ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ/ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ

Michael Llewellyn Smith

Το όραμα της Ιωνίας

Μετάφραση: Λίνα Κάσδαγλη

Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2009

679 σελ. , τιμή 28.26 €, έκπτωση 10%

Tελική τιμή 25.43 €

Tον Iανουάριο του 1915, λίγο μετά την έναρξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, η Bρετανία προσέφερε στην Eλλάδα σημαντικά εδαφικά αντισταθμίσματα στη Mικρά Aσία προκειμένου να μπει η Eλλάδα στον πόλεμο στο πλευρό της Aντάντ. H πρόταση αυτή υπήρξε αφετηρία μιας διαδοχής γεγονότων που κατέληξαν στην τραγωδία του 1922, με την καταστροφή της ελληνικής Σμύρνης και τον ξεριζωμό του ελληνισμού της Mικράς Aσίας.

Tο βιβλίο περιγράφει την κατοχή της Σμύρνης και τον μικρασιατικό πόλεμο σε σχέση με την ελληνική Mεγάλη Iδέα και τις διαμάχες των Mεγάλων Δυνάμεων στη Mέση Aνατολή. Iχνηλατεί τις απαρχές του «οράματος της Iωνίας» του Eλευθερίου Bενιζέλου αλλά και της ιδέας που μοιράστηκε με τον Nτέιβιντ Λόυντ Tζωρτζ για μια αγγλοελληνική συνεννόηση στην ανατολική Mεσόγειο. H συναρπαστική αφήγηση ζωντανεύει τα γεγονότα που διαμόρφωσαν την πολιτική και την κοινωνία της νεότερης Eλλάδας.

Renée Hirschon

Κληρονόμοι της μικρασιατικής καταστροφής

Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2006

484 σελ., τιμή 23.42 €, έκπτωση 20%

Tελική τιμή 18.74 €

Στην ελληνική ιστορία, το 1922 αποτελεί ορόσημο. Η Μικρασιατική Καταστροφή σήμανε το τέλος του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας και οδήγησε σε μια πρωτοφανή υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών ─μια επιχείρηση εθνοκάθαρσης, με τους όρους της εποχής. Όπως προέβλεπε η Σύμβαση της Λωζάννης, που υπογράφτηκε τον Ιανουάριο του 1923, 350.000 μουσουλμάνοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους στον ελλαδικό χώρο και πάνω από 1.000.000 ορθόδοξοι χριστιανοί ήρθαν πρόσφυγες στην Ελλάδα, αυξάνοντας τον πληθυσμό της χώρας κατά 25% μέσα σε δύο χρόνια.

Βασισμένη στην επιτόπια έρευνα της συγγραφέως αυτή η εθνογραφική μελέτη της Κοκκινιάς ─που ξεκίνησε ως προσφυγικός συνοικισμός για να γίνει μια αστική συνοικία του Πειραιά─ αποκαλύπτει ότι οι κάτοικοί της, πενήντα χρόνια μετά την εγκατάστασή τους, διατηρούσαν την αίσθηση της ιδιαίτερης ταυτότητάς τους, μολονότι μιλούσαν την ίδια γλώσσα με τους "ντόπιους Έλληνες", είχαν την ίδια θρησκεία και το ίδιο πολιτισμικό υπόβαθρο. Μέσα από την ανάλυση της διαδικασίας με την οποία δημιουργήθηκε και παγιώθηκε η αίσθηση της ξεχωριστής ταυτότητας, το βιβλίο εξετάζει την πολιτισμική συνέχεια και προσαρμογή, το ρόλο της μνήμης, τα σχήματα της κοινωνικής και της οικονομικής οργάνωσης, τη ζωή στη γειτονιά και τους ρόλους των φύλων, αλλά και την επίδραση των πολιτισμικών αξιών στο συμβολικό επίπεδο και στη χρήση του χώρου. Δημοσιευμένο το 1989, το βιβλίο αποτελεί την πρώτη εκτενή εθνογραφική μελέτη ενός αστικού χώρου στην Ευρώπη και παραμένει ένα από τα λίγα έργα που εξετάζουν εις βάθος μια προσφυγική κοινότητα.

Peter Robert Franke

Η Μικρά Ασία στους ρωμαϊκούς χρόνους

Μετάφραση: Γιάννης Τουράτσογλου

Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2006

149 σελ. , τιμή 12.11 €, έκπτωση 20%

τελική τιμή 9.69 €

Στο βιβλίο αυτό απεικονίζονται και περιγράφονται 512 νομίσματα που έκοψαν οι πόλεις της Μικράς Ασίας στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας. Τα νομίσματα αυτά απεικονίζουν με μοναδικό τρόπο, εντελώς διαφορετικό από ό,τι οι επιγραφές, οι πάπυροι ή οι φιλολογικές πηγές, τη ζωή όχι μόνο των Ελλήνων αλλά και των υπόλοιπων κατοίκων της περιοχής, βαθιά εξελληνισμένων στην πλειονότητά τους. Σ' αυτά δεν αποκαλύπτεται μόνον η κληρονομιά του παρελθόντος, αλλά αντικατοπτρίζεται και η απώλεια της πολιτικής ελευθερίας και της αυτοδιάθεσης των κατοίκων της Μικράς Ασίας, καθώς και ο περιορισμός της δραστηριότητάς τους σε καθαρά κοινοτικές υποθέσεις. Εξίσου εμφανής είναι και η ρωμαϊκή επικυριαρχία, η δυναμική παρουσία ορισμένων κατεξοχήν φιλελλήνων αυτοκρατόρων και η τελευταία αναλαμπή πολυάριθμων περιοχών.

Με τη συγκέντρωση και παράθεση των νομισμάτων επιχειρείται μια προσέγγιση στις θρησκευτικές δοξασίες και τα έθιμα του ελληνικού εκείνου κόσμου της Ανατολής και στις βαθμιαίες μεταβολές τους. Μολονότι τα μνημεία αυτά της ελληνικής τέχνης αποτελούν στο σύνολό τους μια ελάχιστα μελετημένη πηγή γνώσης, μπορούν να μας δώσουν πληροφορίες για το ρόλο της αυτοκρατορικής λατρείας ως συνδετικού κρίκου μέσα στο ρωμαϊκό imperium, για την επιβίωση αρχαίων μύθων, για τη σημασία ιστορικών γεγονότων και για την αδιάσπαστη δύναμη του ελληνισμού.

Σχετικές εκδόσεις άλλων ιδρυμάτων που μπορείτε να βρείτε στο βιβλιοπωλείο μας (επιλογή):

Η ελληνικότης των νομών Προύσης και Σμύρνης

Παντ. Μ. Κοντογιάννη. Αθήνα, Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων 1919 (ανατύπωση 2006), σελ. 224, τιμή 10.45 €, έκπτωση 15%, τελική τιμή 8.88 €

Ο ελληνισμός της Μικράς Ασίας κατά τον Μεσαίωνα

Κωνσταντίνος Ι. Άμαντος. Αθήνα, Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων 1919 (ανατύπωση 2005), σελ. 144, τιμή 10.45 €, έκπτωση 15%, τελική τιμή 8.88 €

Χριστιανικά μνημεία της Μικράς Ασίας

Γεώργιος Α. Σωτηρίου. Αθήνα, Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων 1920 (Ανατύπωση 2006), σελ. 118, τιμή 10.45 €, έκπτωση 15%, τελική τιμή 8.88 €

Γεωγραφία της Μικράς Ασίας

Παντ. Μ. Κοντογιάννης. Αθήνα, Σύλλογος προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων 1921 (Ανατύπωση 2000), σελ. 453, τιμή 10.45 €, έκπτωση 15%, τελική τιμή 8.88 €

Η Αττική Γη υποδέχεται τους πρόσφυγες το `22. Επιμέλεια έκδοσης: Άννα Καραπάνου. Αθήνα, Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων 2006, σελ. 193, τιμή 12.00 €, έκπτωση 15%, τελική τιμή 10.20 €

Μυτιλήνη και Αϊβαλί (Κυδωνίες)

Επιμέλεια: Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης και Παναγιώτης Δ. Μιχαηλάρης. Αθήνα, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών Ε. Ι. Ε. 2007, σελ. 557, τιμή 35.00 €, έκπτωση 15%, τελική τιμή 29.75 €

Η Μικρά Ασία των θεμάτων

Β. Βλυσίδου – Ε. Κουντούρα – Σ. Λαμπάκης – Τ. Λούγγης – Α. Σαββίδης. Αθήνα, Ινστιτούτο Βυζαντινών Ερευνών Ε. Ι. Ε. 1998, σελ. 537, τιμή 44.00 €, έκπτωση 15%, τελική τιμή 37.40 €

Η Μικρά Ασία στην Επανάσταση του 1821

Τάκης Α. Σαλκιτζόγλου. Αθήνα, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού 2010, σελ. 318, τιμή 18.00 €, έκπτωση 10%, τελική τιμή 16.20 €

Πέρα από την καταστροφή

Επιστημονική Επιμέλεια: Γιώργος Τζεδόπουλος. Αθήνα, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού 2007, σελ. 190, τιμή 10.00 €, έκπτωση 15%, τελική τιμή 8.50 €

Η Σύλλη του Ικονίου

Τάκης Α. Σαλκιτζόγλου. Αθήνα, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού 2005, σελ. 189, τιμή 15.00 €, έκπτωση 15%, τελική τιμή 12.75 €

Ιωνία-Μάνα

Άννα Λαμπρινού-Χρηστοπούλου

Νέα Ιωνία-Κόρη

Ρέα Χρηστοπούλου-Ποταμίτη. Αθήνα, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού 2007, σελ. 278, τιμή 15.00 €, έκπτωση 15%, τελική τιμή 12.75 €

Πριήνη

Επιμέλεια Έκδοσης: Θανάσης Κωνσταντόπουλος. Αθήνα, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού 2000, σελ. 219, τιμή 47.00 €, έκπτωση 15%, τελική τιμή 39.95 €

Ιστορία της Πέργης

Μητροπολίτης Πέργης Ευάγγελλος Ι. Γαλάνης. Αθήνα, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού 2003, σελ. 262, τιμή 42.00 €, έκπτωση 15%, τελική τιμή 35.70 €

Η Μικρασιατική Εκστρατεία

Νικόλαος Μέρτζος. Θεσσαλονίκη, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών 2008, σελ. 198, τιμή 45.00 €, έκπτωση 10%, τελική τιμή 40.50 €

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ/CD ΓΙΑ ΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ

Μουσικές της Ιωνικής Γης με τον Χρίστο Τσιαμούλη

Αθήνα, Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών-Μουσικό Λαογραφικό Αρχείο Μέλπως Μερλιέ

Τιμή 17.90 €



Τραγούδια από παράλιες πόλεις

της Μικράς Ασίας και του Πόντου
Ηχογραφήσεις του 1930

Επιμέλεια ενθέτου, παραγωγής, έκδοσης: Μάρκος Φ. Δραγούμης, Θανάσης Μωραΐτης

Αθήνα, Μουσικό Λαογραφικό Αρχείο – Φίλοι Μουσικού Λαογραφικού Αρχείου Μέλπως Μερλιέ, τιμή 17.90 €

Ρεϊς-Ντερέ. Τραγούδια των προσφύγων

του Ρεϊς-Ντερέ Μικράς Ασίας

Καλλιτεχνική επιμέλεια παραγωγής: Θεοφάνης Σουλακέλης

Κέντρο Αιγαιακών Λαογραφικών & Μουσικολογικών Ερευνών

Τιμή 21.42 €

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ... ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΟΣΑ ΔΕΝ ΕΣΒΗΣΕ Ο ΧΡΟΝΟΣ

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ... αναζητώντας όσα δεν έσβησε ο χρόνος

Σενάριο-σκηνοθεσία: Δημήτρης Λουκόπουλος

Μουσική: Γιώργος Μαγουλάς

Διάρκεια: 124΄

Αθήνα, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού

Τιμή 18.00 €, έκπτωση 10%

Τελική τιμή 16.20 €

Πρόκειται για μία σειρά τεσσάρων ημίωρων ντοκιμαντέρ σε σενάριο και σκηνοθεσία του Δημήτρη Λουκόπουλου, τα γυρίσματα της οποίας έγιναν το Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 1998. Η αφήγηση στηρίζεται στο διάλογο δύο ψυχών, που περιπλανώνται στο χώρο και το χρόνο αναζητώντας τις ρίζες τους. Μέσα από αυτή την περιπλάνηση προσεγγίζουμε την ιστορία της Μικράς Ασίας στη διαχρονικότητά της.

Συγκεκριμένα, περιηγούμαστε είκοσι πόλεις της Μικράς Ασίας και ανακαλύπτουμε την ιστορία τους σε διαφορετικές χρονικές περιόδους από την Αρχαιότητα έως σήμερα. Ο κινηματογραφικός φακός περνά μέσα από τις εποχές και αναδεικνύει τις ιδιαιτερότητές τους· η Αρχαιότητα, το Βυζάντιο και τα Νεότερα χρόνια διαπλέκονται, δημιουργώντας το πολιτισμικό μωσαϊκό που χαρακτηρίζει τη Μικρά Ασία.

Το οδοιπορικό, που ξεκινά από την 'Ασσο και καταλήγει στα Μύρα, περιλαμβάνει τις εξής πόλεις: 'Ασσο, Πέργαμο, Αϊβαλί, Μοσχονήσια, Τέω, Ερυθραί, Μαγνησία, Σμύρνη, Έφεσο, Κλάρο, Πριήνη, Μίλητο, Σιρίντζε, Δίδυμα, Ηράκλεια, Κνίδο, Καύνο, Ξάνθο, Λίβισι, Μύρα. Η σειρά εμπλουτίζεται με τρισδιάστατες αναπαραστάσεις μνημείων. Συγκεκριμένα, σε τρισδιάστατη μορφή εμφανίζονται ο ναός της Αθηνάς στην 'Ασσο, ο βωμός του ναού της Λευκοφρυηνής Αρτέμιδος στη Μαγνησία, η Αγορά και το Βουλευτήριο της Μιλήτου, το λιμάνι της Κνίδου και τρία λατρευτικά κτήρια της ακρόπολης της Ξάνθου.

● Από την 'Ασσο στο Αϊβαλί

Αφήγηση: Ευγενία Μαραγκού, Αλέξανδρος Ράπτης

Η περιήγηση ξεκινά από την 'Ασσο, την αποικία των Μηθυμναίων, που ιδρύθηκε στις αρχές της πρώτης χιλιετίας π.Χ. Ήταν μία από τις σημαντικότερες πόλεις των μικρασιατικών παραλίων απέναντι από τη Λέσβο. Η πόλη είχε τα ωραιότερα τείχη του ελληνικού κόσμου, που χρονολογούνται στη Βυζαντινή εποχή. Ο κινηματογραφικός φακός εστιάζει στο ναό της θεάς Αθηνάς, στην Παλαίστρα, στο θέατρο, στην Αγορά, στη Νεκρόπολη.

Επόμενος σταθμός είναι η Πέργαμος, ένα αξιόλογο πνευματικό κέντρο του αρχαίου κόσμου, που συγκέντρωσε τα πρωτεία στις τέχνες, τις επιστήμες και τα γράμματα. Την πόλη κοσμούν δύο σημαντικά μνημεία: η Βιβλιοθήκη και το Ασκληπιείο, το οποίο χτίστηκε την εποχή του αυτοκράτορα Αδριανού και ήταν κέντρο θεραπευτικής αγωγής και λατρείας. Μέσα από τους διαλόγους των δύο προσώπων ξαναζωντανεύουν σημαντικές περίοδοι της ιστορίας της πόλης: τον 8ο αιώνα π.Χ. πρωτοκατοικήθηκε από τους Αιολείς, στην Ελληνιστική εποχή γνώρισε σημαντική οικονομική και πνευματική ακμή και από τους Χριστιανικούς χρόνους διασώζεται ο ναός του Αγίου Αντύπα, που θεωρείται ότι ήταν ο πρώτος μάρτυρας του Χριστιανισμού στη Μικρά Ασία. Η Πέργαμος δεν ήταν παρά ένας απέραντος τόπος λατρείας, γεμάτος ιερά, όπως το Ηρώο, που ήταν αφιερωμένο στη μνήμη των βασιλέων της πόλης, το Τραϊάνειο, ο ναός του Τραϊανού, το Σεραπείο.

Το οδοιπορικό συνεχίζεται στο Αϊβαλί, τις παλιές Κυδωνίες, μια πόλη ξεχωριστής ομορφιάς την εποχή της ακμής της. Τότε οι εκκλησίες και τα μοναστήρια συνυπήρχαν με τα εμπορικά κτήρια και έδιναν μια εικόνα της δημιουργικότητας και της θρησκευτικότητας του Ελληνισμού.

● Από την Τέω στη Σμύρνη
Αφήγηση: Άσπα Κυρίμη, Ελίτα Κουνάδη

Πρώτος σταθμός του ντοκιμαντέρ είναι η Τέως. Από τα σημαντικότερα μνημεία της πόλης είναι ο ναός του Διονύσου, ο μεγαλύτερος και πιο φημισμένος στην περιοχή, και το θέατρο, κτίσμα 2ου αιώνα π.Χ. Ακολουθώντας την επιθυμία τους για θεατρική έκφραση, οι δύο «ήρωες» αναζητούν μέρη όπου υπάρχει θέατρο. Έτσι, φτάνουν στις Ερυθρές, το θέατρο των οποίων χτίστηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. Στις Ερυθρές είναι ορατά τα απομεινάρια της Αρχαίας, της Βυζαντινής και της Νεότερης εποχής. Δίπλα στο ναό της Πολλιάδος Αθηνάς (8ος-7ος αιώνας π.Χ.) συναντάμε την εκκλησία της Αγίας Ματρώνας του 18ου αιώνα, ενώ ερείπια της αρχαίας και βυζαντινής πόλης των Ερυθρών περιβάλλονται από τα τείχη της Ελληνιστικής εποχής. Στον ίδιο χώρο χτίστηκε και το Λυθρί, όπως μετονομάστηκε η πόλη κατά τους Νεότερους χρόνους.

Τη Μαγνησία, τον επόμενο σταθμό του οδοιπορικού, κοσμεί ένας επιβλητικός ναός. Πρόκειται για το ναό της Λευκοφρυηνής Αρτέμιδος, έργο του Ερμογένη από την Πριήνη, που χτίστηκε γύρω στο 130 π.Χ. στη θέση ενός παλαιότερου μικρότερου ιερού αφιερωμένου στη θεά Μητέρα-Κυβέλη. Η πόλη έκανε αισθητή την παρουσία της μέχρι και τους Βυζαντινούς χρόνους, οπότε και έγινε έδρα επισκοπής.

Τελευταίος σταθμός του ντοκιμαντέρ είναι η Σμύρνη, μια πόλη που την περίοδο της ακμής της έσφυζε από ζωή και δημιουργία. Η Αγορά της πόλης, όχι μόνο εμπορικό κέντρο αλλά και δημόσιος χώρος, η Ευαγγελική Σχολή, το θέατρό της, από τα ωραιότερα των Βαλκανίων και της Ανατολής, ο Φραγκομαχαλάς, το εμπορικό και οικονομικό κέντρο της πόλης, μαρτυρούν ότι εκεί μεγαλούργησε ο Ελληνισμός.

● Από την Έφεσο στην Ηράκλεια
Αφήγηση: Βασίλης Μπατσακούτσας, Νίκος Σταματιάδης

Η πρώτη πόλη του ντοκιμαντέρ αυτού είναι η Πριήνη, ηγετικό μέλος της Πανιωνίου Συμμαχίας, που είχε και το ιερό της στην επικράτειά της. Η πόλη συνέδεσε την ιστορία της με το όνομα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Μετά το θάνατό του περιήλθε στην κυριαρχία των Ατταλίδων της Περγάμου και κατόπιν στους Ρωμαίους. Ο κινηματογραφικός φακός εστιάζει σε δημόσια οικοδομήματα: ο ναός της Αθηνάς Πολλιάδος, το Γυμνάσιο, το Στάδιο, η Αγορά, το Θέατρο, το Βουλευτήριο είναι χώροι όπου διαδραματιζόταν ο δημόσιος βίος των Πριηνέων.
Η Έφεσος, που αποτελεί τον επόμενο σταθμό των δύο «ηρώων», διασώζει ένα από τα σπουδαιότερα μνημεία του Χριστιανισμού: την εκκλησία της Παναγίας, στην οποία έλαβε χώρα η Γ' Οικουμενική Σύνοδος, που καταδίκασε το Νεστόριο. Με αφορμή τις θρησκευτικές αναζητήσεις των δύο «προσώπων» προσεγγίζουμε την ιστορία της πόλης, ιδίως κατά τα Ρωμαϊκά χρόνια, όταν η νέα θρησκεία βρισκόταν υπό διωγμό: εδώ φυλακίστηκε ο Απόστολος Παύλος, όταν μίλησε για το Χριστιανισμό, ενώ αρκετοί πιστοί βρήκαν το θάνατο στο Στάδιο της Εφέσου επί Νέρωνα.

Το οδοιπορικό συνεχίζεται στα Δίδυμα και την Κλάρο, με τα μαντεία του Απόλλωνα, και στο Σιρίντζε, το γνωστό Κιρκιντζά από τα Ματωμένα Χώματα. Αρκετά κοντά βρίσκεται η Ηράκλεια, σημαντικό κέντρο του Χριστιανισμού κατά τους Βυζαντινούς χρόνους. Η πόλη διασώζει το ιερό του Ενδημίωνα, το μοναδικό ιερό στην Αρχαιότητα αφιερωμένο στο βοσκό που σύμφωνα με τη μυθολογία συνέδεσε το όνομά του με την πόλη. Τελευταίος σταθμός της περιήγησης είναι η Μίλητος, η οποία ξυπνά παλιές μνήμες, μέσα από τις οποίες αναβιώνουν στιγμές της ιστορίας της πόλης.

● Από την Κνίδο στα Μύρα
Αφήγηση: Κλεοπάτρα Τολόγκου, Δημήτρης Λουκόπουλος, Αλεξάνδρα Μαρτίνου

Στο τελευταίο ντοκιμαντέρ της σειράς η περιήγηση ξεκινά από την Καύνο, πόλη στην οποία κατά τη μυθολογία κατέφυγε ο Καύνος για να λησμονήσει τον έρωτά του προς την αδερφή του Βυβλίδα. Η πόλη αποτελεί μωσαϊκό μνημείων από διάφορες εποχές. Υπάρχουν λαξευτοί τάφοι που ανήκουν στην Eλληνιστική περίοδο, ενώ στην ακρόπολη της πόλης συνυπάρχουν οχυρώσεις των Ελληνιστικών και των Βυζαντινών χρόνων. Το ταξίδι στο χώρο και το χρόνο συνεχίζεται με το εγκαταλελειμμένο Λίβισι, την αρχαία Καρμυλησσό, μια πόλη που κατοικούνταν κυρίως από Έλληνες και γνώρισε μεγάλη ακμή στις αρχές του αιώνα.

Επόμενος σταθμός του οδοιπορικού είναι η Ξάνθος, για την οποία η αρχαιότερη αναφορά υπάρχει στην Ιλιάδα: ο Σαρπηδόνας, ήρωας του Τρωϊκού πολέμου, φέρεται ως ιδρυτής της. Η πόλη, η οποία γνώρισε διαδοχικές κατακτήσεις, άκμασε ιδιαίτερα επί λυκιακής κυριαρχίας, οπότε και χρονολογούνται τα τρία λατρευτικά κτήρια της ακρόπολής της. Ο κινηματογραφικός φακός εστιάζει σε μνημεία που αντανακλούν την ιστορία της: στη Λυκιακή Σαρκοφάγο, ένα μνημείο που «εμπεριέχει» πολλές εποχές, και στην ενεπίγραφη στήλη, με τη μεγαλύτερη σε λυκιακή γλώσσα επιγραφή που έχει βρεθεί.

Η επόμενη πόλη του οδοιπορικού, τα Μύρα, είναι στενά συνδεδεμένη με το βίο του Αγίου Νικολάου. Εδώ, σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, ο άγιος έσωσε τρία παιδάκια από βέβαιο θάνατο και γι' αυτό θεωρήθηκε προστάτης των παιδιών. Ο θρύλος μπλέκεται με την πραγματικότητα σχετικά με το έργο και την προσφορά του αγίου στην πόλη. Το βέβαιο είναι ότι οι κάτοικοι των Μύρων, αναγνωρίζοντας την προσφορά του, τον ανακήρυξαν επίσκοπο και έχτισαν εκκλησία αφιερωμένη στη μνήμη του.

Τελευταία πόλη του οδοιπορικού είναι η Κνίδος, για την ίδρυση της οποίας υπάρχουν διάφορες εκδοχές. Πρόκειται για πόλη σημαντική, με αποικίες στη Βόρειο Σικελία, στο νησί Λίπαρι έως και στη Ναύκρατη της Αιγύπτου. Ανέπτυξε σημαντικό πολιτισμό, όπως δείχνει το άγαλμα της Αφροδίτης, έργο του Πραξιτέλη, που κοσμούσε την πόλη. Διέθετε ιατρική σχολή, ήταν η πατρίδα του αρχιτέκτονα Σέσαστρου, του δημιουργού του Φάρου της Αλεξάνδρειας, αλλά και του αστρονόμου Εύδοξου, του εφευρέτη του ηλιακού ρολογιού.

ΟΣΤΡΑΚΑ.. ΤΗΣ ΜΑΥΡΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ - Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ

Όστρακα... της Μαύρης Θάλασσας
Ο Ελληνισμός της Βουλγαρίας

Σενάριο-σκηνοθεσία: Άρης Φωτιάδης
Αφήγηση: Ελένη Κεφαλοπούλου
Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέκος Αναστασίου
Μουσική: Νίκος Ελευθέρας
Διάρκεια: 57 λεπτά

Αθήνα, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού
Τιμή 13.00 €, έκπτωση 10%
Τελική τιμή 11.70 €


Tο ντοκιμαντέρ Όστρακα της Mαύρης Θάλασσας - O Eλληνισμός της Bουλγαρίας καταγράφει «όστρακα», σπαράγματα του ελληνικού πολιτισμού στα παράλια της Mαύρης Θάλασσας. Διασώζει τμήματα από την ιστορία, τη γλώσσα, τη μνήμη και τον πολιτισμό ενός λαού με παρουσία είκοσι πέντε αιώνων στην περιοχή, που το 1924 ─με την Ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Eλλάδας και Bουλγαρίας─ συρρικνώθηκε.

H Σωζόπολη, η Aγχίαλος, η Mεσημβρία και η Bάρνα είναι οι πόλεις απ' όπου περνά ο κινηματογραφικός φακός. Oι ελληνόφωνοι κάτοικοι αυτών των πόλεων γίνονται οι πρωταγωνιστές του ντοκιμαντέρ, παρουσιάζοντας στιγμιότυπα από την καθημερινή τους ζωή. H «ψαροσύνη», με άλλα λόγια η θάλασσα, είναι η κυριότερη ασχολία τους. «H ψαροσύνη είναι η ψυχή της Σωζόπολης» αποκαλύπτει κάποιος κάτοικός της. H Mεσημβρία διατηρεί ακόμη μια ατμόσφαιρα βυζαντινή, όμως ίχνη από τη σύγκρουση και τη συμβίωση διαφορετικών λαών είναι χαραγμένα στο χώμα, την ιστορία και τη μνήμη. Στην Aγχίαλο, η ασχολία με το αλάτι ανάγεται στη Bυζαντινή περίοδο. Tέλος, η Bάρνα, η αρχαία Oδησσός, παραμένει ακόμη ένα παραμυθένιο κοσμοπολίτικο κέντρο της Mαύρης Θάλασσας.

ΠΑΙΔΙΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΤΟΤΕ... ΟΙ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΕΣ ΘΥΜΟΥΝΤΑΙ

Παιδιά Είμαστε Τότε... οι Μικρασιάτες Θυμούνται

Αφήγηση-παρουσίαση: Όλια Λαζαρίδου
Σενάριο-σκηνοθεσία: Πλούταρχος Καϊτατζής
Μουσική: Γιώργος Μουλουδάκης
Διεύθυνση φωτογραφίας: Κατερίνα Μαραγκουδάκη

Αθήνα, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού
Τιμή 13.00 €, έκπτωση 10%
Τελική τιμή 11.70 €


Στις 14 Σεπτεμβρίου 1999, Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας του Μικρασιατικού Ελληνισμού, παρουσιάστηκε σε πρώτη δημόσια προβολή το ντοκιμαντέρ παραγωγής του Ιδρύματος Παιδιά Είμαστε Τότε... οι Μικρασιάτες Θυμούνται. Οι μαρτυρίες 96 προσφύγων πρώτης γενιάς, από το Αϊβαλί, το Αϊδίνι, τη Σμύρνη, τα Βουρλά, την Έφεσο, την Καισάρεια, τη Σπάρτη Πισιδίας και άλλα μέρη της Μικράς Ασίας αποτέλεσαν τον κεντρικό άξονα του ντοκιμαντέρ. Ανάμεσά τους η φωτογράφος Nellys (Νέλλη Σαραϊδάρη) και η συγγραφέας Διδώ Σωτηρίου από το Αϊδίνι, ο συγγραφέας Τάσος Αθανασιάδης από το Σαλιχλί του Αϊδινίου και ο Μανόλης Μεγαλοοικονόμου από τη Σμύρνη, ο οποίος συμμετείχε ως φωτογράφος στην ελληνική αποστολή για την υπογραφή του Συμφώνου Φιλίας, Ουδετερότητας και Διαιτησίας μεταξύ Ελευθέριου Βενιζέλου και Κεμάλ Ατατούρκ.

Η καταγραφή των μαρτυριών πραγματοποιήθηκε με τη μορφή συνεντεύξεων το χρονικό διάστημα 1997-98, σε διάφορα μέρη της Ελλάδας ─κυρίως στην Αττική, τη Βόρεια Ελλάδα και την Κρήτη─, αποκλειστικά από το ΙΜΕ.

Το ντοκιμαντέρ χωρίζεται σε θεματικές ενότητες, στις οποίες μας εισάγουν οι αφηγήσεις της ηθοποιού Όλιας Λαζαρίδου. Ταυτόχρονα δίνεται το ιστορικό πλαίσιο και οι κοινωνικές συνθήκες κάθε περιόδου, έτσι ώστε να είναι οι μαρτυρίες κατανοητές από το θεατή.

Οι πρόσφυγες, «υπερήλικοι τώρα, παιδιά τότε», θυμούνται και μέσα από τις μνήμες τους αποκαλύπτονται πτυχές της ιστορίας και της ζωής του μικρασιατικού Ελληνισμού, από το 1912 έως τα πρώτα χρόνια που έπονται της Μικρασιατικής Καταστροφής: η ειρηνική ζωή και συμβίωση, οι εκδιώξεις ─με αφετηρία την πρώτη φάση της Eθνοκάθαρσης και το διωγμό του 1914─, οι σχέσεις Ελλήνων και Τούρκων, η νοσταλγία για την πατρίδα, η άφιξη του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη και η προώθησή του μέχρι τον ποταμό Σαγγάριο, η Μικρασιατική Καταστροφή και η φυγή προς την Ελλάδα και τέλος η περιπλάνηση των προσφύγων στον ελληνικό χώρο και η προσπάθεια για κοινωνική ένταξη και αποκατάσταση.

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ

Tο Ταξίδι

Σενάριο-σκηνοθεσία: Μαρία Μαυρίκου
Διευθυντές φωτογραφίας: Σάκης Μανιάτης, Στάθης Σάλτας, Χρήστος Ασημακόπουλος
Διάρκεια: 80 λεπτά

Αθήνα, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού
Τιμή 12.00 €, έκπτωση 10%
Τελική τιμή 10.80 €


Το ντοκιμαντέρ Το Ταξίδι, σε σενάριο και σκηνοθεσία της κας Μαρίας Μαυρίκου, παρουσιάστηκε σε πρώτη προβολή στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης. Καταγράφει την επιστροφή Ελλήνων και Τουρκοκρητικών στην πατρική τους γη.

Ο κ. Ασημάκης Παγίδας και η αδερφή του Αντιγόνη ξεκινούν για ένα ταξίδι-προσκύνημα στην πόλη που γεννήθηκαν, το Αϊβαλί. Περιδιαβαίνουν την πόλη η οποία κάποτε αριθμούσε 35.000 Έλληνες, ενώ το 1924, με την Ανταλλαγή των πληθυσμών, κατοικήθηκε κυρίως από Τουρκοκρητικούς. Ο κινηματογραφικός φακός ακολουθεί την περιήγηση των ηρώων στην πόλη, όπου κάποια αρχοντικά Ελλήνων αποκαλύπτουν την «ευμάρεια μιας άλλης εποχής». Περνούν από το πατρικό τους σπίτι, την εκκλησία που παντρεύτηκαν οι γονείς τους, το σχολείο τους. Επίσης, συναντούν Τουρκοκρητικούς πρώτης γενιάς, οι οποίοι περιγράφουν τα χρόνια που έζησαν στην Κρήτη και την αρμονική συμβίωσή τους με τους Έλληνες.

Το ταξίδι των δύο αδερφών στο Αϊβαλί ακολουθεί η επίσκεψη 11 Τουρκοκρητικών στο Ρέθυμνο. Οι τέσσερις από αυτούς γεννήθηκαν στο Ρέθυμνο και συνοδεύονται από τα παιδιά και τα εγγόνια τους, Τουρκοκρητικούς δεύτερης και τρίτης γενιάς. Η κάμερα τους ακολουθεί στην προσπάθειά τους να βρουν τα σπίτια των προγόνων τους και καταγράφει τις συναντήσεις τους με κατοίκους της περιοχής, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα συγκινητική.

ΜΙΛΗΤΟΣ...ΜΙΑ ΠΟΛΙΣ ΣΕ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ

Mίλητος... Mία Πόλις σε Tέσσερις Διαστάσεις

Σκηνοθεσία: Ανδρέας Κουμπούρας ─ Δημήτρης Λουκόπουλος
Σενάριο: Δέσποινα Εξακουστίδου
Συμμετέχουν οι ηθοποιοί: Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος και Μαρία Πανουργιά
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος

Αθήνα, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού
Τιμή 12.00 €, έκπτωση 10%
Τελική τιμή 10.80 €

Το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού εγκαινίασε τις κινηματογραφικές παραγωγές του το 1997 με το ντοκιμαντέρ Μίλητος... Μία Πόλις σε Τέσσερις Διαστάσεις. Πρόκειται για ένα ντοκιμαντέρ αρχαιολογικού περιεχομένου, που βασίζεται σε δραματοποιημένο σενάριο και συνδυάζει κινηματογραφικές λήψεις στο φυσικό χώρο της Μιλήτου, με τρισδιάστατες ψηφιακές φωτορεαλιστικές αναπαραστάσεις, για να ζωντανέψει τη Μίλητο την εποχή της ακμής της.

Ένας περιηγητής, λάτρης του μεγαλείου της αρχαίας πόλης, ξεκινά από την Αθήνα για να επισκεφθεί τη Μίλητο, που στη σημερινή της μορφή διασώζει ελάχιστα στοιχεία της αρχαίας πόλης. Πολύ συχνά συνομιλεί με μια γυναικεία μορφή, την προσωποποίηση της Μιλήτου, η οποία αναδύεται μέσα από τα ερείπια και τον παρακινεί να ανακαλύψει το παρελθόν της πόλης. Μέσα απ' αυτό το διάλογο αντλούνται οι ιστορικές πληροφορίες. Η Μίλητος γνώρισε μεγάλη ακμή από τον 8ο έως τον 6ο αιώνα π.Χ. Αριθμούσε 10.000 κατοίκους, συγκαταλεγόταν ανάμεσα στα σημαντικότερα κέντρα εξαγωγικού εμπορίου μετά την Τύρο και την Καρχηδόνα και είχε πολλές αποικίες. Παράλληλα, γνώρισε μεγάλη πολιτιστική ανάπτυξη, ανέδειξε φιλοσόφους όπως το Θαλή, τον Αναξίμανδρο και τον Αναξαγόρα και ήταν η πατρίδα του Ιππόδαμου, του πρώτου πολεοδόμου του αρχαίου κόσμου.

Ο κινηματογραφικός φακός εστιάζει σε σημαντικά δημόσια κτήρια, αποκαλύπτοντάς μας με αυτό τον τρόπο όλες τις πλευρές της καθημερινής ζωής στην αρχαία Μίλητο:

● στο Βουλευτήριο, τον τόπο συνάντησης των πολιτών
● στην Αγορά, το κέντρο της εμπορικής και κοινωνικής ζωής
● στο Δελφίνιο, τον υπαίθριο ναό του Δελφινίου Απόλλωνα
● στο ναό του Απόλλωνα στα Δίδυμα, έναν από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ εξαιτίας των τεράστιων διαστάσεών του
● στο Γυμνάσιο
● στο Στάδιο
● στην Παλαίστρα
● στην Ιωνική Στοά
● στο Θέατρο, το κόσμημα της πόλης
● στην Ιερά Πύλη της Μιλήτου.

Με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας αναπαρίστανται τρισδιάστατα αρκετά δημόσια κτήρια, τα οποία σήμερα δεν σώζονται. Οι τρισδιάστατες αναπαραστάσεις ακολουθούν πιστά τις μονογραφίες της Γερμανικής Αρχαιολογικής Σχολής.

Στις 31 Ιανουαρίου 1998 το ντοκιμαντέρ απέσπασε το 1ο Βραβείο στο 5ο Φεστιβάλ Αρχαιολογικού Φιλμ, στην Αμιένη της Γαλλίας.