ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ

Βασίλειος Α. Γεωργάς
Γλωσσάρι στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη

Σειρά: Φιλολογία
Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2022 (Φεβρουάριος)
Σελίδες: 920
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-524-857-4
Τιμή: 23,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 20,70 €

 

 

Η κατάρτιση ενός γλωσσικού ερμηνευτικού οδηγού, που θα επιτρέψει στον μέσο αναγνώστη να προσεγγίσει τη δυσπρόσιτη γλώσσα του Νίκου Καζαντζάκη, αποτελούσε από παλιά επιτακτικό επιστημονικό ζητούμενο. Το Γλωσσάρι στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη, προϊόν πολύχρονης και επίμοχθης λεξικογραφικής έρευνας, έρχεται να καλύψει αυτό το μεγάλο κενό· να συστήσει ξανά τον συγγραφέα στο αναγνωστικό κοινό υπό το πρίσμα του ιδιότυπου λεξιλογίου του και να συμβάλει στην κατανόησή του. Περιέχει συνολικά 15.000 περίπου λήμματα, ελληνικά και ξενόγλωσσα, τα οποία αποδελτιώθηκαν από το σύνολο των πρωτότυπων έργων του Καζαντζάκη, από τα ξενόγλωσσα έργα του που μεταφράστηκαν από άλλους (Βραχόκηπος, Τόντα Ράμπα), καθώς και από τη Θεία Κωμωδία του Δάντη και τον Ηγεμόνα του Μακιαβέλι που μετέφρασε στα ελληνικά ο ίδιος. Η κατάρτιση του Γλωσσαρίου βασίστηκε κυρίως στις εκδόσεις που εκπονήθηκαν τις δεκαετίες 1950 και 1960 με φιλολογική επιμέλεια του Εμμανουήλ Κάσδαγλη, και δευτερευόντως σε νεότερες εκδόσεις, όπου ήταν αναγκαίο, ενώ η επεξεργασία και ερμηνεία του γλωσσικού υλικού στηρίχθηκε σε έγκριτα λεξικά της Νεοελληνικής, παλαιότερα και σύγχρονα, καθώς και σε ποικίλα έγκυρα μελετήματα, γλωσσάρια και πηγές, συμπεριλαμβανομένων των ερμηνευτικών λεξιλογίων του ίδιου του Καζαντζάκη για την Οδύσ(σ)ειά του και τη Θεία ­Κωμωδία του Δάντη.

Η ιδιαιτερότητα και χρησιμότητα του παρόντος ερμηνευτικού γλωσσικού οδηγού έγκειται στο ότι δεν αρκείται σε αλφαβητική παράθεση λεκτικών τύπων με ερμηνευτικές αναφορές και ετυμολογικές εκδοχές, αλλά προτάσσει αυτούσιο τον ίδιο τον λόγο του Κρητικού δημιουργού μέσα από επιλεγμένα —κατά λέξη και σημασία— χαρακτηριστικά αποσπάσματα από όλα τα έργα του, ώστε να τεκμηριώ­νεται άμεσα η συγκεκριμένη χρήση της μελετώμενης κάθε φορά λέξης.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

 

ΔΩΡΑ ΣΕΜΝΑ. ΤΙΜΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΜΑΡΘΑ ΚΑΡΠΟΖΗΛΟΥ

Δώρα σεμνά. Τιμητικός τόμος για την καθηγήτρια Μάρθα Καρπόζηλου

Επιμέλεια: Ι. Πολέμης, Α. Μπρούζος, Α. Βογιατζόγλου, Δ.Σ. Γεωργακόπουλος
Κείμενα: συλλογικό
Θεσσαλονίκη, εκδόσεις University Studio Press, 2021 (Ιούνιος)
Σελίδες: 636
Διαστάσεις: 17 x 24
ISBN χαρτόδετου: 978-960-12-2524-1
Τιμή: 30,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 27,00 €

   

«Με την έκδοση του τόμου αυτού, η συντακτική επιτροπή αποφάσισε να τιμήσει μια εκλεκτή φιλόλογο, ακάματη ερευνήτρια της νεοελληνικής φιλολογίας, αλλά και εξαιρετική συνάδελφο στο πανεπιστήμιο, που έχει δώσει απτά δείγματα του ήθους και της ακαδημαϊκής της υπευθυνότητας σε καιρούς παλαιότερους, χαλεπούς για την ευρύτερη ακαδημαϊκή κοινότητα, αλλά και σήμερα. Ακαδημαϊκοί λειτουργοί όπως η Μάρθα Καρπόζηλου είναι φωτεινά παραδείγματα, που πρέπει οπωσδήποτε να εμπνέουν τη νέα γενιά των πανεπιστημιακών διδασκάλων. Πέρα από οφειλόμενη λοιπόν τιμή σε μια διαπρεπή επιστήμονα, ο τόμος φιλοδοξεί να αποτελέσει και κάτι περισσότερο. Να δώσει στους νέους ένα παράδειγμα. Εποχών που πέρασαν και ατόμων που συνέβαλαν με τους αγώνες και το ήθος τους στη διαμόρφωση νέων ερευνητικών κατευθύνσεων και στο άνοιγμα δρόμων, στους οποίους μπορούν τώρα να βαδίζουν με ασφάλεια οι εκπρόσωποι της νέας γενιάς των νεοελληνιστών, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Δεν άνοιξαν εύκολα αυτοί οι δρόμοι. Χρειάστηκε η ανιδιοτελής εργασία πολλών σκαπανέων, που συνδύαζαν ευρεία γνώση του αντικειμένου, στέρεο θεωρητικό εξοπλισμό, αλλά και βαθύτατο ανθρωπισμό, που έμεινε ίσως κρυμμένος από τους πολλούς. Οι φίλοι τον ξέρουν όμως πολύ καλά…».

Ι. Πολέμης
Α. Μπρούζος
Α. Βογιατζόγλου
Δ. Σ. Γεωργακόπουλος
(από τον πρόλογο του βιβλίου)

LES DEVOIRS ET LA CHOSE PUBLIQUE DANS L' OEUVRE DE NICOLAS MAVROCORDATOS

Lambros Kampéridis
Les devoir et la chose publique
Dans l’ œuvre de Nicolas Mavrokordatos

Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2021 (Μάρτιος)
Σελίδες: 430
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-250-772-8
Τιμή: 28,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 25,20 €

 

Ο Λάμπρος Καμπερίδης παρουσιάζει εδώ, γραμμένη στα γαλλικά, τη μελέτη του που εξαρχής θεωρούσε ως απαραίτητο δεύτερο τόμο στην πραγματεία του Νικόλαου Μαυροκορδάτου Περί καθηκόντων βίβλος (Βουκουρέστι 1719), την οποία ο ίδιος εξέδωσε σε δίγλωσση έκδοση (ΜΙΕΤ, 2014), σε δική του μετάφραση και ερμηνευτικό σχολιασμό, επίσης στα γαλλικά. Ένα δοκίμιο για τα «καθήκοντα» (officia) στο κατώφλι του Διαφωτισμού ήταν, για τον πολύγλωσσο συγγραφέα, ο ιδεώδης συνοδοιπόρος του σύγχρονου αναγνώστη στην κατανόηση του opus magnum του Μαυροκορδάτου, ο οποίος συνέγραψε το έργο του ως πρότυπο ενός συνταγματικού δικαίου όταν ανέλαβε την ηγεμονία των παραδουνάβιων επικρατειών, με σκοπό να χρησιμεύσει ως κώδικας συνύπαρξης μιας ανασυντασσόμενης κοινωνίας στο πλαίσιο του οθωμανικού καθεστώτος. Ο βοϊβόδας της Μολδοβλαχίας ήθελε να είναι ο φορέας της δυτικής παράδοσης που νομιμοποιεί κάθε είδους ηγεμόνα, αρχιερέα, ανώτατο κρατικό διοικητή ή δικαστή να αναλαμβάνει την «αξιοπρέπεια» των καθηκόντων του, και να φέρει το «πρόσωπο» του λειτουργήματος που ασκεί ως εγγύηση για τις υπηρεσίες του στα δημόσια πράγματα (res publica). Τα πρώτα ηθικά χαρακτηριστικά των Καθηκόντων αντλούν από τις πλατωνικές αρετές, τη δικαιοσύνη, τη φρόνηση, την ανδρεία και τη σωφροσύνη. Σήμερα ο μελετητής της ιδέας των Καθηκόντων και της μαυροκορδάτειας περιπέτειας, στο πόνημά του Les devoirs et la chose publique (Τα Καθήκοντα και τα δημόσια πράγματα), διανύει μια ιστορική, φιλοσοφική, θεολογική, πολιτική και νομολογική διαδρομή συσχετίζοντας τα καθήκοντα με τις αρετές, περιδιαβαίνει τα σοφιολογικά κείμενα, ανατρέχει στις πηγές της παραινετικής λογοτεχνίας αλλά και στον λαϊκό πολιτισμό με τις μοναστηριακές επιδράσεις, ερευνά τις αλληλοεπιδράσεις στον διφυή πολιτισμικό γόνιμο χώρο της νοτιοανατολικής Ευρώπης του 17ου και 18ου αιώνα, τη λεγόμενη «ελληνο-ρουμανική παιδεία». Η Γαλλική Επανάσταση σήμανε το τέλος της κυριαρχίας των καθηκόντων στο πολιτειακό σύστημα των παλαιών καθεστώτων. Από την εποχή των Στωικών και ως τον 18ο αιώνα, τα καθήκοντα είχαν εγγραφεί στους συνταγματικούς θεσμούς της πολιτείας και καθόριζαν το μέτρο της εμπλοκής των πολιτών ως κοινωνικών προσώπων στις σχέσεις τους με τις αρχές της εξουσίας, καθώς και στις σχέσεις τους με άλλα πρόσωπα διασφαλίζοντας την αρμονική σύνθεση της κοινωνίας. Μετά την Επανάσταση η πρωταρχική σημασία των καθηκόντων στη διάταξη της κοινωνίας μειώθηκε, για να υπερτονιστούν τα ανθρώπινα δικαιώματα (droits de l’homme) που υποσκέλισαν την έννοια των καθηκόντων. 

Ο ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΑΜΠΕΡΙΔΗΣ γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, μεγάλωσε στην Αθήνα και ζει στο Μόντρεαλ από το 1970. Σπούδασε Βυζαντινή Ιστορία με καθηγητή τον Νικόλαο Οικονομίδη. Ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Μελέτης του Νεότερου Ελληνισμού του Πανεπιστημίου του Μόντρεαλ, συνεργάστηκε με τον καθηγητή Ζακ Μπουσάρ στην κοινή τους προσπάθεια να κάνουν γνωστή την εποχή των Φαναριωτών και των άγνωστων σχεδόν πρωταγωνιστών της, οι οποίοι συνέβαλαν σημαντικά στην πνευματική, κοινωνική και πολιτική ανάπτυξη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Συγγραφέας πολλών βιβλίων, δημοσιεύει τακτικά άρθρα του στο περιοδικό Atelier du roman (Παρίσι). Μερικοί τίτλοι έργων του δηλώνουν τα λογοτεχνικά και ιστορικά του ενδιαφέροντα: Μετάφραση και σχολιασμός στα γαλλικά του Περί καθηκόντων Βίβλος – Traité des Devoirs του Νικολάου Μαυροκορδάτου, The Greek Monasteries of Sozopolis, Οι Γάμοι του Ουρανού και της Γης, Δος μοι τούτον τον ξένον, Από τον Μπρετ Χαρτ στον Παπαδιαμάντη. Εκδίδει επίσης, μαζί με τη Denise Harvey, τις μεταφράσεις των έργων του Παπαδιαμάντη στα αγγλικά, από τις οποίες ήδη κυκλοφορούν τρεις τόμοι: The Boundless Garden I, II, και The Murderess. Διακονεί ιερατικώς την Κοινότητα των δυτικών προαστίων της Νήσου του Μόντρεαλ, στην ενορία Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. 

(πηγή: ΜΙΕΤ)

 

ΜΙΧΑΗΛ ΨΕΛΛΟΣ. Η ΡΗΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΛΟΓΟΤΕΧΝΗΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Στρατής Παπαϊωάννου
Μιχαήλ Ψελλός. Η ρητορική και ο λογοτέχνης

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2021 (Ιανουάριος)
Σελίδες: 360
Διαστάσεις: 15 x 23 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-524-584-9
Τιμή: 20,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 18,00 €

Ο ρήτορας και φιλόσοφος Μιχαήλ Ψελλός (Κωνσταντινούπολη, 1018-1078) είναι μια εμβληματική προσωπικότητα στην ιστορία της λόγιας βυζαντινής λογοτεχνίας και ένας από τους πιο πολυδιαβασμένους Έλληνες συγγραφείς του Μεσαίωνα. Η απήχησή του δεν είναι τυχαία. Ἐγραψε σχεδόν για τα πάντα, καλλιεργώντας περίπου όλα τα βυζαντινἀ λογοτεχνικά είδη και παρέχοντάς μας όχι απλώς μια μοναδική ματιά στο Βυζάντιο του ενδέκατου αιώνα, αλλά και μια πολυτυπία προσωπογραφιών που ακροβατούν ανάμεσα στην εξιδανίκευση, την ειρωνεία και την ευαισθησία. 

Η μορφή που ξεχωρίζει στις προσωπογραφήσεις του Ψελλού είναι αναμφισβήτητα εκείνη του εαυτού του, το εγώ του συγγραφέα. Το βιβλίο προσπαθεί να αποδομήσει αλλά και να ανασυνθέσει τον αυτοαναφορικό λόγο του Ψελλού, εντοπίζοντας τις εμμονές και τις σιωπές του. Πώς ορίζει τον λογοτέχνη και την αυτοπαρουσίαση; Πώς χειρίζεται τη σχέση ανάμεσα στο κείμενο και το πρόσωπο; Με ποιούς τρόπους σκιαγραφεί και πραγματώνει το πορτρέτο του; Τι ρόλο προσδίδει στο σώμα και στα συναισθήματα, στο εγώ που γοητεύει αλλά και πάσχει; Σε ένα γενικότερο πλαίσιο, ποιο ήταν το κύρος ενός ρήτορα, όπως ο Ψελλός, στη βυζαντινή κοινωνία; Ποιο το ακροατήριο και οι προσδοκίες του; Ποια η θέση των κειμένων του στην ιστορία της ρητορικής και της αυτοπαρουσίασης στον ελληνικό έντεχνο λόγο, από τους κλασικούς έως το Βυζάντιο της μέσης περιόδου; Τι ήταν εντέλει η βυζαντινή ρητορική; Και ποια η σχέση της με αυτό που εμείς αντιλαμβανόμαστε ως λογοτεχνία; Στις απαντήσεις που προτείνονται, αναδύεται μια λογοτεχνία που παραμένει άγνωστη και παρεξηγημένη, ένας λόγος ίσως ξένος, αλλά και τόσο οικείος.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. «ΕΡΓΑ - ΤΟΜΟΣ ΠΡΩΤΟΣ: ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΑ, 1933-1944»

Δημήτριος Καπετανάκης
ΕΡΓΑ
Τόμος Πρώτος
ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΑ, 1933 – 1944
Βιβλίο Α΄& Βιβλίο Β΄
 
Εισαγωγή ● Φιλολογική επιμέλεια: Εμμανουέλα Κάντζια
Αθήνα, Εταιρεία Κοινωνικού Έργου και Πολιτισμού / Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2020 (Ιανουάριος)
Σελίδες: 472 (Βιβλίο Α΄) & 390 (Βιβλίο Β΄)
Διαστάσεις: 14 x 21 εκ.
ΙSBN πανόδετου σε κασετίνα: 978-960-250-757-5
Τιμή: 50,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 45,00 €

«Υπήρξαν γενιές που, μετά τον πόλεμο, μυήθηκαν στη σκέψη του Δημητρίου Καπετανάκη», γράφει στον Πρόλογο του Α΄ Τόμου των απάντων του συγγραφέα η Εμμανουέλα Κάντζια. Ερευνήτρια, συγκριτολόγος ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, έβγαλε από τα αρχεία και επιμελήθηκε τη σημαντική αυτή έκδοση των Δημοσιευμένων (Τόμος Πρώτος) και των Αδημοσίευτων (Τόμος Δεύτερος, ετοιμάζεται) έργων αυτού του «μυητή» ποιητή και δοκιμιογράφου, στον συντομότατο βίο του οποίου (Σμύρνη 1912 – Λονδίνο 1944) γονιμοποιήθηκαν πλούσιες και ώριμες αισθητικές, στοχαστικές και κριτικές μελέτες καλύπτοντας μεγάλο φάσμα γνωστικών πεδίων. Οι μεταπολεμικοί ωστόσο λατρευτικοί αναγνώστες του γνώριζαν ελάχιστες από αυτές, κυρίως τα δοκίμιά του Έρως και Χρόνος και Μυθολογία του Ωραίου. Ο ίδιος και το έργο του ποτέ δεν έφτασαν στο ευρύτερο κοινό. Αινιγματικός και αταξινόμητος, άνθρωπος των γραμμάτων και της τέχνης στη θρυλική δεκαετία του 1930, ο Δημήτριος Καπετανάκης, από τα φοιτητικά του χρόνια στην Αθήνα είχε συνδεθεί φιλικά με τον δάσκαλό του Παναγιώτη Κανελλόπουλο και με τον κύκλο του Ιωάννη Συκουτρή, ενώ αργότερα, στη Χαϊδελβέργη, μαθήτευσε πλάι στον Καρλ Γιάσπερς και γοητεύθηκε από την επιβλητική ποιητική φυσιογνωμία του Στέφαν Γκεόργκε. Η εκτενής Εισαγωγή της επιμελήτριας τον παρακολουθεί στις πνευματικές και ανθρώπινες περιπλανήσεις του ταραγμένου βίου του, έως την καταφυγή του στην Αγγλία το ’39, παραμονές του πολέμου, όπου μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, ώς το θάνατό του, θα αναδειχθεί σε γνήσιο εκφραστή της μοντέρνας αγγλικής ποίησης.

Ο Τόμος Πρώτος – Τα Δημοσιευμένα (χωρισμένος σε Βιβλίο Α΄ και Βιβλίο Β΄) περιλαμβάνει τα δοκίμια του και μελέτες του (αυτές για τον Ευθύδημο του Πλάτωνα και για τον Ρεμπώ), τα αγγλόφωνα κείμενά του (μεταξύ άλλων, για τον Γκεόργκε, για τον Ντοστογιέφσκι, για την αγγλική ποίηση), βιβλιοκρισίες και τεχνοκριτικά του σημειώματα (για τους Ρούντολφ Φάρνερ, Τσαρούχη, Σκίπη, Τσάτσο, Πρεβελάκη, Καντ κ.λπ.), τα ποιήματά του στα ελληνικά και στα αγγλικά, το μονόπρακτο θεατρικό του έργο Η θύελλα, καθώς και μεταφράσεις του προς τα ελληνικά ή προς τα αγγλικά (των Χαίλντερλιν, Άντονυ Χάξλεϋ, Ελύτη, Πρεβελάκη, Κανελλόπουλο). Ο Δημήτριος Καπετανάκης, μεταφυσικός στοχαστής αλλά και άνθρωπος του κόσμου τούτου που πάλεψε βαθιά με το αίνιγμα του έρωτα και της μαθητείας, διακρίθηκε και ως δεινός δάσκαλος, μέσω των περιλάλητων διαλέξεών του στην Αθήνα του ’30, για τον παιδαγωγικό του τρόπο να ξυπνάει το δαιμόνιο των μαθητών του οδηγώντας τους στο δρόμο της διαρκούς αναζήτησης.

(πηγή: ΜΙΕΤ)

 

Ο ΕΡΑΣΜΟΣ. ΕΝΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΝΟΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΟΡΡΑ

Κ. Σπ. Στάικος
Ο Έρασμος. Ένας απόστολος της ελληνικής διανόησης από τον Βορρά

Αθήνα, Άτων, 2020 (Μάρτιος)
Σελίδες: 234, με έγχρωμες και α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 14 x 20 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-618-5337-12-4
Τιμή: 15,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 13,50 €

«Ο Έρασμος θεωρείται, ως ο κατεξοχήν εκπρόσωπος του λεγόμενου χριστιανικού ουμανισμού: αυτός ανέδειξε όσο κανένας άλλος την ανάγκη της ζεύξης του αρχαίου, ελληνικού κυρίως, πνεύματος με τις Γραφές και τη χριστιανική ευσέβεια. Διέτρεξε κατά μήκος και κατά πλάτος τον ευρωπαϊκό χώρο, ξεκινώντας βόρεια από τα κολεγιακά κέντρα της Αγγλίας, την Οξφόρδη και το Καίμπριτζ, και φτάνοντας μέχρι την παπική πρωτεύουσα, σε μια προσπάθεια να καταδείξει ότι τα ηθικά διδάγματα που φωλιάζουν στα έργα της ελληνορωμαϊκής γραμματείας βρίσκονται σε απόλυτη αρμονία με τη Βίβλο και τα κηρύγματα του Ιησού Χριστού, όπως μας τα παραδίδουν οι αποστολικές διδαχές.

Ο σπουδαίος αυτός άνθρωπος του πνεύματος πάσχισε σε όλη του τη ζωή να αποδείξει ότι με εργαλείο την τέχνη της φιλολογίας είναι εφικτό να αποκατασταθούν και να σχολιαστούν κείμενα της αρχαίας ελληνορωμαϊκής γραμματείας και η αυθεντική ευαγγελική παράδοση.

Δυστυχώς το έργο του δεν μελετήθηκε συστηματικά ούτε αναδείχθηκε από τους Έλληνες στοχαστές. Από τα συγγράμματα και τα δοκίμιά του μόνο το Laus Stultitiae (Μωρίας Εγκώμιον/Encomium moriae) μεταφράστηκε αρχικά στα ελληνικά από τον Κοσμά Κοκίδη και έπειτα από τον Στρατή Τσίρκα, ενώ το θέμα της ερασμικής και νεοελληνικής προφοράς σχολιάστηκε επανειλημμένα από τον Γιώργο Μπαμπινιώτη σε βιβλία και άρθρα του.

[...] Η πνευματική πορεία που ακολούθησε ο Έρασμος ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων στον συντηρητικό κόσμο και τους οπαδούς της σχολαστικής παράδοσης, κυρίως από τότε που άρχισε να αμφισβητεί την εγκυρότητα κειμένων εμβληματικών για τη χριστιανοσύνη, ή μάλλον για την Αγία Έδρα, όπως η λατινική μετάφραση της Βίβλου από τον άγιο Ιερώνυμο, η περίφημη Βουλγάτα. Χαρακτηριστικά, έγραψε ο Έρασμος:

Παρακαλώ τους συκοφάντες μου να καταλάβουν πως αφιέρωσα τα νιάτα μου μελετώντας με πάθος τα αρχαία γράμματα και με πολλά ξενύχτια μπόρεσα να αποκτήσω μια μέτρια γνώση της λατινικής και της ελληνικής γλώσσας, όχι γιατί αναζητούσα κάποια μάταιη δόξα ή για να ευφράνω με ασήμαντες χαρές το πνεύμα μου, αλλά για να ομορφύνω τον ναό του Κυρίου, που τον ντροπιάζουν η αμάθεια και η βαρβαρότητα, για να τον στολίσω με πλούτη παραγνωρισμένα και να παρακινήσω τις γενναίες διάνοιες να αγαπήσουν τις άγιες Γραφές...».

(από το βιβλίο)

Γ' ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ». ΘΕΟΛΟΓΙΑ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ, ΔΙΚΑΙΟ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ, ΤΕΧΝΗ

Γ΄ Επιστημονικό Συμπόσιο «Βυζαντινή Μακεδονία» Θεολογία, Ιστορία, Φιλολογία, Δίκαιο, Αρχαιολογία, Τέχνη. 14-15 Μαΐου 2016, Θεσσαλονίκη

Κείμενα: συλλογικό
Θεσσαλονίκη, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, 2019 (Δεκέμβριος)
Σελίδες: 838, με α/μ εικόνες
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-9458-30-6
Τιμή: 20,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 18,00 €



Κρινιώ Κωνσταντινίδου: […] εν τη γειτονία της Καταφυγής. Ευρήματα από τις ανασκαφές για την κατασκευή σταθμού του ΜΕΤΡΟ Θεσσαλονίκης (9ος-12ος αι.) [απόσπασμα από την εισήγηση]

«….Τα ευρήματα της ανασκαφής του Σταθμού Βενιζέλου αποδεικνύουν τη διαχρονικότητα της πολεοδομικής οργάνωσης και εμπορικής χρήσης της περιοχής. Στη χάραξη της σημερινής οδού Εγνατίας αποκαλύφθηκε τμήμα του κεντρικού δρόμου του μεσαιωνικού αστικού ιστού, της Λεωφόρου, που διέτρεχε την τειχισμένη πόλη στον άξονα Α-Δ, διασταυρούμενη με δύο κάθετους οδικούς άξονες, ο δυτικότερος από τους οποίους, ελικοειδούς πορείας, αποτελούσε κύριο δρόμο και ταυτίζεται με τη σύγχρονη οδό Βενιζέλου. Πυκνοδομημένα οικοδομικά τετράγωνα, με μικρής έκτασης κτίσματα εργαστηρίων -καταστημάτων σε παρατακτική διάταξη, συνιστούν νησίδες βυζαντινής αγοράς της πόλης, που οργανώθηκε κατά μήκος και των δύο πλευρών της Λεωφόρου. Η εμπορική συνοικία αναπτύχθηκε στη γειτονία της Καταφυγής, με τα ανασκαφικά ευρήματα να επιβεβαιώνουν όσα ήταν μέχρι σήμερα γνωστά από τις πηγές, μαρτυρώντας τη λειτουργία μίας ακμάζουσας και οργανωμένης αγοράς μη εδώδιμων προϊόντων, που άνθιζε στο μέσον της πόλης, προσελκύοντας το ενδιαφέρον ντόπιων και ξένων εμπόρων...».

Περιεχόμενα του βιβλίου

ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ
Εναρκτήρια ομιλία του Προέδρου της Επιστημονικής Επιτροπής του Συνεδρίου
ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΝΑΚΟΥ, Ομότιμου Καθηγητή ΑΠΘ

Α΄ Κύκλος: Θεολογία
ΧΡΙΣΤΟΣ Θ. ΚΡΙΚΩΝΗΣ, Η Θεσσαλονίκη κέντρο πνευματικής και καλλιτεχνικής ανάπτυξης κατά τον 14ο αι. και οι ησυχαστικές έριδες
ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΡΑΜΠΑΤΖΗΣ, Λόγοι και αντίλογοι περί Φιλοσοφίας και Θεολογίας στη Θεσσαλονίκη του 14ου αιώνα: Νείλος Καβάσιλας και Δημήτριος Κυδώνης
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΤΣΙΓΚΟΣ, Ανθρωπολογικές συνέπειες της περιχωρήσεως στη διδασκαλία του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Π. ΧΡΗΣΤΟΥ, Φιλοσοφική ορολογία στα συγγράμματα του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά
ΣΟΥΛΤΑΝΑ Δ. ΛΑΜΠΡΟΥ, Βυζαντινά Μονύδρια της Χαλκιδικής
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΠΑΖΗΣ, Περί του κτήτορος της βυζαντινής ιεράς μονής Τιμίου Προδρόμου της Πέτρας Σαραντηνού στη Βέροια (14ος αιώνας)
Β΄ Κύκλος: Ιστορία
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΧΡΥΣΟΣ, Η βυζαντινή περιπλάνηση του ονόματος Μακεδονία
ΕΥΑΝΘΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ή ΤΕΓΟΥ-ΣΤΕΡΓΙΑΔΟΥ, Η Θεσσαλονίκη στην πρωτοβυζαντινή περίοδο 324-565 μ. Χ.
ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α. ΛΕΒΕΝΙΩΤΗΣ, Οι μεσαιωνικές σλαβικές εγκαταστάσεις στα ανατολικά της Θεσσαλονίκης. (Προβλήματα και ερμηνείες)
ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΔΕΛΗΚΑΡΗ, Σλαβική ονοματοδοσία σε βυζαντινές επισκοπές της Μακεδονίας
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΑΡΑΣ, Κρατική εξουσία και μαρτύριο κατά τον Θεοφύλακτο Αχρίδος: Οι δεκαπέντε μάρτυρες της Τιβεριούπολης
ΙΩΑΚΕΙΜ ΑΘ. ΠΑΠΑΓΓΕΛΟΣ, Η αγιορειτική Μονή του Σκορπίου
ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΑΜΟΙΡΙΔΟΥ, Θεσσαλονικείς ατακτούντες εκκλησιαστικώς
ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ, Από τις ενορίες στα κατεπανίκια: Οι φορολογικές υποπεριφέρειες της Μακεδονίας και η περίπτωση της Ιερισσού
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ, Θρησκεία και κοινωνία. Η περίπτωση του κινήματος των Ζηλωτών στη Θεσσαλονίκη και του αγίου Γρηγορίου Παλαμά
ΠΟΛΥΜΝΙΑ ΚΑΤΣΩΝΗ, Βιοτεχνία και αστική οικονομία στη Βυζαντινή Μακεδονία κατά τον 10ο-14ο αι.

Γ΄ Κύκλος: Φιλολογία
ΣΟΦΙΑ ΚΟΤΖΑΜΠΑΣΗ, Η Θεσσαλονίκη στα ποιήματα του Μανουήλ Φιλή
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΙΜΕΛΙΔΗΣ, Η Φιλολογία στη Θεσσαλονίκη του 14ου αιώνα
ΜΑΡΙΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΥ-ΤΖΙΩΓΑ – ΗΛΙΑΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΙΔΗΣ, Η βορειοδυτική περιοχή του Ν. Θεσσαλονίκης μέσα από τις πηγές της Ύστερης Βυζαντινής Περιόδου
ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΡΙΑΝΤΑΡΗ, Η ομόνοια ως δημοκρατικό ιδεώδες στον Θωμά Μάγιστρο (14ος αι. μ.Χ.)
ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΒΑΚΑΛΟΥΔΗ, Η βυζαντινή Θεσσαλονίκη μέσα από το έργο του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη

Δ΄ Κύκλος: Δίκαιο
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ, Αυτοκρατορικές Νεαρές στο Σύνταγμα κατά Στοιχείον του Ματθαίου Βλάσταρη και στην Εξάβιβλο του Αρμενοπούλου
ΚΑΛΛΙΟΠΗ (ΚΕΛΛΥ) Α. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑ, Μακεδονία: Σταυροδρόμι ανατρεπτικών κινήσεων κατά του νόμιμου αυτοκράτορα τη μέση βυζαντινή περίοδο
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΒΑΡΔΙΝΑΣ, Νεαρά Αλεξίου Α΄ του Κομνηνού, του έτους 1095, «εκφωνηθείσα εξ υπομνήσεως Θεοδούλου, αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης», περί απελευθερώσεως των Βουλγάρων δούλων της Θεσσαλονίκης
ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΟΥΡΚΑ-ΠΑΠΑΣΤΑΘΗ, Παρατηρήσεις για τη λειτουργία του θεσμού των «καθολικών κριτών» βάσει των εγγράφων Ι. Μονών του Αγίου Όρους (14ος-15ος αι.)
ΔΑΦΝΗ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ, Συμβολή στη συζήτηση για τα προνόμια της πόλης της Θεσσαλονίκης κατά τη βυζαντινή εποχή. Το δικαστικό προνόμιο του Αρχιεπισκόπου

Ε΄ Κύκλος: Αρχαιολογία
ΓΩΡΓΙΟΣ ΒΕΛΕΝΗΣ, Οι αρχαιότεροι χριστιανικοί ναοί της Θεσσαλονίκης
ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΚΡΗ, Σχεδίασμα βυζαντινής Θεσσαλονίκης. Η εικόνα της βυζαντινής πόλης μέσα από τις ανασκαφές
ΘΑΛΕΙΑ ΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΎΛΟΥ, Οι μετεξελίξεις του ναού των Ταξιαρχών στην Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης από τη βυζαντινή στη σύγχρονη εποχή
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΤΑΝΤΣΗΣ, Η χορηγία εκκλησιαστικών ιδρυμάτων στη Μακεδονία τον 11ο και 12ο αι. Μια επανεξέταση των δεδομένων
ΕΛΛΗ ΓΚΑΛΑ-ΓΕΩΡΓΙΛΑ, Το υδροδοτικό σύστημα στη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη: Δομή και λειτουργική οργάνωση
ΕΛΕΝΗ ΛΙΑΝΤΑ, Λατινικές αποτιμήσεις από κράμα (bill) του νομισματοκοπείου της Θεσσαλονίκης (1204-1224);
ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΑΓΓΕΛΚΟΥ, Ματιά στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων του 5ου-8ου αι. στη Μακεδονία με βάση τα ευρήματα του επισκοπικού συγκροτήματος στις Λουλουδιές Κίτρους, Πιερίας (4ος-8ος αι.)
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΣΙΝΑΚΟΣ, Αλιεία και παραγωγή άλατος στη Βυζαντινή Μακεδονία. Η έρευνα γύρω από τον υλικό πολιτισμό των Βυζαντινών γνωρίζει άνθιση τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς
ΣΤΕΛΛΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ, Εργαστήρια […] εις την γειτονίαν της υπεραγίας Θεοτόκου (9ος -12ος αι.): Από τις ανασκαφές του σταθμού Αγίας Σοφίας ΜΕΤΡΟ Θεσσαλονίκης
ΚΡΙΝΙΩ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ, […] εν τη γειτονία της Καταφυγής. Ευρήματα από τις ανασκαφές για την κατασκευή σταθμού του ΜΕΤΡΟ Θεσσαλονίκης (9ος-12ος αι.)
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΤΖΕΒΡΕΝΗ, Η περιαστική περιοχή εκτός των δυτικών τειχών. Εμπόριο, διαμονή και λατρεία στον δρόμο για την Χρυσή Πύλη
ΕΛΕΝΗ ΛΙΑΝΤΑ, Τα νομισματικά ευρήματα της βυζαντινής περιόδου από τον Σταθμό Βενιζέλου
ΜΕΛΙΝΑ ΠΑΪΣΙΔΟΥ, Η μνημειακή ζωγραφική της παλαιοχριστιανικής περιόδου στη Θεσσαλονίκη. Ψηφιδωτά και τοιχογραφίες από τις ανασκαφές του ΜΕΤΡΟ

ΣΤ΄ Κύκλος: Τέχνη
ΠΕΛΛΗ ΜΑΣΤΟΡΑ, Ο επίσκοπος Αρίσταρχος στα ψηφιδωτά της Ροτόντας Θεσσαλονίκης
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΣΕΜΟΓΛΟΥ, Ο ζωγραφικός διάκοσμος της αγίας Αικατερίνης Θεσσαλονίκης μέσα από το αρχείο του Στυλιανού Πελεκανίδη. Ζητήματα χρονολόγησης και ταύτισης του ναού
ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΠΑΡΧΑΡΙΔΟΥ, Αμφίγραπτη παλαιολόγεια εικόνα από τον ναό της Παναγίας Λαγουδιανής (ή Λαοδηγήτριας) στη Θεσσαλονίκη
ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΜΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΤΣΙΟΥΜΗ, Βέροια. Η προσφορά της στη βυζαντινή ζωγραφική του πρώτου μισού του 14ου αι.
ΜΑΡΙΖΑ ΤΣΙΑΠΑΛΗ, Πρώτη προσέγγιση του ζωγραφικού διακόσμου των ναών Κοίμησης Θεοτόκου και Αγίου Νικολάου στην Αιανή Κοζάνης
ΠΑΣΧΑΛΗΣ ΑΝΔΡΟΥΔΗΣ, Αραβουργηματικές διακοσμήσεις και επιδράσεις της ισλαμικής τέχνης στην παλαιολόγεια τέχνη της Μακεδονίας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΥΡΟΥΔΗΣ, Κοσμολογικά σύμβολα στη βυζαντινή ζωγραφική. Στοιχεία επίδρασης της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας σε ψηφιδωτά της Θεσσαλονίκης και της ευρύτερης περιοχής της Μεσογείου. Πρώτη προσέγγιση
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Κ. ΚΑΤΣΑΡΟΣ, Ιλαρίων Κασταμονίτης, ιδρυτής της μονής Κασταμονίτου, και ζητήματα της εποχής του
ΓΕΩΡΓΙΟΣ Π. ΝΑΚΟΣ, Συμπεράσματα με τη λήξη των εργασιών του Γ΄ Συμποσίου της Εταιρείας μακεδονικών Σπουδών για τη Βυζαντινή Μακεδονία


 

ΣΟΦΟΚΛΗΣ. ΤΡΙΑΝΤΑ ΔΥΟ ΜΕΛΕΤΕΣ

Σοφοκλής. Τριάντα δύο μελέτες
Brill ‘s Companion to Sophocles

Επιμέλεια πρωτότυπης έκδοσης: Α. Μαρκαντωνάτος
Επιμέλεια ελληνικής έκδοσης: Χ. Τσαγγάλης
Μετάφραση: Κ. Δημοπούλου
Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις University Studio Press, 2019 (Ιούλιος)
Σελίδες: 614
Διαστάσεις: 20,5 x 29 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-12-2449-7
Τιμή: 56,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 50,40 €

Ο τόμος περιλαμβάνει τριάντα δύο ειδικές μελέτες έγκριτων κλασικών φιλολόγων της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας που εξετάζουν την πρόοδο και την κατεύθυνση της έρευνας αναφορικά με τις ποικίλες πτυχές της θεατρικής παραγωγής του Σοφοκλή. Σκοπός είναι μια συνολική παρουσίαση του σημερινού status quaestionis, λαμβάνοντας υπόψιν τις πιο πρόσφατες μελέτες που έχουν θέσει νέα ερωτήματα για τον Σοφοκλή και για την αρχαία ελληνική τραγωδία. Μετά τα βιογραφικά στοιχεία του ποιητή και την ανάλυση καθεμιάς από τις σωζόμενες επτά τραγωδίες του, παρουσιάζονται θέματα όπως η μουσική, η γλώσσα και η αφήγηση στο έργο του, η μελέτη της εικονογραφίας, η θρησκεία, η ιστορία και η πολιτική πραγματικότητα της εποχής του. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται σε μια σειρά θεμάτων που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του ενδιαφέροντος αναφορικά με τη σχέση της αρχαιότητας με τον σύγχρονο κόσμο, όπως οι γυναίκες και οι ελάσσονες χαρακτήρες των έργων του Σοφοκλή, η εκπαίδευση και η φιλοσοφία, και βεβαίως η πρόσληψή του όχι μόνο στην αρχαιότητα αλλά και στη σύγχρονη λογοτεχνία και το θέατρο. Το βιβλίο αποτελεί άριστο οδηγό για την κατανόηση του Σοφοκλή και προσφέρει νέες προοπτικές για ποικίλα ζητήματα των σοφόκλειων σπουδών σε κλασικούς φιλολόγους, φοιτητές αλλά και ερευνητές. Η πρωτότυπη αγγλική έκδοση, σε επιμέλεια του Ανδρέα Μαρκαντωνάτου, ανήκει στη σειρά εγχειριδίων των εκδόσεων Brill με θέματα και πρόσωπα της κλασικής αρχαιότητας.

(πηγή: University Studio Press)

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΒΕΡΓΩΤΗΣ (1841-1916)

Γιώργος Γ. Αλισανδράτος
Παναγιώτης Βεργωτής (1841-1916)

Εκδοτική φροντίδα: Δημήτρης Αρβανιτάκης, Τασία Ευθυμιάτου-Αλισανδράτου
Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη 2018
Σελίδες: 196
Διαστάσεις: 16 x 24 εκ.
ISBN 978-960-476-232-3
Τιμή: 15,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 12,00 €

Ο τόμος αποτελεί παρουσίαση της ζωής και του έργου του Κεφαλονίτη λόγιου Παναγιώτη Βεργωτή, μέσα από την πανοραμική και συστηματική ματιά του διακεκριμένου φιλολόγου Γιώργου Αλισανδράτου. Η έκδοση συγκεντρώνει δημοσιευμένα και αδημοσίευτα κείμενα του τελευταίου σχετικά με τον βίο, τη συγγραφική δράση και το μεταφραστικό έργο του Βεργωτή (επικεντρωμένο το τελευταίο αυτό στην Κόλαση του Δάντη). Αναδεικνύεται έτσι, μία πτυχή της πνευματικής ζωής του Ιονίου και των επαφών της εκεί λογιοσύνης με τον πνευματικό κόσμο της Αθήνας, σε σχέση κυρίως με το κρίσιμο θέμα της γλώσσας. Τέλος, μια σειρά επιστολών του Επτανήσιου λόγιου, αναδεικνύει γλαφυρά την πολύπλευρη συμβολή του στην πνευματική δραστηριότητα του Ιονίου και της Ελλάδας εν γένει.

(πηγή: Μουσείο Μπενάκη)

ΘΕΣΕΙΣ & ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ. ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ»

Χρίστος Λ. Τσολάκης
Θέσεις & Σημειώματα. Κείμενα από το περιοδικό «Φιλόλογος»
Θεσσαλονίκη, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη]
Σελίδες: 630
Διαστάσεις: 17 x 24 εκ.
ISBN 978-960-231-187-5
Τιμή: 31,80 € / στο βιβλιοπωλείο μας 25,44 €

Πόση αξία για τη σημερινή εκπαίδευση μπορεί να έχουν οι προβληματισμοί, τα ερωτήματα και οι απόψεις που κατέθετε από το 1996 ως το 2012 ο Χρίστος Τσολάκης στη στήλη «Θέσεις και Σημειώματα» μιας περιοδικής έκδοσης όπου περιμένει κανείς να βρει σχόλια που αφορούν την επικαιρότητα; Ποια η χρησιμότητα της συγκέντρωσης και συμπερίληψής τους σε έναν τόμο που εκδίδεται το 2018;

Δάσκαλοι, φιλόλογοι, φοιτητές και μαθητές, θα βρουν γρήγορα την απάντηση, ξεφυλλίζοντας τις σελίδες του βιβλίου. Και θα διαπιστώσουν ότι τα κείμενα του Τσολάκη παραμένουν χρήσιμα και ζωντανά για τρεις τουλάχιστον λόγους. Πρώτον, γιατί την εκπαίδευσή μας την ταλαιπωρούν ακόμη, ίδιες κι απαράλλαχτες, οι καταστάσεις που τον οδήγησαν στη σύνταξη των Σημειωμάτων. Δεύτερον, γιατί ο Τσολάκης έχει ως αρωγό του στα κείμενα αυτά τον λόγο ποιητών, πεζογράφων, φιλολόγων, γλωσσολόγων, φιλοσόφων, ιστορικών, παιδαγωγών και άλλων πολλών, από τον Όμηρο μέχρι σήμερα. Και τρίτον, γιατί το κύριο ζητούμενο για τον συντάκτη τους δεν είναι η εκπαίδευση αλλά η παιδεία· και το αίτημα για παιδεία, ειδικά όπως το θέτει ο Τσολάκης, αγκυρώνοντάς το στην αρχαία Ελλάδα και ακολουθώντας το ως σήμερα, εξακολουθεί να είναι φλέγον. Να γιατί τα κείμενα αυτά, ακόμη κι όταν αναφέρονται σε γεγονότα ή καταστάσεις της εποχής που συντέθηκαν, έχουν έντονα διαχρονικό χαρακτήρα, που με την πένα του Τσολάκη γίνεται σχεδόν αχρονικός.

Ειδικά όσοι γνώρισαν από κοντά τον συγγραφέα θα συμφωνήσουν ότι σε αυτά ακριβώς τα κείμενα, που ο ίδιος δεν έμπαινε καν στον κόπο να υπογράψει (!), ο Χρίστος Τσολάκης προβάλλει ολοζώντανος. Κι όσοι δεν τον γνώρισαν, θα έχουν μια μοναδική ευκαιρία να τον ψηλαφήσουν.

Ο συγκεκριμένος τόμος δεν είναι μόνο ένα οφειλόμενο τιμητικό αφιέρωμα του Ινστιτούτου προς έναν ειλικρινή, πιστό και αγαπητό φίλο. Είναι ταυτόχρονα αφιερωμένος από τον ίδιο τον Χρίστο Τσολάκη προς κάθε εμπλεκόμενο με τη νεοελληνική εκπαίδευση: ξεκινώντας από τον εκάστοτε Υπουργό Παιδείας, στον οποίο κάποια από τα κείμενα αυτά απευθύνονται, και φτάνοντας στον εκκολαπτόμενο δάσκαλο ή φιλόλογο, στον κάθε φοιτητή ή μαθητή, και τελικά στον καθένα που θέλει να αγωνιά και επιθυμεί να αγωνίζεται για παιδεία.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ο ΡΑΜΠΕΛΑΙ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ. ΓΙΑ ΤΗ ΛΑΙΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ

Μιχαήλ Μπαχτίν  
Ο Ραμπελαί και ο κόσμος του. Για τη λαϊκή κουλτούρα του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης

Μετάφραση από τα ρωσικά: Γιώργος Πινακούλας 
575 σελ. 
Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2017 
ISBN 978-960-524-478-1 
Τιμή 24,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 19,20 € 



Ο Ραμπελαί και ο κόσμος του είναι μια συναρπαστική ερμηνεία του ραμπελαισιανού μυθιστορήματος. Εδώ ο Μπαχτίν δείχνει την ουσιαστική σχέση του Γαργαντούα και του Πανταγκρυέλ με τη λαϊκή κουλτούρα, με τον γκροτέσκο ρεαλισμό, με το καρναβάλι. Ο Ραμπελαί δεν έγραψε τα βιβλία του απομονωμένος στο σπουδαστήριό του, αλλά τριγυρνώντας στα παζάρια και στα πανηγύρια των γαλλικών πόλεων, ακούγοντας τις φωνές των πραγματευτών και παρακολουθώντας παραστάσεις πλανόδιων θιάσων. Άλλωστε, ο Ραμπελαί ήταν ένας σπουδαίος εκπρόσωπος της γκροτέσκας λογοτεχνίας: δεν υπηρέτησε το κλασικό αισθητικό ιδεώδες, αλλά ανέδειξε το δύσμορφο, το παράδοξο και το υπερβολικό. Κυρίως όμως έγινε ο κατεξοχήν εκφραστής του καρναβαλικού πνεύματος, εκείνης της δύναμης που ανατρέπει και αναποδογυρίζει την κατεστημένη τάξη. Η μελέτη του Μπαχτίν, ωστόσο, δεν αρκείται στην ερμηνεία του Ραμπελαί· παρουσιάζει επίσης από μια εντελώς νέα οπτική την κοινωνία και τον πολιτισμό της Αναγέννησης. Αποδεικνύει ότι οι γιορτές, τα πανηγύρια και τα καρναβάλια, η κουλτούρα του γέλιου και της πλατείας, δεν ήταν τότε περιθωριακά αλλά κεντρικά στοιχεία στη ζωή των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Σε τακτά χρονικά διαστήματα, ο ομαλός εργασιακός βίος διακοπτόταν από πολυήμερες διασκεδάσεις, με οργανωμένες παρελάσεις, χορούς και γλέντια. Και αυτές οι λαϊκές γιορτές και διασκεδάσεις καθόριζαν τη σκέψη και τη ζωή όλων των κοινωνικών τάξεων. Πάνω απ’ όλα όμως, το βιβλίο του Μπαχτίν είναι ένα μανιφέστο που κηρύσσει την πλήρη απελευθέρωση του ανθρώπινου πνεύματος από το φόβο. Στόχος των επιθέσεων του Ραμπελαί, μας θυμίζει ο συγγραφέας, ήταν οι αγέλαστοι, όλοι εκείνοι που εκφοβίζουν και καταπιέζουν την ανθρωπότητα με τη σοβαρότητα και τη σκυθρωπότητά τους. Χάρη στο γέλιο, με την καταστροφική και ταυτόχρονα αναγεννητική δύναμή του, ο άνθρωπος απελευθερώνεται από το φόβο.

 (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΤΟΜΟΣ 65 ΤΕΥΧΟΣ 2ο

Ελληνικά
 
Φιλολογικό, ιστορικό και λαογραφικό περιοδικό σύγγραμμα, τόμος 65ος, τεύχος 2ο
Κείμενα: συλλογικό
Θεσσαλονίκη, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών 2015
395 σελ. με α/μ εικόνες
ISSN 0013-6336
Τιμή 11,71 € / στο βιβλιοπωλείο μας 9,37 €



ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΑΡΘΡΑ

Ioannis Stamoulakis, About the Εxpression ‹‹ωφέλιμος στέφανος ›› in Thucydides 2.46.1
Κωνσταντίνα Γακοπούλου, Κωμικά στοιχεία στις ευριπίδειες Βάκχες. Μια αναθεώρηση
Χρίστος Π. Φαράκλας ─ Μάγδα Παρχαρίδου-Αναγνώστου, Ενεπίγραφος ταφικός βωμός από τη Δράμα
Πέλλη Μάστορα, Το πρώτο λουτρό βρέφους στην αρχαία και χριστιανική εικονογραφία
Ευθύμιος Κ. Λίτσας, Τα μεγαλογράμματα χειρόγραφα της Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Όρους. Παρατηρήσεις για τη γραφή και για άλλα προβλήματά τους
Κωνσταντίνος Μαυρουλίδης, Οι εκδόσεις του Λεξικού του Βαρίνου Φαβωρίνου
Νικόλας Εύζωνας, Η Φόνισσα ως ψυχοσωματική ομολογία του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΕΣ

Νίκος Πετρόχειλος, Λατίνοι ιστορικοί. Τάκιτος, εισ.-μτφρ-σχόλια, 4 τ., Αθήνα, ΜΙΕΤ, 2012-2013 (Ανδρέας Ν. Μιχαλόπουλος)
Κυριάκος Κ. Παπουλίδης και Κωνσταντίνος Κ. Παπουλίδης, Helleno-Russica, ήτοι Τεκμήρια της πρώιμης νεοελληνικής γραμματείας περί της Ρωσίας (1453-1821), Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις Κυριακίδη, 2014, σελ. 392+9 εικ. (Σωτηρία Σταυρακοπούλου)
Rosemary E. Bancroft-Marcus, Georgios Chortatsis (fl. 1576-1596), Plays of the Veneto-Cretan Rennaissance. A Bilingual Greek-English Edition in Two Volumes, with Introduction, Commentary, Apparatus Criticus, and Glossary, τ. I: Texts and Translations, Οξφόρδη, Oxford University Press, 2013, σελ. xxiv+632 (Γιώργος Κεχαγιόγλου)
Βασω Σειρηνίδου, Το εργαστήριο του λογίου. Αναγνώσεις, λόγια παραγωγή και επικοινωνία στην εποχή του Διαφωτισμού μέσα από την ιστορία της βιβλιοθήκης του Δημητρίου Ν. Δάρβαρη (1757-1823)… [Ε. Ι. Ε. / Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών, αρ. 132, υποσειρά: Βιβλιοθήκη Ιστορίας των Ιδεών, 12], Αθήνα, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, 2013, σελ. 376 (Γιώργος Κεχαγιόγλου)
Κωστής Κοκκινόφτας, Η Μονή Κύκκου στο Αρχείο της Αρχιεπισκοπής Κύπρου (1878-1911) [Πηγές της Ιστορίας της Ιεράς Μονής Κύκκου, XII], Λευκωσία, Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου, 2014, σσ. 508+4 εικ. (Σταύρος Γ. Γεωργίου)

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΤΟΣ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ. Η ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ

Δ. Ν. Μαρωνίτης
Αναζήτηση και νόστος του Οδυσσέα. Η διαλεκτική της Οδύσσειας

Έκδοση αναθεωρημένη
Θεσσαλονίκη, Α.Π.Θ. / Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [ Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη] 2014
222 σελ.
ISBN 978-960-231-165-3
Τιμή 21,30 € / στο βιβλιοπωλείο μας 19,17 €




Το βιβλίο αυτό εισηγείται μια δοκιμαστική ανάγνωση της Οδύσσειας με βάση τον αμφίσημο χαρακτήρα που παρουσιάζουν οι τέσσερες πρώτες ραψωδίες του έπους: οι θεοί γνωρίζουν ότι ο Οδυσσέας είναι ζωντανός και προορισμένος πια να γυρίσει στην Ιθάκη· οι άνθρωποι θεωρούν τον Οδυσσέα αφανισμένο και νεκρό. Από τη συμβολή θεϊκής γνώσης και ανθρώπινης άγνοιας παράγεται μια διαλογική διάζευξη: ο Οδυσσέας μπορεί να ζει, μπορεί και να είναι πεθαμένος. Έτσι ξεκινά το έργο, και αυτό είναι ένα πρώτο δείγμα ποιητικής διαλεκτικής στην Οδύσσεια.

Στην προεπική παράδοση ο Οδυσσέας είναι πολύτροπος: χρησιμοποιεί την ευέλικτη εξυπνάδα και τις κερδαλέες πονηριές του, για να υπηρετήσει τον εαυτό του και να αυξήσει τα αγαθά του και το κύρος του. Στην προοδυσσειακή επική παράδοση ο Οδυσσέας, εφαρμόζοντας την πολύτροπη φύση του σε συλλογικό πια αγωνιστικό πλαίσιο, αναδεικνύεται σε πτολίπορθο: δόλοι, δεξιοσύνη ρητορική και πρωτεϊκές παραμορφώσεις προσφέρονται τώρα στον Τρωικό Πόλεμο και συμβολοποιούνται στον δούρειο ίππο. Η Οδύσσεια κληρονομεί τις δύο αυτές πλευρές (το σκάνδαλο του πολύτροπου και το κλέος του πτολίπορθου) και κλείνει το τρίγωνο του Οδυσσέα, προβάλλοντας τώρα τον φιλέταιρο αρχηγό και τον πάσχοντα αντίπαλο του Ποσειδώνα. Αυτό είναι ένα δεύτερο δείγμα «κάθετης» διαλεκτικής στην Οδύσσεια.

Θετικά πραγματοποιημένο το θέμα του νόστου είναι από τη φύση του ανακουφιστικό και ευτυχισμένο (έτσι λ.χ. νοστεί ο Νέστορας μέσα στο έπος). Αρνητικά ανεστραμμένος ο νόστος μπορεί να μεταφραστεί σε βίαιο φόνο (αυτή είναι η τραγική μοίρα του Αγαμέμνονα μέσα στο έργο). Ανάμεσα στη θέση και στην άρση του νόστου ταλαντεύεται ο γυρισμός του Οδυσσέα στην Οδύσσεια: κερδίζει ο ήρωας τον νόστο του, ύστερα από ριψοκίνδυνη δεκάχρονη περιπέτεια, χάνοντας όλους τους συντρόφους του, και πραγματοποιεί την επανίδρυσή του στην πατρική εστία, περνώντας μέσα από τον υποθετικό του θάνατο, που τελικά αντιστρέφεται σε μνηστηροφονία. Αυτό είναι ένα τρίτο δείγμα, προοπτικής πια, ποιητικής διαλεκτικής που μας παρέχει η Οδύσσεια. Φαίνεται πως ένας από τους κύριους χαρακτήρες αυτού του έπους, και εκείνος που το καθιστά νεωτερικό στην έξοδο των γεωμετρικών και στην αυγή των αρχαϊκών χρόνων, είναι η συνθετική του άρθρωση: χρησιμοποιεί τους κρυστάλλους της παράδοσης, όχι πια παραθέτοντας ως χωριστές μονάδες τα αντίπαλα θέματα, αλλά, ενοποιώντας τις αντιθέσεις τους, παράγει νέα, τώρα, σύνθετα ζεύγη: νόστος και αναζήτηση, νόστος και ύπνος, νόστος και θάνατος.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)