ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΑΙ Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΩΝ ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ

Κωνσταντίνος Σπ. Στάικος
Το Μουσείο και η Βιβλιοθήκη των Πτολεμαίων στην Αλεξάνδρεια. Το Όραμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου για ένα Καθολικό Πνευματικό Κέντρο

Αθήνα, εκδόσεις Άτων, 2020 (Δεκέμβριος)
Σελίδες: 512, με α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 21 x 28,5 εκ.
ISBN σκληρόδετου: 978-618-5337-13-1
Τιμή: 35,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 31,50 €

 

 

«...Το Μουσείο και η Βιβλιοθήκη στην Αλεξάνδρεια ιδρύθηκαν από τον Πτολεμαίο Σωτήρα, πού πιθανότατα εκπλήρωνε το όραμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο οποίος οραματιζόταν να θεμελιώσει ένα πνευματικό κέντρο ανάλογο της Ακαδημίας και του Λυκείου, στα μέτρα όμως της αυτοκρατορίας του στην Ανατολή. Η πόλη της Αλεξάνδρειας, που σχεδιάστηκε πολεοδομικά από τον ίδιο τον Αλέξανδρο με τη βοήθεια του αρχιτέκτονά του Δεινοκράτη, υποτυπώνει την επιθυμία του Μακεδόνα στρατηλάτη να οικοδομήσει μια πόλη στο έσχατο σημείο που αναφέρεται στην Ιλιάδα του Ομήρου, στη νήσο Φάρο, η οποία να εξελιχθεί σε πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας του στην Ανατολή, αλλά και σε παγκόσμιο πνευματικό κέντρο πέρα από γεωγραφικά και γλωσσικά όρια.

Στην απόφασή του αυτή συνέβαλε το γεγονός ότι το αιγυπτιακό ιερατείο τον αναγνώρισε ως γιο του Άμμωνα Ρα, προσδίδοντας έτσι επιπλέον θεϊκό και απολυτρωτικό χαρακτήρα στην κατακτητική του πορεία. Άλλωστε η επιλογή του Αλέξανδρου να ορίσει την Αίγυπτο ως το πολιτικό και πολιτιστικό κέντρο της αυτοκρατορίας του δεν ήταν ξένη προς την παράδοση της σχέσης που είχε καλλιεργηθεί από «ελληνικά φύλα», όπως οι Μινωίτες και οι Μυκηναίοι, με τούς Αιγυπτίους ήδη από την 3η χιλιετία π.Χ. Αποκορύφωμα αυτής της αγαστής σχέσης ήταν η ίδρυση τον 7ο αιώνα π.Χ. της Ναύκρατης, ελληνικής πόλης στο Δέλτα του Νείλου...».

(από την εισαγωγή του βιβλίου)

 

 

 

 

Ο ΕΡΑΣΜΟΣ. ΕΝΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΝΟΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΟΡΡΑ

Κ. Σπ. Στάικος
Ο Έρασμος. Ένας απόστολος της ελληνικής διανόησης από τον Βορρά

Αθήνα, Άτων, 2020 (Μάρτιος)
Σελίδες: 234, με έγχρωμες και α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 14 x 20 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-618-5337-12-4
Τιμή: 15,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 13,50 €

«Ο Έρασμος θεωρείται, ως ο κατεξοχήν εκπρόσωπος του λεγόμενου χριστιανικού ουμανισμού: αυτός ανέδειξε όσο κανένας άλλος την ανάγκη της ζεύξης του αρχαίου, ελληνικού κυρίως, πνεύματος με τις Γραφές και τη χριστιανική ευσέβεια. Διέτρεξε κατά μήκος και κατά πλάτος τον ευρωπαϊκό χώρο, ξεκινώντας βόρεια από τα κολεγιακά κέντρα της Αγγλίας, την Οξφόρδη και το Καίμπριτζ, και φτάνοντας μέχρι την παπική πρωτεύουσα, σε μια προσπάθεια να καταδείξει ότι τα ηθικά διδάγματα που φωλιάζουν στα έργα της ελληνορωμαϊκής γραμματείας βρίσκονται σε απόλυτη αρμονία με τη Βίβλο και τα κηρύγματα του Ιησού Χριστού, όπως μας τα παραδίδουν οι αποστολικές διδαχές.

Ο σπουδαίος αυτός άνθρωπος του πνεύματος πάσχισε σε όλη του τη ζωή να αποδείξει ότι με εργαλείο την τέχνη της φιλολογίας είναι εφικτό να αποκατασταθούν και να σχολιαστούν κείμενα της αρχαίας ελληνορωμαϊκής γραμματείας και η αυθεντική ευαγγελική παράδοση.

Δυστυχώς το έργο του δεν μελετήθηκε συστηματικά ούτε αναδείχθηκε από τους Έλληνες στοχαστές. Από τα συγγράμματα και τα δοκίμιά του μόνο το Laus Stultitiae (Μωρίας Εγκώμιον/Encomium moriae) μεταφράστηκε αρχικά στα ελληνικά από τον Κοσμά Κοκίδη και έπειτα από τον Στρατή Τσίρκα, ενώ το θέμα της ερασμικής και νεοελληνικής προφοράς σχολιάστηκε επανειλημμένα από τον Γιώργο Μπαμπινιώτη σε βιβλία και άρθρα του.

[...] Η πνευματική πορεία που ακολούθησε ο Έρασμος ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων στον συντηρητικό κόσμο και τους οπαδούς της σχολαστικής παράδοσης, κυρίως από τότε που άρχισε να αμφισβητεί την εγκυρότητα κειμένων εμβληματικών για τη χριστιανοσύνη, ή μάλλον για την Αγία Έδρα, όπως η λατινική μετάφραση της Βίβλου από τον άγιο Ιερώνυμο, η περίφημη Βουλγάτα. Χαρακτηριστικά, έγραψε ο Έρασμος:

Παρακαλώ τους συκοφάντες μου να καταλάβουν πως αφιέρωσα τα νιάτα μου μελετώντας με πάθος τα αρχαία γράμματα και με πολλά ξενύχτια μπόρεσα να αποκτήσω μια μέτρια γνώση της λατινικής και της ελληνικής γλώσσας, όχι γιατί αναζητούσα κάποια μάταιη δόξα ή για να ευφράνω με ασήμαντες χαρές το πνεύμα μου, αλλά για να ομορφύνω τον ναό του Κυρίου, που τον ντροπιάζουν η αμάθεια και η βαρβαρότητα, για να τον στολίσω με πλούτη παραγνωρισμένα και να παρακινήσω τις γενναίες διάνοιες να αγαπήσουν τις άγιες Γραφές...».

(από το βιβλίο)

Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ

Κ. Σπ. Στάικος
Η πνευματική πορεία του Γένους. Με όχημα το χειρόγραφο και το έντυπο βιβλίο. Β΄τόμος, 16ος αιώνας-μέσα 17ου

Αθήνα, Εκδόσεις Άτων 2018
Σελίδες: 477, με έγχρωμες και α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 21 x 28 εκ.
ISBN πανόδετου: 978-618-5337-03-2
Τιμή: 35,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 31,50 €

Ο δεύτερος τόμος της Πνευματικής Πορείας επικεντρώνεται στην παραγωγή του ελληνικού έντυπου βιβλίου για το Γένος, από τις αρχές του 16ου αιώνα. Αρχικά δίνεται η εικόνα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης στις διάφορες πόλεις της Ιταλίας και αυτό για να επισημάνουμε ότι ήταν βασισμένη στις αριστοτελικές πραγματείες, από μια νέα οπτική όμως. Στη συνέχεια γίνεται αναλυτική έκθεση του ελληνικού κοσμικού και λειτουργικού βι­βλίου και των διακριτικών τους, όπως της εικονογράφησης (σελίδα τίτλου, πρωτογράμματα, επίτιτλα και εικόνες εντός και εκτός κειμένου).

Με αφετηρία την πρώτη έκδοση του Απόκοπου του Μπεργαδή, το 1509 στη Βενετία, παρατίθεται το σύνολο της εκδοτικής παραγωγής της κρητικής και της επτανησιακής λογοτεχνίας, όπως επίσης και οι εκδόσεις στοχασμού, δηλαδή το Γεωπονικόν του Αγάπιου Λάνδου.

Ένα μεγάλο κεφάλαιο της Πνευματικής Πορείας είναι αφιερωμένο στην ίδρυση και λειτουργία του Ελληνικού Κολλεγίου του Αγίου Αθανασίου της Ρώμης, όπως και στον ρόλο που έπαιξαν οι εκατοντάδες Έλληνες απόφοιτοί του, ο Αρκούδιος και ο Κωττούνιος λόγου χάριν.

Ο σημαντικός ρόλος του πατριάρχη Κύριλλου Λούκαρη, ως του κατεξοχήν πολέμιου των προπαγανδιστικών ενεργειών της Καθολικής Εκκλησίας στον ορθόδοξο κόσμο, θίγεται εκτενώς εδώ και σε συνάρτηση με την προσπάθειά του να εδραιώσει Πατριαρχικό Τυπογραφείο στο Φανάρι.

(πηγή: εκδόσεις Άτων)

Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΣΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ. ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΣΤΟΝ ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΓΕΛΟ

Κ. Σπ. Στάικος  
Η Αρχιτεκτονική των Βιβλιοθηκών στον Δυτικό Πολιτισμό. Από τη Μινωική Εποχή στον Μιχαήλ Άγγελο

Αθήνα, Εκδόσεις Άτων 2016 
453 σελ. με έγχρωμες και α/μ εικόνες 
ISBN 978-618-82417-7-0 
Τιμή 34,98 € / στο βιβλιοπωλείο μας 27,98 €  


Το βιβλίο Η Αρχιτεκτονική των Βιβλιοθηκών στον Δυτικό Πολιτισμό. Από τη Μινωική Εποχή στον Μιχαήλ Άγγελο, πραγματεύεται την αρχιτεκτονική εξέλιξη των χώρων που χρησιμοποιήθηκαν για τη φύλαξη κάθε είδους εγχάρακτου και γραπτού υλικού, από τη Μινωική εποχή ως την ιταλική Αναγέννηση. Σήμερα, αναφερόμαστε στις αίθουσες αυτές με τον όρο «Βιβλιοθήκη», ωστόσο η πορεία της προκειμένου να καταλήξει στη σύγχρονη μορφή της υπήρξε ταραχώδης. Μέσα από τα πέντε κεφάλαια του βιβλίου: Ελληνικός και Ρωμαϊκός Κόσμος, Βυζάντιο, Δυτικός Μεσαίωνας και Αναγέννηση, ο συγγραφέας Κ. Σπ. Στάικος, εκθέτει στον αναγνώστη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του θαλάμου, όπου φυλάσσοταν και ταξινομούνταν τα βιβλία, στις δημόσιες, ιδιωτικές, μοναστηριακές και ανακτορικές βιβλιοθήκες. Σκοπός της έκδοσης αυτής είναι να γίνουν γνωστά στο ευρύ κοινό, τόσο τα αρχιτεκτονικά διακριτικά τους, όσο και τα πρόσωπα που συνέβαλαν ώστε να διασωθεί μέχρι σήμερα ο γραπτός πλούτος. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στις πολιτικές και θρησκευτικές συνθήκες υπό τις οποίες διαμορφώθηκαν αρχιτεκτονικά οι βιβλιοθήκες ανά εποχή και πολιτισμό.

(πηγή: Εκδόσεις Άτων) 

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΣΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ. ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΕΤΡΑΡΧΗ ΕΩΣ ΤΟΝ ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΓΕΛΟ

Κωνσταντίνος Σπ. Στάικος  
Η Ιστορία της Βιβλιοθήκης στον Δυτικό Πολιτισμό. Από τον Πετράρχη έως τον Μιχαήλ Άγγελο

Αθήνα, Εκδόσεις Άτων 2016 
564 σελ. με α/μ εικόνες 
ISBN 978-618-82417-5-6 
Τιμή 18,02 € / στο βιβλιοπωλείο μας 14,42 € 




«Στην έκδοση του πέμπτου τόμου της Ιστορίας της Βιβλιοθήκης στον Δυτικό Πολιτισμό παρουσιάζεται σε οκτώ εκτενή κεφάλαια το πέρασμα από το Μεσαίωνα στην Αναγέννηση και οι επιδράσεις που είχε η ανάδειξη της ελληνορωμαϊκής παράδοσης στον πνευματικό ορίζοντα της Ευρώπης, τόσο σε κοσμικό όσο και σε θρησκευτικό επίπεδο…»

(από το βιβλίο)

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΣΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ. ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΣΣΙΟΔΩΡΟ ΕΩΣ ΤΟΝ FURNIVAL

Κωνσταντίνος Σπ. Στάικος
Η ιστορία της βιβλιοθήκης στον Δυτικό Πολιτισμό. Από τον Κασσιόδωρο έως τον Furnival

Αθήνα, Εκδόσεις Άτων 2016
462 σελ. με α/μ εικόνες
ISBN 978-618-82417-3-2
Τιμή 18,02 / στο βιβλιοπωλείο μας 14,42 €  



Στην έκδοση του τέταρτου τόμου της Ιστορίας της Βιβλιοθήκης στον Δυτικό Πολιτισμό, από τον Κασσιόδωρο έως τον Furnival, παρουσιάζονται σε επτά εκτενή κεφάλαια τα γεγονότα που επηρέασαν την παράδοση των μεγάλων αυτοκρατορικών, δημόσιων και άλλων βιβλιοθηκών στη Δύση, από την εποχή που επιβλήθηκε ο χριστιανισμός ως επίσημη θρησκεία της Αυτοκρατορίας.

(από το βιβλίο)

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΣΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ. ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΕΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΕΩΣ ΤΟΝ ΚΑΡΔΙΝΑΛΙΟ ΒΗΣΣΑΡΙΩΝΑ

Κωνσταντίνος Σπ. Στάικος
Η ιστορία της βιβλιοθήκης στον Δυτικό Πολιτισμό. Από τον Μέγα Κωνσταντίνο έως τον Καρδινάλιο Βησσαρίωνα


Αθήνα, Εκδόσεις Άτων 2016
569 σελ. με α/μ εικόνες
ISBN 978-618-82417-1-8
Τιμή 18,02 / στο βιβλιοπωλείο μας 14,42 €  



Στην έκδοση: Η Ιστορία της Βιβλιοθήκης στον Δυτικό Πολιτισμό, από τον Μέγα Κωνσταντίνο έως στον Καρδινάλιο Βησσαρίωνα παρουσιάζονται σε οκτώ εκτενή κεφάλαια, η συνέχεια της βιβλιακής παράδοσης του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού, η τύχη που επιφυλάχθηκε στις μνημειακές βιβλιοθήκες του παρελθόντος και η οργάνωση και λειτουργία των μοναστηριακών βιβλιοθηκών.

(από το βιβλίο)

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ. Η ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΕΡΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΒΙΒΛΙΩΝ ΠΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ ΠΟΤΕ

Κ. Σπ. Στάικος
Αριστοτέλους Βιβλιοθήκη. Η σπουδαιότερη συλλογή βιβλίων που συγκροτήθηκε ποτέ

Αθήνα, Εκδόσεις Άτων 2015
363 σελ.
ISBN 978-618-80522-7-7
Τιμή 24,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 19,20 €



Ο Αριστοτέλης υπήρξε ο πολυμαθέστερος αρχαίος Έλληνας στοχαστής και, αν κρίνουμε από τις επιστημονικές έρευνές του, ο μοναδικός άνθρωπος που κατόρθωσε να διαγνώσει και να κατηγοριοποιήσει τους νόμους που ορίζουν τη φύση στο ορατό και μη σύμπαν που την περιβάλλει. Όλη αυτή η ενασχόλησή του βασίστηκε σε μία μεγαλειώδη βιβλιοθήκη με δύο σκέλη: α) το σύνολο της γραπτής ελληνικής πνευματικής παράδοσης και β) τη δική του συστηματική συγγραφική δραστηριότητα, την οποία αντιπροσωπεύουν σημειώσεις, τετράδια εργασίας και εκδόσεις, σε όλα τα πεδία της γνώσης. Η Βιβλιοθήκη του Αριστοτέλη εκπροσωπεί το σύνολο της ελληνικής γραμματείας ως τα χρόνια του, και εμπεριείχε άγνωστο σε μας σήμερα υλικό, ήταν δηλαδή, ένας μοναδικός Βιβλιακός Πλούτος.

(πηγή: Εκδόσεις Άτων) 

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΤΩΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ. ΑΠΟ ΤΟΝ 4ο ΑΙΩΝΑ π. Χ. ΕΩΣ ΤΟΝ 16ο ΑΙΩΝΑ

Κ. Σπ. Στάικος
Διαχρονικά τεκμήρια της Πλατωνικής παράδοσης. Από τον 4ο αιώνα π. Χ. έως τον 16ο αιώνα μ.Χ.

Αθήνα, Άτων 2014
321 σελ.
ISBN 978-618-80522-3-9
Τιμή 17,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 15,30 €



Η συγγραφή της Βιβλιοθήκης του Πλάτωνα και της Ακαδημίας ανέδειξε πολλά ανοιχτά θέματα, τα οποία σχετίζονται με την αναπαραγωγή και ταξινόμηση των Διαλόγων από τα χρόνια του Πλάτωνα, και κατ' επέκταση με τη διαδρομή που ακολούθησε το πλατωνικό corpus. Το πόνημα αυτό στόχο έχει αφενός να διαφωτίσει σκοτεινές πτυχές της διαχρονικής αναπαραγωγής και έκδοσης των πλατωνικών Διαλόγων και των Νόμων -τόσο στο πρωτότυπο, όσο και στις λατινικές και αραβικές μεταφράσεις τους ως τα τέλη του 16ου αιώνα- και αφετέρου να επισημάνει τα έως σήμερα γνωστά υπομνήματα στους Διάλογους, όπως και τα συγγράμματα που συντάχθηκαν με σκοπό να ερμηνεύσουν ιδέες και θεωρίες του.

Είναι σχήμα οξύμωρο από τη μία πλευρά να έχουμε στα χέρια μας το σύνολο της γραφικής δραστηριότητας του Αθηναίου φιλοσόφου, μοναδική περίπτωση σε σχέση με όλους τους άλλους συγγραφείς του αρχαίου κόσμου, και από την άλλη να γνωρίζουμε τόσο λίγα πράγματα αναφορικά με την εκδοτική διαδικασία, τη μετάφραση και την πατρότητα του συνόλου των Διαλόγων, όπως και τις διαδρομές που ακολούθησε η χειρόγραφη παράδοση του πλατωνικού corpus στη διαχρονία.
Τα ερωτήματα και οι προβληματισμοί μας έχουν να κάνουν με θέματα όπως: Υπήρξε ακαδημαϊκή έκδοση του πλατωνικού corpus; Τί ακριβώς υλικό περιήλθε στα χέρια των Αλεξανδρινών και με ποιο σκεπτικό κατατάχθηκε σε τετραλογίες και τριλογίες; Πότε και πού γεννήθηκε η ψευδεπίγραφη δραστηριότητα και τι αντιπροσωπεύουν οι λεγόμενοι "νόθοι" Διάλογοι; Ποιος είναι αυτός που εισήγαγε στη ρωμαϊκή διανόηση τη σκέψη και τα βιβλία του Πλάτωνα; Ποιός πρώτος μετέφρασε στα λατινικά διάλογο του Πλάτωνα; Γιατί επέλεξε τον συγκεκριμένο και η επιλογή του αυτή διαμόρφωσε ή όχι παράδοση; Το Υπόμνημα του Χαλκίδιου στον Τίμαιο σε ποια προγενέστερα υπομνήματα βασίστηκε; Ποιά ήταν η πορεία της διάδοσης της πλατωνικής σκέψης κατά την Ύστερη Ρωμαϊκή εποχή και τον Μεσαίωνα, στη Δύση και την Ανατολή;

Ποιά ήταν η τύχη του Πλάτωνα στον αραβικό κόσμο και γιατί οι Άραβες επέλεξαν να μεταφράσουν και να παραφράσουν κυρίως τον Τίμαιο, την Πολιτεία και τον Παρμενίδη; Πότε άρχισε η συστηματική αναπαραγωγή των Απάντων του σε μορφή κώδικα; Τέλος, ποιός εμφύσησε τη συστηματική διδασκαλία της πλατωνικής σκέψης στη Δύση κατά την Αναγέννηση και ποιός είναι εκείνος που υπέδειξε τον ορθό τρόπο μετάφρασης των Διαλόγων στα λατινικά; Τί αντίκτυπο είχε στην αναβίωση της πλατωνικής φιλοσοφίας η Ακαδημία της Φλωρεντίας και ο Marcilio Ficino ιδιαίτερα;

Σε αυτά τα ανοιχτά ζητήματα, όπως και σε άλλα παρεμφερή, σχετικά με τη διδασκαλία των διαδόχων του Πλάτωνα στην Ακαδημία, θα προσπαθήσουμε να δώσουμε απαντήσεις, στο μέτρο του δυνατού, και να επισημάνουμε σχετικά γεγονότα που θα βοηθήσουν στη διαλεύκανση ιστορικών και φιλολογικών προβλημάτων γύρω από την πλατωνική χειρόγραφη παράδοση, τα οποία δεν παύουν από την αρχαιότητα να απασχολούν τους διανοούμενους και να συνδέονται άμεσα με την αναπαραγωγή και διακίνηση του βιβλίου γενικότερα.

Κ. Σπ. Στάικος

(από την εισαγωγή του βιβλίου)