ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΛΒΟΣ, «ΕΡΓΑ». ΤΟΜΟΣ Α': ΠΟΙΗΤΙΚΑ, ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΑΔΗΜΟΣΙΕΥΤΑ

Ανδρέας Κάλβος
Έργα. Τόμος Α΄: Ποιητικά. Μέρος δεύτερο: Αδημοσίευτα

Επιστημονική επιμέλεια: Δημήτρης Δ. Αρβανιτάκης
Εισαγωγικές μελέτες: Δημήτρης Δ. Αρβανιτάκης, Νάσος Βαγενάς, Mario Vitti, Νίκος Κ. Κουρκουμέλης, Μιχαήλ Πασχάλης
Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη, 2021 (Ιούλιος)
Σελίδες: 612
Διαστάσεις: 16,5 x 23,5 εκ.
ISBN σκληρόδετου: 978-960-476-289-7
Τιμή: 30,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 27,00 €

Η έκδοση αποτελεί το δεύτερο μέρος του πρώτου τόμου των Έργων του Ανδρέα Κάλβου και περιλαμβάνει ποικίλα ποιητικά κείμενα (ωδές, τραγωδίες, μεταφράσεις κ.λπ.) τα οποία, ολοκληρωμένα ή ανολοκλήρωτα έμειναν αδημοσίευτα, στα χαρτιά του ποιητή. Περιλαμβάνονται οι τραγωδίες Θηραμένης και Ιππίας, στίχοι της σχεδιαζόμενης τραγωδίας «Αβαντίδας», η «Ωδή στους Ιονίους», το «Απόσπασμα άτιτλου ποιήματος», η ιταλική μετάφραση του σικελικού ποιήματος «Εποχές» του Giovanni Meli και το στιχούργημα που γνωρίζουμε ως «Στίχοι στο Λεύκωμα Πιέρη», ενώ σε Παράρτημα δημοσιεύεται το ποίημα «Ανακρεόντειο», το οποίο πρόσφατα ήρθε στο φως. Το σύνολό τους τοποθετείται χρονολογικά (εκτός από το στιχούργημα του 1831) στην προ των ελληνικών ωδών εποχή (μάλιστα στο διάστημα 1813-περ.1820), ενώ είναι όλα στην ιταλική γλώσσα, εκτός από το σημαντικότατο «Απόσπασμα». Τα ποιήματα, συνοδευόμενα από εκτενείς εισαγωγές, σχολιασμό και σημερινές πιστές ελληνικές μεταφράσεις, δίνουν στον έλληνα αναγνώστη για πρώτη φορά τη δυνατότητα να προσεγγίσει τους πολύτιμους καρπούς της πρώτης ποιητικής ωρίμανσης του Ανδρέα Κάλβου.

(πηγή: Μουσείο Μπενάκη)

ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ. «ΕΡΓΑ. ΤΟΜΟΣ Γ'. ΠΟΙΚΙΛΑ. ΑΝΘΟΛΟΓΙΕΣ - ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ - ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ»

Ανδρέας Κάλβος
Έργα. Τόμος Γ΄. Ποικίλα
Ανθολογίες – Γραμματικές – Μεταφράσεις

Επιστημονική επιμέλεια: Δημήτρης Δ. Αρβανιτάκης
Εισαγωγικές μελέτες: Δημήτρης Δ. Αρβανιτάκης, Γιαννούλα Γιαννουλοπούλου, Νίκος Κ. Κουρκουμέλης, Γιάννης Ξούριας
Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη, 2020 (Οκτώβριος)
Σελίδες: 776
Διαστάσεις: 16,5 x 24 εκ.
ISBN πανόδετου: 978-960-476-276-7
Τιμή: 30,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 27,00 €

 

 

Ο τόμος, ο οποίος εντάσσεται στη συνολική έκδοση των Έργων του Ανδρέα Κάλβου, περιλαμβάνει ποικίλα κείμενα, ενδεικτικά του εύρους των δραστηριοτήτων του ποιητή, συνδεόμενα κατά κύριο λόγο με την πρώτη και τη δεύτερη διαμονή του στο Λονδίνο και δευτερευόντως με την Κέρκυρα και το περιβάλλον της Ιονίου Ακαδημίας: η σύνταξη μιας ιταλικής γραμματικής (στο πλαίσιο των Italian Lessons), η σύνταξη μιας γραμματικής και ενός λεξιλογίου της νέας ελληνικής (στο πλαίσιο της Harmonical Grammar), οι μεταφράσεις εκκλησιαστικών κειμένων της Αγγλικανικής εκκλησίας (Βιβλίον των δημοσίων προσευχών, Περί δογμάτων, διοικήσεως και ιερουργιών της Αγγλικής εκκλησίας, Ποία η κατά τους αρχαίους κυριαρχία του Πάπα), καθώς και η μετάφραση του Περί του διαφορικού λογισμού.

Τα δημοσιευόμενα κείμενα, συνοδευόμενα από τεκμηριωμένα εισαγωγικά κείμενα και αναλυτικό σχολιασμό, αναδεικνύουν ένα διαφορετικό πρόσωπο του Ανδρέα Κάλβου, συντελώντας στην πληρέστερη κατανόηση της διανοητικής συγκρότησης, των ευρύτερων προβληματισμών και της μακράς πνευματικής πορείας του ποιητή.

(πηγή: Μουσείο Μπενάκη)

 

 

 

 

ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ. «ΕΡΓΑ. ΠΕΖΑ ΚΕΙΜΕΝΑ». ΤΟΜΟΣ Β'

Ανδρέας Κάλβος
Έργα. Πεζά κείμενα

Τόμος Β΄
Επιστημονική επιμέλεια: Δημήτρης Αρβανιτάκης
Εισαγωγικές μελέτες: Παναγής Αλιπράντης, Δημήτρης Αρβανιτάκης, Νάσος Βαγενάς, Νίκος Κ. Κουρκουμέλης, Θεοδόσης Πυλαρινός, Luigi Trenti
Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη 2018
Σελίδες: 682
Διαστάσεις: 16,5 x 23,5 εκ.
ISBN πανόδετου: 978-960-476-236-1
Τιμή: 30,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 27,00 €

Ο τόμος συγκεντρώνει τα εκδεδομένα από τον Ανδρέα Κάλβο, αλλά και τα ανέκδοτα πεζά κείμενά του, χρονολογημένα από τη δεκαετία του 1810 μέχρι τη δεκαετία του 1840. Βιβλιοκρισίες, ανταποκρίσεις σε γαλλικές εφημερίδες, σημειώσεις για την ερασμιακή προφορά, για την έννοια της αυτοκτονίας, για την ιστορία του πολιτισμού, για την έκδοση του Θεόφραστου κ.ά, μαζί με τα Φιλοσοφικά μαθήματα της Ιονίου Ακαδημίας, δίνουν στον αναγνώστη μια τεκμηριωμένη εικόνα της ευρείας λογιοσύνης του Κάλβου. Τα καλβικά κείμενα συνοδεύονται από εκτενή εισαγωγικές μελέτες, σύγχρονες μεταφράσεις και αναλυτικά ευρετήρια.

(πηγή: Μουσείο Μπενάκη)

ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ. ΕΡΓΑ

Ανδρέας Κάλβος. Έργα  
Τόμος Α΄, Ποιητικά 
Μέρος πρώτο: Δημοσιευμένα 
Le Danaidi ● Ελπίς πατρίδος ● Η Λύρα. Ωδαί ● Η Λύρα. Νέαι ωδαί

Επιμέλεια – Σχόλια: Luigi Trenti, Ευριπίδης Γαραντούδης 
Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη 2016 
473+I-LXXII σελ. με α/μ εικόνες 
ISBN 978-960-476-198-2 
Τιμή 25,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 20,00 €



Η έκδοση, η οποία αποτελεί τον πρώτο τόμο των Έργων του Ανδρέα Κάλβου, περιλαμβάνει τα ποιητικά έργα που εξέδωσε ο Κάλβος (Le Danaidi, Ελπίς πατρίδος, Λύρα. Ωδαί και Λύρα. Νέαι Ωδαί), κατά χρονολογική τάξη, ώστε να είναι ορατή η διαμόρφωση της ποιητικής του βούλησης. Μέσα από τα αναλυτικά εισαγωγικά κείμενα και τα σχόλια των δύο επιμελητών, ο αναγνώστης έχει τη δυνατότητα να προσεγγίσει το βασικό σώμα της ποίησης του Ανδρέα Κάλβου, από το στάδιο της σύνθεσης των ιταλικών τραγωδιών στα πρότυπα του ιταλικού κλασικισμού μέχρι την ολοκλήρωσή του, όπως αυτή αποτυπώθηκε στις ελληνόγλωσσες ποιητικές συλλογές του. Ο τόμος συμπληρώνεται από το εικονογραφικό Παράρτημα (χειρόγραφα, εξώφυλλα και ενδεικτικές σελίδες των πρώτων εκδόσεων).

(πηγή: Μουσείο Μπενάκη) 

ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ. ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ

Ανδρέας Κάλβος. Αλληλογραφία
Τόμος Α΄: 1813-1818 / Τόμος Β΄: 1819-1869 & Αχρονολόγητες επιστολές

Εισαγωγή-Επιμέλεια-Σχολιασμός: Δημήτρης Αρβανιτάκης
Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη 2014
1094 σελ. (δύο τόμοι) με 32 έγχρωμες εικόνες
ISBN set 978-960-476-161-6
Τιμή 40,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 36,00 €



Οι δύο τόμοι της Αλληλογραφίας του Ανδρέα Κάλβου, στο πλαίσιο της έκδοσης των έργων του από το Μουσείο Μπενάκη, προσφέρουν για πρώτη φορά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό το σύνολο των επιστολικών τεκμηρίων, αποδέκτης ή αποστολέας των οποίων υπήρξε ο ποιητής, ικανοποιώντας ένα από τα μεγάλα desiderata της νεοελληνικής φιλολογίας. 388 επιστολές και σημειώματα φωτίζουν τις λεπτομέρειες του βίου και της πνευματικής του διαμόρφωσης, τα ποικίλα περιβάλλοντα μέσα στα οποία κινήθηκε (Ιταλία, Ελβετία, Αγγλία, Γαλλία, Ελλάδα) και τους ανθρώπους που σχετίστηκαν μαζί του.

Οι επιστολές δημοσιεύονται κατά χρονολογική σειρά, στην πρωτότυπη μορφή τους (στις ξενόγλωσσες παρέχεται και ελληνική μετάφραση), συνοδεύονται από λεπτομερειακό εκδοτικό σημείωμα και αναλυτικότατο σχολιασμό, ο οποίος φωτίζει όλες τις πτυχές που απαιτούνται για την κατανόηση των επιμέρους ζητημάτων αλλά και την παρακολούθηση της βιογραφίας του ποιητή. Η έκδοση ολοκληρώνεται από αναλυτικά ευρετήρια (επιστολογράφων, κυρίων ονομάτων, τόπων και εννοιών) και βιβλιογραφία.

 (πηγή: Μουσείο Μπενάκη)

ΞΑΝΑΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΑΛΒΟ

Μιχαήλ Πασχάλης

Ξαναδιαβάζοντας τον Κάλβο. Ο Ανδρέας Κάλβος, η Ιταλία, και η Αρχαιότητα

Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2013

306 σελ.

ISBN 978-960-524-403-3

Τιμή 14,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 12,60



Στις καλβικές σπουδές η έρευνα και η κριτική των Ωδών ακολουθεί μέχρι σήμερα κυρίως ελληνοκεντρική κατεύθυνση. Στη συντριπτική τους πλειονότητα οι μελετητές αποδίδουν στον Ανδρέα Κάλβο θαυμαστή σε εύρος και ποιότητα γνώση και αξιοποίηση της αρχαιοελληνικής γραμματείας και απαράμιλλη φιλολογική εμβρίθεια, ενώ ερμηνεύουν ως εκδήλωση ποιητικής τόλμης τη συχνή απόκλιση του καλβικού ιδιώματος από την ελληνική ως προς τις σημασίες των λέξεων και τους γραμματικούς και συντακτικούς κανόνες.

Στο βιβλίο αμφισβητείται η κρατούσα αντίληψη και τίθεται σε νέες βάσεις η έρευνα γύρω από τη γλώσσα, την ποιητική και τις φιλολογικές επιδόσεις του Κάλβου. Η επισήμανση μεγάλου αριθμού ιταλισμών στη γλώσσα του Ζακύνθιου ποιητή, η εξακρίβωση των ιταλικών προτύπων του και η ανάδειξη των σοβαρών αδυναμιών της γλωσσικής και φιλολογικής του κατάρτισης τεκμηριώνουν την κεντρική θέση του βιβλίου, ότι η ποίηση του Κάλβου αναπτύσσει πρωτογενή διακειμενικό διάλογο μόνο με την ιταλική ποίηση, μέσω της οποίας προσλαμβάνεται η αρχαιοελληνική και λατινική γραμματεία. Η προσέγγιση των Ωδών υπό το πρίσμα αυτό δεν μειώνει τη σημασία και την αισθητική τους αξία, υποδεικνύει όμως την ανάγκη να αναπροσανατολιστεί η έρευνα ως προς τις πηγές και τις προϋποθέσεις της δημιουργίας τους. Γιατί, όσο περισσότερα γνωρίζουμε για την ποίηση αυτή, τόσο καλύτερα την κατανοούμε.

 (πηγή: ΠΕΚ)

Δ. ΝΙΚΟΛΑΡΕΪΖΗΣ. «Η ΚΡΙΤΙΚΗ – ΠΡΟΠΑΝΤΩΝ Η ΚΡΙΤΙΚΗ!»

 
Το βιβλίο του Δ. Νικολαρεΐζη Η κριτική – προπάντων η κριτική! Δοκίμια κριτικής & Ούγος Φώσκολος και Ανδρέας Κάλβος, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Άγρα, θα παρουσιαστεί στο Βιβλιοπωλείο Θεσσαλονίκης του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (Τσιμισκή 11), την Παρασκευή, 27 Ιανουαρίου 2012, ώρα 19:30.

Θα μιλήσουν η καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας του ΑΠΘ και συγγραφέας Μαίρη Μικέ, η καθηγήτρια Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας του ΑΠΘ Λίζυ Τσιριμώκου, ο καθηγητής Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας του ΑΠΘ Μιχάλης Χρυσανθόπουλος και ο ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ και επιμελητής της έκδοσης Χαράλαμπος Χρυσανθόπουλος και ο ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ και επιμελητής της έκδοσης Χαράλαμπος Καράογλου.

«Από τα μαθητικά θρανία τα Γράμματα στάθηκαν ο μεγάλος μου έρωτας: τα μυθιστορήματα, τα διηγήματα, ο στίχος, η κριτική – προπάντων η κριτική! Προς αυτήν ένιωθα την ισχυρότερη έλξη». – Δ.Ν.

Ο Νικολαρεΐζης υπήρξε ένα από τα φωτεινότερα μυαλά της γενιάς του ’30, κοσμοπολίτης, με ευρύτερο φάσμα γνώσεων γύρω από τη διεθνή και ελληνική ποίηση, την πεζογραφία, το δοκίμιο, την τέχνη. Ήδη από το 1930 τα πρώιμα κείμενά του για τον ηδονισμό και τον λυρισμό στην ποίηση του Καβάφη, οι αναλύσεις και οι κρίσεις του για τον André Gide, τον Valéry, τον Proust, τον Joyce, τον υπερρεαλισμό κι αργότερα τον Malraux και τον Sartre τον καθιστούν μοναδική φωνή στον στοχασμό της γενιάς του. Αν και στην αρχή της διπλωματικής του καριέρας, δεν διστάζει να δημοσιεύσει ένα εξαιρετικό και αιχμηρότατο κείμενο το 1937, στα χρόνια της δικτατορίας Μεταξά, για τον Γκαίμπελς και τη λογοκρισία στην ναζιστική Γερμανία.

Σε τούτο τον τόμο των 592 σελίδων συγκεντρώνεται το σύνολο του κριτικού έργου του Δημήτρη Νικολαρεΐζη, «μιας από τις φωτεινότερες κριτικές συνειδήσεις της γενιάς του». Στον τόμο συμπεριλαμβάνονται δύο, εξαντλημένα από χρόνια, βιβλία του που είχαν εκδοθεί με δική του φροντίδα και που, συνεπώς, εκφράζουν την τελευταία εκδοτική του βούληση: Δοκίμια κριτικής (Φ. Φέξης, 1962) και Ούγος Φώσκολος και Ανδρέας Κάλβος (Ίκαρος, 1961). Σε τούτον τον τόμο προστίθενται δύο ακόμη κείμενά του: ο «Αποχαιρετισμός […]» στον Σεφέρη, και μία απάντησή του σε έρευνα του περιοδικού Μακεδονικές Ημέρες το 1938, που αναδημοσιεύεται πρώτη φορά εδώ.

Η ενότητα Ούγος Φώσκολος και Ανδρέας Κάλβος, πέρα από τα άγνωστα τότε στοιχεία που προσκομίζει για τους δύο μεγάλους ποιητές, έχει μοναδικό ενδιαφέρον γιατί καταγράφει την κριτική διαμάχη του Νικολαρεΐζη με τον καθηγητή Γ. Θ. Ζώρα, που η πολεμική τους δημοσιεύτηκε σε διάφορα φύλλα της Καθημερινής του 1961 πριν συγκεντρωθεί σε τόμο το 1962, εποχή σχεδόν μυθική σήμερα, όπου ο Τύπος μπορούσε να φιλοξενεί και τέτοιου τύπου φιλολογικές διαμάχες.

Ο Αλέξης Ζήρας έγραψε το 1981 για τον Νικολαρεΐζη: “Ένας ανεκδήλωτος ποιητής: Το βέβαιο είναι πως η ποίηση ήταν γι’ αυτόν η υψηλότερη βαθμίδα της τέχνης. Τα δύο μελετήματα που ξεχωρίζουν αμέσως στα Δοκίμια Κριτικής είναι Η διαμόρφωση του καβαφικού λυρισμού (1930) και Η παρουσία του Ομήρου στη νέα ελληνική ποίηση (1947). Δεν είναι τυχαίο ότι η «μέθοδος» με την οποία προσεγγίζει τον Αλεξανδρινό, αλλά και τον Σικελιανό ή τον Σεφέρη, είναι η υπαρξιακή ψυχανάλυση του ύφους, μια μορφή διερεύνησης των καλλιτεχνικών φαινομένων που έχει τις ρίζες της στον συμβολισμό”.

Ο Δ. Νικολαρεΐζης ήταν δευτερότοκος γιός του καπνέμπορου και εφοπλιστή Ιωάννη (Τζων) Νικολαρεΐζη, απογόνου αγωνιστών του 1821, και της Αικατερίνης Βλιάμου. Μετά το τέλος των γυμνασιακών σπουδών του στο Πυθαγόρειο Γυμνάσιο Σάμου, φοίτησε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και στη συνέχεια παρακολούθησε επί ένα χρόνο μαθήματα ιστορίας της τέχνης στο Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας. Τον Φεβρουάριο του 1936, ύστερα από διαγωνισμό, εισήλθε στη διπλωματική υπηρεσία και υπηρέτησε σε διάφορες θέσεις του Υπουργείου Εξωτερικών: υποπρόξενος στο Αργυρόκαστρο (1940-1941), ακολούθησε την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση στις 10.5.1941 στη μάχη της Κρήτης, στην Αλεξάνδρεια, στη Ν. Αφρική και στο Λονδίνο. Πρόξενος στο Αμβούργο (1948-1950), επιτετραμμένος στη Βόννη (1950-1952), αναπληρωτής σύμβουλος της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ Παρισίων (1954-1956), επι-τετραμμένος σύμβουλος Πρεσβείας και γενικός πρόξενος στο Λονδίνο (1956-1958), πρεσβευτής στο Βελιγράδι (1960-1964), πρέσβης στο Λονδίνο (1964-1967), διευθυντής Β΄ Πολιτικής Διευθύνσεως Υπουργείου Εξωτερικών (1967-1968). Για τις υπηρεσίες του τιμήθηκε με διάφορα παράσημα (Αργυρό Σταυρό του Σωτήρος, Ταξιάρχη Γεωργίου κ.ά.).

Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1925, σε ηλικία δεκαεπτά ετών, με μετάφραση ποιήματος του Αλφόνσου Ντωντέ σε λογοτεχνικό περιοδικό της Σάμου. Συνάδελφος και φίλος του Γιώργου Σεφέρη, συνέβαλε στην έκδοση του περιοδικού Νέα Γράμματα, εκφραστικού οργάνου της γενιάς του ’30. Αφού ταλαντεύτηκε μεταξύ λογοτεχνίας και κριτικής, δόθηκε στη δεύτερη, υπηρετώντας τη διακριτικά, «ξένος αυτός προς το θόρυβο και την κραυγαλέα διαφήμιση και αυτοδιαφήμιση», επεσήμανε ο Βάσος Βαρίκας, ενώ ο Σεφέρης έγραφε στον Κατσίμπαλη το 1936 για τον Νικολαρεΐζη ότι «ταλαντεύεται μεταξύ διπλωματίας και τελειότητας».

Από το πρώτο κιόλας δοκίμιό του το 1930, έδειξε τις αρετές του: ευαίσθητος και επαρκής αναγνώστης της λογοτεχνίας, οξυδερκής ως κριτικός της, επεδίωκε να αναδείξει «το ανθρώπινο βάθος» που εκφράζει κάθε συγγραφέας. Μπορεί η παραγωγή του να είναι εντυπωσιακά μικρή, όμως έχει (και σήμερα) αντιστρόφως ανάλογη αξία, ώστε η κρίση του Βαρίκα να παραμένει σε ισχύ: ο Νικολαρεΐζης επιβάλλεται «σαν μια από τις φωτεινότερες κριτικές συνειδήσεις». Όσο ζούσε συγκέντρωσε το δοκιμιακό και κριτικό έργο του σε δύο βιβλία: Ούγος Φώσκολος και Ανδρέας Κάλβος (1961), Δοκίμια κριτικής (1962, 21983) με την εύστοχη επιγραφή «Χρη λέγειν τα καίρια» από τους Επτά επί Θήβας του Αισχύλου. Τα Δοκίμια κριτικής βραβεύτηκαν το 1963 με το βραβείο Λ. Γουλανδρή – ένα από τα βραβεία της Ομάδας των δώδεκα.

ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ

Δημήτρης Δ. Αρβανιτάκης
ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ
η Ape italiana, ο Ανδρέας Κάλβος, η ιστορία

Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη 2010
452 σελ., τιμή 24.00 €, έκπτωση 10%
Τελική τιμή 21.60 €

Μετά τα συντρίμμια των ελπίδων που είχαν ξυπνήσει στον ιταλικό κόσμο η γιακωβίνικη έκρηξη (1796-1799) και ο Ναπολέων: η εξορία. Στο Λονδίνο του 1819 μία μικρή ομάδα ιταλών, μαζί τους και ο Ανδρέας Κάλβος, εκδίδει ένα βραχύβιο περιοδικό που δεν θα μείνει στην ιστορία: L’ Ape italiana a Londra (Η Ιταλική μέλισσα στο Λονδίνο). Ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι, ποια η ζωή και ποιες οι ιδεολογικές τους διαδρομές; Ποιο το περιεχόμενο και ποιοι οι στόχοι του περιοδικού;
Ο λόγος της Ape italiana (για την πατρίδα και την πολιτική, την ιστορία, τη λογοτεχνία και τη γλώσσα, τις θετικές επιστήμες και την αρχαιολογία) νοηματοδοτείται μέσα από τη μεγάλη συζήτηση για το Risorgimento, την ιταλική εθνική παλιγγενεσία. Στην εποχή της εθνικής αφύπνισης, η πατρίδα δεν νοείται πια ως γενέθλιος τόπος: γίνεται ο τόπος της ελευθερίας και των πολιτικών θεσμών. Ο λόγος της Ape italiana τοποθετείται σε αυτήν ακριβώς την ιστορική καμπή: στην πορεία προς τη μορφοποίηση του έθνους, προς την οικοδόμηση της ελεύθερης πατρίδας. Οι άνθρωποι του περιοδικού μας βρίσκονται στον δρόμο προς αυτή την πατρίδα.

Το Holland House υπήρξε κέντρο των βρετανών υποστηρικτών της Ιταλίας και φιλόξενη στέγη για τους ιταλούς εξόριστους

Μέσα σε αυτό το πανόραμα φωτίζονται αλλιώς τα κρίσιμα χρόνια του Κάλβου, εκείνα της πρώτης ιταλικής περιόδου κι αυτά του Λονδίνου: εκείνο το πέμπτον του αιώνος , που τον είδε εις ξένα έθνη. Ρήξεις και συνέχειες, διαδρομές και φιλίες, φιλοδοξίες και όνειρα, βήματα και απογοητεύσεις, ιδεολογικές και αισθητικές μετακινήσεις. Πως όλοι αυτοί οι σεισμοί λόγω λόγων και ανθρώπων επηρέασαν τον δικό του κόσμο; Μήπως αυτοί ακριβώς, πέρα και πριν από την ελληνική πατρίδα που κάποτε θα τον υιοθετούσε, του έδωσαν τα πρώτα εργαλεία ανάγνωσης, τα υλικά για να χτίσει τις ─ιταλικές και ελληνικές─ λέξεις του;

Το εξώφυλλο του πρώτου τεύχους της Ape italiana
(15 Απριλίου 1819)

Ο Κάλβος δεν μπορούσε να γνωρίζει τις κατοπινές ταξινομήσεις που τον αγαλματοποίησαν στο ενσταντανέ και τον ρόλο του «έλληνα εθνικού ποιητή». Εκείνος, όπως κάθε άνθρωπος, έβλεπε τη ζωή του ως ερώτημα, ως διαδικασία: η ζωή του ήταν τα βήματα του δικού του δρόμου. Κι έτσι, αν έπαιρνε, κι αυτός, τον δρόμο προς την πατρίδα, προς τη δική του πατρίδα, στον δρόμο αυτόν τον παρακολουθούμε να βηματίζει μαζί με τούτους εδώ τους ιταλούς φίλους και εχθρούς του.


Ο Δημήτρης Αρβανιτάκης γεννήθηκε στη Ζάκυνθο. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αθήνας, στο Τμήμα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών. Με υποτροφία της Ακαδημίας Αθηνών εργάστηκε στο Ελληνικό Ινστιτούτο Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας, όπου εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή. Είναι διδάκτωρ Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου και από το 2001 εργάζεται στο Μουσείο Μπενάκη. Τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στην ιστορία των τελευταίων χρόνων, με κύριους θεματικούς άξονες την ιστορία του Ιονίου, τη σχέση ιταλικού και ελληνικού κόσμου, τη διαμόρφωση της λογιοσύνης και την ιστορία της ιστοριογραφίας.

Κυριότερα έργα του:

● Οι αναφορές των Βενετών Προβλεπτών της Ζακύνθου (16ος-18ος αι.), Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών, Βενετία, 2000
● Κοινωνικές αντιθέσεις στην πόλη της Ζακύνθου. Το ρεμπελιό των ποπολάρων (1628), Μουσείο Μπενάκη ─ ΕΛΙΑ, Αθήνα 2001
● Ανδρέας Μουστοξύδης ─ Αιμίλιος Τυπάλδος, Αλληλογραφία (1822-1860), Μουσείο Μπενάκη ─ Εκδόσεις Κότινος, Αθήνα 2005
● Αλληλογραφία Γιώργου και Μαρώς Σεφέρη ─ Νάνη Παναγιωτόπουλου, Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα 2006
● Κ. Πορφύρης, Κείμενα για τον πολιτισμό, την ιστορία και την πολιτική, Μουσείο Μπενάκη ─ Πλατύφορος, Αθήνα 2008 (επιμέλεια, σε συνεργασία με τον Κώστα Παπαχρίστου)
● The Greek World under Ottoman and Western Domination: 15th-19th Centuries, Alexander S. Onassis Public Benefit Foundation (USA) ─ Benaki Museum, 2008 (επιμέλεια, σε συνεργασία με τον Paschalis Kitromilides)