ΝΕΩΤΕΡΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΧΕΙΑΣ ΘΕΟΦΑΝΗ (ΒΙΒΛΙΑ Α'-Δ')

 
Χριστίνα Σιδέρη
Νεωτερικές τάσεις στην ιστοριογραφία των Μακεδόνων. Η περίπτωση της Συνέχειας Θεοφάνη (βιβλία α’-δ’)

Σειρά: Βυζαντινά Κείμενα και Μελέτες, αρ. 66)
Θεσσαλονίκη, Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών, 2021 (Νοέμβριος)
Σελίδες: 400
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-7856-63-0
Τιμή: 40,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 36,00 €

 

«Η ομάδα των ιστοριογραφικών έργων του 10ου αιώνα στην οποία αποδόθηκε η συμβατική ονομασία Scriptores post Theophanem (οι μετά Θεοφάνην) ή Theophanes Continuatus (Συνέχεια Θεοφάνη), έχει εύλογα προσελκύσει το αδιάλειπτο ενδιαφέρον των μελετητών όχι μόνον λόγω του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο παρήχθη και της προσωπικότητας του εμπνευστή της Κωνσταντίνου Ζ΄ του Πορφυρογέννητου, συγκροτώντας ανακτορική ιστοριογραφία με σαφή πολιτικό προσανατολισμό, αλλά και εξαιτίας της νεωτερικής δομής και εν γένει του λογοτεχνικού της χαρακτήρα. Η επιστημονική έρευνα, πάντως, δεν είχε έως τώρα προχωρήσει σε ενδελεχή λογοτεχνική ανάλυση του έργου, λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό-κοινωνικό-λογοτεχνικό συγκείμενό του∙ κατά συνέπεια, δεν έχει δει το φως της δημοσιότητας καμία «συνολική» μελέτη, η οποία να εξετάζει τη Συνέχεια Θεοφάνη από τη σκοπιά αυτή.

[...]Τα τέσσερα πρώτα βιβλία, τα οποία θα μας απασχολήσουν εδώ, αφιερώνονται, όπως είναι ευρύτερα γνωστό, καθένα ξεχωριστά, σε έναν αυτοκράτορα (Λέοντα Ε΄, Μιχαήλ Β΄, Θεόφιλο και Μιχαήλ Γ’ αντίστοιχα) και γράφτηκαν κατά παραγγελία του Κωνσταντίνου Ζ΄, από άγνωστο συγγραφέα (ή συγγραφείς).

Στην προκείμενη μελέτη η Συνέχεια Θεοφάνη εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της συγγραφικής παραγωγής της αυλής του Πορφυρογέννητου, ενώ θίγονται ζητήματα, όπως ο χρόνος σύνθεσης του έργου, τα χειρόγραφα και οι εκδόσεις του∙ διερευνώνται επιπλέον η δομή, το περιεχόμενο και οι αφηγηματικές τεχνικές του κειμένου, με υποβοήθηση από τη θεωρία της λογοτεχνίας...»

(από τον πρόλογο του βιβλίου)

 

 

 

 

 

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΑ (1898-1912)

Μελπομένη Κ. Αυγερινού  
Μακεδονικά Απομνημονεύματα και Διπλωματικά Παρασκήνια (1898-1912)

Πρόλογος: Βασιλική Μπόμπου-Σταμάτη 
Επιμέλεια, εισαγωγή, ευρετήρια: Άγγελος Χοτζίδης 
Θεσσαλονίκη, Σωματείο «Οι Φίλοι του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα» & University Studio Press, 2020 (Ιούνιος) 
Σελίδες: 289, με α/μ εικόνες 
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ. 
ISBN χαρτόδετου: 978-960-12-2476-3 
Τιμή: 19,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 17,10 €

«Ἐργασθῆτε! διότι ἡ ὣρα ἐσήμανε 12 παρά τέταρτον». Ακολουθώντας την προτροπή του ιατρού Αγγέλου Σακελλαρίου από τη Γουμένισσα, από το 1898 έως το 1912 η Κεφαλονίτισσα Μελπομένη Αυγερινού αγωνίστηκε για την προώθηση των ελληνικών θέσεων στη Μακεδονία. Στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου κινητοποίησε τον εθνικό ευεργέτη Γεώργιο Αβέρωφ, στην Αθήνα τον πρωθυπουργό Γεώργιο Θεοτόκη, στη Θεσσαλονίκη οργάνωσε το «Μακεδονικό Δίκτυο» και στη Κωνσταντινούπολη έφτασε ως τον Οθωμανό υπουργό Πολέμου Μαχμούτ Σεφκέτ πασά. Στο κείμενο των Μακεδονικών Απομνημονευμάτων παρουσιάζεται η δράση αυτής της δυναμικής γυναίκας, η οποία κατάφερε να ενεργοποιήσει άτομα και ομάδες (ανδρών και γυναικών), εκπαιδευτικούς, κληρικούς, στρατιωτικούς, πολιτικούς και διπλωμάτες, ακόμη και ξένους, για τα δίκαια του Ελληνισμού της Μακεδονίας. Όπως έγραψε: «Ἡ γυνή, διά τοῦ εὐστρόφου τῆς ὁμιλίας της καί τοῦ φύσει λεπτοῦ τρόπου της, φθάνει ταχύτερον καί ἀσφαλέστερον εἰς τήν ἐπιτυχίαν τῶν ζητημάτων».

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου) 

Γ' ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ». ΘΕΟΛΟΓΙΑ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ, ΔΙΚΑΙΟ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ, ΤΕΧΝΗ

Γ΄ Επιστημονικό Συμπόσιο «Βυζαντινή Μακεδονία» Θεολογία, Ιστορία, Φιλολογία, Δίκαιο, Αρχαιολογία, Τέχνη. 14-15 Μαΐου 2016, Θεσσαλονίκη

Κείμενα: συλλογικό
Θεσσαλονίκη, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, 2019 (Δεκέμβριος)
Σελίδες: 838, με α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-9458-30-6
Τιμή: 20,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 18,00 €



Κρινιώ Κωνσταντινίδου: […] εν τη γειτονία της Καταφυγής. Ευρήματα από τις ανασκαφές για την κατασκευή σταθμού του ΜΕΤΡΟ Θεσσαλονίκης (9ος-12ος αι.) [απόσπασμα από την εισήγηση]

«….Τα ευρήματα της ανασκαφής του Σταθμού Βενιζέλου αποδεικνύουν τη διαχρονικότητα της πολεοδομικής οργάνωσης και εμπορικής χρήσης της περιοχής. Στη χάραξη της σημερινής οδού Εγνατίας αποκαλύφθηκε τμήμα του κεντρικού δρόμου του μεσαιωνικού αστικού ιστού, της Λεωφόρου, που διέτρεχε την τειχισμένη πόλη στον άξονα Α-Δ, διασταυρούμενη με δύο κάθετους οδικούς άξονες, ο δυτικότερος από τους οποίους, ελικοειδούς πορείας, αποτελούσε κύριο δρόμο και ταυτίζεται με τη σύγχρονη οδό Βενιζέλου. Πυκνοδομημένα οικοδομικά τετράγωνα, με μικρής έκτασης κτίσματα εργαστηρίων -καταστημάτων σε παρατακτική διάταξη, συνιστούν νησίδες βυζαντινής αγοράς της πόλης, που οργανώθηκε κατά μήκος και των δύο πλευρών της Λεωφόρου. Η εμπορική συνοικία αναπτύχθηκε στη γειτονία της Καταφυγής, με τα ανασκαφικά ευρήματα να επιβεβαιώνουν όσα ήταν μέχρι σήμερα γνωστά από τις πηγές, μαρτυρώντας τη λειτουργία μίας ακμάζουσας και οργανωμένης αγοράς μη εδώδιμων προϊόντων, που άνθιζε στο μέσον της πόλης, προσελκύοντας το ενδιαφέρον ντόπιων και ξένων εμπόρων...».

Περιεχόμενα του βιβλίου

ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ
Εναρκτήρια ομιλία του Προέδρου της Επιστημονικής Επιτροπής του Συνεδρίου
ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΝΑΚΟΥ, Ομότιμου Καθηγητή ΑΠΘ

Α΄ Κύκλος: Θεολογία
ΧΡΙΣΤΟΣ Θ. ΚΡΙΚΩΝΗΣ, Η Θεσσαλονίκη κέντρο πνευματικής και καλλιτεχνικής ανάπτυξης κατά τον 14ο αι. και οι ησυχαστικές έριδες
ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΡΑΜΠΑΤΖΗΣ, Λόγοι και αντίλογοι περί Φιλοσοφίας και Θεολογίας στη Θεσσαλονίκη του 14ου αιώνα: Νείλος Καβάσιλας και Δημήτριος Κυδώνης
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΤΣΙΓΚΟΣ, Ανθρωπολογικές συνέπειες της περιχωρήσεως στη διδασκαλία του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Π. ΧΡΗΣΤΟΥ, Φιλοσοφική ορολογία στα συγγράμματα του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά
ΣΟΥΛΤΑΝΑ Δ. ΛΑΜΠΡΟΥ, Βυζαντινά Μονύδρια της Χαλκιδικής
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΠΑΖΗΣ, Περί του κτήτορος της βυζαντινής ιεράς μονής Τιμίου Προδρόμου της Πέτρας Σαραντηνού στη Βέροια (14ος αιώνας)
Β΄ Κύκλος: Ιστορία
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΧΡΥΣΟΣ, Η βυζαντινή περιπλάνηση του ονόματος Μακεδονία
ΕΥΑΝΘΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ή ΤΕΓΟΥ-ΣΤΕΡΓΙΑΔΟΥ, Η Θεσσαλονίκη στην πρωτοβυζαντινή περίοδο 324-565 μ. Χ.
ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α. ΛΕΒΕΝΙΩΤΗΣ, Οι μεσαιωνικές σλαβικές εγκαταστάσεις στα ανατολικά της Θεσσαλονίκης. (Προβλήματα και ερμηνείες)
ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΔΕΛΗΚΑΡΗ, Σλαβική ονοματοδοσία σε βυζαντινές επισκοπές της Μακεδονίας
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΑΡΑΣ, Κρατική εξουσία και μαρτύριο κατά τον Θεοφύλακτο Αχρίδος: Οι δεκαπέντε μάρτυρες της Τιβεριούπολης
ΙΩΑΚΕΙΜ ΑΘ. ΠΑΠΑΓΓΕΛΟΣ, Η αγιορειτική Μονή του Σκορπίου
ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΑΜΟΙΡΙΔΟΥ, Θεσσαλονικείς ατακτούντες εκκλησιαστικώς
ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ, Από τις ενορίες στα κατεπανίκια: Οι φορολογικές υποπεριφέρειες της Μακεδονίας και η περίπτωση της Ιερισσού
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ, Θρησκεία και κοινωνία. Η περίπτωση του κινήματος των Ζηλωτών στη Θεσσαλονίκη και του αγίου Γρηγορίου Παλαμά
ΠΟΛΥΜΝΙΑ ΚΑΤΣΩΝΗ, Βιοτεχνία και αστική οικονομία στη Βυζαντινή Μακεδονία κατά τον 10ο-14ο αι.

Γ΄ Κύκλος: Φιλολογία
ΣΟΦΙΑ ΚΟΤΖΑΜΠΑΣΗ, Η Θεσσαλονίκη στα ποιήματα του Μανουήλ Φιλή
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΙΜΕΛΙΔΗΣ, Η Φιλολογία στη Θεσσαλονίκη του 14ου αιώνα
ΜΑΡΙΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΥ-ΤΖΙΩΓΑ – ΗΛΙΑΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΙΔΗΣ, Η βορειοδυτική περιοχή του Ν. Θεσσαλονίκης μέσα από τις πηγές της Ύστερης Βυζαντινής Περιόδου
ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΡΙΑΝΤΑΡΗ, Η ομόνοια ως δημοκρατικό ιδεώδες στον Θωμά Μάγιστρο (14ος αι. μ.Χ.)
ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΒΑΚΑΛΟΥΔΗ, Η βυζαντινή Θεσσαλονίκη μέσα από το έργο του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη

Δ΄ Κύκλος: Δίκαιο
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ, Αυτοκρατορικές Νεαρές στο Σύνταγμα κατά Στοιχείον του Ματθαίου Βλάσταρη και στην Εξάβιβλο του Αρμενοπούλου
ΚΑΛΛΙΟΠΗ (ΚΕΛΛΥ) Α. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑ, Μακεδονία: Σταυροδρόμι ανατρεπτικών κινήσεων κατά του νόμιμου αυτοκράτορα τη μέση βυζαντινή περίοδο
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΒΑΡΔΙΝΑΣ, Νεαρά Αλεξίου Α΄ του Κομνηνού, του έτους 1095, «εκφωνηθείσα εξ υπομνήσεως Θεοδούλου, αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης», περί απελευθερώσεως των Βουλγάρων δούλων της Θεσσαλονίκης
ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΟΥΡΚΑ-ΠΑΠΑΣΤΑΘΗ, Παρατηρήσεις για τη λειτουργία του θεσμού των «καθολικών κριτών» βάσει των εγγράφων Ι. Μονών του Αγίου Όρους (14ος-15ος αι.)
ΔΑΦΝΗ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ, Συμβολή στη συζήτηση για τα προνόμια της πόλης της Θεσσαλονίκης κατά τη βυζαντινή εποχή. Το δικαστικό προνόμιο του Αρχιεπισκόπου

Ε΄ Κύκλος: Αρχαιολογία
ΓΩΡΓΙΟΣ ΒΕΛΕΝΗΣ, Οι αρχαιότεροι χριστιανικοί ναοί της Θεσσαλονίκης
ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΚΡΗ, Σχεδίασμα βυζαντινής Θεσσαλονίκης. Η εικόνα της βυζαντινής πόλης μέσα από τις ανασκαφές
ΘΑΛΕΙΑ ΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΎΛΟΥ, Οι μετεξελίξεις του ναού των Ταξιαρχών στην Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης από τη βυζαντινή στη σύγχρονη εποχή
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΤΑΝΤΣΗΣ, Η χορηγία εκκλησιαστικών ιδρυμάτων στη Μακεδονία τον 11ο και 12ο αι. Μια επανεξέταση των δεδομένων
ΕΛΛΗ ΓΚΑΛΑ-ΓΕΩΡΓΙΛΑ, Το υδροδοτικό σύστημα στη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη: Δομή και λειτουργική οργάνωση
ΕΛΕΝΗ ΛΙΑΝΤΑ, Λατινικές αποτιμήσεις από κράμα (bill) του νομισματοκοπείου της Θεσσαλονίκης (1204-1224);
ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΑΓΓΕΛΚΟΥ, Ματιά στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων του 5ου-8ου αι. στη Μακεδονία με βάση τα ευρήματα του επισκοπικού συγκροτήματος στις Λουλουδιές Κίτρους, Πιερίας (4ος-8ος αι.)
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΣΙΝΑΚΟΣ, Αλιεία και παραγωγή άλατος στη Βυζαντινή Μακεδονία. Η έρευνα γύρω από τον υλικό πολιτισμό των Βυζαντινών γνωρίζει άνθιση τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς
ΣΤΕΛΛΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ, Εργαστήρια […] εις την γειτονίαν της υπεραγίας Θεοτόκου (9ος -12ος αι.): Από τις ανασκαφές του σταθμού Αγίας Σοφίας ΜΕΤΡΟ Θεσσαλονίκης
ΚΡΙΝΙΩ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ, […] εν τη γειτονία της Καταφυγής. Ευρήματα από τις ανασκαφές για την κατασκευή σταθμού του ΜΕΤΡΟ Θεσσαλονίκης (9ος-12ος αι.)
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΤΖΕΒΡΕΝΗ, Η περιαστική περιοχή εκτός των δυτικών τειχών. Εμπόριο, διαμονή και λατρεία στον δρόμο για την Χρυσή Πύλη
ΕΛΕΝΗ ΛΙΑΝΤΑ, Τα νομισματικά ευρήματα της βυζαντινής περιόδου από τον Σταθμό Βενιζέλου
ΜΕΛΙΝΑ ΠΑΪΣΙΔΟΥ, Η μνημειακή ζωγραφική της παλαιοχριστιανικής περιόδου στη Θεσσαλονίκη. Ψηφιδωτά και τοιχογραφίες από τις ανασκαφές του ΜΕΤΡΟ

ΣΤ΄ Κύκλος: Τέχνη
ΠΕΛΛΗ ΜΑΣΤΟΡΑ, Ο επίσκοπος Αρίσταρχος στα ψηφιδωτά της Ροτόντας Θεσσαλονίκης
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΣΕΜΟΓΛΟΥ, Ο ζωγραφικός διάκοσμος της αγίας Αικατερίνης Θεσσαλονίκης μέσα από το αρχείο του Στυλιανού Πελεκανίδη. Ζητήματα χρονολόγησης και ταύτισης του ναού
ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΠΑΡΧΑΡΙΔΟΥ, Αμφίγραπτη παλαιολόγεια εικόνα από τον ναό της Παναγίας Λαγουδιανής (ή Λαοδηγήτριας) στη Θεσσαλονίκη
ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΜΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΤΣΙΟΥΜΗ, Βέροια. Η προσφορά της στη βυζαντινή ζωγραφική του πρώτου μισού του 14ου αι.
ΜΑΡΙΖΑ ΤΣΙΑΠΑΛΗ, Πρώτη προσέγγιση του ζωγραφικού διακόσμου των ναών Κοίμησης Θεοτόκου και Αγίου Νικολάου στην Αιανή Κοζάνης
ΠΑΣΧΑΛΗΣ ΑΝΔΡΟΥΔΗΣ, Αραβουργηματικές διακοσμήσεις και επιδράσεις της ισλαμικής τέχνης στην παλαιολόγεια τέχνη της Μακεδονίας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΥΡΟΥΔΗΣ, Κοσμολογικά σύμβολα στη βυζαντινή ζωγραφική. Στοιχεία επίδρασης της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας σε ψηφιδωτά της Θεσσαλονίκης και της ευρύτερης περιοχής της Μεσογείου. Πρώτη προσέγγιση
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Κ. ΚΑΤΣΑΡΟΣ, Ιλαρίων Κασταμονίτης, ιδρυτής της μονής Κασταμονίτου, και ζητήματα της εποχής του
ΓΕΩΡΓΙΟΣ Π. ΝΑΚΟΣ, Συμπεράσματα με τη λήξη των εργασιών του Γ΄ Συμποσίου της Εταιρείας μακεδονικών Σπουδών για τη Βυζαντινή Μακεδονία


 

ΟΔΟΙΠΟΡΩΝΤΑΣ ΣΕ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΚΑΙ ΗΠΕΙΡΟ-ΑΛΒΑΝΙΑ ΕΝ ΕΤΕΙ 1850

Σπύρος Καράβας
Οδοιπορώντας σε Μακεδονία, Θεσσαλία και Ήπειρο-Αλβανία εν έτει 1850. Η στρατιωτική γεωγραφία του Βασιλείου Νικολαΐδη προς χρήσιν του ελληνικού κατακτητικού στρατού και οι τύχες της

Αθήνα, Εκδόσεις Βιβλιόραμα 2018
Σελίδες: 218, με α/μ χάρτες και CD
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-9548-39-7
Τιμή: 14,84 € // στο βιβλιοπωλείο μας 13,36 €

«Είθε οι ενδεείς ούτοι κόποι μας να καταστώσι χρήσιμοι! Είθε να γείνωσι πρόδρομοι μεγάλων κατορθωμάτων! Αι τερπναί προσδοκίαι των Ελλήνων να πληρωθώσιν, ο δε σταυρός, επερειδόμενος επί του σκήπτρου και της σπάθης, να μεταφέρη θριαμβευτικώς τας ελληνικάς σημαίας μέχρι περάτων!...»

Μέσα από το οδοιπορικό του Βασίλειου Νικολαΐδη σε Μακεδονία, Θεσσαλία και Ήπειρο-Αλβανία, ανιχνεύονται οι αρμοί του ελληνικού αλυτρωτισμού, ενώ συγχρόνως εξιστορούνται οι τύχες της αγνότατης έως σήμερα λιθόγραφης Στρατιωτικής Γεωγραφίας (1851) του λόγιου λοχαγού στη δίνη του Κριμαϊκού Πολέμου (1853-1856) και παρακολουθείται η απογονή του έργου του. Η μελέτη συνοδεύεται από εκτενή πίνακα γεωγραφικών όρων και ευρετήριο, καθώς και την ηλεκτρονική έκδοση της Στρατιωτικής Γεωγραφίας σε ένθετο CD.

Το χειρόγραφο υπόμνημα του Νικολαΐδη, προς χρήσιν των επιτελών του Υπουργείου Στρατιωτικών και του ελληνικού «κατακτητικού στρατού», αποτέλεσε το προϊόν της πρώτης επίσημης και μυστικής αποστολής στα διεκδικούμενα εδάφη της Ευρωπαϊκής Τουρκίας, δηλαδή σε μια terra incognita την οποία κληρονομικώ δικαίω διεκδικούσε ο ελληνικός εθνικισμός. Οι πολιτικές εξελίξεις της δεκαετίας που προηγήθηκε του 1850, όταν ο Νικολαΐδης περιηγείται και κατοπτεύει τις «όμορες επαρχίες», έθεταν εκ των πραγμάτων επιτακτικά το ζήτημα της γνώσης του χώρου, του διεκδικούμενου από την Ελλάδα χώρου. Όχι πλέον με όρους φιλολογικούς και ιστορικούς, αλλά με όρους φυσικής και πολιτικής γεωγραφίας. Ήταν τότε που είχε αρχίσει να γίνεται συνείδηση στα καθ ημάς πως «το πειστικώτερον των εθνικών δικαίων επιχείρημα είναι η δύναμις». Σε αυτήν ακριβώς τη συνάφεια, η Στρατιωτική Γεωγραφία του Νικολαΐδη προσφέρεται για να διερευνηθεί η συγκρότηση της σύγχρονης εθνικής γεωγραφίας της Ελλάδας, με την παραγωγή του εθνικού χώρου να προκύπτει από τις ανάγκες του Βασιλείου για απόκτηση εκείνου που αργότερα θα ονομαζόταν ζωτικός χώρος.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΤΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ ΔΑΠΕΔΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ (ΕΚΤΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ)

Παναγιώτα Ασημακοπούλου-Ατζακά
Τα ψηφιδωτά δάπεδα της Μακεδονίας και της Θράκης
(Εκτός Θεσσαλονίκης) Μέρη Α΄ και Β΄

Θεσσαλονίκη, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης / Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2017
Σελίδες: Μέρος Α΄: 623 / Μέρος Β΄: 606
Εικόνες: Μέρος Β΄: 566 πίνακες με χάρτες, έγχρωμες και α/μ φωτογραφίες
Διαστάσεις: 20 x 29 εκ.
ISBN 978-618-83505-0-2 (πανόδετο)
Τιμή 100,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 75,00 €

Η παρούσα έκδοση αποτελεί τον τέταρτο τόμο του Συντάγματος των παλαιοχριστιανικών ψηφιδωτών δαπέδων της Ελλάδας (τόμος ΙΙΙ.2) και περιλαμβάνει τα ψηφιδωτά δάπεδα της Μακεδονίας και της Θράκης (εκτός της Θεσσαλονίκης). Πρόκειται για συνέκδοση του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών) και του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης και αποτελείται από δύο μέρη (Μέρος Α΄: Κείμενο, Μέρος Β΄: Φωτογραφίες – Σχέδια).

Στην έκδοση συγκεντρώνονται όλα τα γνωστά έως σήμερα ψηφιδωτά, ενώ διασώζονται ψηφιδωτά άγνωστα στη βιβλιογραφία και παρέχονται πολυάριθμες αρχειακές πληροφορίες για τον χώρο της Μακεδονίας και της Θράκης. Περιλαμβάνονται επίσης πληροφορίες εντοπίων για οικοδομήματα και ψηφιδωτά κατεστραμμένα ή χαμένα, που συγκεντρώθηκαν σε περιηγήσεις σε αστικά κέντρα και στην ύπαιθρο. Στο εκτεταμένο συνθετικό μέρος που προτάσσεται γίνεται προσπάθεια να καταδειχθεί με τη βοήθεια της εικονογραφικής ανάλυσης ο καθοριστικός ρόλος που έπαιξε ο γεωγραφικός χώρος της Μακεδονίας και της Θράκης στην ανάπτυξη και την εξέλιξη των ψηφιδωτών διακοσμήσεων του ευρύτερου χώρου του Ανατολικού Ιλλυρικού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις σχέσεις του παρουσιαζόμενου υλικού με τις γειτονικές, βορειότερες κυρίως, περιοχές, με τις οποίες ο υπό εξέταση γεωγραφικός χώρος αποτελούσε κατά την ύστερη αρχαιότητα ενιαίο διοικητικό τμήμα του βυζαντινού κράτους. Στα λήμματα των καταλόγων παρατίθενται για κάθε ψηφιδωτό οι χώροι που κοσμούνται με αυτό, η σημερινή κατάσταση και θέση του, οι διαστάσεις και τα χρώματά του εφόσον είναι γνωστά, η περιγραφή του, τυχόν επιγραφές, η χρονολόγησή του, η σχετική βιβλιογραφία και, αν υπάρχουν, άλλα πορίσματα που έχουν προκύψει από την αρχαιολογική έρευνα. 

Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται το πλουσιότατο φωτογραφικό και σχεδιαστικό υλικό που παραχωρήθηκε από αρχαιολόγους, Εφορείες Αρχαιοτήτων, την Αρχαιολογική Εταιρεία, τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών, το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών και τα αρχεία των πανεπιστημιακών ανασκαφών Δίου και Φιλίππων, καθώς και μεγάλος αριθμός έγχρωμων φωτογραφιών η λήψη των οποίων πραγματοποιήθηκε σε κατά χώραν επισκέψεις. Το δεύτερο μέρος συμπληρώνεται με χάρτες στους οποίους σημειώνονται οι τοποθεσίες στις οποίες αποκαλύφθηκαν μνημεία με ψηφιδωτά.


H Παναγιώτα Aσημακοπούλου-Aτζακά, ομότιμη καθηγήτρια του Tμήματος Iστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, εργάστηκε από το 1969 έως το 2009 στο Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών. Το ερευνητικό της ενδιαφέρον εστιάζεται στην έρευνα της ύστερης αρχαιότητας και κυρίως στα θέματα που σχετίζονται με τις διακοσμήσεις εσωτερικών χώρων, ανάμεσα στα οποία την πρώτη θέση κατέχουν τα ψηφιδωτά δάπεδα. Ασχολείται επίσης με τους καλλιτέχνες και τους δωρητές στην ύστερη αρχαιότητα, με ποικίλα ζητήματα εικονογραφίας, καθώς και με την έρευνα ρωμαϊκών και χριστιανικών γραπτών πηγών, κυρίως σε ό,τι αφορά τη διάρκεια της ειδωλολατρίας στον χριστιανικό κόσμο. Κύριο ερευνητικό έργο της αποτελεί η συγγραφή σε διαδοχικούς τόμους (κατά γεωγραφικές περιοχές) του Συντάγματος (Corpus) των παλαιοχριστιανικών ψηφιδωτών δαπέδων της Ελλάδος. Το έργο αποτελείται από πέντε πολυσέλιδες μονογραφίες, από τις οποίες έχουν δημοσιευτεί οι τέσσερις. Για τον δεύτερο τόμο τιμήθηκε τον Δεκέμβριο του 1988 με βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών. Συνεργάστηκε σε πολλά ευρωπαϊκά προγράμματα, το πιο πρόσφατο από τα οποία είναι το «Euromed Heritage ΙΙΙ, Byzantium Early Islam». Έχει δημοσιεύσει οκτώ μονογραφίες και πολλά άρθρα σε ελληνικά και ξένα περιοδικά, πρακτικά διεθνών και τοπικών συνεδρίων και συλλογικούς τόμους.

(πηγή: ΜΙΕΤ)