ΥΦΑΝΣΕΙΣ. ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑΠΙΣΕΡΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟ 1920 ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ

Υφάνσεις. Ζωγραφική και ταπισερί στην Ελλάδα από το 1920 έως σήμερα
 
Κατάλογος έκθεσης
Επιμέλεια έκδοσης: Ειρήνη Οράτη
Κείμενα: συλλογικό
Επιμέλεια κειμένων: Δημήτρης Αρβανιτάκης
Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη / ALPHA BANK, 2019 (Νοέμβριος)
Σελίδες: 192, με έγχρωμες εικόνες
Διαστάσεις: 24 x 29 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-960-476-255-2 / 978-618-5072-41-4
Τιμή: 30,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 27,00 €

Ο συνοδευτικός κατάλογος της ομότιτλης έκθεσης που συνδιοργανώθηκε από το Μουσείο Μπενάκη και την Alpha Bank (Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς 138, 21 Νοεμβρίου 2019-16 Φεβρουαρίου 2020), μέσω της πλούσιας εικονογράφησης και των συνοδευτικών κειμένων, αναδεικνύει μια ιδιαίτερη καλλιτεχνική δραστηριότητα: τη μεταφορά ζωγραφικών και γλυπτικών έργων σε ταπισερί και χαλιά, στην Ελλάδα, από τη δεκαετία του 1960 μέχρι τις μέρες μας.

Κείμενα: Τάσος Σακελλαρόπουλος, Σοφία Τσουρινάκη, Περικλής Τζιάρας, Κρίτων Καλαβρός, Ειρήνη Οράτη, Κωνσταντίνος Παπαχρίστου, Άννυ Μάλαμα, Λουίζα Καραπιδάκη

 (πηγή: Μουσείο Μπενάκη)

ΚΡΗΤΩΝ ΠΟΛΕΙΣ. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΩΝ ΝΟΜΙΣΜΑΤΩΝ

Κρητών Πόλεις. Η μαρτυρία των νομισμάτων
 
Κατάλογος έκθεσης
Επιμέλεια: Νικόλαος, Χρ. Σταμπολίδης, Δήμητρα Ι. Τσαγκάρη, Μιμίκα Γιαννοπούλου
Κείμενα: συλλογικό
Αθήνα, Εκδόσεις Alpha Bank
Σελίδες: 207, με έγχρωμες εικόνες
Διαστάσεις: 21 x 29,50 εκ.
ISBN χαρτόδετου: 978-618-5072-40-7
Τιμή: 20,00 € // στο βιβλιοπωλείο μας 18,00 €
Ο κατάλογος κυκλοφορεί και στα αγγλικά



«...Η Κρήτη, σε εξαιρετική γεωγραφική θέση, ανάμεσα στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική, παρουσιάζει μία καθυστέρηση στην έναρξη της δικής της νομισματοκοπίας, στην έκδοση δηλαδή τοπικών νομισμάτων με εγχώριους εικονογραφικούς τύπους, σε σχέση με άλλες περιοχές. Αυτή η καθυστέρηση πιθανόν να οφείλεται στην απουσία εγχώριων μεταλλευτικών πηγών. Το νόμισμα εμφανίσθηκε περί το 650-625 π.Χ. στη δυτική Μικρά Ασία, περί το 570 π.Χ. στον κυρίως ελλαδικό χώρο (Αίγινα), ενώ στην Κρήτη τα πρώτα εγχώρια νομίσματα κόπηκαν λίγο μετά το 470 π.Χ. Βεβαίως πρέπει να υπογραμμισθεί το γεγονός ότι η έλλειψη πρώιμων κρητικών νομισμάτων δεν συνεπάγεται και την έλλειψη ξένων/εισηγμένων νομισμάτων στην Κρήτη. Οι μεγάλες κρητικές πόλεις γνώριζαν το νόμισμα και το χρησιμοποιούσαν στις συναλλαγές τους, μετά το 550 π.Χ. Σημαντικές μαρτυρίες για τη χρήση του νομίσματος στην Κρήτη προσφέρουν επιγραφές, του β' μισού του 6ου αιώνα π.Χ., που προέρχονται από τη Φαιστό, τη Γόρτυνα και την Ελεύθερνα, οι οποίες, μεταξύ άλλων, αναφέρουν ονομαστικές αξίες νομισμάτων (ΣΤΑΤΕΡΑΝΣ, ΟΔΕΛΟΣ, ΤΡΙΟΔΕΛΟΝ).

[...] Οι λόγοι που οδήγησαν τις κρητικές πόλεις, την εποχή αυτή, στην ταυτόχρονη και μαζική νομισματοκοπία πηγάζουν ουσιαστικά από τις νέες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες, που συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με την επιστροφή των μισθοφόρων, με την ανάπτυξη του εμπορίου και την κάλυψη δαπανών των πολεμικών αναμετρήσεων στο Αιγαίο. Το θέμα της εύρεσης της πρώτης ύλης για την πλούσια νομισματοκοπία της ελληνιστικής Κρήτης έχει απασχολήσει πολύ την έρευνα. Πηγές εισροής μετάλλου φαίνεται ότι ήταν οι αμοιβές που έφεραν κατά τη επιστροφή τους στο νησί οι Κρήτες μισθοφόροι, τα λάφυρα που προσκόμιζαν οι πειρατές από τις επιδρομές τους έως τις ακτές της Αιγύπτου, και τα χρήματα που εισέρρεαν από τις εμπορικές δραστηριότητες του νησιού. Πολλά από τα νομίσματα που κόβονται την εποχή αυτή είναι επικεκομμένα τόσο σε ξένα, όσο και σε εγχώρια νομίσματα, γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ουσιαστικά γινόταν ανακύκλωση της πρώτης ύλης. Οι αρχές της εκάστοτε πόλης έλιωναν τα υπάρχοντα νομίσματα και χρησιμοποιούσαν το μέταλλο για να θέσουν σε κυκλοφορία νέα, με τους δικούς τους πλέον εικονογραφικούς τύπους...».

Δρ Δήμητρα Ι. Τσαγκάρη

(από την εισαγωγή του βιβλίου)

ΧΡΗΜΑ. ΣΥΜΒΟΛΑ ΑΠΤΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Χρήμα. Σύμβολα απτά στην αρχαία Ελλάδα
 
Κατάλογος έκθεσης
Επιμέλεια: Νικόλαος Χρ. Σταμπολίδης, Δήμητρα Τσαγκάρη, Γιώργος Τασούλας
Κείμενα: συλλογικό
Αθήνα, Alpha Bank - Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης 2017
Σελίδες: 396, με έγχρωμες εικόνες και έναν αναδιπλούμενο χάρτη
Διαστάσεις: 23 x 30 εκ.
ISBN 978-960-93-9445-1
Τιμή: 40,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 32,00 €



«Η Έκθεση ΧΡΗΜΑ. Σύμβολα απτά στην αρχαία Ελλάδα, που συνδιοργανώνουν το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και η Νομισματική Συλλογή της Alpha Bank, παρουσιάζει μία διαφορετική όψη του νομίσματος, το οποίο έκανε την εμφάνισή του στα τέλη του 7ου αιώνα π.Χ. Ο μονολεκτικός τίτλος, ΧΡΗΜΑ, που συνηθίζεται στις Εκθέσεις του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, διαθέτει τη βαρύτητα, τη συμπυκνωμένη πληροφορία και το νόημα της Έκθεσης.

Το νόμισμα αποτελεί, πρωτίστως, το βασικό μέσον συναλλαγής των ανθρώπων, με το οποίο καλύπτουν τις καθημερινές τους ανάγκες, πραγματοποιούν τις πληρωμές και εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους. Η ιστορία όμως της νομισματικής και η μελέτη των νομισμάτων, κατά την αρχαιότητα, καταδεικνύουν ότι το νόμισμα είχε και μίαν άλλη χρήση, μία χρήση που σχετίζεται με την εικονογραφία του: ήταν ένα μέσον συμβολισμού, ένα μέσον που ο καθένας μπορούσε να κρατήσει στα χέρια του, ένα σύμβολο απτό.

Τα νομίσματα, τα οποία πρωταγωνιστούν στην Έκθεση, είναι και τα ίδια σύμβολα απτά, σύμβολα τα οποία πιάνει κανείς στα χέρια του, τα «διαβάζει», τα αντιλαμβάνεται και γι` αυτό απεικονίζουν παραστάσεις που προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες —ιστορικές και άλλες— που συνδέονται με τον τόπο και την αρχή, η οποία τα εξέδωσε. Η μικρή μεταλλική τους επιφάνεια μετατρέπεται έτσι σε κήρυκα συμβόλων, ιδεών, αξιών και μηνυμάτων της εκδότριας αρχής. Εύκολα στη μεταφορά και τη διακίνησή τους, τα νομίσματα μεταδίδουν πληροφορίες στα πέρατα του αρχαίου κόσμου...».

Καθηγητής Νικόλαος Χρ. Σταμπολίδης / Δρ. Δήμητρα Ι. Τσαγκάρη

(από τον πρόλογο του βιβλίου)

Α. ΤΑΣΣΟΣ. 1914-1985

Α. Τάσσος. 1914-1985

Κατάλογος έκθεσης
Κείμενα: συλλογικό
Αθήνα, Alpha Bank 2015
164 σελ. με έγχρωμες και α/μ εικόνες
ISBN 978-618-5072-13-1 
Τιμή 20,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 18,00 €


 
Η έκδοση Α. Τάσσος 1914-1985 πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία της αναδρομικής έκθεσης στο Μουσείο Μπενάκη, Κτήριο οδού Πειραιώς από 30 Νοεμβρίου 2015 έως 31 Ιανουαρίου 2016.   

«...Δύο είναι οι σκοποί αυτής της αναδρομικής έκθεσης: πρώτον, να επανεκτιμηθεί το έργο του Α. Τάσσου από ένα κοινό με διαφορετικό αισθητήριο και κριτήριο από ότι το κοινό της εποχής που δημιουργήθηκαν τα έργα, αλλά και με οπτική διαμορφωμένη μέσα από τις "ευκολίες" των ψηφισκών αναπαραγωγών.

Δεύτερον, να παρουσιαστούν δυσπρόσιτα έργα που αποκάλυψε η έρευνα, δηλαδή έργα γνωστά μόνο από τη βιβλιογραφία ή αφανή έως σήμερα. Η έκθεση διαρθρώνεται γύρω από τα πολύ σημαντικά και χαρακτηριστικά έργα που καθόρισαν την πορεία του και χωρίζεται σε έξι ενότητες. Πολλά από τα έργα πλαισιώνονται από τις αντίστοιχες πλάκες χαρακτικής...».

Εταιρεία Εικαστικών Τεχνών Α. Τάσσος 

(από τον πρόλογο του βιβλίου)

     

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΑΛΑΝΗΣ. ΤΑ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ 1904-1962

Δημήτρης Γαλάνης. Τα εικονογραφημένα βιβλία. Αναλυτικός κατάλογος 1904-1962

Έρευνα-Τεκμηρίωση: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης σε συνεργασία με το Τμήμα Συλλογής Έργων Τέχνης της Alpha Bank
Κείμενα: Ειρήνη Οράτη, Άγγελος Δρακογιώργος, Γιώργος Δ. Ματθιόπουλος
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2014
367 σελ. με 881 έγχρωμες και α/μ εικόνες
ISBN 978-960-250-599-1
Τιμή 80,00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 72,00 €

Η έκδοση αυτή πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία της ομώνυμης έκθεσης που συνδιοργάνωσαν το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης και η Alpha Bank στον εκθεσιακό χώρο του Μεγάρου Εϋνάρδου (7 Μαΐου έως 12 Ιουλίου 2014). Αποτελεί τον πληρέστερο μέχρι στιγμής κατάλογο των εκδόσεων τις οποίες εικονογράφησε ο κορυφαίος καλλιτέχνης Δημήτρης Γαλάνης (1879-1966). Ο Γαλάνης έφτασε στο Παρίσι με εμπειρία κυρίως στη γελοιογραφία. Η πρώτη δύσκολη δεκαετία (1900-1910) αναλώθηκε κυρίως στον σχεδιασμό γελοιογραφιών, επαγγελματική δραστηριότητα που στήριξε και τις πρώτες του καλλιτεχνικές προσπάθειες. Στο τέλος αυτής της δεκαετίας και στις αρχές της επόμενης χρονολογούνται τα πρώτα χαρακτικά. Μετά το 1910 συμμετέχει σε εκθέσεις και γνωρίζει καλλιτέχνες που, τουλάχιστον τα πρώτα χρόνια, τον επηρέασαν ουσιαστικά. Με τη συμμετοχή του στην εμβληματική έκθεση της κυβιστικής ομάδας Section d’ or το 1912, βρίσκεται ανάμεσα σε καλλιτέχνες που παρουσιάζουν για πρώτη φορά τον κυβισμό στο ευρύ κοινό. Την περίοδο 1918-1921 δημιούργησε σχέσεις με καλλιτέχνες της γαλλικής πρωτοπορίας: Ματίς, Ντεραίν, Πικάσσο, Ντυφύ, Μπρακ. Την περίοδο των πειραματισμών διαδέχονται τα χρόνια της ωριμότητας και της επαγγελματικής καταξίωσης. Έως το 1929 έχει διαμορφώσει το προσωπικό του στίγμα. Πρόκειται για τη δεκαετία της αναγνώρισης (1920-1930) και τη σταδιακή στροφή του σε επιρροές από παρελθόντες αιώνες. Η ασχολία του με την εικονογράφηση βιβλίων ήταν ο βασικός βιοπορισμός του και μέσα από αυτά έγινε πολύ γνωστός στους βιβλιόφιλους αλλά και στο κοινό του Παρισιού που ακόμα και σήμερα γνωρίζει τον «Galanis». Συγκαταλέγεται ανάμεσα στους σημαντικότερους αμιγείς χαράκτες του 20ού αιώνα.

Charles Baudelaire, Les Fleurs du mal,

Vignettes de Galanis, Paris,
Editions Emile-Paul Frères, (1942)

Για τις εκδόσεις των βιβλίων του συνεργάστηκε με συγγραφείς όπως ο Μαλρώ, ο Νερβάλ, ο Γκαμπορύ, ο Ζιντ, ο Μωρουά, ο Βαλερύ, καθώς και πολλούς σημαντικούς τυπογράφους και εκδοτικούς οίκους του Παρισιού (Éditions de la Nouvelle Revue française / Librairie Gallimard, Éditions Kra, Georges Crès, Éditions de la Pléiade κ.ά.). Στην Ελλάδα ο Γαλάνης εξέθεσε για πρώτη φορά στην Αθήνα το 1928 και δώρισε έργα του στην Εθνική Πινακοθήκη. Έκτοτε οι Έλληνες χαράκτες τον θεωρούν «πατέρα και δάσκαλο της νεοελληνικής χαρακτικής», αφού ουσιαστικά μέσα από το δικό του έργο ήρθαν σε επαφή με τη σύγχρονη ευρωπαϊκή χαρακτική. Ο κατάλογος με τα εικονογραφημένα έργα του Δημήτρη Γαλάνη αποτελεί ώριμο καρπό της μακρόχρονης συνεργασίας της Alpha Bank με το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης. Πολλοί, επαγγελματίες και ερασιτέχνες, εσωτερικοί και εξωτερικοί συνεργάτες, εργάστηκαν από το 2008 ως το 2013 για να εντοπίσουν, να συγκεντρώσουν, να τεκμηριώσουν και να καταγράψουν το εικονογραφικό έργο του Γαλάνη. Ο κατάλογος στηρίχθηκε στα βιβλία που απόκεινται στις συλλογές της Alpha Bank και του ΜΙΕΤ και στο πλούσιο αρχειακό υλικό από το Μουσείο της Μονμάρτρης, όπου βρίσκεται το αρχείο του Δημήτρη Γαλάνη. Σημαντική επίσης υπήρξε η συμβολή συλλεκτών στην εξαντλητική παρουσίαση του εικονογραφικού έργου του καλλιτέχνη.

Claude Debussy, Lettres a deux amis,
 Robert Godet et G. Jean-Aubry, 

Avec des ornements graves par Galanis, Paris, 

(Societe de Bibliophiles) Les Exemplaires, (Librairie Jose Corti),

MCMXLII   

O Δημήτρης Γαλάνης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1879. Το 1897 εισάγεται στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του Μετσόβιου Πολυτεχνείου και τον επόμενο χρόνο μεταπηδά στο Τμήμα Γραφικής του Σχολείου των Καλών Τεχνών. Το 1900 εγκαθίσταται στο Παρίσι, όπου σπουδάζει στην École des Beaux-Arts με δάσκαλο τον Fernand Cormon, ζωγράφο ακαδημαϊκής νοοτροπίας. Στη διάρκεια της παραμονής του στη Γερμανία (1907-1909) ενδιαφέρθηκε συστηματικά για τη χαρακτική και ιδιαίτερα για την ξυλογραφία. Από το 1909 εγκαθίσταται μόνιμα στη Μονμάρτρη, όπου θα ζήσει και θα δημιουργήσει αδιάλειπτα μέχρι το 1965. Το 1914 κατατάσσεται στη Λεγεώνα των Ξένων. Αποκτά τη γαλλική υπηκοότητα και καλείται πλέον να υπηρετήσει στον γαλλικό στρατό. Το διάστημα 1916-1918 βρίσκεται στην Κέρκυρα ως διερμηνέας του γαλλικούς στρατού. Μετά την επιστροφή του στο Παρίσι, το 1918, δραστηριοποιείται ενεργά στη γαλλική καλλιτεχνική σκηνή συμμετέχοντας σε πολλές σημαντικές ομαδικές εκθέσεις, με καλλιτέχνες όπως ο Πικάσσο, ο Μπρακ και ο Ματίς. Το 1919 συμμετέχει, μαζί με άλλους Έλληνες καλλιτέχνες της «Ομάδος Τέχνης», σε έκθεση στην Galerie La Boétie, την οποία εγκαινιάζει ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος. Τη δεκαετία 1920-1930 εγκαταλείπει σταδιακά τη ζωγραφική για να αφιερωθεί σχεδόν αποκλειστικά στη χαρακτική και την εικονογράφηση βιβλίων. Το 1928 οργανώνει, με τεράστια επιτυχία, την πρώτη ατομική του έκθεση στην Ελλάδα στο Ιλίου Μέλαθρον. Το 1945 ο Γαλάνης εκλέγεται καθηγητής Ξυλογραφίας στη Σχολή Καλών Τεχνών του Παρισιού και την ίδια χρονιά εκλέγεται ισόβιο μέλος της γαλλικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών. Το 1950 εκλέγεται αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και το 1959 ο φίλος του Αντρέ Μαλρώ, υπουργός Πολιτισμού τότε, του επιδίδει προσωπικά στο ατελιέ του το παράσημο της Λεγεώνος της Τιμής. Το 1965 επιστρέφει στην Αθήνα, όπου πεθαίνει το 1966.

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΚΑΙ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η Ευρώπη της Ελλάδος. Αποικίες και νομίσματα από τη συλλογή της Alpha Bank

Κατάλογος έκθεσης
Κείμενα: συλλογικό
Επιμέλεια: Δήμητρα Τσαγκάρη
Αθήνα, Alpha Bank 2014
336 σελ. με έγχρωμες εικόνες
ISBN 978-618-5072-06-3
Τιμή 35.00 € / στο βιβλιοπωλείο μας 31.50 €


 
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης και η Νομισματική Συλλογή της AlphaBank συνεργάζονται για ακόμη μία φορά και διοργανώνουν την Έκθεση με τίτλο «Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΚΑΙ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΗΣ ALPHABANK» στην Αίθουσα Περιοδικών Εκθέσεων του Μουσείου.

Το θέμα της εκθέσεως σχετίζεται με τον ελληνικό αποικισμό, τη διάδοση και τη χρήση του νομίσματος, του βασικού συναλλακτικού μέσου, στην Ευρώπη. Οι ελληνικές αποικίες, που ιδρύθηκαν κατά τον Β΄ Αποικισμό στις σημερινές χώρες Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Αλβανία, Ουκρανία, Ρουμανία και Βουλγαρία, διαμόρφωσαν τον πολιτισμό της Ευρώπης και διέδωσαν τη χρήση του νομίσματος, το οποίο στον κυρίως ελλαδικό χώρο χρησιμοποιούνταν ήδη από τις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ.

 Τάρας, Χρυσός στατήρ, 333-331/0 π.Χ.

Βάρος: 8.55 γρ. Διάμετρος: 15.5 χιλ.

Ε: ΤΑΡΑ[Σ]. Κεφαλή Ήρας

Ο: ΑΠΟ[Λ]. Ιππεύς

Νομισματική Συλλογή Alpha Bank 10397

Στην έκθεση θα παρουσιασθούν 121 νομίσματα των Ελληνικών αποικιών, εκ των οποίων 116 ανήκουν στη Συλλογή της AlphaBank, 3 στο Νομισματικό Μουσείο Αθηνών και 2 σε Ιδιωτική Συλλογή.

Τα νομίσματα πλαισιώνονται από 61 μοναδικά αρχαία αντικείμενα, προϊόντα εργαστηρίων των ελληνικών αποικιών, για την καλύτερη κατανόηση της ιστορικής πορείας και της αναπτύξεως των αποικιών που παρουσιάζονται στην έκθεση. Τα αντικείμενα αυτά προέρχονται από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, τα Αρχαιολογικά Μουσεία Δελφών, Ολυμπίας, Ερέτριας και Ιωαννίνων, καθώς και από τη Γ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων (Αθήνα). Η Έκθεση θα περιλαμβάνει επίσης και αρχαία από τρία Μουσεία της Ιταλίας (Museo Archeologico Nazionaledella Sibaritide, Museo Αrcheologico Νazionaledella Siritide, Museo Archeologicodi Giardini Naxos) και δύο της Ισπανίας (Museu d’Arqueologiade Catalunya, Barcelona-Empúries), χώρες όπου η αποικιακή δραστηριότητα των Ελλήνων υπήρξε μεγάλη.

(πηγή: Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης)

ΜΥΘΟΣ ΚΑΙ ΝΟΜΙΣΜΑ

ΜΥΘΟΣ και ΝΟΜΙΣΜΑ

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ, ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

Επιμέλεια: Δήμητρα Τσαγκάρη

Συγγραφείς: Νικόλαος Καλτσάς, Δέσποινα Ευγενίδου,

Δήμητρα Τσαγκάρη, Παναγιώτης Τσέλεκας,

Σταματούλα Μακρυπόδη

Αθήνα, Νομισματική Συλλογή της Alpha Bank – Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο – Νομισματικό Μουσείο 2011

268 σελ., τιμή χαρτόδετου 35.00 €
Τιμή πανόδετου 45.00 €

Έκπτωση 10%, τελική τιμή χαρτόδετου 31.50 €

Τελική τιμή πανόδετου 40.50 €

Πρόκειται για τον κατάλογο που εκδόθηκε με την ευκαιρία της ομότιλης έκθεσης που διοργανώθηκε από τη Νομισματική Συλλογή της Alpha Bank, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και το Νομισματικό Μουσείο από 15 Απριλίου έως 27 Νοεμβρίου 2011 στις αίθουσες περιοδικών εκθέσεων των δύο μουσείων. Η έκθεση προσφέρει έναν διάλογο ανάμεσα στην ελληνική μυθολογία και τη νομισματοκοπία της αρχαιότητος, εστιάζοντας στην απεικόνιση, τη διαχείριση και τη χρήση του μύθου στις όψεις των νομισμάτων από τον 7ο αι. π.Χ.

Κλαζομεναί, Ιωνία. Αργυρό τετράδραχμο 387-301 π.Χ.

Διάμετρος 26 χιλιοστα. Νομισματική Συλλογή Alpha bank

«Ο Απόλλων είναι η προσωποποίηση του φωτός, ο θεός της μουσικής, της ποίησης και της μαντικής τέχνης. […] Θεωρείται ο ωραιότερος των αθανάτων, συμβολίζει τη νεότητα και το κάλλος και εκπροσωπεί το τέλος της εφηβείας και την αρχή της ενηλικιώσεως. […] Οι έρωτες του με τις νύμφες και οι ματαμορφώσεις αγαπημένων προσώπων σε λουλούδια, όπως στις περιπτώσεις της Δάφνης και του Υακίνθου, τον συνέδεσαν με την βλάστηση και τη φύση. Ο Απόλλων, πατέρας του Ασκληπιού, είχε και τη φήμη του θεραπευτή θεού…»

Συρακούσαι, Σικελία. Αργυρό τετράδραχμο 214-212 π.Χ.

Διάμετρος 18 χιλιοστά. Νομισματική Συλλογή Alpha Bank

«Η Άρτεμις είναι η θεά του κυνηγιού, της άγριας φύσεως και των άγριων ζώων. Ο Όμηρος τη χαρακτηρίζει Πότνια Θηρών, δηλαδή «Κυρίαρχο των άγριων ζώων». Θεωρείται υπεύθυνη για τη γεωργία και την κτηνοτροφία. […] Η Άρτεμις ταυτίστηκε με τις παλαιότερες θεότητες της φύσεως και τελικά τις αφομοίωσε, αφού πρώτα κληρονόμησε τα χαρακτηριστικά τους. Ήταν αγνή και παρθένα θεά, προστάτιδα της μητρότητας που βοηθούσε τις γυναίκες να έχουν αίσιο τοκετό και αναλάμβανε την ανατροφή των μικρών παιδιών και κάθε πλάσματος μικρής ηλικίας. Η Άρτεμις συμβολίζει την αγνή, ελεύθερη και ανεξάρτητη νεαρή γυναίκα που ζει στη φύση και έχει ως κύρια απασχόληση στο κυνήγι. Επιπλέον σχετιζόταν με τη σελήνη, όπως ο αδερφός της ο Απόλλων συνδεόταν με τον ήλιο…»

Νάξος, Σικελία. Αργυρό τετράδραχμο περ. 460 π.Χ.

Διάμετρος 29,5 χιλιοστά. Νομισματική Συλλογή Alpha Bank

«Ο Διόνυσος είναι ο θεός του οίνου, των αμπέλων, της γονιμότητας και της βλάστησης. Θεωρείται θεός της φύσεως και είναι ο πιο πρόσχαρος από τους Ολύμπιους Θεούς, αγαπητός στους ανθρώπους, αυτός που ταξιδεύει διαρκώς για να τους διδάξει πώς να καλλιεργούν τα κλήματα και πώς να φτιάχνουν από τους καρπούς τους τον οίνο. Ταυτοχρόνως είναι ο θεός του εκστατικού χορού, της χαράς και του κεφιού και ως εκ τούτου δεν ταξίδευε μόνος. Τον ακολουθούσε ένα πλήθος γυναικών που χόρευαν με έξαλλο τρόπο, οι Μαινάδες, καθώς και ένα πλήθος παράξενων όντων τα οποία ήταν άνθρωποι και ζώα μαζί, οι Σάτυροι και Σειληνοί…»

Κύζικος, Μυσία. Σατήρ από ήλεκτρο, β΄ μισό 5ου αι. π.Χ.

Διάμετρος 20 χιλιοστά. Νομισματικό Μουσείο

«Ο Κέρβερος είναι το τέρας που γεννήθηκε από την ένωση του Γίγαντα Τυφώνα με την Έχιδνα και είναι αδελφός της Χίμαιρας. […] Είναι ένας σκύλος με τρία κεφάλια και ουρά που απολήγει σε κεφαλή φιδιού. Είχε ορισθεί από τους Ολύμπιους να φυλάει τις πύλες του Άδη. Υποδεχόταν τους νεκρούς με καλοσύνη, εάν όμως κάποιος προσπαθούσε να διαφύγει, έβρισκε μπροστά του το τρομερό τέρας έτοιμο να τον κατασπαράξει. Ο μόνος άνθρωπος που κατόρθωσε να τον νικήσει είναι ο Ηρακλής…»

Ηράκλεια, Λευκανία. Αργυρό δίδραχμο 380-281 π.Χ.

Διάμετρος 21,5 χιλιοστά. Νομισματική Συλλογή Alpha Bank

«Ο Ηρακλής, είναι ο μέγιστος των Ελλήνων ηρώων, γιος του μεγαλύτερου θεού, του Διός. Μετά τον θάνατό του ο ήρωας αποθεώθηκε και πήρε τη θέση που του άξιζε στο θεϊκό βασίλειο. Ο ημίθεος Ηρακλής βρίσκεται ανάμεσα στους θεούς και στους ανθρώπους και συμβολίζει τη σωματική ρώμη και την γενναιότητα. Είναι ο άνθρωπος που με τη σωματική άσκηση και τη λογική σκέψη κατορθώνει να ξεπεράσει όλες τις δυσκολίες. Ο μύθος και η προσωπικότητά του έγιναν πρότυπο ζωής για όλους τους ανθρώπους που ελπίζουν ότι με την κοπιαστική και δίκαιη εργασία θα αποκτήσουν την αθανασία.»

Ρόδος, Καρία. Αργυρό τετράδραχμο, 230-205 π.Χ.

Διάμετρος 27 χιλιοστά. Νομισματική Συλλογή Alpha Bank

«Το φως, το σκοτάδι, η ανατολή και η δύση, τα διάφορα καιρικά φαινόμενα δημιουργούσαν απορίες στους ανθρώπους της αρχαιότητας και διήγειραν τη φαντασία τους. Στην εικόνα του ηλιακού δίσκου με τις ακτίνες οι άνθρωποι είδαν, δια της φαντασίας τους, ένα πρόσωπο με χρυσόξανθα μαλλιά και ακτινωτό στεφάνι, και έπλασαν έτσι τον θεό Ήλιο. Ο Ήλιος είναι εκείνος που φωτίζει, εκείνος που θερμαίνει αλλά και εκείνος που καίει. Ο Ήλιος, λόγω της θέσεώς του στον ουρανό, μπορούσε να δει τα πάντα και γι’ αυτό οι άνθρωποι, στις δύσκολες στιγμές, έκαναν επίκληση στη μαρτυρία του. Είναι ο αγνός θεός, ο οφθαλμός της δικαιοσύνης, ο επόπτης και ο ρυθμιστής της τάξεως...»

(Τα κείμενα είναι αποσπάσματα από τον κατάλογο)

ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ
ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΕΩΣ

ΤΑ ΠΕΡΑΤΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΗΣ

Γενική επιμέλεια: Δήμητρα Τσαγκάρη

Αθήνα, Νομισματική Συλλογή της Alpha Bank 2010

197 σελ., τιμή 45.00 €, έκπτωση 10%

Τελική τιμή 40.50 €

Ο δίγλωσσος κατάλογος εκδόθηκε με αφορμή την ομότιτλη έκθεση (7 Μαΐου 2010 – 31 Οκτωβρίου 2010) που συνδιοργανώθηκε από την Alpha Bank και η ΙΒ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων και φιλοξενείται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων. Ο κατάλογος περιλαμβάνει χρυσά, αργυρά και χάλκινα νομίσματα από τη Μακεδονία, από τα ελληνιστικά βασίλεια που δημιουργήθηκαν μετά τον θάνατό του Μεγάλου Αλεξάνδρου, το πλήθος των αλεξάνδρειων τετραδράχμων και τις απομιμήσεις που κυκλοφόρησαν, σαφή απόδειξη τής ισχύος των νομισμάτων του, τα οποία ανήκουν στη Νομισματική Συλλογή της Alpha Bank. Επιπλέον, παρουσιάζονται νομισματικές εκδόσεις με το θεοποιημένο πορτραίτο τού Αλεξάνδρου, του πρώτου σπουδαίου θνητού που απεικονίσθηκε επί των νομισμάτων.

Αλέξανδρος Γ', 336-323 π.Χ. Αμφίπολις, αργυρό τετράδραχμο, περ. 315-294 π.Χ. Ε: Κεφαλή Ηρακλέους δ. Ο: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Ένθρονος, αετοφόρος και σκηπτροφόρος Ζεύς αρ.· κάτω από το προτεταμένο χέρι του, Λ και πυρσός, κάτω από το θρόνο μονόγραμμα

«Σταθμό στο νομισματικό σύστημα του κράτους των Μακεδόνων, αποτελούν οι νεωτερισμοί που εισήγαγε ο Φίλιππος Β΄, προκειμένου να υλοποιήσει τα σχέδιά του αξιοποιώντας τα μεταλλεία του Παγγαίου. Ο Φίλιππος έκοψε πλούσιες σειρές αργυρών και χρυσών νομισμάτων, ενώ, για την κάλυψη εσωτερικών αναγκών, κυκλοφόρησε παράλληλα χάλκινα νομίσματα. Οι χρυσοί «φιλίππειοι στατήρες», αποτέλεσαν το διεθνές νόμισμα της εποχής, αντικαθιστώντας το δαρεικό και τις αθηναϊκές γλαύκες.

Φίλιππος Β', 360-336 π.Χ. Κολοφών, Ιωνία, χρυσός στατήρ, περ. 325-317 π.Χ. Ο: ΦΙΛΙΠΠΟΥ. Ηνίοχος οδηγεί συνωρίδα δ.· κάτω από τα μπροστινά πόδια των ίππων, τρίπους

Το νομισματικό του σύστημα ακολούθησε στην αρχή ο Μέγας Αλέξανδρος, σύντομα όμως προχώρησε σε μεγάλες μεταρρυθμίσεις, προκειμένου να καλύψει τις δαπάνες της εκστρατείας. Μιας εκστρατείας, στην οποία το νόμισμα δεν κάλυπτε μόνο το στρατιωτικό σκέλος των επιχειρήσεων και τις ανάγκες μισθοδοσίας, αλλά και άλλες δραστηριότητες, όπως την ίδρυση πόλεων, την εκτέλεση δημοσίων έργων και τη διοργάνωση αγώνων και θρησκευτικών τελετών. Οι πολύπλοκοι μηχανισμοί έκδοσης και διακίνησης του νομίσματος, πριν και κατά τη διάρκεια της μεγάλης εκστρατείας, δεν είναι επαρκώς εξακριβωμένοι, καθόσον οι πληροφορίες των αρχαίων ιστοριογράφων είναι περιορισμένες. Μπορούν, ωστόσο, να ανιχνευθούν μέσω της νομισματικής επιστήμης η οποία, με τη σειρά της, στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στα ανασκαφικά δεδομένα.

Μεσημβρία, Θράκη, αργυρό τετράδραχμο, περ. 175-125 π.Χ.
Ε: Κεφαλή Ηρακλέους δ. Ο: ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Ένθρονος, αετοφόρος και σκηπτροφόρος Ζεύς αρ.· κάτω από το προτεταμένο χέρι του, λοφιοφόρο κράνος και ΔΑ, κάτω από το θρόνο, μονόγραμμα

Τα νομισματοκοπεία των τριών μεγάλων μακεδονικών πόλεων, Πέλλας, Αιγών και Αμφιπόλεως, που ήδη λειτουργούσαν, δεν επαρκούσαν για να καλύψουν τις τεράστιες ανάγκες της εκστρατείας. Για το λόγο αυτό, δόθηκε έγκριση από τον ίδιο τον Αλέξανδρο να κόψουν νομίσματα με τους τύπους και το όνομά του, πόλεις της Ανατολής, των οποίων η γεωγραφική διασπορά εκτείνεται από την Τρωάδα έως τη Φοινίκη, την Κύπρο και την Αίγυπτο. Πολλά νιμισματοκοπεία, έκοβαν νομίσματα «ασταμάτητα». Τα «αλεξάνδρεια τετράδραχμα» που έφεραν στη μία όψη την κεφαλή του Ηρακλή, γενάρχη του βασιλικού οίκου των Τημενιδών, και στην άλλη τον ένθρονο Δία, έγιναν το «ενιαίο νόμισμα» των πληθυσμών της αυτοκρατορίας.

Δημήτριος Πολιορκητής, 306-283 π.Χ. Αμφίπολις, αργυρό τετράδραχμο, περ. 290-289 π.Χ. Ε: Κερασφόρος κεφαλή του θεοποιημένου Δημητρίου με διάδημα δ. Ο: ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ποσειδών αρ. στηρίζει το δ. πόδι σε βράχο, στο αρ. χέρι κρατά τρίαινα· αρ. και δ. μονογράμματα

Μετά από το θάνατο του Αλεξάνδρου, οι Διάδοχοι, προκειμένου να εδραιώσουν την εξουσία τους στις περιοχές δικαιοδοσίας τους, συναγωνίζονταν μεταξύ τους ως προς την απεικόνιση της μορφής του Αλεξάνδρου στα νομίσματά τους. Η μεταθανάτια απεικόνιση του Αλεξάνδρου, αποτέλεσμα σκοπιμότητας των εκδοτριών αρχών, συνυφαίνεται με τις αφηγήσεις των ηρωικών κατορθωμάτων του, πλάθοντας το μύθο του μεγάλου στρατηλάτη που περνά στην αιωνιότητα…».

Δρ Κωνσταντίνος Λ. Ζάχος
Έφορος των Αρχαιοτήτων
Διευθυντής του Αρχαιολογικού Μουσείου Ιωαννίνων
(από τον πρόλογο του καταλόγου)

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΝΟΜΙΣΜΑ

Μακεδονίας Νόμισμα
Από τη συλλογή της Alpha Bank

Γενική επιμέλεια, κείμενα: Δήμητρα Τσαγκάρη

Αθήνα, Alpha Bank Νομισματική Συλλογή 2009

151 σελ. με 171 φωτογραφίες νομισμάτων

Γλώσσα: Ελληνικά, αγγλικά

Τιμή 47.00 €, στο βιβλιοπωλείο μας 42.30 €

Το βιβλίο εκδόθηκε με την ευκαιρία της ομότιτλης εκθέσης αρχαίων νομισμάτων, απο τη Συλλογή της Alpha Bank, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (27/2-8/6/2009). Αναφέρεται στη νομισματοκοπία της Μακεδονίας, περιλαμβάνει φωτογραφίες εκατόν εβδομήντα ενός (171) νομισμάτων και αναλυτικά επεξηγηματικά κείμενα.

«Η Μακεδονία υπήρξε μία από τις πρώτες περιοχές της Ελλάδας που υιοθέτησε το νόμισμα. Στο γεγονός αυτό συνετέλεσε, σε μεγάλο βαθμό, η ύπαρξη μεταλλείων αργύρου και χρυσού στην ίδια περιοχή. Το Παγγαίο, η ανατολική Χαλκιδική, η Σκαπτή Ύλη (βορειοανατολικά της Καβάλας), η περιοχή των Φιλίππων, ο ποταμός Εχέδωρος και η Θάσος ήταν τα σπουδαία μεταλλευτικά κέντρα που με τον πλούτο τους στήριξαν την οικονομία του Μακεδονικού κράτους και την εξουσία των Μακεδόνων βασιλέων. Επιπλέον, οι άμεσες σχέσεις και η πρόσκαιρη υποταγή της περιοχής στην περσική αυτοκρατορία με την καταβολή υψηλών φόρων, καθώς και οι εμπορικές συναλλαγές με την αγορά της Μεσογείου, συνέβαλαν με τη σειρά τους στην πρώιμη υιοθέτηση του νομίσματος.

Φίλιππος Β΄, 359-336 π.Χ.
Χρυσός στατήρ, περίπου 325-317 π.Χ.
Βάρος: 8,66 γρ. Διάμετρος: 1,7 εκ.
Κεφαλή Απόλλωνος προς τα δεξιά
Νομισματοκοπείο: Κολοφών

Η νομισματοκοπία στη Μακεδονία ξεκίνησε περί το 525-510 π.Χ . Τα «Θρακομακεδονικά» έθνη και ορισμένες πόλεις, μεταξύ των οποίων η Βέργη, η Αίνεια, η Μένδη, η Ποτίδαια, η Σκιώνη και η Άκανθος, θέτουν σε κυκλοφορία τα πρώτα αργυρά νομίσματα της περιοχής. Στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ. σχεδόν κάθε πόλη επιδίδεται στην κοπή δικού της νομίσματος, ενώ ταυτοχρόνως αρχίζουν και οι βασιλικές εκδόσεις.

 Δημήτριος Πολιορκητής, 306-283 π.Χ.
Αργυρό τετράδραχμο, 300-295 π.Χ.
Βάρος: 17,10 γρ. Διάμετρος: 2,95 εκ.
ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ποσειδών κραδαίνων τρίαινα
προς τα αριστερά. Δεξιά, πέλεκυς, αριστερά, μονόγραμμα.
Νομισματοκοπείο: Σαλαμίς Κύπρου

[...] Η εικονογραφία των νομισμάτων στη Μακεδονία πηγάζει κυρίως από τη θρησκευτική και μυθολογική παράδοση. Θεοί και ήρωες χαράσσονται επί των νομισμάτων, άλλοτε οι ίδιοι και άλλοτε τα σύμβολά τους, παρέχοντας πληροφορίες για τις τοπικές λατρείες και παραδόσεις. Πηγή έμπνευσης αποτελούν επίσης η χλωρίδα και η πανίδα. Εγχώρια προϊόντα, που αποτελούν πηγή πλούτου και ευημερίας για μία πόλη, σφραγίζουν συχνά τις εκδόσεις της, όπως για παράδειγμα η άμπελος στα νομίσματα της Μένδης, που παραπέμπει στην ανάπτυξη της αμπελοκαλλιέργειας.

Μένδη. Αργυρό τετράδραχμο, 460-423 π.Χ.
Βάρος: 16,66 γρ. Διάμετρος: 2,7 εκ.
Γενειοφόρος Διόνυσος αναπαυόμενος
επί όνου φέρει στο δεξί χέρι κάνθαρο.
Στο πεδίο δεξιά, κοράκι καθήμενο επί κισσού.

Ένα άλλο ενδιαφέρον εικονογραφικό θέμα που απαντάται στα νομίσματα της περιοχής είναι η σκηνή του σπαραγμού. Το θέμα του σπαραγμού είναι παλιό, ανατολίζον και παραδείγματά του σώζονται στη μνημειώδη πλαστική, στην αγγειογραφία και στους σφραγιδόλιθους. Όσον αφορά τα νομίσματα, έως τώρα η σκηνή αυτή υπάρχει σε εκδόσεις τεσσάρων πόλεων της Χαλκιδικής: της Σκιώνης, της Ακάνθου, της Σταγείρου και της Μένδης.

Άκανθος. Αργυρό τετράδραχμο, 510-480 π.Χ.
Βάρος: 17,36 γρ. Διάμετρος: 2,8 εκ.
Λιοντάρι που σπαράσσει ταύρο. Από πάνω Θ,
στο έξεργο φυτικό κόσμημα, πιθανόν το φυτό άκανθος.

[...] Στη βασιλική μακεδονική νομισματοκοπία απαντούν και οι προσωπογραφίες , μία ειδική κατηγορία της εικονογραφίας η οποία εμφανίζεται κάπως καθυστερημένα, καθώς θεωρείτο ύβρις η απεικόνιση ενός θνητού…»

(Αντί εισαγωγής

Η νομισματοκοπία στη Μακεδονία)

 Φίλππος Ε΄, 221-179 π.Χ.
Αργυρό τετράδραχμο, 221-211 π.Χ.
Βάρος: 17,09 γρ. Διάμετρος: 3 εκ.
Κεφαλή Φιλίππου Ε΄ με βασιλικό διάδημα προς τα δεξιά.