ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΥΚΛΑΔΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Οι φίλοι μου τα ειδώλια

Κείμενα, επιμέλεια: Μαρίνα Πλατή
Σκίτσα: Ισαβέλλα Μπενέκου
Αθήνα, Ίδρυμα Ν. Π. Γουλανδρή - Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης 2008
22 σελ., τιμή 6.03 €

Μέσα από τις εικόνες των μαρμάρινων ειδωλίων, τα εύληπτα κείμενα και τις προτεινόμενες δραστηριότητες, τα παιδιά κάνουν την πρώτη τους γνωριμία με την κυκλαδική τέχνη και την καθημερινή ζωή στις Κυκλάδες της 3ης π.Χ. χιλιετίας.

Μια φορά κι έναν καιρό
ένας αγγειοπλάστης

Κείμενα: Μαρίνα Πλατή
Επιμέλεια: Μαρίνα Πλατή , Ελένη Μάρκου
Σχέδια: Μιχάλης Καλλιμόπουλος
Αθήνα, Ίδρυμα Ν. Π. Γουλανδρή - Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης 2007
36 σελ., τιμή 8.04 €

Ένα βιβλίο για τα αγγεία του Μουσείου με πληροφορίες για την κατασκευή, διακόσμηση και χρήση των αγγείων και άφθονο φωτογραφικό υλικό.

Παίζοντας στην Αρχαία Ελλάδα
με τον Λύσι και την Τιμαρέτη

Κείμενα: Μαρίνα Πλατή
Επιμέλεια: Ελένη Μάρκου, Μαρίνα Πλατή
Εικονογράφηση: Μιχάλης Γ. Καλλιμόπουλος
Αθήνα, Ίδρυμα Ν. Π. Γουλανδρή - Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης 2009
32 σελ., τιμή 8.04 €

Ο Λύσις και η Τιμαρέτη, δυο αδέλφια που μεγαλώνουν σε μια εύπορη οικογένεια της Αθήνας τον 5ο π.Χ. αιώνα μας ξεναγούν στην πόλη τους. Μέσα από κατατοπιστικά κείμενα και πλούσια εικονογράφηση φωτίζεται ο κόσμος του παιδιού στην αρχαιότητα και οι μικροί μας φίλοι μαθαίνουν την ιστορία και τους κανόνες παιχνιδιών που τους διασκεδάζουν μέχρι σήμερα.

Εικόνες από τη Μυθολογία

Κείμενα, επιμέλεια: Μαρίνα Πλατή, Ελένη Μάρκου
Εικονογράφηση: Μιχάλης Καλλιμόπουλος
Αθήνα, Ίδρυμα Ν. Π. Γουλανδρή - Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης 2008
19 σελ., τιμή 6.03 €

Ο μύθος της Ευρώπης, οι άθλοι του Ηρακλή, οι δώδεκα Θεοί του Ολύμπου και οι περιπέτειές τους ζωντανεύουν μέσα από τις παραστάσεις των αγγείων.

Μια φορά κι έναν καιρό
στην Εποχή του Λίθου

Κείμενα, επιμέλεια: Μαρίνα Πλατή
Αθήνα, Ίδρυμα Ν. Π. Γουλανδρή – Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης 1996
12 σελ., τιμή 3.01 €

Ένα πλούσια εικονογραφημένο βιβλιαράκι με φωτογραφίες αντικειμένων και σχέδια που φέρνουν τα παιδιά σε επαφή με την καθημερινή ζωή και την τέχνη στο Αιγαίο της Νεολιθικής εποχής.

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΑ

Μερικά από τα λαμπρότερα δείγματα εικονογράφησης σχολικών βιβλίων θα παρουσιαστούν στην έκθεση Ο Γιάννης Κεφαλληνός και οι μαθητές του στα αναγνωστικά (1932-1955) που εγκαινιάζεται την Τετάρτη 28 Απριλίου 2010, ώρα 20:30, στο βιβλιοπωλείο Θεσσαλονίκης του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (Τσιμισκή 11).

Μακέτα για το Αλφαβητάρι Τα παιδάκια του Γιάννη Κεφαλληνού

Πρόκειται για μια μικρή ενότητα της έκθεσης Λογοτέχνες και καλλιτέχνες στα αναγνωστικά (1860-1960) που παρουσιάστηκε τον Ιανουάριο στην Αθήνα, με τη συνεργασία της Εταιρείας Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας (Ιδρυτής: Σχολή Μωραΐτη).

Στην έκθεση παρουσιάζεται το Αλφαβητάριο Τα παιδάκια (1932), που εικονογράφησε ο σημαντικός χαράκτης και δάσκαλος Γιάννης Κεφαλληνός, και το οποίο κατέχει περίοπτη θέση στην ελληνική ιστορία εικονογράφησης σχολικού βιβλίου.

Δ. Δεληπέτρου, Δ. Δούκα, Ρ. Ιμβριώτη, Αλφαβητάρι Τα παιδάκια,
ζωγραφιές Γιάννη Κεφαλληνού (το εξώφυλλο, μακέτες και σελίδες). Εκδότης Ι. Σιδέρης, Αθήναι 1932. Συλλογή ΜΙΕΤ

Ο Γ. Κεφαλληνός (1894-1957), μετά τις σπουδές του και την παραμονή του στο Παρίσι, επέστρεψε στην Αθήνα, διορίστηκε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και αφοσιώθηκε στην οργάνωση και τη λειτουργία Εργαστηρίου Χαρακτικής. Ως κορωνίδα της διδαχής του, καθιέρωσε από το 1939 το μάθημα της τέχνης του βιβλίου με βάση τα δυτικά πρότυπα.

Ο ίδιος, σε μια επιστολή στον αδερφό του το 1931, γράφει σχετικά με το όνειρο του να εικονογραφήσει ένα παιδικό βιβλίο: «Έλα να γράψομε και να τυπώσομε τα βιβλία για τα μικρά παιδιά, στολίζοντας την κάθε σελίδα με μια νέα μορφή, με ένα νέο σχέδιο της άνοιξης και της καλοσύνης. Σε χαριτωμένα πλαίσια θα δέσομε κάθε σελίδα, θα σχεδιάσομε τα γράμματα καθαρά και στρογγυλά και μεγάλα, και θα τυπώσομε κόκκινα τα κεφαλαία. Με κεφαλαία μεγάλα και διακοσμητικά με ουρές που θα φτάνουν ως το τέλος της σελίδας, θα διηγηθούμε όλες τις ευτυχισμένες μέρες της ζωής, και κάθε μέρα θα τη συμβολίσουμε με μια ξυλογραφία». Λίγο αργότερα, ο ίδιος θα διακηρύξει τη βασική αρχή για τη δημιουργία των βιβλίων που απευθύνονται σε παιδιά: «Το παιδικό βιβλίο είναι αποτυχημένο, αν δεν το διαβάζει με απόλαυση ο μεγάλος».

Γεραντώνης Επαμεινώνδας, Αλφαβητάριο Τα καλά παιδιά,
εικονογράφηση Κώστας Γραμματόπουλος,
[α΄έκδ. 1949], ΟΕΣΒ, Αθήνα 1950.
Συλλογή Νίκης Αρχοντίδη

Στην έκθεση παρουσιάζονται επίσης τα σχολικά βιβλία που εικονογράφησαν μεταπολεμικά τρείς σημαντικοί Έλληνες χαράκτες που υπήρξαν μαθητές του Κεφαλληνού: ο Τάσσος (1914-1985), ο Κώστας Γραμματόπουλος (1916-2003) και η Λουίζα Μοντεσάντου (1917-2007). Τα βιβλία που σχεδίασαν βασίστηκαν στις αρχές του Κεφαλληνού και στη διδασκαλία του για τον γενικό σχεδιασμό των εντύπων και τη χαρακτική, σύμφωνα όμως με τις προσωπικές τους ευαισθησίες.

Εκτός από τα ίδια τα σχολικά βιβλία, εκτίθενται και 22 μακέτες που φιλοτέχνησε ο Γ. Κεφαλληνός για το Αλφαβητάρι, καθώς και πρωτότυπα προσχέδια της Λουίζας Μοντεσάντου για το αναγνωστικό Εργασία και χαρά.

Χ. Δημητρακόπουλου, Εργασία και Χαρά (Αναγνωστικό β΄ δημοτικού), εικονογράφηση Λουίζα Μοντεσάντου,
ΟΕΣΒ, εν Αθήναις 1949. Συλλογή Ιορδάνη Χριστοδούλου

Επιστημονικός υπεύθυνος της έκθεσης Λογοτέχνες και καλλιτέχνες στα αναγνωστικά (1860-1960):
Αλέξης Δημαράς

Διάρκεια έκθεσης: 28 Απριλίου-19 Ιουνίου 2010
Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα, Τετάρτη, Σάββατο 10:00-15:00, Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 10:00-21:00, με ελεύθερη είσο­δο για το κοινό.
Τηλέφωνο επικοινωνίας: 2310 288.036, fax: 2310 226.460
Email: bookstore-thessaloniki@miet.gr
http://www.miettsimiski11.blogspot.com

ΤΟ ΜΙΕΤ ΣΤΗΝ 7η ΔΙΕΘΝΗ ΕΚΘΕΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης συμμετέχει
στην 7η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης,
στις εγκαταστάσεις
της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης / HELEXPO
Περίπτερο 15, stand 7.

Θα χαρούμε να σας υποδεχθούμε εκεί
για να σας παρουσιάσουμε τις τελευταίες εκδόσεις
του ΜΙΕΤ και
του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ
ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ του ΜΙΕΤ
καθώς και να σας ενημερώσουμε
για το γενικότερο εκδοτικό μας πρόγραμμα.

Ώρες λειτουργίας:
Πέμπτη 22/4: 15.00-21.00
Παρασκευή 23/4: 10.00-21.00
Σάββατο 24/4: 10.00-22.00 & Κυριακή 25/4: 10.00-21.00

Πληροφορίες: 2310 288.036 και 2310 295.171

ΠΑΙΔΙΑ ΣΤΗ ΔΙΝΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Μαντώ Νταλιάνη-Καραμπατζάκη

Παιδιά στη δίνη του ελληνικού εμφυλίου πολέμου 1946-1949, σημερινοί ενήλικες Διαχρονική μελέτη για τα παιδιά που έμειναν
στη φυλακή με τις κρατούμενες μητέρες τους

Μετάφραση: Κώστας Α. Ζερβός
Επιστημονική επιμέλεια: Ι. Τσιάντης, Δ. Πλουμπίδης
Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη, Εταιρεία Ψυχικοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου,

Σχολή Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου 2009
527 σελ., τιμή 32.00 €, έκπτωση 10%
Τελική τιμή 28.80 €


Σε αυτό τον τόμο παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα μια ολοκληρωμένη επιστημονική μελέτη πάνω στο ζήτημα των συνεπειών του εμφυλίου πολέμου σε τρεις ομάδες, συνολικά 150 παιδιών, που έμειναν στη φυλακή με τις κρατούμενες μητέρες τους στα χρόνια του ελληνικού εμφυλίου πολέμου. Πρόκειται για τη μετάφραση στα ελληνικά της διδακτορικής διατριβής της παιδοψυχιάτρου Μ. Νταλιάνη-Καραμπατζάκη Παιδιά στη δίνη του εμφυλίου πολέμου 1946-49, σημερινοί ενήλικες. Διαχρονική μελέτη για τα παιδιά που έμειναν στη φυλακή με τις κρατούμενες μητέρες τους. Δημοσιεύτηκε στα αγγλικά στη Σουηδία το 1994. Περιλαμβάνει επίσης τα εισαγωγικά κείμενα των Ι. Τσιάντη, Τ. Σακελλαρόπουλου και Δ. Πλουμπίδη, καθώς και κείμενα του Δ. Νταλιάνη, συζύγου της συγγραφέως, και του καθηγητή Ρ. Α. Rydelius για τις συνθήκες της συλλογής των στοιχείων και της εκπόνησης της διατριβής.

Η μελέτη αφορά στη μακροχρόνια κοινωνική πορεία και την κατάσταση της υγείας 150 παιδιών διωκόμενων οικογενειών. Πολλά από τα παιδιά κάτω των δύο ετών έζησαν στη φυλακή με τις μητέρες τους. Η Μαντώ Νταλιάνη, κρατούμενη και η ίδια στις φυλακές Αβέρωφ το 1949-50, συνάντησε εκεί κάποια από αυτά. Τη δεκαετία του 1980 αναζήτησε αυτά τα παιδιά σε ηλικία 35-45 ετών, τους επιζώντες γονείς τους, αλλά και τις ή τους συζύγους τους. Με δομημένα ερωτηματολόγια και μαγνητοφωνημένες συνεντεύξεις κατέγραψε την πορεία τους στη ζωή και τα προβλήματα που συνάντησαν. Διαπίστωσε ότι, αντίθετα με ό,τι περίμενε αρχικά, πολλά από αυτά τα παιδιά είχαν μια ομαλή κοινωνική και επαγγελματική ζωή, παρά τους πολλαπλούς ψυχο-τραυματισμούς της παιδικής τους ηλικίας. Αυτό αποδόθηκε στη δράση ατομικών και συλλογικών προστατευτικών παραγόντων, που περιγράφονται σε διάφορα κεφάλαια του βιβλίου. Τα αποτελέσματα της έρευνας σε κοινωνικό επίπεδο, αλλά και σε ό,τι αφορά τη σωματική και την ψυχική υγεία των συμμετεχόντων, παρουσιάζονται τόσο σε συγκεντρωτικούς πίνακες, όσο και στην αναλυτική περιγραφή 57 περιπτώσεων, που καλύπτονται με ψευδώνυμα, ώστε να αποφευχθεί η αναγνώριση των προσώπων.

Σελίδα από τετράδιο ασκήσεων που έστειλε κρατούμενη μητέρα στο παιδί της. Ο αγώνας της Κύπρου.
Αρχείο Ιουλίας Πλουμπίδου-Παπαχρίστου

Το κείμενο του Γεώργιου Μαλούχου που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στην στήλη Ιστορία της εφημερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ (21 Φεβρουαρίου 2010):

Βρέφη του εμφυλίου, ενήλικοι του σήμερα

Κρατούμενη και η ίδια στις φυλακές Αβέρωφ την περίοδο 1949-50, η συγγραφέας-παιδίατρος Μαντώ Νταλιάνη παρακολουθεί τα παιδιά των γυναικών συγκρατουμένων της. Επιστρέφει πάλι στο 1980 για να τα συναντήσει στην ηλικία των 35-45 ετών. Μια συγκλονιστική καταγραφή.


'Ελης, Αλέξης, Άγγελος, Ρίτα, Νίκη, Πέτρος, Καίτη, Μαρίνα, Αθηνά, Τζένη, Έκτορας, Έλλη, Θεοδώρα... Κάποια από τα παιδιά που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στις φυλακές. Τις φυλακές του εμφυλίου πολέμου. Παιδιά που δεν έφταιξαν σε τίποτα, αλλά που κουβάλησαν στην πιο ευαίσθητη στιγμή τους το τρομερό φορτίο μιας τραγικής σύγκρουσης. Και, πίσω από όλα αυτά τα παιδιά, μια γυναίκα, που έζησε κοντά τους ως κρατούμενη. Και εκείνη, με τη σειρά της, έκανε σκοπό της ζωής της πρώτα να τα βοηθήσει και στη συνέχεια να μελετήσει σε βάθος όλα όσα είχαν υποστεί: αυτή είναι η συγκλονιστική ιστορία της Μαντώς Νταλιάνη-Καραμπατζάκη. Μια ιστορία σπάνιας πίστης και αφοσίωσης στην ανθρώπινη ύπαρξη, όπως εκφράζεται από συγκλονιστικές μαρτυρίες.

Η έννοια «σκοπός της ζωής της» δεν ενέχει καμία υπερβολή για την Νταλιάνη-Καραμπατζάκη. Η προσπάθειά της ξεκίνησε στα 1949 και διήρκεσε ως τον θάνατό της. Μελέτησε συνολικά 150 παιδιά που τα ίδια και οι μητέρες τους είχαν το βίωμα των φυλακών του εμφυλίου. Η μελέτη της ξεκίνησε μέσα στις ίδιες τις φυλακές. Το υλικό της παρέμεινε "κλεισμένο" μέσα της και το επεξεργαζόταν επί δεκαετίες. Πολλά από τα παιδιά τα γνώρισε ως κρατούμενη, όπως και τις μητέρες τους. Οταν τα αναζήτησε αργότερα, στη δεκαετία του 1980, και μίλησε μαζί τους ήταν ενήλικοι 40-45 ετών. Με δομημένα ερωτηματολόγια και συνεντεύξεις που μαγνητοφωνήθηκαν, κατέγραψε την πορεία τους από τα χρόνια της φυλακής ως την ώρα που μιλούσαν μαζί της, ενώ επεξεργάστηκε αυτό το υλικό χρησιμοποιώντας τεχνικές που είτε τις ανέπτυξε η ίδια είτε τις είχαν επεξεργαστεί ευρωπαίοι συνάδελφοί της, ιδίως σε μελέτες για τις επιπτώσεις στα παιδιά (αλλά και στα παιδιά των παιδιών) που επέζησαν του εβραϊκού Ολοκαυτώματος.

Τα βιώματα που καταγράφονται σε αυτές τις περιγραφές και που συμπληρώνονται και από άλλες μαρτυρίες, συμπεριλαμβανομένης και της δικής της, είναι εφιαλτικά. Στις φυλακές Αβέρωφ, μια μητέρα με το παιδί της, ή και με δύο παιδιά, ζούσαν σε ένα κελί δύο τετραγωνικών μέτρων. Εκεί αναγκάζονταν να κοιμούνται, να τρώνε, να περνούν 16 ώρες την ημέρα, να φροντίζουν τις σωματικές τους ανάγκες. Δεν υπήρχε πρόβλεψη για τρεχούμενο νερό ή τουαλέτες στους θαλάμους. Τα παιδιά, επειδή δεν ήταν τα ίδια κρατούμενοι αλλά οι μητέρες τους, δεν περιλαμβάνονταν στο συσσίτιο της φυλακής, το οποίο ήταν ούτως ή άλλως άθλιο. Ο Ερυθρός Σταυρός προσπαθούσε να τα σιτίσει και να τα εμβολιάσει, αλλά όχι πάντα με επάρκεια. Τον Αύγουστο του 1950, έπειτα από την εκτέλεση 17 γυναικών, η διοίκηση των φυλακών αποφάσισε να τιμωρήσει τις υπόλοιπες κρατούμενες αποχωρίζοντάς τις από τα παιδιά τους. Ετσι, 93 από αυτά, δύο ετών και άνω, έπρεπε να φύγουν. Για τα 54 οι μητέρες τους κατάφεραν και βρήκαν συγγενικά ή φιλικά σπίτια να τα μεγαλώσουν. Τα υπόλοιπα βρέθηκαν σε ιδρύματα, όπου, αν και χωριστά από τις μητέρες τους, οι συνθήκες ήταν γενικά καλύτερες από εκείνες της φυλακής, μολονότι σε κάποια ήταν εξίσου κακές.

Η διευθύντρια των Γυναικείων Φυλακών Αβέρωφ, Άρτεμις Πετράντη (αριστερά), με μια υπάλληλο και ένα από τα παιδιά της φυλακής. Αρχείο Μαντώς Νταλιάνη

Ξεπερνώντας τα ψυχικά τραύματα

Μελετώντας αυτά τα 150 παιδιά, η Μαντώ Νταλιάνη-Καραμπατζάκη προσπάθησε να αναδείξει και να καταγράψει τις συνέπειες των τραγικών βιωμάτων τους σε πολλά επίπεδα: τις αναμνήσεις και τα συναισθήματά τους, τις σχέσεις με τους γονείς τους, τη σεξουαλική ωρίμανση και την αίσθησή τους για την οικογένεια, την εκπαίδευση, την επαγγελματική τους σταδιοδρομία, τελικά, τη συνολική τους διαμόρφωση. Τα πορίσματά της, πέρα από ότι το καθένα χωριστά αποτελεί εξαιρετικά ενδιαφέρον "πορτρέτο" καθενός από αυτά τα παιδιά, τα συστηματοποίησε με τρόπο πολύ αναλυτικό για να καταλήξει στα γενικά συμπεράσματα της μελέτης της: «Υπάρχουν ατομικές διαφοροποιήσεις», γράφει,«αλλά κανένα παιδί σ΄ αυτή τη μελέτη δεν είχε φυσιολογική παιδική ηλικία και καμία μητέρα δεν ζούσε στο φυσιολογικό περιβάλλον που θα της έδινε τη δυνατότητα να αναπτύξει τη μητρική ικανότητα. Παρόλα αυτά, η πλειονότητα τόσο των γυναικών όσο και των παιδιών μπόρεσαν να αναλάβουν από τις τραυματικές εμπειρίες τους».

Το έργο της ήταν δύσκολο και χρειάστηκε χρόνια για να ολοκληρωθεί. Οταν όμως ολοκληρώθηκε, αυτά τα συμπεράσματα την εξέπληξαν τόσο που την έκαναν να αναρωτηθεί αν τα θεωρητικά θεμέλια της εργασίας της ήταν επιστημονικά ακριβή. Διότι ούτε η ίδια μπορούσε να περιμένει ότι μέσα από τα φοβερά βιώματα αυτών των παιδιών θα ήταν δυνατόν τελικά να διαμορφωθούν ενήλικοι οι οποίοι στην πλειονότητά τους θα πετύχαιναν τόσο στη ζωή τους και θα ήταν ευτυχισμένοι, ζώντας μια ομαλή προσωπική, κοινωνική και επαγγελματική ζωή παρά τους πολλαπλούς ψυχικούς τραυματισμούς που είχαν βιώσει στα παιδικά τους χρόνια. Τα πορίσματα της διατριβής της υπήρξαν τόσο εντυπωσιακά ώστε επηρέασαν την επιστήμη της.

Παιδί και η νονά του στη φυλακή. Αρχείο Μαντώς Νταλιάνη

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ

«Ο Έλης γεννήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου του 1946. Γρήγορα μετά τη γέννηση και τη βάπτισή του (το όνομά του σημαίνει ελευθερία), η μητέρα του πέρασε στην παρανομία. Στις 14 Ιανουαρίου του 1948 τη συνέλαβαν. Ενας σύντροφος είχε προδώσει το κρυσφήγετό της. Μου έλεγε ότι την είχαν απομονωμένη με τον Έλη σε ένα μικρό, σκοτεινό και υγρό δωμάτιο επί σαράντα ολόκληρες ημέρες. Τη βασάνιζαν για να τους αποκαλύψει πού κρυβόταν ο άντρας της. Είχαν τοποθετήσει στο κεφάλι της ένα "ηλεκτρικό σιδερένιο στεφάνι" απ΄ όπου περνούσε ρεύμα. Οι χωροφύλακες είχαν προσπαθήσει να την έχουν μόνη στο κελί των βασανιστηρίων αλλά ο Έλης έκλαιγε ακατάπαυστα και τόσο δυνατά επί τρεις ώρες που τελικά τον έφεραν κοντά της για να μην ακούν οι άνθρωποι έξω από το κτίριο της χωροφυλακής τα κλάματα του παιδιού. Η Πέπη είχε λιποθυμήσει πολλές φορές με τον Έλη στην αγκαλιά, αλλά συνερχόταν αμέσως μόλις οι βασανιστές της έριχναν επάνω της, και επάνω στο παιδί, κρύο νερό...».

«Στις 22 Μαρτίου του 1979 ο Αλέξης τηλεφώνησε για να μου αναγγείλει ότι είχε γίνει πατέρας, ότι είχε αποκτήσει ένα κοριτσάκι και να με ρωτήσει αν ήθελα να γίνω νονά του. Κατασυγκινήθηκα και δέχθηκα αμέσως. Ο Αλέξης είχε εκτεθεί σε μαζικές, συνεχόμενες τραυματικές εμπειρίες από την κύησή του και την περιγεννητική και νεογνική περίοδο μέχρι τη βρεφική και παιδική ηλικία. Αυτό το υψηλού κινδύνου παιδί, θύμα του εμφυλίου πολέμου, επέτυχε άριστη προσαρμογή κατά την ενήλικη ζωή του. Για μένα, η βάπτιση της κορούλας του, υπήρξε ολοζώντανη ανάκληση της δικής μου βάπτισης, εμπειρία επώδυνης ανάμνησης αλλά και ανακούφιση.»

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ


Η ΜΑΝΤΩ ΝΤΑΛΙΑΝΗ-ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, η οποία γεννήθηκε στη Μικρά Ασία το 1920, ήλθε στην Ελλάδα με τους ξεριζωμένους της Καταστροφής και πέθανε στη Στοκχόλμη το 1996. Ξεκίνησε τις σπουδές της στην Ιατρική Αθηνών λίγο πριν από το ξέσπασμα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, στα 1938. Τις ολοκλήρωσε στην Κατοχή. Σπούδαζε, εργαζόταν, ήταν μέλος του ΕΑΜ, όπως και ο σύζυγός της. Το 1947 ως άμισθη ιατρός ξεκίνησε την ειδικότητά της στην παιδιατρική στο «Αγία Σοφία». Το 1949, ενώ ο σύζυγός της ήταν εξόριστος στην Ικαρία, εκείνη συνελήφθη για να περάσει δύο χρόνια στις φυλακές Αβέρωφ ως υπόδικη χωρίς να δικαστεί ως την απελευθέρωσή της. Σε αυτά τα δύο χρόνια αφιερώθηκε πολύ ενεργά στη φροντίδα αλλά και στη μελέτη των ανήλικων παιδιών που βρίσκονταν στη φυλακές: την ώρα που βρισκόταν μαζί τους στην ίδια φυλακή προσπαθούσε να κατανοήσει και να συστηματοποιήσει τις επιπτώσεις που αυτή είχε στην ψυχική τους υπόσταση. Το 1955 έφυγε για την Αγγλία όπου εργάστηκε σε παιδοψυχιατρικές και νευρολογικές κλινικές, ενώ το 1961 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά της στη Σουηδία όπου και εργάστηκε ως προϊσταμένη γιατρός παιδοψυχιατρικών ιατρείων. Στα 1980, παράλληλα με τη δουλειά της στη Σουηδία, "επέστρεψε" στο παρελθόν και στην Ελλάδα. Τότε ξεκίνησε τη συγγραφή της διδακτορικής της διατριβής για τα παιδιά που μεγάλωσαν στις φυλακές του ελληνικού εμφυλίου. Διατριβής η οποία γράφτηκε στα αγγλικά, τώρα εκδίδεται στα ελληνικά και που βάση της υπήρξαν η διετία της στου Αβέρωφ και οι συνεντεύξεις τις οποίες πήρε τρεις δεκαετίες αργότερα από τα παιδιά που ήταν πια ενήλικοι και είχαν τις δικές τους οικογένειες.

Η ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ

CHRISTOPHER HOWGEGO
Η ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ
ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ

Μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2009
389 σελ. με 184 α/μ εικόνες, τιμή 25.12 €
Έκπτωση 10%, τελική τιμή 22.60 €


Το βιβλίο αυτό απευθύνεται σε μελετητές, σπουδαστές και καθηγητές της αρχαίας ιστορίας, οι οποίοι θέλουν να μάθουν για ποιο λόγο μπορεί να τους ενδιαφέρει η μελέτη των νομισμάτων. Σκοπός του είναι να δείξει πώς ο χαρακτήρας, οι τύποι και η συμπεριφορά των νομισμάτων σχετίζονται με σημαντικά ιστορικά θέματα και να παρουσιάσει τους βασικούς τρόπους προσέγγισης της νομισματικής μέσα από τα πλέον σαφή παραδείγματα. Το βιβλίο καλύπτει την περίοδο από τις απαρχές της νομισματοκοπίας, λίγο πριν ή λίγο μετά το 600 π.Χ., μέχρι την εποχή του Διοκλητιανού. Όπου κρίθηκε αναγκαίο, γυρίζει ακόμα πιο πίσω στο χρόνο για να εξετάσει την ιστορία του χρήματος πριν από το νόμισμα, ή προχωρεί μετά τον 4ο αιώνα μ. Χ. για να γίνει πιο ξεκάθαρη η σύγκριση με το παρελθόν.

Μύρινα, τετράδραχμο, γύρω στο 155-145 π.Χ.
Κεφαλή Απόλλωνα / Απόλλων

Το πρώτο κεφάλαιο ασχολείται με το χρήμα, έναν σημαντικό κλάδο της ιστορίας, για τον οποίο τα νομίσματα αποτελούν, φυσικά, τη βασικότερη πηγή. Το δεύτερο κεφάλαιο αναλύει μερικές από τις όψεις της παραγωγής των νομισμάτων, όσες είναι ουσιαστικές για να κατανοήσουμε πώς πρέπει να χρησιμοποιείται το νόμισμα ως ιστορική πηγή. Τα δύο μεσαία κεφάλαια μελετούν τη σχέση μεταξύ αυτοκρατοριών και τοπικής νομισματοκοπίας ως έκφανση ιμπεριαλισμού, όπως και τα μηνύματα που εκπέμπει η πολιτική εικονογραφία όσον αφορά την κρατική ιδεολογία.

Λαοδίκεια, χάλκινο, 214-217 μ.Χ.
Καρακάλλας / Γη και Θάλασσα ανυψώνουν
τον ακτινοστεφή Καρακάλλα· από κάτω αετός με στεφάνι

Τα δύο τελευταία κεφάλαια είναι με ευρεία έννοια οικονομολογικού ενδιαφέροντος. Το πέμπτο αναφέρεται στην κυκλοφορία των νομισμάτων, ενώ το τελευταίο ασχολείται με το τι μπορούμε να μάθουμε από το νόμισμα όταν βρίσκεται υπό πίεση σχετικά με τη φύση των δημοσιονομικών και οικονομικών κρίσεων. Η πραγμάτευση, συνεπώς, γίνεται σε θεματική βάση, και το κέντρο βάρους βρίσκεται στα ιστορικά θέματα. Στο πρώτο κεφάλαιο δίδεται ένα σχεδιάγραμμα της ιστορίας της νομισματοκοπίας, ενώ καθώς το βιβλίο προχωρεί προκύπτει και η μεθοδολογία της νομισματικής.


Ο Κρίστοφερ Χαουτζίγκο είναι έφορος της Νομισματικής Συλλογής του Ασμολειανού Μουσείου της Οξφόρδης (Heberden Coin Room) και καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής και Ρωμαϊκής Νομισματικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Εκτός από τη διδασκαλία του για τα αρχαία νομίσματα, έχει δημοσιεύσει και πολλές σχετικές μελέτες.

ΤΟΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ

ΤΟΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ

ΕΡΓΑ 1947-2010

Σχεδιασμός καταλόγου: Διονύσης Καψάλης
Επιμέλεια καταλόγου: Ιωάννα Μαντζαβίνου,
Βούλα Λιβάνη
Επιμέλεια κειμένων: Κωστούλα Σκλαβενίτη
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2010
145 σελ., τιμή 38.00 €, έκπτωση 10%
Τελική τιμή 34.20 €

Πρόκειται για τον κατάλογο της έκθεσης που διοργάνωσε το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης και φιλοξενείται στο Μέγαρο Εϋνάρδου από τις 23 Μαρτίου 2010 έως τις 23 Μαΐου 2010. Στην έκθεση παρουσιάζονται 75 περίπου έργα της χαράκτριας Τόνιας Νικολαΐδη από τα φοιτητικά της χρόνια στην ΑΣΚΤ (1946-1952), στο εργαστήριο χαρακτικής του Γ. Κεφαλληνού, έως τα πρόσφατα έργα της, τα ψηφιακά τυπώματα του 2010.

Νίνα, 1957. Ξυλογραφία σε όρθιο και πλάγιο ξύλο, 28,3x21 εκ.

«...Η Τόνια Νικολαΐδη ακολούθησε τον δικό της εκφραστικό δρόμο. Η καλλιτεχνική της ιστορία αρχίζει ουσιαστικά το 1957, όπου πρωτοχάραξε τις ξυλογραφίες Νίνα, που είναι η προσωπογραφία της Νίνας Τέτση, και, δύο χρόνια αργότερα, Ιθάκη ή Άννα και το όνειρο της φυγής, δίνοντας μια άλλη συνέχεια στα γόνιμα χρόνια της μαθητείας της στην ΑΣΚΤ, στο εργαστήριο χαρακτικής του Γ. Κεφαλληνού, που την μύησε στη χαρακτική διαδικασία και τη ρεαλιστική απόδοση του θέματος. Στα φοιτητικά της χρόνια ζωγράφιζε και χάραζε, εμμένοντας σ΄έναν ανθρωποκεντρικό θεματικό κύκλο αναζητήσεων. Αμέσως μετά την αποφοίτησή της από την ΑΣΚΤ αφοσιώνεται στη χαρακτική. Η πρώτη ενότητα δουλειάς της, από το 1949 έως το 1969, διακρίνεται από τις ουμανιστικές διατυπώσεις, με την άψογη παραστατική απόδοση και την έντονη αίσθηση της ζωγραφικότητας. Θεωρεί τον Ρέμπραντ δάσκαλό της, τρέφει τεράστιο θαυμασμό για τις αξεπέραστες χαλκογραφίες του και συνεχίζει να σέβεται ανυπόκριτα τη μακραίωνη ιστορία της χαρακτικής για να μπορέσει, ως δημιουργός, να βρει μια νέα μέθοδο χαρακτικών εκτυπώσεων.

Ιθάκη ή Άννα και το όνειρο φυγής, 1959.
Ξυλογραφία σε όρθιο και πλάγιο ξύλο, 34,2 x 35,3 εκ.

Η Τόνια Νικολαΐδη οικειοποιείται, από το 1979, μια «παράδοξη» μέθοδο στη χαρακτική, που συνδυάζει τη λινολαιογραφία, τη φωτογραφία και τη μεταξοτυπία, για να καταθέσει τη σύγχρονη, πρωτότυπη μαρτυρία της, ένα μνημειακό έργο που ανοίγει νέους δρόμους έκφρασης και αποκαλύπτει την ορατή ψυχική της ενδοχώρα.

Καυτή άμμος II, 1981. Λινολαιογραφία και ανάγλυφο, 74,3 x 64 εκ.

[...]Το χαρακτικό της έργο στο σύνολό του –με τις τεχνικές της ξυλογραφίας, της χαλκογραφίας και της λινιλαιογραφίας, μαζί με τη μεικτή τεχνική, όπου συνδυάζει τη μεταξοτυπία, τη λινολαιογραφία και τη φωτογραφία, και τις πρόσφατες ψηφιακές εκτυπώσεις– αποκαλύπτει τη μοναδικότητά του, μια πραγματικότητα ονειρική, που δεν σημαίνει όμως ότι είναι λιγότερη αληθινή».

(Τάκης Μαυρωτάς

Η χαράκτρια Τόνια Νικολαΐδη

σελ. 11-14)

Ρέκβιεμ για ένα δέντρο, 1988. Λινολαιογραφία, 66,5 x 90 εκ.

«...Επειδή πιστεύω ότι οι ασχολούμενοι με την τέχνη δεν είχαν, και δεν θα έχουν, τον καιρό να προσέξουν κάποιες ιδιότητες της δουλειάς μου, θα αναφερθώ εγώ μονάχη μου σ΄αυτές κατά το «Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει». Επισημαίνω, λοιπόν, ότι ανήκω και εγώ στους καλλιτέχνες που πρόσθεσαν στο έργο τους τη γλώσσα της φωτογραφίας σε μια γόνιμη συνεργασία. Ότι από τη δεκαετία του 1980, και μάλιστα από τις αρχές της, μεταχειρίστηκα το ανάγλυφο τύπωμα στα χαρακτικά μου, τεχνική που ανακάλυψα τυχαία με αφορμή κάποια αναποδιά όταν τύπωνα στο πιεστήριό μου. Ότι το 1987/88 έκανα χαρακτική στο χώρο· κάλυψα δηλαδή τους τοίχους, την οροφή και το πάτωμα της τότε Αίθουσας Τέχνης Α.Δ. με χαρακτικά και όλα μαζί διηγούνταν την ιστορία της φωτιάς, με την αλληγορία της ζωής που φλέγεται και σβήνει. Ότι μεταχειρίστηκα το «trompe l’ oeil» τόσο πειστικά, που τελικά σε ελληνικούς και ξένους καταλόγους γράφουν ότι είναι κολάζ εικόνας που είναι σκέτο, καθαρό τύπωμα.

Χωρίς τίτλο, 2010. Ψηφιακή εκτύπωση και σχέδιο με μολύβι,
44 x 53,5 εκ.

Τελικά, αναρωτιέμαι τι θα έχει απομείνει από μένα στο σουρωτήρι του χρόνου. Θα έχει απομείνει αυτό που δεν μπορεί να μου το πάρει κανένας, ότι απόλαυσα εγώ η ίδια το ταξίδι, με την ψυχή και το μυαλό και τις αισθήσεις μου».

(Τόνια Νικολαΐδη
από την εισαγωγή του καταλόγου, σελ.10)

Η Τόνια Νικολαΐδη, το γένος Δενδρινού, κατάγεται από την Ιθάκη. Γεννήθηκε το 1927 στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται. Φοίτησε στην ΑΣΚΤ (1946-1952) στο εργαστήριο ζωγραφικής, με δάσκαλο τον Ουμβέρτο Αργυρό, και στο εργαστήριο χαρακτικής, με δάσκαλο τον Γιάννη Κεφαλληνό. Έργα της βρίσκονται στην ΕΠΜΑΣ, στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη, στην Πινακοθήκη Αβέρωφ, στις δημοτικές πινακοθήκες Αθηναίων, Μυτιλήνης, Ροδίων και Ηρακλείου Κρήτης, στα Μουσεία Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης και Φλώρινας, στο Κέντρο Σύγχρονης Εικαστικής Δημιουργίας Ρεθύμνης, στην Ιονική Τράπεζα, στην Εθνική Τράπεζα, στο ΥΠΠΟΤ, στα Μουσεία Χαρακτικής Σόφιας, Λότζ Πολωνίας, Φρέντρικσταντ Νορβηγίας κ.α.

ΕΡΝΕΣΤΟΣ ΤΣΙΛΛΕΡ

ΕΡΝΕΣΤΟΣ ΤΣΙΛΛΕΡ

ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ

1837-1923

Επιμέλεια: Μαριλένα Ζ. Κασιμάτη

Αθήνα, Εθνική Πινακοθήκη

και Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου 2010

303 σελ., τιμή 50.00 €, έκπτωση 5%

Τελική τιμή 47.50 €

Πρόκειται για τον κατάλογο της ομότιτλης έκθεσης που φιλοξενείται στην Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου, από τις 22 Μαρτίου 2010 έως τις 30 Αυγούστου 2010. Η έκθεση, εκτός από το σύνολο των σχεδίων (περ. 400), εγγράφων, επιστολών, τεκμηρίων και φωτογραφιών από το αρχείο Τσίλλερ της Εθνικής Πινακοθήκης, συμπληρώνεται με σχέδια που φυλάσσονται σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές γι’ αυτή την λαμπρή και μοναδική έκθεση πανευρωπαϊκού χαρακτήρα που συνδέει την αρχιτεκτονική κληρονομιά τεσσάρων χωρών: της Γερμανίας (χώρας καταγωγής του Τσίλλερ), της Δανίας (πατρίδας του δασκάλου του, Θεοφίλου Χάνσεν), της Αυστρίας (τόπος δράσης του δασκάλου του καθώς και του μεγάλου ευεργέτη Σίμωνα Σίνα) και της Ελλάδας όπου έδρασε και δημιούργησε τα αρχιτεκτονικά του αριστουργήματα ο Ερνέστος Τσίλλερ, ο οποίος έκανε την Ελλάδα δεύτερη πατρίδα του και άφησε εδώ την τελευταία του πνοή.

Ερνέστος Τσίλλερ

Ήδη από τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Όθωνα στις πολεοδομικές επεμβάσεις που έγιναν στην Αθήνα, συμμετείχαν ευρωπαίοι αρχιτέκτονες και πολεοδόμοι που είχε αναφερθεί στην αναγέννηση της Αθήνας ως «Ευρωπαϊκής Υπόθεσης». Η αναγέννηση αυτή, φυσικά, άργησε πολύ. Ο Ερνέστο Τσίλλερ ήταν αυτός που έδωσε στην πόλη όπου επέλεξε να ζήσει όλη του τη ζωή, το ευρωπαϊκό χρώμα που διατήρησε ως το ξεκίνημα της «αντιπαροχής».

Δημοτικό Θέατρο Αθηνών
Τοπογραφικό σχέδιο, τελική κύρια όψη προς την πλατεία Λουδοβίκου, 1886. Υδατογραφία, 39,7 x 60,7 εκ. Κολλ. σε χαρτόνι 56,7 x 87,3 εκ. Εν Αθήναις τη 17 Ιανουαρίου 1887, Η επιτροπή Παπαηλιόπουλος, Δ. Καλλιφρονάς, Δ. Ε. Σκουζές, Α. Gotteland. Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων, αρ. ευρ. 901. Βιβλιογραφία: Ε. Φεσσά-Εμμανουήλ, 1994, τομ. Α΄, σελ. 301, εικ. 419

Ο Γερμανός αρχιτέκτονας, ζωγράφος, ερευνητής και λάτρης της αρχαιότητας, γεννημένος το 1837 σε ένα μικρό χωριό της Σαξωνίας κοντά στη Δρέσδη, ήρθε νεότατος, το 1861, με προτροπή του μεγάλου Δανού αρχιτέκτονα και δασκάλου του στη Βιέννη, Θεόφιλου Χάνσεν, στην Αθήνα ως αρχιτέκτονας-επόπτης για το κτίσιμο της Σιναίας Ακαδημίας. Ο μέγας ευεργέτης και βαθύπλουτος βαρόνος Σίμων Σίνας χρηματοδότησε γενναιόδωρα το πρώτο μεγάλο δημόσιο αρχιτεκτονικό έργο των Αθηνών κτισμένο αποκλειστικά από πεντελικό μάρμαρο, ως «μεταγραφή» του περίφημου Ερεχθείου της Ακρόπολης. Με την αρωγή των Χάνσεν και Σίνα, ο Τσίλλερ απέκτησε τις περισσότερες διεθνείς και ελληνικές διασυνδέσεις με τους μελλοντικούς πελάτες του, ιδίως την εποχή της βασιλείας του Γεωργίου Α΄.

Τα αρχαία ερείπια μαγνήτισαν αμέσως τον φιλόδοξο νεαρό αρχιτέκτονα: Ανακαλύπτει το Παναθηναϊκό Στάδιο, κάνει ανασκαφές και αποτυπώνει το Θέατρο του Διονύσου στα πόδια της Ακρόπολης. Μελετά την αρχιτεκτονική δομή του Παρθενώνα, σχεδιάζει συνεχώς τα λείψανα των αετωμάτων, είναι ανάμεσα στους πρώτους που καταγράφει την πολυχρωμία στα αγάλματα και αρχιτεκτονικά στοιχεία του Θησείου, του Ερεχθείου, του ναού της Αφαίας στην Αίγινα κ.λπ., τα οποία μεταφέρει ως διακοσμητικά στοιχεία στις κατοικίες του. Το ύφος του, μέσα στο πλαίσιο του κλασικισμού, ορίζεται ως πλουραλιστικό-εκλεκτικιστικό.

Δικαστικά Μέγαρα (ανεκτέλεστο)
Κύρια όψη, στη θέση των Βασιλικών Στάβλων, σήμερα κτήριο Μετοχικού Ταμείου Στρατού, 12 Νοεμβρίου 1895. Συνταχθέν συμφώνως τη εκθέσει της υπό του Υπουργείου της Δικαιοσύνης συσταθείσης επιτροπής τη 15 Απριλίου 1892.
Υδατογραφία, 68,5 x 139 εκ. Βιβλιογραφία: Έκθεση 1939, 135

Στα πρώτα του έργα συγκαταλέγονται τα Θέατρα: Έκτισε το Δημοτικό Θέατρο Αθηνών (πλ. Κοτζιά, γκρεμίστηκε το 1940), το Βασιλικό (Εθνικό) Θέατρο, το Θέατρο Πατρών, το Θέατρο Ζακύνθου (καταστράφηκε από τους σεισμούς του 1953). Επέβλεψε στην εκτέλεση των έργων του Χάνσεν, την Ακαδημία, το Ζάππειο, την Εθνική Βιβλιοθήκη, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Έκανε προτάσεις για τον εξωραϊσμό του Λυκαβηττού ως κέντρο αναψυχής των αστών Αθηναίων (η δενδροφύτευσή του οφείλεται στον Τσίλλερ). Είναι ο αρχιτέκτονας του σημερινού Προεδρικού Μεγάρου, τότε ανάκτορο του διαδόχου Κωνσταντίνου, καθώς και πολλών ιδιωτικών μεγάρων: «Ιλίου Μέλαθρον» για τον ερασιτέχνη αρχαιολόγο Ερρίκο Σλήμαν, τα Μέγαρα Μελά, Όθωνα Σταθάτου, Δεληγιώργη, Καλλιγά, Ψύχα, Πεσμαζόγλου. Έκτισε το Γερμανικό καθώς και Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο, βίλες στην Κηφισιά και στον Πειραιά την συνοικία Τσίλλερ στην Καστέλα, τα ξενοδοχεία «Μπάγκειον» και «Αλέξανδρος» στην Ομόνοια, εκκλησίες στο Αίγιο, Βέλο Κορινθίας, Βίλια Αττικής, Άγιο Αθανάσιο Πύργου, Άγιο Λουκά Πατησίων, Αγία Τριάδα οδού Πειραιώς, αγορές και σχολεία σε πολλές πόλεις της Ελλάδας. Ο αριθμός των έργων του ξεπερνά τα 500.

Οικία Π. Πατσιάδου, Πλ. Αλεξάνδρας, Ζέα, 1894
Κύρια όψη προς την (τότε) οδό Μουνιχίας. Υδατογραφία, 39 x 56 εκ. Βιβλιογραφία: Έκθεση 1939, 213. Παπαστάμος 1973, 214. Έκθεση 1973, 24. Αδάμη 2006, 207

Η δημιουργική σκέψη του καλλιτέχνη συνδυάζεται με την αισθητική αγωγή της εποχής του βασιλιά Γεωργίου Α΄. Ο Τσίλλερ ευτύχησε να χτίσει σε έναν τόπο γεμάτο από κλασικές αναμνήσεις, τόσο γοητευτικό για Γερμανούς, και πάντως ευτύχησε να μην χτίζει όπως ο δάσκαλος και φίλος του Χάνσεν το νεοκλασικισμό του στην ομίχλη της Βιέννης και της Κοπεγχάγης αλλά στην ηλιόλουστη Αθήνα. Αλλά και το μέγεθός της επέβαλε διαφορετικές κλίμακες και αναλογίες από ό,τι οι πρωτεύουσες του βορρά. Το μέγεθος αυτό αξιώνει διαφοροποίηση και προσαρμογή στα αισθητικά, φυσικά και ιστορικά δεδομένα του τόπου. Ο Τσίλλερ είναι φανερό ότι προσαρμόστηκε, και ίσως επηρεάστηκε και επηρέασε την ντόπια αρχιτεκτονική, περισσότερο από κάθε άλλον αρχιτέκτονα.

Ναός Αγίου Γεωργίου (Ο Εξωραϊσμός του Λυκαβηττού, 1885)
Δυτική όψη. Υδατογραφία, 43 x 30 εκ. Βιβλιογραφία: Έκθεση 1939, 106. Παπαστάμος 1973, 85, πιν. III

Η Εθνική Πινακοθήκη κατέχει από το 1961 το μεγαλύτερο και σημαντικότερο μέρος του έργου του με ακουαρέλες, μελέτες, κατασκευαστικά σχέδια των πιο γνωστών κτηρίων του, αλλά και προτάσεις για δημόσια και ιδιωτικά κτήρια και επαύλεις της Κηφισιάς, του Πειραιά, έγγραφα, χειρόγραφες μελέτες, προσωπικά τεκμήρια, φωτογραφίες μνημείων της εποχής κ.λπ.