ΤΥΠΟΛΟΓΙΑ ΓΛΩΣΣΩΝ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ, ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

Νίνα Τοπιντζή
Τυπολογία Γλωσσών. Βασικές αρχές, θεωρητικές προσεγγίσεις και φαινόμενα

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2021 (Μάρτιος)
Σελίδες: 336
Διαστάσεις: 21 x 28 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-524-605-1
Τιμή: 25,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 22,50 €

 
 

Γίντιν, Επένα, Κούρτοπ, Λέτι, Νγκανάσαν, Ρότοκας, Σιριόνο… Αυτές είναι μόνο λίγες από τις 7.000 γλώσσες που μιλιούνται αυτή τη στιγμή ανά την υφήλιο. Στη συντριπτική τους πλειονότητα, οι γλώσσες αυτές είναι άγνωστες στο ευρύ κοινό. Αποτελούν, όμως, μαζί με τις πιο γνώριμες σ’ εμάς Γερμανική, Αγγλική, Γαλλική, αλλά και τη μητρική μας Ελληνική, το «υλικό» για τη μελέτη του γλωσσολογικού κλάδου της Τυπολογίας, ο οποίος ασχολείται με τη συλλογή δεδομένων από πλήθος γλωσσών, τη σύγκριση και την κατηγοριοποίησή τους με βάση τα δομικά τους χαρακτηριστικά, αποσκοπώντας στην ανεύρεση κοινών σχημάτων.

Το παρόν έργο είναι το πρώτο ελληνόγλωσσο εγχειρίδιο αφιερωμένο στον κλάδο της Τυπολογίας. Αρχικά το εγχειρίδιο επιδιώκει να εισαγάγει τον αναγνώστη στις αρχές, τις μεθόδους, τις θεωρητικές σχολές και τα ερευνητικά εργαλεία της τυπολογικής μελέτης. Στη συνέχεια διερευνά ενδιαφέροντα φαινόμενα σε όλα τα γλωσσικά επίπεδα (μορφολογία, σύνταξη, φωνολογία, σημασιολογία) περιγράφοντας και αναλύοντας πλήθος εμπειρικών δεδομένων σε μεγάλο εύρος γλωσσών. Κατόπιν επιχειρεί μια συνοπτική επισκόπηση της Ελληνικής από τυπολογική σκοπιά και καταλήγει με μια σύντομη εξερεύνηση της διάδρασης της Τυπολογίας με άλλους γλωσσολογικούς κλάδους (π.χ. Ψυχογλωσσολογία), αλλά και διαφορετικές επιστήμες όπως η Γενετική.

Το βιβλίο φιλοδοξεί να είναι κάτι παραπάνω από ένα τυπικό εγχειρίδιο. Μολονότι απευθύνεται πρωτίστως σε φοιτητές και ειδικούς στη γλωσσολογία —καθώς η πλήρης κατανόησή του απαιτεί κάποιες εξειδικευμένες γνώσεις—, στο αναγνωστικό του κοινό συμπεριλαμβάνει όλους εκείνους που αγαπούν και ενδιαφέρονται για τη γλώσσα, που εκτιμούν τη γλωσσική ποικιλομορφία και επιθυμούν να μάθουν περισσότερα γι’ αυτή, που θέλουν να κατανοήσουν γιατί όλες οι γλώσσες είναι ισάξιες μεταξύ τους και εντέλει εξίσου άξιες μελέτης.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

 

 

ΣΤΟΝ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ Β. ΞΕΚΛΕΙΔΩΝΟΝΤΑΣ ΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑ ΕΝΟΣ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

Margalit Fox
Στον λαβύρινθο της Γραμμικής Β. Ξεκλειδώνοντας το αίνιγμα ενός αρχαίου κώδικα

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2020 (Σεπτέμβριος)
Μετάφραση – Επίμετρο: Χ. Ε. Μαραβέλιας
Σελίδες: 354, με α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 15 x 23 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-524-585-6
Τιμή: 16,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 14,40 €

 

Η αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β, αυτής της μυστηριώδους γραφής που πρωτοέφερε στο φως ο Άρθουρ Έβανς ανασκάπτοντας την Κνωσό το 1900, υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα διανοητικά επιτεύγματα του 20ού αιώνα. Για πέντε περίπου δεκαετίες, μερικές από τις σπουδαιότερες μορφές στο πεδίο της φιλολογικής και της αρχαιολογικής επιστήμης, και όχι μόνο, αναμετρήθηκαν χωρίς επιτυχία με το εγχείρημα της λύσης αυτού του αρχαίου γρίφου, το οποίο θα άνοιγε ένα παράθυρο στη μελέτη της αιγαιακής προϊστορίας· και τη λύση έμελλε να τη δώσει εντέλει το 1952 όχι ένας ειδικός επιστήμονας αλλά ένας παθιασμένος ερασιτέχνης, ο άγγλος αρχιτέκτονας Μάικλ Βέντρις. Όμως από τις περισσότερες εξιστορήσεις αυτής της συναρπαστικής περιπέτειας λείπει το όνομα μιας μεγάλης πρωταγωνίστριας: της αμερικανίδας φιλολόγου Άλις Κόμπερ. Εργαζόμενη αθόρυβα και με σχολαστικότητα στο σπίτι της στη Νέα Υόρκη, η Κόμπερ συγκαταλεγόταν μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα στους κορυφαίους ειδήμονες στη Γραμμική Β γραφή παγκοσμίως. Αν και σε μεγάλο βαθμό λησμονημένη σήμερα —για αρκετούς λόγους, ανάμεσά τους και διότι η ιστορία σχεδόν πάντα γράφεται από τους νικητές, και διότι ήταν μια γυναίκα σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο—, έφτασε κοντά στην αποκρυπτογράφηση λίγο πριν από τον πρόωρο θάνατό της το 1950· και η δική της προεργασία υπήρξε καθοριστική στη διαλεύκανση του μυστηρίου της Γραμμικής Β.

Η Μαργκαλίτ Φοξ συνθέτει μια συναρπαστική αφήγηση, ένα είδος επιστημονικής ιστορίας μυστηρίου, ισορροπώντας δεξιοτεχνικά ανάμεσα στην επιστημονική τεκμηρίωση και την αποτύπωση της προσωπικής ιστορίας των πρωταγωνιστών αυτής της διανοητικής περιπέτειας. Επιτρέπει ακόμα και στον μη ειδικό αναγνώστη να παρακολουθήσει βήμα προς βήμα την πορεία του διανοητικού αυτού άθλου, τον μυεί στις τεχνικές της κρυπτογράφησης και της αποκρυπτογράφησης, δίνοντας συνάμα σάρκα και οστά σε όλα αυτά τα πρόσωπα που αφιέρωσαν τη ζωή τους στη λύση του αινίγματος.

Στο Επίμετρο της ελληνικής έκδοσης, ο μεταφραστής Χ. E. Μαραβέλιας παρουσιάζει μεταξύ άλλων τη συμβολή του σημαντικότερου έλληνα ερευνητή της Γραμμικής Β, του Κ. Δ. Κτιστόπουλου, στην προσπάθεια της αποκρυπτογράφησης και την επαφή που είχε, μέσω της ανταλλαγής επιστολών, με την Άλις Κόμπερ.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

 

 

 

ΓΛΩΣΣΙΚΟΣ ΑΤΛΑΝΤΑΣ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ

Κωνσταντίνος Μηνάς
Γλωσσικός Άτλαντας Δωδεκανήσου

Θεσσαλονίκη, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη], 2020 (Ιούνιος)
Σελίδες: 374, με λεξικολογικούς χάρτες
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-231-196-7
Τιμή: 26,50 € // στο βιβλιοπωλείο μας 23,85 €



Σε ποια νησιά των Δωδεκανήσων το βερικόκο το λένε έτσι και σε ποια χρυσόμηλο ή καΐσι; Το μυαλό σε ποια νησιά των Δωδεκανήσων λέγεται (ε)μυαλός και σε ποια νους ή καύκαλον; Πώς λέγεται το σύννεφο σε κάθε νησί; Το θηλυκό άρθρο στην αιτιατική πληθυντικού πού είναι τις, όπως στην κοινή νέα ελληνική, πού είναι τας, όπως στην αρχαία, και σε ποια νησιά είναι τες, όπως μας μαρτυρείται ήδη σε μεσαιωνικά κείμενα; Πολλά ερωτήματα όπως αυτά βρίσκουν τις απαντήσεις τους στις σελίδες του βιβλίου αυτού, που, μαζί, με τον Γλωσσικό Άτλαντα της Κρήτης του Ν. Γ. Κοντοσόπουλου, είναι οι μόνοι γλωσσικοί άτλαντες που έχουν συνταχθεί και κυκλοφορούν για την νεοελληνική γλώσσα και τις διαλέκτους της. Σχεδόν άγνωστοι, δυστυχώς, στην ελληνική πραγματικότητα, οι γλωσσικοί άτλαντες είναι χρησιμότατα εργαλεία για τη μελέτη των διαλεκτικών φαινομένων μιας γλώσσας ή μιας περιοχής, αφού καταγράφουν με ακρίβεια γλωσσικούς τύπους και τη γεωγραφική κατανομή τους. Στον Γλωσσικό Άτλαντα Δωδεκανήσου ο Κωνσταντίνος Μηνάς παρουσιάζει σε 343 έγχρωμους χάρτες ένα σύνολο 44 φωνολογικών, 49 μορφολογικών, 4 συντακτικών και 246 λεξιλογικών φαινομένων, με βάση τις απαντήσεις που έλαβε από πληροφορητές προερχόμενους από 51 νησιά ή τοποθεσίες των Δωδεκανήσων. 

(από το οπισθόφυλλο του βιβλιοπωλείου)

ΤΑ ΑΛΒΑΝΟΦΩΝΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

Τίτος Γιοχάλας
Τα αλβανόφωνα χωριά της Θράκης

Αθήνα, Εκδόσεις Πατάκη, 2019 (Οκτώβριος)
Σελίδες: 838, με έγχρωμες και α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-16-8571-7
Τιμή: 25,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 22,50 €



«Η ύπαρξη αρβανιτόφωνων χωριών στη Δυτική Θράκη, κατά μήκος του ποταμού Έβρου, είναι ολίγο γνωστή στο ευρύτερο επιστημονικό κοινό. Τούτο οφείλεται και στο γεγονός ότι η ελληνική και ξένη επιστημονική έρευνα δεν ενδιαφέρθηκε συστηματικά για την ιστορική ιδιαιτερότητα των χωριών αυτών∙ αγνοήθηκε μάλιστα παντελώς η γλωσσική τους φυσιογνωμία, σε αντίθεση με τα Αρβανίτικα της νότιας και νησιωτικής Ελλάδας, για τα οποία έχουν δημοσιευθεί αρκετές αξιόλογες μελέτες και μονογραφίες Ελλήνων και ξένων επιστημόνων. Η χρήση από τους κατοίκους των χωριών αυτών της αλβανικής γλώσσας πολύ έντονα και μετά την περίοδο της εγκατάστασής τους στο ελληνικό έδαφος, περιορίστηκε με τον καιρό για να σιγήσει στα περισσότερα από αυτά σχεδόν ολοκληρωτικά ακόμη και στην περιστασιακή επικοινωνία ηλικιωμένων κατοίκων μεταξύ τους.

Τα αρβανιτόφωνα αυτά χωριά της Δυτικής Θράκης σχηματίζουν δύο ξεχωριστές γεωγραφικές ομάδες, που διαφοροποιούνται εν μέρει μεταξύ τους γλωσσικά. Η πρώτη ομάδα περιλαμβάνει την κωμόπολη Φερών και τα χωριά Γεμιστή, Κήποι, Πέπλος, Τυχερό. Στη δεύτερη ομάδα με σημείο γεωγραφικής αναφοράς το χωριό Κλεισσώ της Ορεστιάδας, ανήκουν τα χωριά Θούριο, Σάκκος, Σοφικό, Νέο Χειμώνιο και άλλοι μικροοικισμοί άλλων κοινοτήτων.

Η δημιουργία των χωριών αυτών στη Δυτική Θράκη πραγματοποιήθηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα με κορύφωση την περίοδο του 1922. Οι αλβανόφωνοι αυτοί πληθυσμοί, όπως και άλλοι «αλλόφωνοι» ̒Ρωμιοί ̉ στην ουσία μετεγκαταστάθηκαν στη Δυτική Θράκη, αφού μετακινήθηκαν από τις εστίες τους της Ανατολικής Θράκης, όπου και είχαν πρωτοεγκατασταθεί, προερχόμενοι από περιοχές της Ν. Αλβανίας με ισχυρή την ελληνορθόδοξή τους παράδοση. Η πορεία των ανθρώπων αυτών από τη γενέτειρα γη τους προς τη Θράκη έγινε κάτω από ασαφείς ακόμη για την ιστορική έρευνα συνθήκες στα ταραγμένα εκείνα χρόνια της Τουρκοκρατίας και αποτελεί ένα άγραφο χρονικό βασανισμένων ψυχών αλλά και φοβερής δύναμης ανθρώπων για επιβίωση και προκοπή...».

Τ. Γ. 

(από τον πρόλογο του βιβλίου)

ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΛΑΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Νίκος Σαραντάκος
Μύθοι και πλάνες για την ελληνική γλώσσα
 
Αθήνα, Εκδόσεις Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, 2019
Σελίδες: 93
Διαστάσεις: 13 x 19 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-618-84272-1-1
Τιμή: 9,32 € // στο βιβλιοπωλείο μας 8,39 €

Έχασαν τα ελληνικά για μία ψήφο την ευκαιρία να είναι η επίσημη γλώσσα των ΗΠΑ; Τα κομπιούτερ προγραμματίζονται, με πρωτοβουλία του Μπιλ Γκέιτς, στα αρχαία ελληνικά; Η ινδοευρωπαϊκή θεωρία έχει άραγε ξεπεραστεί; Πώς βέλαζαν τα αρχαία πρόβατα; Είναι η ελληνική μητέρα όλων των γλωσσών; Διαθέτει πέντε εκατομμύρια λέξεις; Το τελικό ν οξυγονώνει άραγε τον εγκέφαλο; Ο άνθρωπος θρώσκει; Οι κεφτέδες είναι ελληνικοί;

Ο Νίκος Σαραντάκος παρουσιάζει είκοσι πέντε εξαιρετικά διαδεδομένους μύθους και πλάνες για την ελληνική γλώσσα, ανιχνεύει την προέλευση και τους λόγους της διάδοσής τους και τους ανασκευάζει. Όλα αυτά με τον γνώριμο, επιστημονικό αλλά και απολαυστικό τρόπο του, με ύφος παιγνιώδες, σαφές και ενίοτε σαρκαστικό.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Η ΓΛΩΣΣΑ ΕΧΕΙ ΚΕΦΙΑ

Νίκος Σαραντάκος
Η γλώσσα έχει κέφια. Χαμογελαστή περιπλάνηση στα τοπία της γλωσσικής ελαφρότητας

Αθήνα, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου 2018
Σελίδες: 291
Διαστάσεις: 14 x 20,50 €
ISBN χαρτόδετου: 978-618-5118-39-6
Τιμή: 15,90 € // στο βιβλιοπωλείο μας 14,31 €

Είναι αλήθεια όχι υπάρχει αρχαία ελληνική φράση μόνο με φωνήεντα; Πού βρίσκεται η θρυλική Νομανσλάνδη; Από πού πάνε για το Παλιοκατσικόρεμα; Πότε έζησε ο περίφημος βιολιστής Ροβιόλης; Τι είναι τα παντογράμματα και σε τι διαφέρουν από τα λιπογράμματα; Μπορείτε να φτιάξετε μια λέξη με έξι Υ; Ποιος μεγάλος ποιητής αγαπούσε πολύ τις ομοιοκαταληξίες με ομόηχες λέξεις; Σε ποιο μέρος κατοικούν οι Σούρδοι; Ποια είναι η μεγαλύτερη ελληνική λέξη και τι σημαίνει; Γιατί λέμε ψιλόν το ύψιλον και το έψιλον; Πού γεννήθηκε ο Δαίμονας του τυπογραφείου; Πού βρίσκεται η Μποχαλία; Ποιος πρωθυπουργός έπεσε θύμα γλωσσικού μύθου;

Η απάντηση σε αυτά και σε πολλά ακόμα ερωτήματα βρίσκεται στο βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας, όμως ο βασικός στόχος του συγγραφέα δεν είναι να διδάξει, όσο, κυρίως, να τέρψει, αφού ήδη από τον τίτλο ισχυρίζεται πως Η γλώσσα έχει κέφια. Πράγματι, ενώ η μελέτη της γλώσσας μπορεί να αποδειχτεί συναρπαστική και να χαρίσει πολλές συγκινήσεις, στο μυαλό πολλών έχει συνδεθεί με τη βαρετή αναδίφηση σκονισμένων λεξικών ή τη σχολαστική επιμονή σε λεπτές διαφορές, για να μην πούμε για τη λαθοθηρική άσκηση εξουσίας. Κι όμως, η γλώσσα κρύβει μέσα της άφθονα τερπνά, ευτράπελα, διασκεδαστικά και αστεία σημεία και φαινόμενα, που μπορούν να χαρίσουν όχι απλώς σποραδικά χαμόγελα αλλά και βροντερό γέλιο.

Έμπειρος ταξιδιώτης στο βασίλειο της γλώσσας, ο Νίκος Σαραντάκος θα είναι ο ξεναγός σας σε μια χαμογελαστή περιπλάνηση στα τοπία της γλωσσικής ελαφρότητας. Μέσα από 40 κεφάλαια, θα γνωρίσετε μερικά από τα πιο αστεία, ευτράπελα, πνευματώδη και παιγνιώδη γλωσσικά στιγμιότυπα, θα εντυπωσιαστείτε από κάθε λογής αλλόκοτα και εξωτικά γλωσσικά ρεκόρ, θα διασκεδάσετε αλλά και θα προβληματιστείτε με λάθη, παρακούσματα και γλωσσικές παρεξηγήσεις. Κυρίως όμως, και αυτή είναι η βασική φιλοδοξία του συγγραφέα, θα γελάσετε!

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ, ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ. ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Δημήτρης Κουτσογιάννης
Γλωσσική διδασκαλία, χθες, σήμερα, αύριο. Μια πολιτική προσέγγιση
 
Θεσσαλονίκη, Ινστιτούτο Νεοελληνικών σπουδών (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη) 2017
Σελίδες: 398
Διαστάσεις: 15,5 x 24,5 εκ.
ISBN 978-960-231-180-6
Τιμή: 21,20 € / στο βιβλιοπωλείο μας 16,96 €



Το παρόν βιβλίο εστιάζει στη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας. Πρώτος στόχος του είναι να παρουσιάσει την έντονη επιστημονική κινητικότητα που παρατηρείται διεθνώς κατά τις τελευταίες δεκαετίες, ξεκινώντας όμως από το παρελθόν, επειδή η τρέχουσα επιστημονική πραγματικότητα είναι αδύνατο να κατανοηθεί χωρίς τη συνδρομή της ιστορίας.

Δεύτερος στόχος είναι η προσπάθεια για ανάγνωση του βαθύτερου πολιτικού υπόβαθρου της κάθε πρότασης. Για να το πετύχει αυτό, ο συγγραφέας επιχειρεί να εγγράψει κάθε πρόταση στα ιστορικά της συμφραζόμενα, που σημαίνει ότι ένας τρίτος βασικός στόχος είναι η σύνδεση του όλου προβληματισμού με την ιστορική μεταβολή και κυρίως με τις εξελίξεις της παγκοσμιοποίησης.

Τέλος, βασικός στόχος του βιβλίου είναι να αξιοποιήσει τη διεθνή και τοπική επιστημονική αναζήτηση, προκειμένου να κατατεθούν συγκεκριμένες προτάσεις για τη (γλωσσική) εκπαίδευση που ξεπερνούν τα επιμέρους παραδείγματα και κινούνται προς την κατεύθυνση της σύνθεσης. Για να γίνει αυτό πιο εύκολο αλλά και για να αναδειχθεί ο σημαντικός ρόλος της τοπικότητας, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στη σύνδεση κάθε λόγου με την ελληνική πραγματικότητα.

(πηγή: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ / GREEK ETYMOLOGY

Ελληνική ετυμολογία / Greek etymology
 
Επιμέλεια / Editors: Χρ. Τζιλιλής, Γ. Παπαναστασίου
Κείμενα: συλλογικό
Θεσσαλονίκη, Ινστιτούτο Νεοελληνικών σπουδών (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη) 2017
Σελίδες: 660
Διαστάσεις: 17x 24,5 εκ.
ISBN 978-960-231-182-0
Τιμή: 31,80 € / στο βιβλιοπωλείο μας 25,44 €



Με τον τόμο αυτό το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών εγκαινιάζει μια σειρά εκδόσεων που έχει τον γενικό τίτλο “Ελληνική γλώσσα: συγχρονία και διαχρονία” και καλύπτει τρεις θεματικές: (α) την ετυμολογία της ελληνικής, (β) τις γλωσσικές επαφές, και (γ) την κοινή και τα προβλήματά της. Συγκεκριμένα, στον πρώτο αυτό τόμο περιλαμβάνονται 23 εργασίες, οι περισσότερες από τις οποίες παρουσιάστηκαν στο 1ο Διεθνές Συνέδριο για την Ετυμολογία της Ελληνικής Γλώσσας (Αρχαίας, Μεσαιωνικής και Νέας), που διοργάνωσε το Ινστιτούτο στις 5 και 6 Νοεμβρίου 2015, στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών του Α.Π.Θ. Σκοπός του Συνεδρίου, αλλά και των υπόλοιπων που θα ακολουθήσουν με αυτό το περιεχόμενο, ήταν να εξετάσει θεωρητικά και πρακτικά ζητήματα που αναφέρονται στην ετυμολογία της ελληνικής γλώσσας όλων των περιόδων της και των μορφών της, διαλεκτικών και μη, αλλά και να ανιχνεύσει παρόμοια ζητήματα που αφορούν τον ευρύτερο βαλκανικό χώρο, με έμφαση στην ετυμολογική διερεύνηση των ελληνικών στοιχείων στις άλλες βαλκανικές (και όχι μόνο) γλώσσες, καθώς και να παρουσιάσει συγκεκριμένες ετυμολογικές προτάσεις για λέξεις της αρχαίας, της μεσαιωνικής και της νέας ελληνικής.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

 

ΟΙ ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΙΟΙ. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΓΛΩΣΣΑ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Γιώργος Κ. Γιαννάκης
Οι Ινδοευρωπαίοι. Πρώτο μέρος: Γλώσσα & Πολιτισμός

Θεσσαλονίκη, Αριστοτέλειο Ίδρυμα Θεσσαλονίκης-Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη] 2015
360 σελ.
ISBN 978-960-231-172-1
Τιμή 26,50 € / στο βιβλιοπωλείο μας 21,20 €



Ποιοι ήταν οι Ινδοευρωπαίοι, πού και πότε εμφανίστηκαν στο προσκήνιο, ποια ήταν η γλώσσα τους και τα πολιτισμικά τους χαρακτηριστικά; Πώς μελετάται η προϊστορία τους και πώς αποκαθίσταται η γλώσσα τους; Πόσο ρεαλιστικές είναι οι αποκαταστάσεις των ιστορικών γλωσσολόγων; Αυτά είναι ορισμένα μόνο από τα ερωτήματα που αναζητούν απαντήσεις στις σελίδες του βιβλίου. Ανάμεσα στα θέματα που θίγονται είναι: η γλωσσική και η πολιτισμική αποκατάσταση, η γλωσσολογική παλαιοντολογία, η σχέση της γλωσσολογίας με άλλες επιστήμες, η ετυμολογική έρευνα, η ποιητική γλώσσα των Ινδοευρωπαίων, η σχέση της ιστορικής αποκατάστασης με τη γλωσσική τυπολογία και την ιστορική πραγματικότητα, και η θέση της ελληνικής στους κόλπους της ινδοευρωπαϊκής γλωσσικής οικογένειας.

Η μέθοδος που εφαρμόζεται είναι η ιστορικοσυγκριτική μέθοδος με όλες τις συμπληρωματικές τεχνικές, ενώ η προσέγγιση είναι διεπιστημονική, δηλαδή μια συνδυαστική και διακλαδική προσέγγιση με την οποία επιχειρείται η καθιέρωση κριτηρίων και αρχών για τη συνεργασία της ιστορικοσυγκριτικής γλωσσολογίας με συγγενείς και συναφείς επιστημονικούς κλάδους, όπως είναι η αρχαιολογία, η φιλολογία, η εθνολογία, αλλά και με επιστήμες έξω από τον παραδοσιακό χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών, όπως είναι η βιολογία και η γενετική. Μέσα σε αυτό το διεπιστημονικό πλαίσιο διερευνάται η δυνατότητα σύνδεσης ανάμεσα στη γλώσσα, την κοινωνία και τον πολιτισμό των Ινδοευρωπαίων, καθώς και οι όροι και οι προϋποθέσεις που διέπουν αυτή τη σχέση.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

Περικλής Πολίτης
Η γλώσσα της τηλεοπτικής ενημέρωσης. Τα δελτία ειδήσεων της ελληνικής τηλεόρασης (1980-2010)
 
Θεσσαλονίκη, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών 2014
404 σελ.
ISBN 978-960-231-160-8
Τιμή 31,95 € / στο βιβλιοπωλείο μας 28,75 €


Η γλώσσα της τηλεοπτικής ενημέρωσης στη χώρα μας, περιέργως, δεν προσέλκυσε παρά ελάχιστα μέχρι τώρα το ενδιαφέρον των μελετητών, αν και επηρέασε σημαντικά τον δημόσιο λόγο, ιδίως μετά τη Μεταπολίτευση. Η τηλεοπτική γλώσσα των τελευταίων δεκαετιών καθορίστηκε από δύο συντεταγμένες: τη θεσμική λύση του γλωσσικού ζητήματος, που οδήγησε στην προοδευτική διαμόρφωση της κοινής νεοελληνικής, και το τέλος της "μονοφωνίας" της κρατικής τηλεόρασης, που συνοδεύτηκε από την ορμητική είσοδο των ιδιωτικών καναλιών και την εδραίωσή τους στη σφαίρα της δημόσιας επικοινωνίας.

Μελετώντας, λοιπόν, τη γλώσσα του τηλεοπτικού δελτίου, παρακολουθούμε, αφενός, τη γραμματική τυποποίηση της νέας ελληνικής ως ενιαίας εθνικής γλώσσας των μεγάλων ακροατηρίων, ικανής να μεταδώσει κάθε είδος πληροφορίας, χωρίς να προϋποθέτει τον γραμματισμό της λογιοσύνης του παρελθόντος, και, αφετέρου, την υφολογική ποικιλότητα, τις διαφορετικές δηλαδή γλωσσικές ταυτότητες των καναλιών, που επιβάλλει η ανάγκη της διαφοροποίησης μεταξύ τους και της προσέλκυσης τηλεθεατών στο πλαίσιο της οικονομικής αγοράς, δεδομένου ότι η ενημέρωση, εκτός από δικαίωμα των πολιτών, είναι και προϊόν που παράγεται από τις επιχειρήσεις των Μέσων.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

 

ΜΙΛΑ ΜΟΥ ΓΙΑ ΓΛΩΣΣΑ. ΜΙΚΡΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ

Φοίβος Παναγιωτίδης

Μίλα μου για γλώσσα. Μικρή εισαγωγή στη γλωσσολογία

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2013

272 σελ.

ISBN 978-960-524-409-5

Τιμή 12,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 10,80 €

Πώς μαθαίνουμε να μιλάμε; Από τι είναι φτιαγμένη η γλώσσα; Ποια είναι η παλιότερη γλώσσα του κόσμου; Ποια η διαφορά γλώσσας και διαλέκτου; Τι σημαίνει μιλάω σωστά (ελληνικά); Γιατί μαθαίνουμε αρχαία; Θα μιλάμε όλοι αγγλικά σε 50 χρόνια; Πάσχουν οι νέοι μας από αφασία; Κινδυνεύουν τα παιδιά που μεγαλώνουν σε δίγλωσσο περιβάλλον; Είναι η πολυγλωσσία τεκμήριο ευφυΐας; Γιατί μας δυσκολεύουν οι ξένες γλώσσες; Πού βρίσκεται η Λατβία; Σε τι χρησιμεύει η γλωσσολογία;

Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που εξετάζονται σε τούτη τη σύντομη επιστημονική εισαγωγή στη γλωσσολογία. Το Μίλα μου για γλώσσα απευθύνεται στον μέσο αναγνώστη επιχειρώντας να δείξει πώς η σύγχρονη γλωσσολογία μπορεί να προσφέρει απαντήσεις σε κοινές απορίες και προβληματισμούς γύρω από τη γλώσσα εν γένει και την ελληνική γλώσσα ειδικότερα.

(πηγή: ΠΕΚ)

ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ “ΥΠΟΓΕΙΟ”

Γράμματα από το “Υπόγειο”. Γραφή στη Μεθώνη Πιερίας, ύστερος 8^ος  πρώιμος 7^ος αιώνας  π. Χ. / Letters from “Underground”. Writing in Methone, Pieria, late 8th early 7^th century BC

Κατάλογος έκθεσης

Κείμενα: συλλογικό

Επιμέλεια: Γιάννης Τζιφόπουλος

Θεσσαλονίκη 2013

ISBN 978-960-9621-12-0

Τιμή 5,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 4,50 €

Πρόκειται για τον κατάλογο της έκθεσης που φιλοξενείται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (12 Σεπτεμβρίου 2013 - 31 Δεκεμβρίου 2014), το οποίο αποφάσισε να εντάξει το εύρημα της Μεθώνης στο πρόγραμμα των περιοδικών του εκθέσεων αναγνωρίζοντας τη σπουδαιότητα και τη μοναδικότητά του.

Η αρχαία Μεθώνη είναι μία από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές θέσεις της Μακεδονίας. Βρίσκεται στη βόρεια Πιερία, στη δυτική ακτή του Θερμαϊκού Κόλπου κοντά στις νότιες εκβολές του Αλιάκμονα.
 

Σκύφος από τον Θερμαϊκό Κόλπο ύστερου 8ου – πρώιμου 7ου αι. π.Χ. με την επιγραφή του ονόματος του κατόχου του, Χσενι-

Οι ανασκαφές που διενεργούνται από την ΚΖ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων από το 2003 μέχρι σήμερα έχουν φέρει στο φως σημαντικότατα ευρήματα, τα οποία «ξεδιπλώνουν» πτυχές της ιστορίας αυτής της ακμαίας πόλης. Ένα από τα ευρήματα με μεγάλη ιστορική και αρχαιολογική σημασία προέρχεται από το «Υπόγειο», μια υπόσκαφη κατασκευή, όπου βρέθηκαν 191 ενεπίγραφα αγγεία, τα περισσότερα από τα οποία χρονολογούνται τον ύστερο 8ο και τον πρώιμο 7ο αι. π.Χ. Πρόκειται για μια δυσερμήνευτη κατασκευή, πιθανόν αποθηκευτικού χαρακτήρα, η οποία λόγω στατικών προβλημάτων δεν ολοκληρώθηκε ποτέ και επιχώθηκε βιαστικά λίγο μετά το 700 π.Χ. με κάθε είδους υλικά (δηλαδή όστρακα, ξύλα, τμήματα λίθινων μητρών από μεταλλουργικές δραστηριότητες, σκωρίες χαλκού και σιδήρου, πήλινες χοάνες κατεργασίας χαλκού και χρυσού κ.ά.). Στο εσωτερικό του ‘Υπογείου’ βρέθηκαν αγγεία όλων των τύπων: αποθηκευτικά, μαγειρικά, εμπορικοί αμφορείς, αγγεία για το σερβίρισμα και την κατανάλωση υγρών και τροφής. Η προέλευσή τους ποικίλλει: τοπικά, κορινθιακά, αττικά, ευβοϊκά, κυκλαδικά, ιωνικά, αιολικά, αλλά και φοινικικά.

 

Ευβοϊκός σκύφος με εγχάρακτη επιγραφή: Είμαι [το ποτήρι/αγγείο;] του Ακεσάνδρου. [… όποιος μου το στερήσει … τα μά]τια του (ή τα χρήματά του) θα στερηθεί. Ευβοϊκό αλφάβητο και ιωνική διάλεκτος, περίπου 720 π.Χ.

Η σπουδαιότητα του ευρήματος έγκειται στο γεγονός ότι από τον 8ο αι. π.Χ., όταν άρχισε να χρησιμοποιείται η αλφαβητική γραφή στον ελλαδικό χώρο, υπάρχουν ελάχιστες επιγραφές και επιγραφικά τεκμήρια, και συνεπώς τα ενεπίγραφα αγγεία της Μεθώνης είναι πραγματικά πολύτιμα. Ειδικότερα για τη Μακεδονία πρόκειται για τα πρωιμότερα μέχρι σήμερα επιγραφικά ευρήματα.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Επιστημονική επιμέλεια: Μ. Ζ. Κοπιδάκης

Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2010
(1η έκδοση ΕΛΙΑ, 1999)

४३९ σελ. με πλούσια έγχρωμη και α/μ εικονογράφηση

Τιμή χαρτόδετου 45.45 €, τιμή πανόδετου 55.55 €

Έκπτωση 10%, τελική τιμή χαρτόδετου 40.90 €
Τελική τιμή πανόδετου 49.99 €

Κυκλοφορεί σε τέταρτη έκδοση από το ΜΙΕΤ η Ιστορία της ελληνικής γλώσσας (α΄ έκδοση ΕΛΙΑ, 1999), συλλογικό έργο με την επιμέλεια του καθηγητή Μιχάλη Κοπιδάκη. Το έργο αυτό είναι καρπός συλλογικής προσπάθειας μιας πλειάδας ερευνητών. Φιλοδοξία του είναι να κεντρίσει το ενδιαφέρον του ευρύτατου κοινού για το μέγιστο και αειθαλές επίτευγμα του ελληνισμού, τη γλώσσα του. Όπως σημειώνει στον Πρόλογό του ο επιμελητής: «Οι βαθιές τομές στη ζωή ενός έθνους ασφαλώς επηρεάζουν και την εξέλιξη της γλώσσας του, αλλά πάντως οι μεταβολές που οφείλονται σε πολιτικοκοινωνικές ανακατατάξεις γίνονται ορατές ύστερα από καιρό. Η γλώσσα δεν πανικοβάλλεται από τα κτυπήματα της Μοίρας. Εντούτοις η περιοδολόγηση της γλωσσικής μας ιστορίας, η κατάτμηση δηλαδή του εκτεταμένου πεδίου της έρευνας, είθισται να συστοιχείται με σημαντικά γεγονότα που καθόρισαν την πορεία του ελληνισμού.

Η δύστροπη κορασίδα οδηγείται στο σχολείο για να μάθει γράμματα ελληνικά. Παράσταση στο εσωτερικό αθηναϊκής ερυθρόμορφης κύλικας του 460-450 π.Χ. (Νέα Υόρκη, The Metropolitan Museum of Art)

Στην ιστορία λοιπόν της Ελληνικής διακρίνονται πέντε περίοδοι, αλλά με σύνορα ρευστά. Η πρώτη, η Αρχαιοελληνική, έχει την αρχή της στο έρεβος των αιώνων και την απόληξή της στον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου (323 π.Χ.). Η δεύτερη, η περίοδος της Κοινής, δικαιούται να διεκδικήσει και την εποχή του Ιουστινιανού (527-565 μ.Χ.). Η τρίτη περίοδος, η Βυζαντινή ή Μεσαιωνική, εκτείνεται ως την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως (1453), η τέταρτη, η Μεταβυζαντινή ή πρώιμη Νεοελληνική, ως τις παραμονές της εθνικής παλιγγενεσίας και η πέμπτη, η κυρίως Νεοελληνική, ως τις μέρες μας (...).

Στη νωπογραφία από την Πομπηία παριστάνεται μια γυναίκα (ορισμένοι την ταυτίζουν με τη Σαπφώ) να δαγκώνει την άκρη της γραφίδας της (λατινικά ονομάζεται stilus)

Στις εισαγωγές επισημαίνονται τα κύρια γνωρίσματα της αντίστοιχης περιόδου, ούτως ώστε ο αναγνώστης να έχει μία πανοραμική θέαση του δάσους προτού περιεργαστεί το κάθε δέντρο χωριστά. Κατά κανόνα το κάθε επιμέρους κεφάλαιο περιλαμβάνει το δοκίμιο, παραθέματα κειμένων και εικονογράφηση». Η ελληνική γλώσσα ρέει μέσα στον χρόνο και αυτή η αέναος ροή διασφαλίζει και τη διάρκεια μέσα στους αιώνες και την αλλαγή.

Ποιητές, πεζογράφοι και κριτικοί της γενιάς του 30, φωτογραφία.
Όρθιοι (από αριστερά): Θ. Πετσάλης, Η. Βενέζης, Ο. Ελύτης,
Γ. Σεφέρης, Α. Καραντώνης, Στ. Ξεφλούδας, Γ. Θεοτοκάς.
Καθιστοί (από αριστερά): Α. Τερζάκης, Κ. Θ. Δημαράς,
Γ. Κατσίμπαλης, Κ. Πολίτης, Α. Εμπειρίκος

Οι ενότητες και οι συγγραφείς της έκδοσης

Αρχαιότητα

Εισαγωγή
Συγραφέας: Μ. Ζ. Κοπιδάκης
Προϊστορικοί Χρόνοι
Συγγραφέας: Α.-Φ. Χριστίδης
Οι Διάλεκτοι
Συγγραφείς: Μαριάννα Μαργαρίτη-Ρόγκα, Μ. Ζ. Κοπιδάκης
Έπεα πτερόεντα και άνθη της πέτρας
Συγγραφείς: Μ. Ζ. Κοπιδάκης, Σοφία Κρεμύδη-Σισιλιάνου
Οι Διάλεκτοι της Λογοτεχνίας
Συγγραφείς: Μ. Ζ. Κοπιδάκης, Δανιήλ Ι. Ιακώβ, Ευαγγελία Σταμπουλή
Ο πεζός λόγος
Συγγραφείς: Ι. Ν. Καζάζης, Δανιήλ Ι. Ιακώβ,
Θεόδωρος Φιλάρετος, Άννα Χαλιάσου
Θεωρίες για τη γλώσσα
Συγγραφέας: Θεόδωρος Φιλάρετος

Ελληνιστική Κοινή

Εισαγωγή
Συγγραφέας:Μ. Ζ. Κοπιδάκης
Η Κοινή λαλιά
Συγγραφείς: Χριστόφορος Χαραλαμπάκης,
Θεόδωρος Παπαγγελής, Εβίνα Σιστάκου
Τα Ιερά Κείμενα
Συγγραφέας: Μανόλης Παπουτσάκης
Η Αττικιστική αντίδραση
Συγγραφείς: Μ. Ζ. Κοπιδάκης, Κυριάκος Τσαντσάνογλου,
Φάνης Ι. Κακριδής, Θεοχάρης Δετοράκης
Ποικίλα Γραμματικά
Συγγραφείς: Ζήσης Σαρίκας, Χριστόφορος Χαραλαμπάκης

Βυζάντιο

Εισαγωγή
Συγγραφέας: Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ
Καθομιλουμένη και γραφόμενες
Συγγραφείς: Δήμητρα Τσιτσικλή, Θεοχάρης Δετοράκης,
Βασίλης Κατσαρός, Σοφία Κοτζάμπαση,
Αθανάσιος Μαρκόπουλος, Ελένη Καραντζόλα,
Χριστόφορος Χαραλαμπάκης
Γλωσσικές αλληλεπιδράσεις
Συγγραφείς: Ελισάβετ Α. Ζαχαριάδου,
Μαγδαληνή Παρχαρίδου, Χαράλαμπος Π. Συμεωνίδης

Μετά την Άλωση

Εισαγωγή
Συγγραφέας: Χαράλαμπος Π. Συμεωνίδης
Διάλεκτοι και ιδιώματα
Συγγραφείς: Νικόλαος Κοντοσόπουλος, Ηρακλής Μήλλας
Αχτίδες φωτός
Συγγραφείς: Γιώργος Κεχαγιόγλου, Μαγδαληνή Παρχαρίδου,
Γεράσιμος Γ. Ζώρας, Νικόλαος Μ. Παναγιωτάκης,
Ελένη Καραντζόλα, Χρίστος Γ. Πατρινέλης,
Χρυσούλα Χατζητάκη-Καψωμένου
Το Γλωσσικό ζήτημα
Συγγραφείς: Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης,
Γεώργιος Α. Χριστοδούλου, Μίλτος Πεχλιβάνος,
Ιωαννα Πετροπούλου

Νεότερη εποχή

Εισαγωγή
Συγγραφέας: Peter Mackridge
Στα χρόνια του αγώνα
Συγγραφείς: Ι. Ν. Καζάζης, Γιώργος Κεχαγιόγλου,
Γεώργιος Α. Χριστοδούλου, Ντίνος Γεωργούδης
Η λογοτεχνία του ελεύθερου κράτους
Συγγραφείς: Γιώργος Κεχαγιόγλου,
Π. Δ. Μαστροδημήτρης, Νάσος Βαγενάς,
Γιώργος Βελουδής
Γλωσσικές διαμάχες
Συγγραφείς: Αλέξης Δημαράς, Γ. Π. Σαββίδης,
Γεώργιος Μπαμπινιώτης, Ντίνος Γεωργούδης
Η γλώσσα της λογοτεχνίας του 20ού αιώνα
Συγγραφείς: Γιώργος Κεχαγιόγλου, Νάσος Βαγενάς,
Κατερίνα Τικτοπούλου, Δημήτρης Δασκαλόπουλος,
Παντελής Μπουκάλας, Αγγέλα Καστρινάκη,
Γεώργιος Μπαμπινιώτης, Χρήστος Γιανναράς,
Μ. Ζ. Κοπιδάκης, Στέση Αθήνη
Τα Χρειώδη
Συγγραφείς: Γιώργος Ε. Μώρος, Γιώργος Αλισανδράτος,
Ξ. Α. Κοκόλης
Μεταρρυθμίσεις
Συγγραφείς: Ειρήνη Φιλιππάκη-Warburton,
Γιώργος Ε. Μώρος
Η γλώσσα σήμερα
Συγγραφείς: Γεώργιος Μπαμπινιώτης,
Ειρήνη Φιλιππάκη-Warburton, Χρυσούλα Λασκαράτου,
Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Σίλια Ρονιώτη,
Μ. Ζ. Κοπιδάκης, Μανόλης Σαββίδης,
Γιάννης Καλιόρης, Κωνσταντίνος Τσουκαλάς

Παραρτήματα

Η αρχαία ελληνική στις ευρωπαϊκές γλώσσες
Συγγραφείς: Μ. Ζ. Κοπιδάκης, Αντώνης Ρεγκάκος,
Γεωργία Μπρούμα, Ιωάννα Δαλαβέρα, Άννα Χαλιάσου
H Γραφή
Συγγραφείς: Απόστολος Κοντογιάννης,
Σοφία Κοτζάμπαση, Κυριάκος Τσαντσάνογλου
Η Μετρική
Συγγραφέας: Θ.Κ.Στεφανόπουλος