ΤΟ 1821 ΣΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ. «Η ΕΛΛΑΣ ΑΠΑΙΤΕΙ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗΝ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗΝ ΤΗΣ»

Το 1821 στη ζωγραφική. «Η Ελλάς απαιτεί την ιστορικήν Πινακοθήκην της»

Κατάλογος έκθεσης
Έργα: συλλογικό
Κείμενα: Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, Μαρία Κατσανάκη
Αθήνα, Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, 2021 (Μάρτιος)
Σελίδες: 128, με έγχρωμες εικόνες
Διαστάσεις: 24 x 29 εκ.
ISBN σκληρόδετου: 978-960-7791-64-1
Τιμή: 25,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 22,50 €

 

 

Στις 15 Σεπτεμβρίου του 1844 ο Πρωθυπουργός Ιωάννης Κωλέττης επισκέπτεται τους αδελφούς Γεώργιο και Φίλιππο Μαργαρίτη στο εργαστήριό τους, με σκοπό να τους παραγγείλει ένα αντίγραφο της «μεγαλογραφίας» του Καραϊσκάκη για το γραφείο του. Πίσω από την έκκλησή του προς τους Έλληνες καλλιτέχνες λανθάνει ένα πολιτικό και ιδεολογικό πρόγραμμα, που συνδέεται με τη χρήση και τη λειτουργία της ιστορικής ζωγραφικής αυτά τα κρίσιμα χρόνια: «Η ιστορία ημών θέλει γραφή. Θέλετε την γράψει και την εμψυχώσει διά των εικόνων σας. Οι ήρωές μας αποθνήσκουν και ματαίως τα τέκνα των θέλουν ζητεί επιπνοίας ηρωισμού και φιλοπατρίας εις το ήθος των. Εργασθήτε διότι η Ελλάς απαιτεί την ιστορικήν Πινακοθήκην της».

Στο νεοσύστατο Ελληνικό κράτος η τέχνη καλούνταν να διαδραματίσει έναν πολυσήμαντο ρόλο, πολιτικό, ιδεολογικό, και κυρίως εκπαιδευτικό: να διασώσει τη μνήμη των ηρώων, που με τους αγώνες και τις θυσίες τους χάρισαν στο έθνος την ελευθερία και την ανεξαρτησία μετά από μια μακραίωνη και οδυνηρή δουλεία. Οι ιερές μορφές των αγωνιστών και τα κατορθώματά τους προορίζονταν να γίνουν φάροι και οδηγοί φιλοπατρίας για τις μέλλουσες γενιές των Ελλήνων. Η ιστορική ζωγραφική όφειλε να λειτουργήσει ως ιδανικός χώρος συμφιλίωσης, εξαγνισμού και λήθης, μετά τους ολέθριους για το έθνος εμφύλιους σπαραγμούς, που κινδύνεψε να ματαιώσουν τον ύπατο σκοπό του Αγώνα, την απελευθέρωση του Γένους.

Στην επετειακή έκθεση με την οποία εγκαινιάζεται το νέο σύγχρονο κτίριο της Εθνικής Πινακοθήκης συγκεντρώσαμε τα πιο εμβληματικά έργα με θέματα αντλημένα από τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας. Όλα προέρχονται από τις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης, εκτός από τα δύο φιλελληνικά αριστουργήματα Ιταλών ζωγράφων, που παραχωρήθηκαν ευγενώς από το Ίδρυμα Αντώνιος Ε. Κομνηνός.

(πηγή: Εθνική Πινακοθήκη) 

Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΜΟΡΦΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ, 20ος ΑΙΩΝΑΣ

Η ανθρώπινη μορφή στην ελληνική ζωγραφική, 20ος Αιώνας

Κατάλογος έκθεσης
Επιμέλεια έκθεσης & έκδοσης, κείμενα: Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, Λαμπρινή Καρακούρτη-Ορφανοπούλου
Αθήνα, Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη, 2020 (Ιανουάριος)
Σελίδες: 144, με έγχρωμες εικόνες
Διαστάσεις: 24 x 29 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-618-5201-10-4
Τιμή: 25,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 22,50 € 

 

 

«…Μέσα από αυτή την εικαστική περιήγηση είναι αυταπόδεικτο ότι η εικόνα του ανθρώπου αποτελεί το κύριο θέμα των Ελλήνων ζωγράφων σ’ όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Οι πολύτροπες απεικονίσεις της ανθρώπινης μορφής μαρτυρούν τον διάλογο με τη ζωή, τη βαθειά διερεύνηση της φόρμας της, τα βιώματα των καλλιτεχνών και τις ιστορικο-κοινωνικές συνθήκες μέσα στις οποίες δημιουργήθηκαν. Διακρίνονται άλλοτε από την έντονη σχηματοποίηση, άλλοτε από το καθοριστικό ρόλο του φωτός και του χρώματος και άλλοτε από την υπέρβαση μιας κλασικής ζωγραφικής για την κατάκτηση της νέας εικόνας του σύγχρονου ανθρώπου, διεισδύοντας στο σώμα της κοινωνικής πραγματικότητας, μέσα από διάφορα παραστατικά ιδιώματα. Το σύνολο της εικαστικής δημιουργίας, με θέμα την ανθρώπινη μορφή, απευθύνεται τόσο στο βλέμμα όσο και στη ψυχή μας, επιτρέποντας μας μια ανοικτή προσωπική ερμηνεία της ανθρώπινης υπόστασης…». 

Λαμπρινή Καρακούρτη-Ορφανοπούλου
(από το βιβλίο)

 

 

 

 

 

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΡΑΛΗ. ΤΙΜΗΣ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ

Αφιέρωμα στον Γιάννη Μόραλη. Τιμής και μνήμης χάριν για τα 100 χρόνια από τη γέννησή του

Κείμενα-επιμέλεια: Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα
Αθήνα, Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου 2015
72 σελ. με έγχρωμες και α/μ εικόνες
Δίγλωσση έκδοση: ελληνική και αγγλική
ISBN 978-960-7791-60-3
Τιμή 20,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 16,00 € 



«…Κάθε σύνθεση του Μόραλη μας προτείνει ένα κόσμο κλειστό: τον κόσμο μιας μετόπης ή μιας επιτύμβιας στήλης, όπου το πλαίσιο είναι όριο και όρος, με ρόλο ρυθμιστικό για όλη τη σύνταξη της εικόνας. Κάθετες, οριζόντιες, διαγώνιες και καμπύλες συναρθρώνουν μιαν αρμονία γεμάτη ένταση, κρυμμένη κάτω από μια φαινομενική γαλήνη, που επιβεβαιώνει το αξίωμα του Ηράκλειτου: «κρυφή αρμονία φανερής κρείσσων». Οι μορφές του όρθιες ή καθιστές, σε στάσεις ήρεμες –όταν δεν συγκρούονται στην πάλη του έρωτα- συνθέτουν μια έμψυχη γεωμετρία. Ο χώρος του είναι αβαθής, όπως στα ανάγλυφα, και ορίζεται πάντα από επίπεδα, παραστάδες, πόρτες κλειστές ή ανοιχτές, όπου προβάλλονται ή αναδύονται τα σώματα. Ο Μόραλης ζυγίζει τα κενά και τα πλήρη, τις φωτεινές και τις σκοτεινές ζώνες. Οργανώνει τη σύνθεσή του γεωμετρικά, ρυθμικά. Η γκάμα του, κλασική, πολυγνώτεια, περιορίζεται στα γεώδη, τα μπλε, τα μαύρα, σε λιγοστά κόκκινα Πομπηίας και σε ασβεστώδη λευκά…».

Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα

(από το βιβλίο)

Π. ΤΕΤΣΗΣ. Η ΑΠΟΘΕΩΣΗ ΤΟΥ ΤΟΠΙΟΥ. ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ 2010-2014

Π. Τέτσης / Η αποθέωση του τοπίου. Ζωγραφική 2010-2014
 
Κείμενα: Κική Δημουλά, Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, Τάκης Μαυρωτάς, Ν. Π. Παΐσιος
Αθήνα, Ίδρυμα Εικαστικών τεχνών και Μουσικής Β & Μ Θεοχαράκη 2015
143 σελ. με έγχρωμες εικόνες
ISBN 978-618-80324-7-7
Τιμή 25,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 22,50 €



«...Ο Τέτσης με την πρόσφατη δουλειά του, της περιόδου 2010-2014, συνεχίζει να ενσωματώνει την πολυμάθεια στην ευαισθησία του, και να εστιάζει τη δράση του στη ζωγραφική απόδοση του καταιγιστικού, σκληρού, αλλά και λυτρωτικού ελληνικού φωτός. Ο Σαρωνικός και η Ύδρα, για άλλη μια φορά, αποτελούν εναύσματα της δημιουργικής του ενάργειας. Οι τόποι αυτοί γεμίζουν την ψυχή του και πυροδοτούν με ένταση τις εικόνες του. Ξεκινάει πάντα με ένα πρωταρχικό, λιτό σχέδιο στη λευκή επιφάνεια του μουσαμά, με τη μνήμη και το πνεύμα του ελεύθερα στην προσέγγιση και την απόδοση του οράματός του. Έμπειρος μύστης της τέχνης, τολμά να ακροβατεί ανάμεσα στην ηδονικότητα των χρωμάτων και τη στοχαστική σιωπή του μαύρου χρώματος. Πολλές φορές ζωγραφίζει με ζεστές ώχρες ή με όλες τις αποχρώσεις του γκρίζου, με έντονη διάθεση απλοποίησης, δίνοντας έμφαση στην ελευθερία της χειρονομιακής του έκφρασης και στο βάθος της έντασης των χρωμάτων και των αντιπαραθέσεών τους. Παθιασμένα υπηρετεί την αισθητική αρμονία της ζωγραφικής και τα χρώματά του ξεχωρίζουν με τη λάμψη, τη ζωντάνια και την αυθεντικότητά τους. Ο οίστρος της πινελιάς του με την ανάγλυφη υφή και την κινητικά φωτεινότητα αποκαλύπτει τη χθόνια ενέργεια και καθηλώνει το βλέμμα του θεατή με την τολμηρότητα του χρωστήρα και τους δυνατούς του τόνους. Όπως στις θαλασσογραφίες με τα άπεφθα χρώματα, που απλώνονται έως τα ακρότατα όρια του ορίζοντα. Εάν, όμως, σταθούμε αντιμέτωποι με το μνημειακό του πεντάπτυχο ( Ζάστανι Ι, ΙΙ, ΙΙΙ, ΙV,V, λάδια σε μουσαμά, 2011-2014) όπου ο απόκρημνος βράχος της Ύδρας, με την αιώνια σκληράδα, ορθώνεται πάνω από τη θάλασσα και υψώνεται προς τον ουρανό, μέσα από την κυρίαρχη συμφωνία των γκρι τόνων, θαρρείς ότι τα χρώματά του μας παραπέμπουν στη θλίψη της τέφρας. Ο βράχος αυτός, όπως και τα βουνά στο έργο του Τέτση, αποπνέει μια διαφορετική σημειολογική φόρτιση, παίζοντας με την έννοια του χρόνου, της στιγμής και του τέλους. Η ζωγραφική του πάντα διακρίνεται για την καθαρότητα, τη διαύγεια, την τάξη και απλώνεται στον χώρο και τον χρόνο...»

Τάκης Μαυρωτάς

Διευθυντής Εικαστικού Προγράμματος

Ιδρύματος Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη

(από το βιβλίο)

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΡΘΕΝΗΣ. ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ

Κωνσταντίνος Παρθένης. Τέχνη και πνεύμα 

Κατάλογος έκθεσης
Κείμενα: Νίκος Ζίας, Μαρίνα Λαμπράκη Πλάκα, Σπύρος Μοσχονάς
Αθήνα, Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β & Μ Θεοχαράκη 2014
120 σελ. με έγχρωμες εικόνες
ISBN 978-618-80324-4-6
Τιμή 20,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 18,00 €



Ο Κωστής Παρθένης (Αλεξάνδρεια 1878 – Αθήνα 1967) υπήρξε ο σημαντικότερος ζωγράφος των δύο τελευταίων αιώνων του νεώτερου ελληνικού κράτους, καθώς επέτυχε να συγκεράσει τη μορφολογική αντίληψη της μοντέρνας αισθητικής με την νεοελληνική αντίληψη της ζωγραφικής, όπου είχε κυριαρχήσει η "Σχολή του Μονάχου". Με τη διδασκαλία του, άλλωστε, στη Σχολή Καλών Τεχνών επέδρασε αποφασιστικά στη διαμόρφωση της Γενιάς του ’30, που συνδύαζε την ελληνικότητα με τις σύγχρονες αισθητικές διατυπώσεις.

Το μνημειακό του έργο αναπτύσσεται σε ιστορήσεις ναών (Άγιος Γεώργιος Καΐρου, Άγιος Γεώργιος Πόρου και Άγιος Αλέξανδρος Παλαιού Φαλήρου), ενώ από τα φορητά έργα του με θρησκευτική θεματολογία ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει σειρά πινάκων με θέμα τον Ευαγγελισμό, στην οποία ο Παρθένης δημιουργεί μια προσωπική εικονογραφία με κυριαρχία του χρώματος.

Το μικρό εκκλησάκι της Κεφαλλονιάς, πριν το 1930

Λάδι σε καμβά, 24,7 x 32,2 εκ.

Πινακοθήκη Γιώργου Βογιατζόγλου

Στο κοσμικό έργο του εμπνέεται από την ελληνική λιτότητα, καθώς και από το φως και τη χρωματική αρμονία της ελληνικής φύσης.

(πηγή: Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών & Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαρακη)