στο ευρύτερο επιστημονικό κοινό. Τούτο οφείλεται και στο γεγονός ότι η ελληνική και ξένη επιστημονική έρευνα δεν ενδιαφέρθηκε συστηματικά για την ιστορική ιδιαιτερότητα των χωριών αυτών∙ αγνοήθηκε μάλιστα παντελώς η γλωσσική τους φυσιογνωμία, σε αντίθεση με τα Αρβανίτικα της νότιας και νησιωτικής Ελλάδας, για τα οποία έχουν δημοσιευθεί αρκετές αξιόλογες μελέτες και μονογραφίες Ελλήνων και ξένων επιστημόνων. Η χρήση από τους κατοίκους των χωριών αυτών της αλβανικής γλώσσας πολύ έντονα και μετά την περίοδο της εγκατάστασής τους στο ελληνικό έδαφος, περιορίστηκε με τον καιρό για να σιγήσει στα περισσότερα από αυτά σχεδόν ολοκληρωτικά ακόμη και στην περιστασιακή επικοινωνία ηλικιωμένων κατοίκων μεταξύ τους.

Τα αρβανιτόφωνα αυτά χωριά της Δυτικής Θράκης σχηματίζουν δύο ξεχωριστές γεωγραφικές ομάδες, που διαφοροποιούνται εν μέρει μεταξύ τους γλωσσικά. Η πρώτη ομάδα περιλαμβάνει την κωμόπολη Φερών και τα χωριά Γεμιστή, Κήποι, Πέπλος, Τυχερό. Στη δεύτερη ομάδα με σημείο γεωγραφικής αναφοράς το χωριό Κλεισσώ της Ορεστιάδας, ανήκουν τα χωριά Θούριο, Σάκκος, Σοφικό, Νέο Χειμώνιο και άλλοι μικροοικισμοί άλλων κοινοτήτων.

Η δημιουργία των χωριών αυτών στη Δυτική Θράκη πραγματοποιήθηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα με κορύφωση την περίοδο του 1922. Οι αλβανόφωνοι αυτοί πληθυσμοί, όπως και άλλοι «αλλόφωνοι» ̒Ρωμιοί ̉ στην ουσία μετεγκαταστάθηκαν στη Δυτική Θράκη, αφού μετακινήθηκαν από τις εστίες τους της Ανατολικής Θράκης, όπου και είχαν πρωτοεγκατασταθεί, προερχόμενοι από περιοχές της Ν. Αλβανίας με ισχυρή την ελληνορθόδοξή τους παράδοση. Η πορεία των ανθρώπων αυτών από τη γενέτειρα γη τους προς τη Θράκη έγινε κάτω από ασαφείς ακόμη για την ιστορική έρευνα συνθήκες στα ταραγμένα εκείνα χρόνια της Τουρκοκρατίας και αποτελεί ένα άγραφο χρονικό βασανισμένων ψυχών αλλά και φοβερής δύναμης ανθρώπων για επιβίωση και προκοπή...».

Τ. Γ. 

(από τον πρόλογο του βιβλίου)

ΤΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ ΔΑΠΕΔΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ (ΕΚΤΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ)

Παναγιώτα Ασημακοπούλου-Ατζακά
Τα ψηφιδωτά δάπεδα της Μακεδονίας και της Θράκης
(Εκτός Θεσσαλονίκης) Μέρη Α΄ και Β΄

Θεσσαλονίκη, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης / Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2017
Σελίδες: Μέρος Α΄: 623 / Μέρος Β΄: 606
Εικόνες: Μέρος Β΄: 566 πίνακες με χάρτες, έγχρωμες και α/μ φωτογραφίες
Διαστάσεις: 20 x 29 εκ.
ISBN 978-618-83505-0-2 (πανόδετο)
Τιμή 100,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 75,00 €

Η παρούσα έκδοση αποτελεί τον τέταρτο τόμο του Συντάγματος των παλαιοχριστιανικών ψηφιδωτών δαπέδων της Ελλάδας (τόμος ΙΙΙ.2) και περιλαμβάνει τα ψηφιδωτά δάπεδα της Μακεδονίας και της Θράκης (εκτός της Θεσσαλονίκης). Πρόκειται για συνέκδοση του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών) και του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης και αποτελείται από δύο μέρη (Μέρος Α΄: Κείμενο, Μέρος Β΄: Φωτογραφίες – Σχέδια).

Στην έκδοση συγκεντρώνονται όλα τα γνωστά έως σήμερα ψηφιδωτά, ενώ διασώζονται ψηφιδωτά άγνωστα στη βιβλιογραφία και παρέχονται πολυάριθμες αρχειακές πληροφορίες για τον χώρο της Μακεδονίας και της Θράκης. Περιλαμβάνονται επίσης πληροφορίες εντοπίων για οικοδομήματα και ψηφιδωτά κατεστραμμένα ή χαμένα, που συγκεντρώθηκαν σε περιηγήσεις σε αστικά κέντρα και στην ύπαιθρο. Στο εκτεταμένο συνθετικό μέρος που προτάσσεται γίνεται προσπάθεια να καταδειχθεί με τη βοήθεια της εικονογραφικής ανάλυσης ο καθοριστικός ρόλος που έπαιξε ο γεωγραφικός χώρος της Μακεδονίας και της Θράκης στην ανάπτυξη και την εξέλιξη των ψηφιδωτών διακοσμήσεων του ευρύτερου χώρου του Ανατολικού Ιλλυρικού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις σχέσεις του παρουσιαζόμενου υλικού με τις γειτονικές, βορειότερες κυρίως, περιοχές, με τις οποίες ο υπό εξέταση γεωγραφικός χώρος αποτελούσε κατά την ύστερη αρχαιότητα ενιαίο διοικητικό τμήμα του βυζαντινού κράτους. Στα λήμματα των καταλόγων παρατίθενται για κάθε ψηφιδωτό οι χώροι που κοσμούνται με αυτό, η σημερινή κατάσταση και θέση του, οι διαστάσεις και τα χρώματά του εφόσον είναι γνωστά, η περιγραφή του, τυχόν επιγραφές, η χρονολόγησή του, η σχετική βιβλιογραφία και, αν υπάρχουν, άλλα πορίσματα που έχουν προκύψει από την αρχαιολογική έρευνα. 

Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται το πλουσιότατο φωτογραφικό και σχεδιαστικό υλικό που παραχωρήθηκε από αρχαιολόγους, Εφορείες Αρχαιοτήτων, την Αρχαιολογική Εταιρεία, τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών, το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών και τα αρχεία των πανεπιστημιακών ανασκαφών Δίου και Φιλίππων, καθώς και μεγάλος αριθμός έγχρωμων φωτογραφιών η λήψη των οποίων πραγματοποιήθηκε σε κατά χώραν επισκέψεις. Το δεύτερο μέρος συμπληρώνεται με χάρτες στους οποίους σημειώνονται οι τοποθεσίες στις οποίες αποκαλύφθηκαν μνημεία με ψηφιδωτά.


H Παναγιώτα Aσημακοπούλου-Aτζακά, ομότιμη καθηγήτρια του Tμήματος Iστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, εργάστηκε από το 1969 έως το 2009 στο Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών. Το ερευνητικό της ενδιαφέρον εστιάζεται στην έρευνα της ύστερης αρχαιότητας και κυρίως στα θέματα που σχετίζονται με τις διακοσμήσεις εσωτερικών χώρων, ανάμεσα στα οποία την πρώτη θέση κατέχουν τα ψηφιδωτά δάπεδα. Ασχολείται επίσης με τους καλλιτέχνες και τους δωρητές στην ύστερη αρχαιότητα, με ποικίλα ζητήματα εικονογραφίας, καθώς και με την έρευνα ρωμαϊκών και χριστιανικών γραπτών πηγών, κυρίως σε ό,τι αφορά τη διάρκεια της ειδωλολατρίας στον χριστιανικό κόσμο. Κύριο ερευνητικό έργο της αποτελεί η συγγραφή σε διαδοχικούς τόμους (κατά γεωγραφικές περιοχές) του Συντάγματος (Corpus) των παλαιοχριστιανικών ψηφιδωτών δαπέδων της Ελλάδος. Το έργο αποτελείται από πέντε πολυσέλιδες μονογραφίες, από τις οποίες έχουν δημοσιευτεί οι τέσσερις. Για τον δεύτερο τόμο τιμήθηκε τον Δεκέμβριο του 1988 με βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών. Συνεργάστηκε σε πολλά ευρωπαϊκά προγράμματα, το πιο πρόσφατο από τα οποία είναι το «Euromed Heritage ΙΙΙ, Byzantium Early Islam». Έχει δημοσιεύσει οκτώ μονογραφίες και πολλά άρθρα σε ελληνικά και ξένα περιοδικά, πρακτικά διεθνών και τοπικών συνεδρίων και συλλογικούς τόμους.

(πηγή: ΜΙΕΤ)

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΔΥΤΙΚΗ ΘΡΑΚΗ

Ευαγγελία Παπαθεοφάνους-Τσουρή
Ευρετήριο Βυζαντινών Τοιχογραφιών της Ελλάδος. Ανατολική Μακεδονία, δυτική Θράκη

Αθήνα, Ακαδημία Αθηνών 2016
379 σελ. με έγχρωμες και α/μ εικόνες, αρχιτεκτονικά σχέδια και σχέδια τοιχογραφιών
ISBN 978-960-404-309-5
Τιμή 98,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 78,40 €



«...Το σύνολο των γνωστών βυζαντινών τοιχογραφημένων μνημείων που σώζονται στην ανατολική Μακεδονία και την δυτική Θράκη ανέρχεται σε τρ ιάντα οκτώ συμπεριλαμβανομένων των παρεκκλησίων και του συγκροτήματος του καθολικού της Μονής Προδρόμου και των Αγίων Θεοδώρων (Παλαιάς Μητρόπολης) Σερρών.

Σε σχέση με τον εκτεταμένο γεωγραφικό χώρο στον οποίο βρίσκονται τα μνημεία, μεταξύ Έβρου και Στρυμόνα, στην πραγματικότητα είναι πολύ λίγα. Για μια σαφέστερη αριθμητική προσέγγιση πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι τα δεκαπέντε από αυτά αποκαλύφθηκαν μετά από ανσκαφή. Απομένουν λοιπόν είκοσι τρία ιστάμενα μνημεία, γεγονός αξιοσημείωτο, που προκαλεί εντύπωση για τα δεδομένα της ελληνικής επικράτειας, αλλά δεν είναι δυσερμήνευτο. Πρόκειται για έναν χώρο, ο οποίος από ιστροική άποψη δοκιμάστηκε από αλεπάλληλους καταστροφικούς πολέμους, λεηλασίες, ερημώσεις και πολύ σοβαρές δημογραφικές αλλαγές από τον 12ο έως και τον 20ό αιώνα. Ως επακόλουθο, τα πλείστα των μνημείων, πριν ακόμη ολοκληρωθεί η οθωμανική κατάκτηση της περιοχής στο τελευταίο τέταρτο του 14ου αιώνα, είχαν ήδη καταστραφεί.

Η εμπειρία σχεδόν μισού αιώνα διαχείρισης των βυζαντινών αρχαιοτήτων από την 12η ΕΒΑ, έδειξε ότι οι ανασκαφικές έρευνες για την αποκάλυψη των μνημείων ήταν ένα επιστημονικό αλλά συγχρόνως και ένα ζωτικό εθνικό αίτημα, δεδομένου ότι η ανατολική Μακεδονία και η δυτική Θράκη είναι περιοχές με τραυματικές ιστορικές μνήμες. Συν τοις άλλοις, λαμβανομένου υπόψη ότι ο διάκοσμος αρκετών μνημείων ήταν ως επί το πλείστον κατεστραμμένος, κάθε σωστική ή συστηματική ανασκαφή αποτελούσε μοναδική ευκαιρία προς εντοπισμό και αποκάλυψη άγνωστων, άλλοτε τοιχογραφημένων και άλλοτε όχι, βυζαντινών ναών. Αυτός επίσης είναι και ένας από τους λόγους για τον οποίο στον παρόντα τόμο συμπεριλαμβάνονται τα εξ ανασκαφής γνωστά μνημεία, με όποιας έκτασης διάκοσμο σώθηκε σε αυτά, από απλά διακοσμητικά θέματα μέχρι εκτεταμένα μέρη του εικονογραφικού προγράμματος...».   

Ευαγγελία Παπαθεοφάνους-Τσουρή

(από την εισαγωγή του βιβλίου)

  

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΦΙΛΙ. ΕΝΑ ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΑΚΗ ΒΙΖΥΗΝΟΥ ΣΤΟ ΧΑΡΕΜΙ ΤΟΥ ΑΜΠΝΤΟΥΛΑΖΙΖ

Θωμάς Κοροβίνης
Το πρώτο φιλί. Ένα απόγευμα του Γιωργάκη Βιζυηνού στο χαρέμι του Αμπντουλαζίζ
 
Αθήνα, Εκδόσεις Άγρα / Istanbul, Εκδόσεις Ιστός 2015
57 σελ.
ISBN 978-960-505-161-7 και 978-605-4640-33-1
Τιμή 8,52 € / στο βιβλιοπωλείο μας 7,67 €



Η νουβέλα Το πρώτο φιλί - Ένα απόγευμα του Γιωργάκη Βιζυηνού στο χαρέμι του Αμπντουλααζίζ είναι μια ανατολίτικη φαντασία, εμπλουτισμένη με σπαράγματα από την παιδική ζωή και το έργο του συγγραφέα και αναφορές στην θρακική λαογραφία.

Ο δωδεκάχρονος Γιωργάκης, έχοντας το ξεχωριστό προνόμιο, ως επιδέξιο ραφτόπουλο, να φιλοτεχνήσει το επίσημο φόρεμα της ικμπάλ, της πρώτης ευνοούμενης και μέλλουσας συζύγου του σουλτάνου, το τελευταίο απόγευμα της φιλοξενίας του στο σαράι, κρύβεται σε μια απόμερη κώχη του χαρεμιού, από όπου παρακολουθεί έκθαμβος τα δρώμενα. Λίγο πριν σκοτεινιάσει, τον ανακαλύπτει η πανέμορφη και εκμαυλιστική ικμπάλ στην κρυψώνα, όπου θα του δώσει το πρώτο φιλί της ζωής του που θα σφραγίσει και το ερωτικό πεπρωμένο του. Ο μικρός Θρακιώτης, με την φανταστική παρουσία του παππού του και της μάνας του, ανακαλεί στο πρόσωπο του στιβαρού αρχιευνούχου το παιδομάζωμα και στον ξέφρενο χορό των σκανδαλιστικών χανουμισσών τα αναστενάρια και άλλα πατροπαράδοτα έθιμα και θρύλους της παγανιστικής και ορθόδοξης Θράκης.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΤΟ ΔΑΦΝΟΚΟΥΚΟΥΤΣΟ & ΑΛΛΑ ΘΡΑΚΙΩΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ

Ανθή Θάνου – Παναγιώτης Κούλελης

Το Δαφνοκούκουτσο & άλλα Θρακιώτικα Παραμύθια

Εικονογράφηση: Μάρθα Αποστολίδου

Ξάνθη, Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Κέντρο Θράκης 2013

56 σελ. με έγχρωμες εικόνες και CD

ISBN 978-960-5056-00-1

Τιμή 15,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 13,50 €

«...Πρόκειται για μια μικρή συλλογή θρακιώτικων λαϊκών παραμυθιών λιγότερο ή περισσότερο γνωστών. Η επιλογή και η αφήγησή τους είναι της Ανθής Θάνου και η μουσική τους ένδυση του Παναγιώτη Κούλελη, ένα δίδυμο αυθεντικών παραμυθάδων. Η Ανθή κι ο Παναγιώτης ...μας παίρνουν από το χέρι με το "μια φορά και έναν καιρό" σ' ένα φανταστικό ταξίδι και μας επιστρέφουν στην πραγματικότητα με το "και έζησαν αυτοί καλά και μεις καλύτερα", την οποία όμως αντικρίζουμε με άλλη ματιά».

(από τον πρόλογο του βιβλίου)